Druk op kerken neemt toe na lockdown; gaan ze vrijwillig op slot?

Nieuws 15 december 2020
Rutte

Voor de meeste Nederlanders was het eigenlijk al geen verrassing meer op het moment dat premier Rutte het aankondigde. Nederland gaat tot 19 januari op slot. Niet-essentiële winkels, scholen, amusementsparken, sportscholen; alles gaat dicht. Behalve de kerken. Daar werd niets over gezegd. Toch is de kans groot dat er voor kerken op korte termijn een nieuw advies komt. Wellicht gaan de meeste kerken zelfs vrijwillig op slot. 

Strenge lockdown
Ruim acht miljoen mensen schakelden maandagavond in om te kijken naar wat premier Rutte te zeggen had tot het Nederlandse volk. Hij kondigde een strenge lockdown aan, die vanaf vandaag ingaat. Daarbij gaat Nederland voor een heel groot gedeelte op slot en gelden er tal van extra maatregelen. De premier kondigde aan dat deze lockdown minstens vijf weken gaat duren. Niet alleen gaan alle niet-essentiële winkels dicht, ook moeten contactberoepen die niet medisch zijn het werk neerleggen.

De invloedrijkste maatregel is misschien dat de scholen dichtgaan. Alle scholen moeten tot minstens 19 januari op afstand les gaan geven. Ook de kinderopvang gaat dicht. Daarbij is er wel een uitzondering voor ouders met vitale beroepen. Verder mogen we minder mensen thuis uitnodigen. Waar eerst drie gasten waren toegestaan, zijn dat er nu nog slechts twee. Behalve tijdens kerst. 24, 25 en 26 december mogen er namelijk drie mensen op bezoek komen. Daarbij wordt steeds uitgegaan van mensen van 13 jaar of ouder. 

Over de kerken werd niets gezegd. Toch is de kans groot dat er voor kerken op korte termijn een nieuw advies komt. Wellicht gaan de meeste kerken zelfs vrijwillig op slot. 

Tot slot wordt er geadviseerd zoveel mogelijk thuis te blijven. Wie op vakantie wil de komende maanden, kan dat ook beter vergeten. Rutte adviseerde dringend om tot half maart niet naar het buitenland te gaan en geen vakantie te boeken.

Onbegrip
Hoewel kerken door de premier niet benoemd werden, ging het na zijn toespraak wederom veelvuldig over gebedshuizen. Inmiddels was wel duidelijk dat de kerken gewoon open mogen blijven. Dat leidde tot veel onbegrip bij mensen op social media. Men snapte niet waarom het recht op onderwijs minder belangrijk is dan naar de kerk kunnen gaan en er werd wederom flink geklaagd over gebedshuizen en gelovigen. Ook media richtten hun pijlen op kerken. 

Vast rijtje uitzonderingen
Hoogleraar en theoloog Stefan Paas legde vervolgens op Twitter nog maar eens uit hoe het nu precies komt dat kerken ontzien worden: “De verschillende wetgeving (manifestaties, gemeentewet, tijdelijke coronawet) maakt altijd een vast rijtje uitzonderingen voor religieuze & levensbeschouwelijke samenkomsten, betogingen, politieke vergaderingen. Dus niet alleen voor kerken. De reden voor deze uitzonderingen zijn klassieke vrijheidsrechten, verankerd in artikel 6-11 van de Grondwet.”

"Het is niet zo dat kerken volledig vrijgelaten worden en er wordt geen onderscheid gemaakt tussen burgers."

“Op die grondrechten wordt ook nu wel degelijk inbreuk gemaakt”, vervolgt Paas. “Ook kerken moeten bijvoorbeeld bezoekers registreren en 1,5 meter afstand houden. Alleen de max van 30 bezoekers is niet opgelegd. Het is dus niet zo dat ze volledig vrijgelaten worden. De gedachte dat dit in strijd zou zijn met Artikel 1 (iedereen is gelijk red.) of de Algemene Wet Gelijke Behandeling is onzin. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen burgers. Ook ongelovigen kunnen naar een kerk. En ook niet-religieuze levensbeschouwelijke samenkomsten zijn toegestaan.”

Bovendien heeft de overheid volgens Paas wel degelijk de bevoegdheid om in te grijpen wanneer de volksgezondheid beschadigd wordt of als er gevaar ontstaat voor de openbare orde: “Ook samenkomsten die grondwettelijk beschermd zijn, hebben geen vrijbrief om maar wat aan te rotzooien.” En het recht op onderwijs dan? “Dat staat gek genoeg niet in de Grondwet.”

Dit alles wil niet zeggen dat Paas vindt dat kerken maar gewoon door moeten gaan met het organiseren van diensten. Hij geeft aan dat zijn eigen kerk dicht gaat. “Natuurlijk is het een kwestie van naastenliefde en burgerschap om verantwoord om te gaan met onze grondrechten, of het nu vrijheid van meningsuiting is of godsdienstvrijheid. Kerken doen dat ook in overgrote mate. Vrijwillig en van harte.”

Kerken nemen verantwoodelijkheid
De overheid maakt dus vaste uitzonderingen waar ook kerken onder vallen. Dat betekent echter niet dat kerken daar gretig gebruik van maken en bijeenkomen met honderden mensen. Of dat kerkgangers bovenop elkaar zonder mondkapje uit volle borst psalmen of opwekkingsliederen zingen. Dat is namelijk soms wel het beeld dat ontstaat in de media. Het overgrote merendeel van de kerken organiseert echter enkel digitale diensten of nodigt een zeer klein aantal mensen uit terwijl de rest vanaf thuis meeleeft.

Het overgrote merendeel van de kerken organiseert enkel digitale diensten of nodigt een zeer klein aantal mensen uit terwijl de rest vanaf thuis meeleeft.

Een klein percentage kiest ervoor om iets meer mensen uit te nodigen omdat ze een veel groter kerkgebouw hebben. Daardoor is het mogelijk om meer mensen uit te nodigen en toch alle veiligheidsvoorschriften te hanteren. In vrijwel alle kerken geldt namelijk een uitgebreid coronaprotocol, ook in de kerken die negatief in de media terechtkwamen. Dit protocol houdt onder andere een registratiesysteem in, desinfecteren bij binnenkomst, mondkapjes van en naar de zitplaats en natuurlijk voldoende afstand houden.

Overleg
Net als eerder in maart zal er nog overlegd gaan worden tussen kerken en overheid. Het feit dat de overheid kerken niet gedwongen gaat sluiten, betekent niet dat het advies aan kerken ongewijzigd blijft. Ook in maart kwam daar uiteindelijk het advies om maximaal dertig personen in de kerk toe te laten. Dit advies is sindsdien meerdere keren gewijzigd. De verwachting is dat het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) vandaag met een nieuw advies zal komen voor kerken. Grote kerken zoals de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) gaan naar verwachting mee in dat advies. Veel andere kerken volgden het advies van CIO tot nu toe ook in grote lijnen op, al zocht iedere gemeente daar weer zijn eigen weg in.

Kerken vrijwillig op slot?
De kans is redelijk groot dat het nieuwe advies luidt om nog minder of helemaal geen bezoekers meer toe te laten tot kerken. In dat geval zullen de meeste kerken de komende weken ervoor kiezen om voornamelijk digitale diensten te organiseren. De druk van buitenaf op kerken neemt in ieder geval steeds meer toe. De overheid zal hoe dan ook niet bezwijken onder deze druk, omdat dat grondwettelijk gezien veel te ingewikkeld is. Wel bestaat de kans dat (het merendeel van) de kerken uit solidariteit met de rest van de samenleving besluiten om vrijwillig op slot te gaan en digitaal verder te gaan. Dat zal dus vooral afhangen van het advies dat CIO mogelijk vandaag naar buiten brengt.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Meerartikelen

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

Negen mensen omgekomen tijdens schietpartij in kerk
Nieuws

Drie mannen ter dood veroordeeld na bloedbad in Jordaanse kerk

Drie mannen zijn in Jordanië ter dood veroordeeld voor de bloedige aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in oktober. Bij de schietpartij tijdens een uitvaartdienst kwamen negen mensen om het leven. Daarnaast raakten tientallen mensen gewond. Dat...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Ds. A. J. Mensink
Interview

“Ze is er”, waren de eerste woorden die ds. Mensink na het sterven van zijn dochter Else zei

“Ze is er." Het waren de eerste woorden die ds. A. J. Mensink kon uitbrengen toen zijn dochter Else in december 2021 overleed. Ze werd 23 jaar oud. Haar ziekte en sterven veranderden het leven van haar ouders, broer, schoonzus en echtgenoot...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Johan Vink
Column

Mijn kapper stelde een vraag die iedere christen zichzelf zou moeten stellen

Wat heb ik eigenlijk aan mijn geloof? Volgens socioloog en schrijver Johan Vink stellen christenen zichzelf misschien te vaak die vraag. Een gesprek met zijn kapper zette hem aan het denken: zou de vraag niet moeten zijn wat God aan óns heeft? Ik...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...