Jos de Kock: "Genade is nodig voor een goede opvoeding"

Dagelijks leven
Jos de Kock

‘Opvoeding is een speeltuin. Kinderen en opvoeders spelen samen in een werkelijkheid die groter is dan zij zelf zijn,’ schrijft Jos de Kock in zijn boek 'Opvoeden is gekkenwerk'. Volgens de godsdienstpedagoog kan het beeld van de speeltuin opvoeders helpen “om niet te vervallen in gearriveerdheid: alsof opvoeders er al zijn en kinderen nog onderweg zijn.”

Je schrijft dat opvoedadviezen mensen onzeker kunnen maken. Wat bedoel je hiermee en welk advies maakt ouders bijvoorbeeld onzeker?
"Dat komt in de eerste plaats doordat er zoveel opvoedadviezen gegeven worden,” maakt de auteur duidelijk. “En niet zelden zijn ze nog tegenstrijdig ook. Dat maakt je als opvoeder onzeker. En in de tweede plaats heeft dat te maken met het ideaalbeeld dat in veel opvoedadviezen schuil gaat. In mijn boekje laat ik een opvoeder aan het woord die daar heel precies de vinger bij legt, hij zegt: 'mensen lopen in de opvoeding van hun kinderen tegen vragen aan. Vervolgens zoeken ze naar antwoorden of hulp om zich heen. Maar daar worden ze geconfronteerd met een ideaalbeeld dat ze niet of nauwelijks kunnen vertalen naar hun eigen opvoedpraktijken. De lat ligt dus te hoog. En dit leidt weer tot meer onzekerheid.' Voorbeelden van dit soort adviezen zijn ‘je moet consequent zijn, ‘je moet je geduld bewaren en niet altijd in een keer resultaat verwachten’, ‘je kunt beter goed gedrag belonen dan het verkeerde bestraffen’. Maar in wezen schuilt in elk opvoedadvies het gevaar van die hoge lat.”

Hoe kan het beeld van een speeltuin opvoeders verder helpen?
“Een van de uitgangspunten die ik in het boek beschrijf is: 'Opvoeding is een speeltuin. Kinderen en opvoeders spelen samen in een werkelijkheid die groter is dan zij zelf zijn.' Het beeld van de speeltuin kan je als opvoeder helpen om zicht te krijgen op waar je nu helemaal mee bezig bent. Je kunt bezig zijn met opvoeden op een manier die vooral te maken heeft met het overdragen van inzichten aan je kinderen; moeder die wel even vertelt hoe je het handigst geld bespaart bijvoorbeeld. Je kunt ook heel erg gericht zijn op het laten zien van voorbeeldig gedrag; een vader die voortdurend laat zien hoe je de boel een beetje opgeruimd houdt in huis. Maar het beeld van de speeltuin laat zien dat opvoeding niet te vangen is in eigen inzichten en het goede gedrag van opvoeders. De werkelijkheid is groter en die wordt niet door kinderen beleefd door het aanhoren van hoe het leven in elkaar zit of door geïnteresseerd te kijken naar voorbeeldig gedrag. Die werkelijkheid wordt in opvoeding ontsloten doordat kinderen en opvoeders samen die werkelijkheid verkennen en ontdekken. Ik noem dat samen spelen: spel staat voor mij aan de ene kant voor plezier maken en veel leren tegelijk en aan de andere kant voor iets weerbarstigs: het levert soms teleurstelling op en het kan pijnlijk worden. Het beeld van de speeltuin kan opvoeders helpen om niet te vervallen in gearriveerdheid: alsof opvoeders er al zijn en kinderen nog onderweg zijn. Het beeld van de speeltuin daagt uit om je als opvoeder mee te verwonderen, om te blijven ontdekken en leren, door samen met kinderen de werkelijkheid steeds weer opnieuw te beleven.”

"Het beeld van de speeltuin kan opvoeders helpen om niet te vervallen in gearriveerdheid: alsof opvoeders er al zijn en kinderen nog onderweg zijn"

Wat is een veelvoorkomend misverstand over opvoeding?
“‘Misverstanden’ vind ik een groot woord; in mijn boek probeer ik wel een aantal gedachten over opvoeden kritisch te beschouwen. Het eerste hoofdstuk over opvoeden is een hoop gedoe, stelt bijvoorbeeld de gedachte ter discussie dat je als opvoeder controle hebt over de situatie. Ik stel daar opvoeding juist voor als overgave aan een werkelijkheid die een loopje met jou als opvoeder neemt en als overgave aan kinderen die meer grip op jou hebben dan jij op hen. En in het hoofdstuk ‘Offer’ bijvoorbeeld stel ik de vraag hoe verstandig en liefdevol het is om als opvoeder dicht bij jezelf te blijven. In dat hoofdstuk stel ik opvoeding voor als een offer: dat je jezelf als opvoeder geeft aan het leven van een kind. Dat is iets moois maar kan vaak heel frustrerend, pijnlijk of ontregelend zijn.”

‘Opvoeding is een hoop genade’, zeg je aan het einde van het boek. Wat bedoel je hiermee?
“Ja, zo heb ik bewust het boek willen eindigen, met de stelling: Opvoeden is een hoop genade – een kwestie van steeds weer opnieuw beginnen. In de eerste plaats doel ik hiermee op hoe opvoeders naar zichzelf kijken. Je bent niet altijd op je best en niet alles lukt in een keer: heb geduld met jezelf en geef jezelf steeds weer een nieuwe kans. Maar er is nog een tweede uitleg. In het boek schrijf ik: ‘de mensheid bewijst opvoeders een dienst door hen met genade te bejegenen’. Er zijn absoluut fouten van opvoeders die niet onbestraft gelaten mogen worden, maar ik wil er vooral dit mee zeggen: veroordeel (andere) opvoeders niet te snel op basis van ideaalplaatjes. En in de derde plaats bewijzen opvoeders kinderen een dienst met een voldoende dosis genade. Genade is nodig voor een gezonde ontwikkeling en dus belangrijk voor een goede opvoeding,” aldus Jos.

Praatmee

Beluister onze podcast

#333 Jeffrey & Peter van der Weerd over ontrouwe kerkgangers, koning voetbal en de wetenschap
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

David de Vos
Nieuws

David de Vos gaat met theatertour heel Nederland door

'Biografie Rauw heeft in de afgelopen maanden veel losgemaakt. Misschien ook bij jou. De één herkent zich in mijn verhaal, de ander zit vol vragen. Aan het einde van het boek spreek ik de wens uit om de theaters van Nederland te vullen. Dat moment is

pakistan
Nieuws

Pakistan wil met nieuwe wet christelijke meisjes beschermen tegen gedwongen islamitisch huwelijk

In Pakistan is een nieuwe wet aangenomen die de minimumleeftijd om te trouwen voor zowel jongens als meisjes op 18 jaar stelt. Daarmee zouden christelijke meisjes, die vaak het slachtoffer zijn van ontvoeringen en gedwongen huwelijken met moslims, me

Roemke
Dagelijks leven

Unieke beelden: pastor imiteert Trump op Republikeinse Conventie en gaat daarna in gebed

Op dit moment vindt de Republikeinse Conventie in Milwaukee plaats. De eerste avond van deze conventie werd met gebed afgesloten door pastor James Roemke van de Messiah Lutheran Church. Nadat de voorganger vertelde ontzettend blij te zijn dat Trump v

Ramon Roks
Nieuws

Celibatair levende homoseksueel stopt met priesteropleiding Den Bosch vanwege anti-homohouding

De 27-jarige Ramon Roks stopt met zijn priesteropleiding in het bisdom van ’s-Hertogenbosch omdat hij zich als celibatair levend homoseksueel niet welkom voelt in het bisdom door de houding van sommige mensen. Dat meldt het dagblad Trouw.  Roks heeft

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden wijst op christenen die Gods aanwezigheid niet ervaren

"Er wordt in onze dagen veel geklaagd over een gebrek aan godservaring. We zeggen al snel: ‘Waar is God nou? Als ik Hem nodig heb, hoor ik Zijn stem niet.’ Heeft u wel eens geprobeerd om de eenzaamheid te zoeken?", aldus ds. G. van Zanden. De hervorm

Peter van der Weerd
Podcast

HHK-predikant bezorgd over lage opkomst kerkactiviteiten: terecht?

“Als we een Bijbelstudiegroep hebben en er komt vijf man, spreken we van een 'goede opkomst'. Bij een Bijbellezing, zomaar midden in de week, zit er een handjevol.” Onlangs uitte ds. W. J. C. van Blijderveen zijn zorgen over de lage opkomst bij kerke

Karin Mechielsen
Video

Biddende moeder deelt indrukwekkend getuigenis over haar zoon

Karin Mechielsen vertelt in onderstaande video van De Stadskerk in Groningen over hoe haar geduld met God op de proef gesteld werd, toen haar zoon het geloof begon te verliezen. "God greep mijn zoon in zijn nekvel", vertelt zij. Maak tijd voor een bi

porno kijken
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller kijkt drie keer per week porno: 'Ik smeek God om hulp'

'Ik ben een jongeman van begin 20 jaar. Al een aantal jaren ben ik 'serieuzer' geworden in het omgaan met geloof en met de Bijbel. Ik probeer zoveel mogelijk naar de kerk te gaan en probeer ook doordeweeks naar de kerk te gaan. Maar ondanks dit loop

Meerartikelen

W. Kos
Nieuws

Nieuwe dominee voor hersteld hervormd Rijssen: W. Kos

W. Kos gaat voor het eerst als gemeentepredikant aan de slag. De kandidaat heeft een beroep van de hersteld hervormde gemeente in Rijssen aanvaard. Daar volgt hij de vorig jaar naar Katwijk aan Zee verhuisde ds. H. Lassche op. Kandidaat W. Kos uit Hu

Hans Borghuis
Column

Jongeren zetten leven opzij voor Jezus (en houden ons een spiegel voor)

Een aantal jonge mensen waar we sinds een poosje mee optrekken zijn nog niet zo lang geleden tot geloof gekomen. Onlangs werd een van hen in Italië gedoopt en een vriendin van haar deelde een week later haar eigen zoektocht naar de waarheid tijdens e

Karmel
Video

Video: Wat iedere christen zou moeten weten over de Karmel

De Karmel is een beboste, rotsachtige bergrug in Israël. De toppen zijn maximaal zo’n 500 meter hoog. Het Karmelgebergte mondt uit in de Middellandse Zee. Op die plaats ligt de grote Israëlische havenstad Haifa. De naam ‘Karmel’ komt van de Hebreeuws

Naomi Oosterhof
Podcast

Bijbellezen, waar moet ik beginnen? Podcastmaker geeft tips

De Geloofwaardige Podcast is dé podcast die jongvolwassenen informeert over het christelijk geloof. In de derde aflevering gaat Naomi Oosterhof (foto) inhoudelijk in op Bijbellezen. Waar moet je beginnen? Het is een ingewikkeld boek wat overweldigend

SharInvest
Nieuws

Dorcas en Kom over en help starten investeringsbedrijf SharInvest

In Oost-Europa ontbreekt het aan een stimulerend ondernemersklimaat waardoor ondernemers in midden- en kleinbedrijven belemmerd worden in de ontwikkeling van hun onderneming. Het krijgen van leningen is bovendien complex én zeer kostbaar. Daarnaast i

Gerard Vrooland
Column

In Nederland heeft de imam meer 'succes' dan de dominee

In Nederland zien we kerken leeglopen. Daarentegen geven cijfers aan dat de islam groeit in Nederland. Hoe kan dat? In België zien we die groei nog duidelijker. Een optimistische islamgeleerde meent dat in Nederland en België jaarlijks 1000 tot 2000

Rechtbank Groningen
Nieuws

Voorganger hoort zes jaar celstraf tegen zich eisen voor jarenlang seksueel misbruik

Het Openbaar Ministerie (OM) in Groningen eiste vandaag zes jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf tegen voorganger Jan Willem M. Hij stond voor de rechtbank voor het herhaaldelijk misbruiken van een vrouw. "De centrale vraag in dit proces is of er s

India
Nieuws

Indiase christenen door hindoes aangevallen tijdens kerkdienst, autoriteiten weigeren in te grijpen

Kerkdiensten in een dorp in de Indiase staat Madhya Pradesh zijn stilgelegd na een gewelddadige aanval door hindoe-extremisten op 1 juni. De aanval, geleid door leden van de Bajrang Dal, richtte zich op een samenkomst van gelovigen in het huis van Pa

Masih
Nieuws

Pakistaans christen (29) voor het oog van eigen kinderen doodgeschoten door moslimburen

Een 29-jarige katholieke vader van vier kinderen is vorige week door zijn moslimburen doodgeschoten nadat hij in opstand kwam omdat zij christenen in de omgeving intimideerden. Dat vertelt familie van de man tegenover Morning Star News.    Marshall M

La Fuente
Nieuws

Spaanse bondscoach getuigt van geloof: "God geeft me veiligheid en kracht"

Spanje heeft het EK voetbal 2024 gewonnen onder leiding van bondscoach Luis de la Fuente. Voor de overwinning op Engeland sprak De la Fuente openlijk over zijn geloof: “Ik ben niet bijgelovig. Als ik vandaag en morgen bid, is dat omdat ik dat al lang

Trump en Vance
Verdieping

Pro-life, pro-Israël en voor 'Bijbels huwelijk': Dit is de man die Trump als vicepresident wil

Daags nadat er een aanslag op zijn leven werd gepleegd, heeft voormalig president Donald Trump bekend gemaakt dat de conservatieve J. D. Vance (39) zijn 'running mate' wordt. Dat betekent dat Vance, uitgesproken pro-life en pro-Israël, ook kandidaat

Rodney en Mary Leah Miller
Nieuws

Christelijk koppel uit Alabama ziet kinderwens via embryo-adoptie in vervulling gaan

In de Verenigde Staten neemt het aantal koppels dat kiest voor in-vitrofertilisatie (ivf) toe. In 2021 resulteerde ivf in de geboorte van meer dan 86.000 baby's, wat twee procent van het totale aantal geboorten vertegenwoordigt. Terwijl het debat ove