Frankrijk stond eeuwenlang bekend als de ‘oudste dochter van de Kerk’. Het land nam van oudsher een belangrijke plaats in binnen het katholieke Europa. Van die prominente katholieke positie is tegenwoordig veel minder over. In het rapport The Church’s Suffering and Hope in France wordt de positie van de kerk en christenen in Frankrijk onderzocht. De organisatie spreekt over 'ideologische druk, onrecht en juridische vormen van discriminatie' waarmee christenen te maken zouden hebben.

Zo zijn kerststallen na rechterlijke uitspraken uit gemeentehuizen verwijderd. Ook zijn kruisen en christelijke monumenten weggehaald na besluiten van overheden. Daarnaast gaan er stemmen op om christelijke feestdagen als officiële vrije dagen af te schaffen. Volgens het rapport zijn ook katholieke organisaties geconfronteerd met juridische procedures die gericht waren op hun ontbinding.

Aantal priesters in Frankrijk fors gedaald
Het ECLJ concludeert dat het katholicisme in Frankrijk is 'ingestort'. Volgens cijfers in het rapport noemt 46 procent van de Franse bevolking zichzelf nog katholiek. Tegelijk zegt veertig procent van de Fransen in God te geloven. Ook het aantal priesters in Frankrijk is sterk afgenomen. In 1960 waren er in Frankrijk ongeveer 65.000 katholieke priesters. In 2023 waren dat er nog zo’n 12.000.

Het rapport wijst daarnaast op grote maatschappelijke veranderingen. Het aantal huwelijken in Frankrijk is sinds 1960 bijna gehalveerd. Het aantal echtscheidingen en abortussen is volgens de onderzoekers juist sterk toegenomen.

ECLJ-directeur Grégor Puppinck ziet deze ontwikkelingen als onderdeel van een bredere secularisatie van Frankrijk. Volgens hem bestaat er bovendien een 'aanhoudende spanning' rond het christendom in het land.

Kritiek op pausbezoek
Die spanning is volgens Puppinck ook zichtbaar rond het bezoek van paus Leo XIV aan Frankrijk. Honderdduizenden mensen hebben zich aangemeld voor activiteiten rond het pausbezoek. Tegelijk klinkt er stevige kritiek. Tegenstanders wijzen onder meer op de strikte scheiding tussen kerk en staat in Frankrijk en op de kosten die met het bezoek gepaard gaan. Het ECLJ stelt dat zulke discussies niet losstaan van de veranderde positie van het christendom in de Franse samenleving.

Recordaantal dopelingen
Toch schetst het rapport niet alleen een somber beeld. Juist onder een nieuwe generatie Fransen lijkt er opnieuw belangstelling te ontstaan voor het christelijk geloof. Met Pasen werden dit jaar 21.000 catechumenen gedoopt. Catechumenen zijn mensen die zich op hun doop hebben voorbereid en bewust voor het christelijk geloof kiezen. Volgens het ECLJ gaat het om het hoogste aantal in twintig jaar tijd.  Ook de houding van jonge Fransen tegenover de Rooms-Katholieke Kerk valt op. Zestig procent van de 18- tot 24-jarigen zou positief over de kerk denken.

Daarmee ontstaat een opvallend contrast. Terwijl traditionele kerkelijke structuren sterk zijn gekrompen, zoeken duizenden jonge Fransen juist aansluiting bij het christelijk geloof.

‘Alle dingen in Christus herstellen’
Puppinck ziet daarin een hoopvolle ontwikkeling. Volgens hem krijgt de kerk nieuwe vitaliteit, juist in een periode waarin het christendom in Frankrijk sterk aan invloed heeft verloren.

Hij gelooft niet dat jongeren worden aangetrokken door nostalgie naar het katholieke verleden. Volgens hem ligt er een dieper geestelijk verlangen achter de groeiende belangstelling. "Het zijn niet de ruïnes die de duizenden jongeren aantrekken die zich bekeren", zegt Puppinck. "Het is het verlangen om alle dingen in Christus te herstellen."

Het rapport laat daarmee twee ontwikkelingen naast elkaar zien. Het traditionele katholicisme in Frankrijk is in enkele decennia fors kleiner geworden. Tegelijk lijkt onder een nieuwe generatie juist een hernieuwde openheid voor het Evangelie en de kerk te ontstaan.