Sinds juni 2025 is Karel Hoofd Educatie bij Christenen voor Israël. Met zijn afdeling probeert hij christenen meer te leren over Israël en de plaats van het Joodse volk binnen het christelijk geloof. De Israël Talks gaan daarin bewust een stap verder dan de reguliere lezingen van de organisatie. “Voor mensen die denken:de boodschap van Gods trouw aan Israël is mij bekend, ik weet dat Israël belangrijk is, maar geef me eens wat meer. Wat betekent dat bijvoorbeeld voor mijn manier van Bijbellezen?”

Het concept bestond jaren geleden al onder de naam Israël-cursus en ook in 2022 werden er al Israël Talks georganiseerd, maar deze bijeenkomsten verdwenen na de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 naar de achtergrond. Andere zaken vroegen op dat moment alle aandacht. Toen Karel als Hoofd Educatie aantrad, besloot hij het concept opnieuw op te pakken. Het resultaat is een serie van drie woensdagavonden en twee zaterdagen, waarop onder meer beeldvorming en Israëlhaat, het Jodendom, de Hebreeuwse context van de Bijbel en Judea en Samaria aan bod komen.

De titel ‘Kijk opnieuw’ is bewust gekozen. Zeker sinds 7 oktober roept Israël volgens Karel bij veel mensen onmiddellijk een gevoel, associatie of mening op. “Tegenwoordig is dat veelal negatief. Juist dan willen we mensen uitdagen: kijk eens opnieuw. Laat je vooroordeel even los. Wat zegt de Bijbel erover? Waar is God aan het werk? Wat is de geschiedenis van bepaalde onderwerpen? Wat zegt het internationaal recht? Waar hebben we het eigenlijk over? Kijk opnieuw, dat verdiept je geloof in de God van Israël.”

"We zijn Israël kwijtgeraakt"
Dat zoveel christenen weinig weten over Israël, het Jodendom en de Joodse wortels van hun eigen geloof, is volgens Karel niet iets van de laatste decennia. De oorsprong daarvan ligt al vroeg in de kerkgeschiedenis. De eerste christelijke gemeente kwam voort uit het Jodendom, maar naarmate steeds meer niet-Joden zich aansloten, groeide de afstand tussen kerk en synagoge. “De Joden werden gezien als ongelovig, verhard of verblind, omdat zij Jezus niet zagen als de Messias. De kerk kwam steeds verder van het Jodendom en daarmee ook van haar Joodse wortels af te staan.”

Daar kwam de gedachte bij dat de kerk de plaats van Israël had ingenomen. “De kerk ging steeds meer zeggen: wij zijn eigenlijk Israël, wij zijn het nieuwe volk van God. Met dat Jodendom hoef je dus niets meer, het Joodse volk heeft geen betekenis meer. Dat is verleden tijd.” Volgens Karel heeft die ontwikkeling diepe sporen nagelaten. “We hebben als het ware geleerd te geloven zonder Israël.”

Zelf ontdekte Karel die betekenis van Israël pas later. “We spreken over Jezus zonder Israël, terwijl je, zodra je de Bijbel opent, continu over Israël leest. God noemt Zichzelf de God van Israël. Ergens wringt dat natuurlijk. We hebben ons geloof geformuleerd en prachtige geloofsbelijdenissen gemaakt, maar Israël ontbreekt daarin. We zijn er gewoon aan gewend geraakt om te geloven zonder Israël.”

Jezus tegenover de Farizeeën
Die eeuwenlange afstand werkt volgens Karel ook door in de manier waarop christenen naar het Jodendom kijken. Zo ontstond het beeld van de Farizeeën als bij uitstek wettische en huichelachtige mensen. “Dan krijg je ongeveer het verhaal: het Jodendom is een religie waarin je je vooral aan de wet moet houden en goed je best moet doen om in de hemel te komen. En wij christenen hebben ontdekt dat het om de genade van God gaat.”

Volgens hem doet dat geen recht aan het Jodendom. “Het Jodendom wist altijd al dat het om de genade van God ging. Het houden van de wet gebeurde niet met het motief om daarmee iets te verdienen.” Natuurlijk waren er ook Farizeeën die huichelachtig waren, benadrukt hij. “Net zoals christenen huichelachtig kunnen zijn. Maar dat is niet het algemene beeld.”

Tijdens een van de Israël Talks worden dergelijke misvattingen over het Jodendom daarom nadrukkelijk besproken. Ook de manier waarop in christelijke uitleg soms een scherpe tegenstelling tussen Jezus en de Farizeeën wordt gecreëerd, komt aan bod. “We schilderen de Farizeeën, het Jodendom of ‘de Joden’ vaak zo negatief mogelijk af en zetten Jezus daar vervolgens tegenover. Maar de vraag is of dat contrast wel zo scherp is.” De bijeenkomst hierover staat gepland voor woensdag 11 november. Rabbijn S. Katz spreekt over misvattingen over het Jodendom en Marco Rotman over de beeldvorming rond de Farizeeën.

Minder dan een half verhaal
Wie de Joodse wortels uit het christelijk geloof haalt, mist volgens Karel veel meer dan alleen wat historische achtergrondinformatie. “God is de God van Israël. Wanneer wij bidden, bidden we tot de God van Israël. Wanneer wij de Bijbel lezen, lezen we de Schriften van Israël. Wanneer wij psalmen zingen, zingen we de liederen van Israël. Wanneer wij Jezus volgen, volgen we de Messias van Israël.”

“Wat zou er gebeuren als je daar Israël uit wegstreept? Dan houd je nog minder dan een half verhaal over.” Het Jood-zijn van Jezus is volgens hem dan ook niet slechts een toevallig cultureel gegeven. “Je kunt niet zeggen: Jezus was nu eenmaal Joods, maar als Hij in China was geboren, hadden we ons gewoon in de Chinese cultuur moeten verdiepen. Alsof het Jood-zijn van Jezus verwisselbaar is. Dat is het niet.”

Dat raakt volgens Karel aan Gods keuze voor Israël. “God heeft besloten een volk te maken en door dat volk heen de wereld te zegenen.” Die uitverkiezing betekent volgens hem niet dat God één lievelingsvolk koos omdat de rest Hem niet interesseerde. “Het is juist andersom. God wil alle mensen en alle volken bereiken en kiest ervoor dat door middel van één volk te doen. Om het hele plan van God enigszins te leren begrijpen, moet je dus zicht op Israël hebben.”

Beginnen bij de Bijbel
Dat geldt volgens hem ook bij een onderwerp als Judea en Samaria, dat politiek buitengewoon beladen is. Tijdens een van de zaterdagen wordt daarom uitgebreid stilgestaan bij het gebied, zowel vanuit de Bijbel als vanuit de geschiedenis, politiek en het internationaal recht. De volgorde is daarbij voor Karel belangrijk. “We beginnen bewust met de Bijbelse kaders over Judea en Samaria.”

In discussies wordt volgens hem meestal begonnen bij het nieuws van vandaag. “We beginnen vaak bij wat we nu zien of horen. Daar kunnen ook dingen tussen zitten die niet goed zijn en die vragen oproepen, zeker. Alleen moet voor een christen het beginpunt wel de Bijbel zijn. Als christen probeer je je persoonlijke en maatschappelijke keuzes toch te baseren op wat God zegt.”

Dat maakt de politieke werkelijkheid niet ineens eenvoudig, benadrukt Karel. “Het blijft complex. Maar we kunnen het niet omdraaien en zeggen: omdat we het nu moeilijk vinden, moeten we de Bijbelse betekenis maar loslaten om een soort veilige weg te kiezen. Dat is geen optie, want de Bijbel spreekt er nu eenmaal over.” Pas vanuit dat kader wil hij vervolgens kijken naar de historische context, politiek en het internationaal recht. Op zaterdag 21 november spreken ds. Henk Poot, Henriët Poot en jurist Andrew Tucker tijdens de Israël Talks vanuit verschillende invalshoeken over Judea en Samaria.

Zelfs een Bijbelstudieavond ligt gevoelig
Sinds 7 oktober 2023 is spreken over Israël er volgens Karel bovendien niet gemakkelijker op geworden. Dat merkt Christenen voor Israël direct in de praktijk. Diverse Israël-bijeenkomsten werden de afgelopen jaren verstoord door demonstranten.

Ook medewerkers en sprekers krijgen volgens hem te maken met bedreigingen, zowel tijdens activiteiten als via telefoon en e-mail. Daardoor moet de organisatie vaker afwegen wat wel en niet verstandig is en hoe bepaalde zaken worden gecommuniceerd. “Je moet veel meer nadenken: wat doe je, wat doe je niet? Je kiest je woorden zorgvuldig. Maar je gaat wel door, ook als die bedreigingen er zijn.”

Karel ziet daarin meer dan alleen maatschappelijke polarisatie. “Er is hier wel meer aan de hand. Ik geloof dat dit ook een geestelijke strijd is.” Juist daarom vindt hij het belangrijk dat christenen zich niet door angst laten leiden. “Soms kiezen we een soort veilige weg: daar hoeven we onze vingers niet aan te branden. Maar dan zien we niet dat er veel meer speelt.” Volgens hem wordt rond Israël veel “verwarring en angst gezaaid”. “Dan moet je opnieuw kijken en je afvragen: wacht eens even, misschien liggen dingen toch anders.”

Kerken hebben een sleutelrol
Christenen voor Israël kan die omslag volgens Karel niet alleen bewerkstelligen. Kerken, predikanten en andere christelijke organisaties hebben daarin een belangrijke rol. “Wij hebben in wezen één doel: christenen vertellen over Gods trouw aan Israël. Maar de weg daarnaartoe verloopt voor een groot deel via kerken en christelijke organisaties.”

Daarom richt de organisatie zich nadrukkelijk ook op predikanten en theologen. Zo bestaat het theologische magazine Israël en de Kerk inmiddels 25 jaar en werd onlangs rond dat jubileum een symposium georganiseerd. “Daarmee proberen we specifiek predikanten te helpen, te onderwijzen en het gesprek aan te gaan, zodat zij Israël ook op de kansel of op het podium brengen en die boodschap weer verder verspreiden.”

Ook via andere christelijke platforms probeert de organisatie een breder publiek te bereiken. Volgens Karel is dat nodig om Israël niet als een losstaand specialisme voor een kleine groep geïnteresseerden te blijven behandelen. De vraag raakt volgens hem immers rechtstreeks aan hoe christenen de Bijbel lezen, wie zij in Jezus zien en hoe zij Gods handelen door de geschiedenis heen begrijpen.

Met Gods ogen naar Israël kijken
Karel verwacht niet dat vijf bijeenkomsten alle vragen kunnen beantwoorden. De verschillende lezingen moeten vooral iets in beweging zetten. Zo wordt onder meer gekeken naar Paulus als Joodse leraar en naar de manier waarop hij vanuit die wereld met de Schriften omging. “Als je daar iets van aangereikt krijgt, kun je ineens denken: wacht eens even, dan kan ik ook op die manier in Galaten of Efeziërs duiken.” Tijdens de bijeenkomst op zaterdag 7 november staat dit ‘nieuwe licht op de Bijbel’ centraal, met lezingen over Paulus, Hebreeën en Jesaja.

Hetzelfde hoopt hij bij de andere onderwerpen te bereiken. “Je geeft natuurlijk maar wat snippers en kruimels, want je kunt niet alles behandelen. Maar misschien hoort iemand iets en denkt: dit heb ik nog nooit zo gelezen. Staat dat ook in de Bijbel? Dan kan dat genoeg zijn om zelf verder te gaan kijken.”

Voor Karel zijn de Israël Talks uiteindelijk geslaagd wanneer bezoekers met andere ogen naar Israël gaan kijken. En met Israël bedoelt hij nadrukkelijk het hele spectrum: “Het land, het volk, het Jodendom, de staat, Judea en Samaria.” Daarbij gaat het volgens hem om meer dan de vraag of iemand het eens is met het beleid van een Israëlische regering. “Het gaat erom: wat ligt er dieper onder? Welke beloften rusten er op dat land en op dat volk? En wat betekent dat?”

Wie dat gaat zien, kijkt volgens hem anders naar wat er vandaag rond Israël gebeurt. “Dan kun je zeggen: ik sta achter Israël. Dat wil niet zeggen dat ik alles goedkeur, maar ik geloof dat dit is wat God aan het doen is en waar Hij doorheen werkt.” Uiteindelijk raakt dat voor Karel ook aan de christelijke toekomstverwachting. “Dan zie je bij Israël de tekenen van de komst van Jezus. Dan komt het moment dichtbij waarop Hij verschijnt, het Koninkrijk definitief doorbreekt en de duisternis definitief verslagen is. Ik hoop dat mensen dát meekrijgen.”

Praktische informatie
De Israël Talks beginnen op woensdag 28 oktober met een avond over beeldvorming en Israëlhaat. Daarna volgen op 7, 11, 21 en 25 november bijeenkomsten over onder meer de Hebreeuwse context van de Bijbel, het Jodendom en de Farizeeërs, Judea en Samaria en de relatie tussen Joden en christenen. De bijeenkomsten vinden plaats in het Israëlcentrum in Nijkerk. Een woensdagavond kost 7,50 euro, een zaterdag 12,50 euro en deelname aan alle lezingen kost 37,50 euro. De lezingen zijn ook via een livestream te volgen. Meer informatie en aanmelden kan via cvi.nl/israeltalks of telefonisch via 033-245 88 24.