De emeritus hoogleraar verwijst naar het synoderapport Zoek eerst het Koninkrijk van God (2023), waarin twee hoofdoorzaken van de dreigende breuk worden genoemd: enerzijds gemeenten die zich niet houden aan gezamenlijke synodebesluiten, anderzijds een diep gebrek aan onderling vertrouwen. Dat laatste komt volgens hem onder meer tot uiting in het fenomeen van ‘gesloten kansels’.

Gesloten kansels
Met ‘gesloten kansels’ wordt binnen de CGK bedoeld dat predikanten uit bepaalde delen van het kerkverband niet langer worden uitgenodigd om voor te gaan in andere gemeenten. Volgens Maris is dat 'net zo kwalijk als het zich onttrekken aan gemeenschappelijke besluiten'.

De praktijk speelt al jaren en hangt samen met verschillen over vrouwelijke ambtsdragers en homoseksualiteit. Met name behoudende gemeenten sloten hun kansel voor predikanten die ruimte boden aan vrouwen in het ambt. 'Al gebiedt de eerlijkheid te zeggen', schrijft Maris, 'dat de profilering het meest aan de ‘conservatieve’ kant zichtbaar is.' Tegelijk erkent hij dat ook aan de andere zijde selectiviteit voorkomt.

Kritiek op partijen
In dat verband uit Maris expliciete kritiek op groepen binnen het kerkverband. Zo noemt hij de groep Bewaar het Pand, dat sinds de jaren zestig een behoudend geluid binnen de CGK vertegenwoordigt. Volgens Maris heeft deze beweging zich 'opgesteld als een partij in de kerk', terwijl Paulus in 1 Korinthe juist waarschuwt tegen partijvorming: 'Is Christus gedeeld?'

Ook het Christelijk Gereformeerd Beraad (CGB) krijgt kritiek. Deze groep van behoudende predikanten en ambtsdragers werd in 2022 opgericht uit zorg over de koers van de CGK en het niet handhaven van synodebesluiten. Het CGB pleitte openlijk voor kerkelijke tucht over gemeenten die vrouwelijke ambtsdragers bevestigen. Maris stelt echter dat het doen van uitspraken over de tuchtwaardigheid van anderen 'alleen aan een kerkelijke vergadering kan toekomen'.

Historische spanningen
Dat spanningen binnen de CGK niet nieuw zijn, blijkt uit een eerder interview met prof. dr. H.G.L. Peels. Hij herinnerde eraan dat al in 1998 de synode "zeer hoog opliep” over de vrouw in het ambt. Toch werd destijds een weg gevonden om samen verder te gaan. Volgens Peels heerste er toen een cultuur van: "we moeten samen verder, dus hoe dan ook moeten we samen een uitweg zoeken.”

Die cultuur staat nu onder druk. Volgens Maris is het probleem niet alleen dat besluiten worden genegeerd, maar ook dat kerken 'innerlijk losgelaten' hebben wat hen samenbindt. Hij roept daarom op tot verootmoediging en schuldbelijdenis in plaats van verdere profilering of partijvorming.

'Het is nog niet te laat', besluit hij. 'Als we geleerd hebben wat knielen is, en willen horen naar Hem, die zei: ‘Wie niet met Mij bijeenbrengt, die drijft uiteen.’'