Een misverstand: ‘dopen’ is niet hetzelfde als onderdompelen

Nieuws 23 april 2025 3 minuten Dr. A. H. (Bert) van Veluw
Dr. A. H. (Bert) van Veluw
Youtube

Velen denken dat het woord ‘dopen’ ‘onderdompelen’ betekent. En dan is dé rituele handeling natuurlijk: kopje onder. Maar dat betekent ‘dopen’ helemaal niet. Het Nederlandse woord ‘dopen‘ betekent volgens de Van Dale ‘indompelen’. Zoals je een beschuit in de melk doopt, en een koekje in de thee. Nu kun je erover twisten of dat lekker is, maar mensen doen dit, opdat het koekje doordrenkt wordt van de thee. Dat is nu ook de hoofdbetekenis van het Griekse woord: ‘baptizo’.

Dat woord uit het Nieuwe Testament, dat wij pas sinds de Nederlandse vertalingen met dopen zijn gaan weergeven, kan in Griekse teksten uit de oudheid een aantal betekenissen hebben: ‘indopen’, ‘verven door een stof in een verfbad te dompelen’, ‘overgíeten, besproeien, besprengen, bevloeien’, maar ook ‘beïnvloeden, veranderen’ en zelfs ‘bont en blauw slaan’. Bij al deze betekenissen gaat het erom iets of iemand in de invloedsfeer brengen van iets of iemand anders.
Dat is nu ook precies de bedoeling van hetgeen waar de doophandeling symbolisch naar verwijst. De dopeling wordt in de invloedssfeer van Jezus Christus gebracht. De dopeling wordt doordrenkt van Christus. Dat het daar om gaat, lezen we zo mooi in 1 Korintiërs 12:13: ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt’.Vanuit deze hoofdbetekenis verstaan we Paulus ook beter als hij het heeft over het ‘in Christus Jezus gedoopt zijn’. ‘Of weet u niet dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in Zijn dood gedoopt zijn? (Rom. 6:3) en ‘Want u allen die in Christus gedoopt bent, hebt u met Christus bekleed.’ (Gal. 3:27). Paulus heeft het bijna nooit over het van het gedoopt worden in of met water. Wel steeds over de van het ritueel: het zich laten veranderen door een Persoon, Christus Jezus. Verder zijn zijn brieven vol met passages die gaan over de beïnvloeding en verandering door de heilige Geest, die de Geest van Christus is.Vervolgens moeten we ook niet vergeten, dat het woord ‘dopen’ pas gebruikt gaat worden als de Bijbel in het Nederlands wordt vertaald. Daarvoor was het Latijn (Vulgaat) gangbaar, dat het woord ‘baptizo’ uit het Grieks onvertaald overnam.Ook de King James Version uit 1611 durfde het, vanwege die veelheid aan betekenissen, niet aan het nieuwtestamentische woord ‘baptizo’ te vertalen met bijvoorbeeld: ‘to plunze, to dip, to immerse’ of ‘to sprinkle’. In het Engels vinden we daarom nog steeds de woorden: ‘to baptize’ en ‘baptism’.De Goten kozen het woord ‘daupjan’ als vertaling voor het Griekse woord ‘baptizoo’. Van dat gotische woord ‘daupjan, dat ook ‘indompelen’ betekent, is het Duitse woord ‘taufen’ ontstaan.Kortom, dopen betekent de dopeling in de invloedsfeer brengen van de Heer Jezus Christus. Hij is Kurios. Hij mag het vanaf nu voor het zeggen hebben. Dat vroeger vaak in de rivier werd gedoopt, is vanwege het stromende, (dat is) levende water, maar niet omdat men daarin kopje onder kon. Die riviertjes waren vaak niet eens diep genoeg.

Dr. A. H. (Bert) van Veluw is godsdienstfilosoof, theoloog, publicist en predikant.

Wil je verder lezen?

Als lid krijg je onbeperkt toegang tot cvandaag.nl

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #14: Is de hemel het einddoel? In gesprek met Sebastiaan
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. J. W. Sparreboom
Nieuws

Hervormde gemeente Katwijk brengt beroep uit op ds. J. W. Sparreboom

De hervormde gemeente te Katwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. J. W. Sparreboom (foto). De predikant moet in wijkgemeente Rehoboth ds. D. M. Heikoop opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in juni 2024 naar Urk waar hij sindsdien verbonden...

Sarah Mullally
Nieuws

Duizenden ondertekenen petitie voor vertrek aartsbisschop Sarah Mullally na omstreden onderscheiding

Een petitie die oproept tot het aftreden van aartsbisschop van Canterbury Sarah Mullally heeft in enkele dagen duizenden nieuwe ondertekenaars gekregen. De directe aanleiding voor de hernieuwde aandacht is een onderscheiding die Mullally op 11...

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Nieuws

Christelijke vader stapt naar Europees Hof na verbod op geloofsopvoeding zoon

Een christelijke vader uit Spanje is naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) gestapt. Spaanse rechters hebben hem verboden om zijn jonge zoon mee te nemen naar de kerk en hem actief over het christelijk geloof te onderwijzen. De...

LHBTI-vlag
Nieuws

Christelijke ouders mogen kinderen na rechtszaak weghouden van LHBTI-lessen

Een openbaar schooldistrict in Californië gaat ouders vooraf informeren over lessen rond seksuele gerichtheid en genderidentiteit. Ouders mogen hun kinderen ook van bepaalde lessen vrijstellen. De maatregel volgt op een rechtszaak van twee...

Ds. J. Westerink
Video

CGK-predikant over de satan als aanklager van Gods kinderen: ‘Hij had altijd wel wat"

Satan heeft als aanklager maar één bedoeling: Gods kinderen voor God in een kwaad daglicht stellen, zegt ds. J. Westerink. De predikant liet onlangs in een preek zien hoe de duivel in het Oude Testament als aanklager van mensen voor Gods troon...

nigeri
Nieuws

Nigeriaanse baptistenpredikant op weg naar kerkdienst doodgeschoten

Een baptistenpredikant is zondagochtend doodgeschoten toen hij onderweg was naar een kerkdienst in de Nigeriaanse deelstaat Plateau. Ook een medewerker van zijn kerk werd gedood. De zoon van de voorganger raakte zwaargewond. Bij verschillende...

Abortus
Nieuws

Kabinet laat ziekenhuizen doorgaan met late abortussen: SGP verbijsterd

Het kabinet grijpt niet in bij de plannen van ziekenhuizen om voortaan ook gezonde ongeboren kinderen van 22 en 23 weken te aborteren. Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid doet de grote verandering af als het beter bereikbaar maken van zorg...

eenzaamheid
Persbericht

Christelijke jongerencommunity daagt jongeren uit eenzaamheid te doorbreken

Wie zich richt op een ander, kan daarmee niet alleen diens eenzaamheid verminderen, maar ook zelf meer verbinding ervaren. Vanuit die gedachte start de christelijke jongerencommunity BasiC tijdens de Week tegen Eenzaamheid de campagne Comfort uit,...

Meerartikelen

Ds. G.H. (Henk) Molenaar
Persbericht

Ds. G.H. Molenaar nieuwe directeur Centrum voor Israëlstudies

Ds. G.H. (Henk) Molenaar is benoemd tot nieuwe directeur van het Centrum voor Israëlstudies (CIS). Molenaar is predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland en heeft ruime ervaring in kerkelijk leiderschap, bestuur, theologie en...

Wim Grandia
Interview

Wat mag het volgen van Jezus je eigenlijk kosten? Wim Grandia bestudeerde Daniël

Hoe leef je als christen in een samenleving die steeds minder rekening houdt met de Bijbel? Wim Grandia bestudeerde uitgebreid het Bijbelboek Daniël. De profeet leefde midden in een goddeloos wereldrijk, diende heidense koningen en bleef toch trouw...

Birgit Jaarsma
Nieuws

Theoloog kritisch na Kroonbede en wijst op 'blinde vlekken' van PKN

Missionair theoloog Birgit Jaarsma (foto) is kritisch op de bijdrage die PKN-scriba Kees van Ekris onlangs hield tijdens de Nationale Kroonbede. Van Ekris pleitte daar voor "een andere verbeelding" in de politiek. Jaarsma waardeert die oproep, maar...

Ds. H.G. Koekkoek
Opinie

Haat God de echtscheiding?

Mag een gescheiden christen opnieuw trouwen? In het eerste deel van zijn tweeluik betoogde ds. H.G. Koekkoek dat strenge kerkelijke opvattingen over echtscheiding niet altijd uit de Bijbel zelf voortkomen. In dit tweede en afsluitende deel...

Doop Cuba
Positief nieuws

Meer dan 300 mensen gedoopt tijdens methodistische bijeenkomst in Cuba

Meer dan driehonderd mensen hebben zich laten dopen tijdens een grote bijeenkomst van de Methodistische Kerk in het Cubaanse district Guantánamo. De lokale nieuwssite Luzvisión Noticias spreekt van een historische gebeurtenis en ziet de massale...

Don Ceder/ChristenUnie
Opinie

Voelen wij de pijn van vervolgde christenen nog als onze pijn?

Een christen die vanwege de naam van Jezus wordt bedreigd, gevangengezet of verjaagd, is geen ver-van-ons-bed-show, schrijft Don Ceder. Het Tweede Kamerlid loopt aanstaande zaterdag de Walk of Hope in Utrecht en nodigt je uit hetzelfde te doen....

Bikker
Persbericht

ChristenUnie zet streep door bezuinigingen van €330 miljoen op gezinnen

De Algemene Politieke Beschouwingen zitten erop. In de plannen die het kabinet op Prinsjesdag presenteerde, zitten goede stappen. En op verschillende punten is duidelijk geluisterd naar de ChristenUnie. Zo komt er een jaar uitstel rond het eigen...

klooster
Nieuws

Meisjes van 11 en 14 vluchten naar klooster in Utrecht en vragen zusters om onderdak

Twee meisjes van 11 en 14 jaar hebben onderdak gezocht bij de zusters Augustinessen in Utrecht. Ze waren weggelopen bij hun vader en vroegen de kloosterlingen om onderdak. Volgens de meisjes zijn ze bang voor hun vader en jeugdzorg en willen ze terug...

Archeologische vondst
Nieuws

2.000 jaar oud ritueel bad wijst op onbekende Joodse nederzetting in Israël

Archeologen hebben in Israël een ongeveer 2.000 jaar oud Joods ritueel bad ontdekt. De vondst wijst op het bestaan van een tot nu toe onbekende Joodse nederzetting uit de tijd van de Tweede Tempel. Dat is ook de periode waarin Jezus leefde. Dat...

Pakistan
Nieuws

Pakistaanse christen zit al weken vast na beschuldiging van godslastering

De Pakistaanse christen Amir Masih zit al weken in de gevangenis vanwege een beschuldiging van godslastering. Hij zou zich beledigend hebben uitgelaten over de islam en via sociale media een video hebben verspreid waarin het christendom met de...

Voorgangers Anglicaanse Kerk
Nieuws

Anglicaanse voorganger: 'Zegenen relaties homokoppels ging een brug te ver'

Het besluit van de Kerk van Engeland om relaties van homokoppels te zegenen, ging 'een brug te ver'. Dat stelt de anglicaanse voorganger Chris Sugden, voorzitter van de behoudende organisatie Anglican Mainstream. Hij maakt zich zorgen over de koers...

Jordan Tourism Board
Positief nieuws

Händels ‘Messiah’ klinkt op Bijbelse plek waar Johannes de Doper werd onthoofd

Op een bijzondere Bijbelse locatie in Jordanië heeft een internationaal gezelschap Händels beroemde Messiah uitgevoerd. Het openluchtconcert vond plaats bij de historische vesting Mukawir, die traditioneel wordt verbonden met de onthoofding van...