Een misverstand: ‘dopen’ is niet hetzelfde als onderdompelen

Nieuws 23 april 2025 3 minuten Dr. A. H. (Bert) van Veluw
Dr. A. H. (Bert) van Veluw
Youtube

Velen denken dat het woord ‘dopen’ ‘onderdompelen’ betekent. En dan is dé rituele handeling natuurlijk: kopje onder. Maar dat betekent ‘dopen’ helemaal niet. Het Nederlandse woord ‘dopen‘ betekent volgens de Van Dale ‘indompelen’. Zoals je een beschuit in de melk doopt, en een koekje in de thee. Nu kun je erover twisten of dat lekker is, maar mensen doen dit, opdat het koekje doordrenkt wordt van de thee. Dat is nu ook de hoofdbetekenis van het Griekse woord: ‘baptizo’.

Dat woord uit het Nieuwe Testament, dat wij pas sinds de Nederlandse vertalingen met dopen zijn gaan weergeven, kan in Griekse teksten uit de oudheid een aantal betekenissen hebben: ‘indopen’, ‘verven door een stof in een verfbad te dompelen’, ‘overgíeten, besproeien, besprengen, bevloeien’, maar ook ‘beïnvloeden, veranderen’ en zelfs ‘bont en blauw slaan’. Bij al deze betekenissen gaat het erom iets of iemand in de invloedsfeer brengen van iets of iemand anders.
Dat is nu ook precies de bedoeling van hetgeen waar de doophandeling symbolisch naar verwijst. De dopeling wordt in de invloedssfeer van Jezus Christus gebracht. De dopeling wordt doordrenkt van Christus. Dat het daar om gaat, lezen we zo mooi in 1 Korintiërs 12:13: ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt’.Vanuit deze hoofdbetekenis verstaan we Paulus ook beter als hij het heeft over het ‘in Christus Jezus gedoopt zijn’. ‘Of weet u niet dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in Zijn dood gedoopt zijn? (Rom. 6:3) en ‘Want u allen die in Christus gedoopt bent, hebt u met Christus bekleed.’ (Gal. 3:27). Paulus heeft het bijna nooit over het van het gedoopt worden in of met water. Wel steeds over de van het ritueel: het zich laten veranderen door een Persoon, Christus Jezus. Verder zijn zijn brieven vol met passages die gaan over de beïnvloeding en verandering door de heilige Geest, die de Geest van Christus is.Vervolgens moeten we ook niet vergeten, dat het woord ‘dopen’ pas gebruikt gaat worden als de Bijbel in het Nederlands wordt vertaald. Daarvoor was het Latijn (Vulgaat) gangbaar, dat het woord ‘baptizo’ uit het Grieks onvertaald overnam.Ook de King James Version uit 1611 durfde het, vanwege die veelheid aan betekenissen, niet aan het nieuwtestamentische woord ‘baptizo’ te vertalen met bijvoorbeeld: ‘to plunze, to dip, to immerse’ of ‘to sprinkle’. In het Engels vinden we daarom nog steeds de woorden: ‘to baptize’ en ‘baptism’.De Goten kozen het woord ‘daupjan’ als vertaling voor het Griekse woord ‘baptizoo’. Van dat gotische woord ‘daupjan, dat ook ‘indompelen’ betekent, is het Duitse woord ‘taufen’ ontstaan.Kortom, dopen betekent de dopeling in de invloedsfeer brengen van de Heer Jezus Christus. Hij is Kurios. Hij mag het vanaf nu voor het zeggen hebben. Dat vroeger vaak in de rivier werd gedoopt, is vanwege het stromende, (dat is) levende water, maar niet omdat men daarin kopje onder kon. Die riviertjes waren vaak niet eens diep genoeg.

Dr. A. H. (Bert) van Veluw is godsdienstfilosoof, theoloog, publicist en predikant.

Wil je verder lezen?

Als lid krijg je onbeperkt toegang tot cvandaag.nl

Praatmee

Beluister onze podcast

#403 Jeffrey & Alie Hoek over medische verrassingen in de Bijbel
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. P. W. J. van der Toorn
Video

CGK-predikant stelt confronterende vraag aan kerkgangers die geen geestelijke strijd ervaren

"Als je zegt: 'Ik herken de strijd niet', dan zou het dus zomaar kunnen dat je helemaal niet bij Jezus hoort en dat zou verschrikkelijk zijn", aldus ds. P. W. J. van der Toorn. De CGK-predikant uit Bunschoten stelde in een recente preek aan zijn toeh

Israël
Nieuws

Christenen blij met vrijlating Palestijnse Anglicaanse vrouw uit Israëlische gevangenis

Christelijke leiders reageren opgelucht op de vrijlating van Layan Nasir, een Palestijnse christelijke vrouw die maandenlang vastzat in Israëlische detentie. Nasir is lid van St Peter’s Anglican Church in Birzeit op de Westelijke Jordaanoever. De vro

Bevrijdingsconcert Katwijk aan Zee
Video

Nederland Zingt-video: koor- en samenzang vanuit Katwijk aan Zee

Nederland Zingt heeft een nieuwe muziekvideo gepubliceerd met koor- en samenzang vanuit de Nieuwe Kerk in Katwijk aan Zee. De opname is gemaakt tijdens het Bevrijdingsconcert op 2 mei en staat volledig in het teken van Gods trouw, hoop en aanbidding.

Veilige kerk
Persbericht

Lotgenotendag ‘Veilige Kerk’ biedt ruimte voor herstel en ontmoeting

Op zaterdag 30 mei 2026 organiseert Veilige Kerk een bijzondere lotgenotendag voor mensen die seksueel misbruik hebben meegemaakt. Onder het thema ‘Mozaïek van verhalen’ staat ontmoeting, erkenning en herstel centraal. De initiatiefnemers merken dat

Pinksteren
Verdieping

Pareltjes van het Pinksterfeest

Het Pinksterfeest vieren we elk jaar op een andere datum. Dat komt omdat Pinksteren altijd vijftig dagen na Pasen wordt gevierd – en de datum van Pasen hangt af van de maanstand: de eerste zondag na de eerste volle maan van de lente. Maar waarom vijf

afghaan
Nieuws

Gevluchte Afghaanse gelovigen in angst door deportaties Tadzjikistan

Open Doors bevestigt recente nieuwsberichten die stellen dat Tadzjikistan ongeveer 250 Afghaanse vluchtelingen heeft opgepakt en het land uitgezet. Onder geheime gelovigen die Afghanistan zijn ontvlucht veroorzaken de deportaties veel angst. Bij teru

Ds. P. J. (Paul) Visser
Interview

Ds. Visser over zijn weg naar het ambt: “Ik had helemaal niets met God"

Voor ds. P. J. (Paul) Visser begon zijn weg naar het predikantschap niet met de wens om dominee te worden. Integendeel, Visser wilde de zending in. Maar toen een zendingsorganisatie hem vertelde dat zijn spraakgebrek een belemmering vormde, ging daar

Ds. Marien Kollenstaart
Opinie

Pinksteren ontmaskert onze angst voor asielzoekers

De komst van een azc of noodopvanglocatie zorgt voor veel maatschappelijke onrust. Ook in kerkelijke dorpen verzetten inwoners zich. Volgens Marien Kollenstaart vraagt het Pinksterfeest om anders naar onze zorgen en angsten te kijken. Met de spreidin

Meerartikelen

Maarten de Jong
Column

Pinksteren leert christenen anders kijken naar angst en vrede

Hoe leven we als kerk in deze tijden van grote geopolitieke spanningen? Velen onderkennen het menselijk onvermogen om echte vrede op aarde te bewerkstelligen en zien de wereld steeds meer in een kolk van chaos raken. Dat maakt mensen angstig, christe

Frank Visser
Opinie

Radicaal in het midden: ChristenUnie zoekt naar uitvoerbaar asielbeleid

De aangescherpte visie van de ChristenUnie op asielbeleid zorgt voor stevige discussie binnen en buiten de partij. Oud-partijleider Leen van Dijke sprak zelfs van een beweging richting rechtsradicaal gedachtegoed. In deze column pleit Frank Visser, v

Stockholm
Nieuws

Zweedse kerken spreken zich nauwelijks uit over abortus en euthanasie richting verkiezingen

Veel kerken in Zweden zijn bezorgd over abortus en euthanasie, maar spreken zich daar in het openbaar nauwelijks over uit. Dat stelt Olof Edsinger van de Swedish Evangelical Alliance in aanloop naar de landelijke verkiezingen van 13 september. Volgen

China vlag
Nieuws

Zes christenen in China opgepakt wegens zondagsschool en kinderwerk

In de Chinese provincie Guizhou zijn zes christenen gearresteerd vanwege hun betrokkenheid bij gewone kerkelijke activiteiten. Volgens mensenrechtenorganisatie Weiquanwang worden zij beschuldigd van fraude en het 'organiseren van minderjarigen voor a

SGP'er Diederik van Dijk
Video

SGP'er Diederik van Dijk ziet paralellen tussen sciencefictionroman en onze wereld

SGP'er Diederik van Dijk ziet zorgwekkende overeenkomsten tussen de huidige ontwikkelingen rond embryotechnologie en de wereld uit Brave New World. In die sciencefictionwereld worden baby’s gecreëerd met behulp van genetische manipulatie, biotechnolo

vluchtelingen en asiel
Nieuws

Moslims bedreigen Syrische christenen in Zeeuws azc na doop

Enkele Syrische bekeerlingen in een asielzoekerscentrum (azc) in Vlissingen zouden ernstig zijn bedreigd door moslims nadat zij zondag werden gedoopt. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Volgens betrokkenen gaat het om intimidatie, fysieke bedreigi

Kerk in Actie
Nieuws

CIDI kritisch op steun Kerk in Actie aan omstreden organisaties

Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) bekritiseert de financiële steun die Kerk in Actie de afgelopen jaren gaf aan Israëlische en Palestijnse organisaties. In een nieuw rapport stelt CIDI dat sommige van deze organisaties bijdragen aa

Kerkbank
Nieuws

Onderzoek: bij kerk aangesloten gelovigen hebben vaak betere mentale gezondheid

Mensen die actief betrokken zijn bij een kerk of geloofsgemeenschap hebben vaker een betere mentale gezondheid dan mensen zonder geloofsovertuiging. Dat blijkt uit een groot onderzoek van het Amerikaanse Wheatley Institute. Onderzoekers bekeken meer

Hans Maat
Video

Komende zondag is Hans Maat te gast in Hour of Power

Met Pinksteren in zicht staat zondag bij Hour of Power het werk van de Heilige Geest centraal. Theoloog en tekstschrijver Hans Maat vertelt hoe het bekende lied ‘Ik zal er zijn’ ontstond nadat hij hoorde dat zangeres Kinga Bán ongeneeslijk ziek was.

Daan Lensink
Video

Moet thuisonderwijs vanwege geloof verdwijnen? Vereniging voor Thuisonderwijs reageert

De staatssecretaris van Onderwijs wil de uitzondering voor thuisonderwijs vanwege geloofs- en levensovertuiging schrappen. In Nederland krijgen bijna 2.500 kinderen thuis les omdat hun ouders niet tevreden zijn over de identiteit van scholen in de bu

Ds. C. P. de Boer
Video

Ds. De Boer vertelt over stervende man die niet voor God kon verschijnen

"'Dominee, mijn zonden. Ik moet sterven. Vanaf mijn trouwen ben ik niet meer in de kerk geweest. Over enkele uren sta ik voor God", aldus ds. C. P. de Boer. De CGK-predikant uit Renswoude deelde in een preek tijdens Goede Vrijdag (2023) een aangrijpe

World Servants
Persbericht

World Servants lanceert twintig nieuwe projecten voor 2027

De christelijke organisatie World Servants presenteerde deze maand het nieuwe projectseizoen voor 2027. Komend jaar zullen naar verwachting zo’n 620 jongeren zich inzetten voor projecten in ontwikkelingslanden, verspreid over elf landen in Latijns-Am