Een misverstand: ‘dopen’ is niet hetzelfde als onderdompelen

Nieuws 23 april 2025 3 minuten Dr. A. H. (Bert) van Veluw
Dr. A. H. (Bert) van Veluw
Youtube

Velen denken dat het woord ‘dopen’ ‘onderdompelen’ betekent. En dan is dé rituele handeling natuurlijk: kopje onder. Maar dat betekent ‘dopen’ helemaal niet. Het Nederlandse woord ‘dopen‘ betekent volgens de Van Dale ‘indompelen’. Zoals je een beschuit in de melk doopt, en een koekje in de thee. Nu kun je erover twisten of dat lekker is, maar mensen doen dit, opdat het koekje doordrenkt wordt van de thee. Dat is nu ook de hoofdbetekenis van het Griekse woord: ‘baptizo’.

Dat woord uit het Nieuwe Testament, dat wij pas sinds de Nederlandse vertalingen met dopen zijn gaan weergeven, kan in Griekse teksten uit de oudheid een aantal betekenissen hebben: ‘indopen’, ‘verven door een stof in een verfbad te dompelen’, ‘overgíeten, besproeien, besprengen, bevloeien’, maar ook ‘beïnvloeden, veranderen’ en zelfs ‘bont en blauw slaan’. Bij al deze betekenissen gaat het erom iets of iemand in de invloedsfeer brengen van iets of iemand anders.
Dat is nu ook precies de bedoeling van hetgeen waar de doophandeling symbolisch naar verwijst. De dopeling wordt in de invloedssfeer van Jezus Christus gebracht. De dopeling wordt doordrenkt van Christus. Dat het daar om gaat, lezen we zo mooi in 1 Korintiërs 12:13: ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt’.Vanuit deze hoofdbetekenis verstaan we Paulus ook beter als hij het heeft over het ‘in Christus Jezus gedoopt zijn’. ‘Of weet u niet dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in Zijn dood gedoopt zijn? (Rom. 6:3) en ‘Want u allen die in Christus gedoopt bent, hebt u met Christus bekleed.’ (Gal. 3:27). Paulus heeft het bijna nooit over het van het gedoopt worden in of met water. Wel steeds over de van het ritueel: het zich laten veranderen door een Persoon, Christus Jezus. Verder zijn zijn brieven vol met passages die gaan over de beïnvloeding en verandering door de heilige Geest, die de Geest van Christus is.Vervolgens moeten we ook niet vergeten, dat het woord ‘dopen’ pas gebruikt gaat worden als de Bijbel in het Nederlands wordt vertaald. Daarvoor was het Latijn (Vulgaat) gangbaar, dat het woord ‘baptizo’ uit het Grieks onvertaald overnam.Ook de King James Version uit 1611 durfde het, vanwege die veelheid aan betekenissen, niet aan het nieuwtestamentische woord ‘baptizo’ te vertalen met bijvoorbeeld: ‘to plunze, to dip, to immerse’ of ‘to sprinkle’. In het Engels vinden we daarom nog steeds de woorden: ‘to baptize’ en ‘baptism’.De Goten kozen het woord ‘daupjan’ als vertaling voor het Griekse woord ‘baptizoo’. Van dat gotische woord ‘daupjan, dat ook ‘indompelen’ betekent, is het Duitse woord ‘taufen’ ontstaan.Kortom, dopen betekent de dopeling in de invloedsfeer brengen van de Heer Jezus Christus. Hij is Kurios. Hij mag het vanaf nu voor het zeggen hebben. Dat vroeger vaak in de rivier werd gedoopt, is vanwege het stromende, (dat is) levende water, maar niet omdat men daarin kopje onder kon. Die riviertjes waren vaak niet eens diep genoeg.

Dr. A. H. (Bert) van Veluw is godsdienstfilosoof, theoloog, publicist en predikant.

Wil je verder lezen?

Als lid krijg je onbeperkt toegang tot cvandaag.nl

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #4: Ds. Egas over roeping, predikantschap en emeritaat
Of beluister op:

Meerartikelen

rice
Nieuws

Voorzitter grootste protestantse kerkverband VS wil scherpere belijdenis: "Er zijn maar twee geslachten"

De voorzitter van de Southern Baptist Convention (SBC) wil dat het grootste protestantse kerkverband van de Verenigde Staten zijn belijdenis uitbreidt met een afzonderlijk artikel over gender en seksualiteit. Daarin moet onder meer duidelijker...

flynn
Nieuws

Voormalig worshipleader in Verenigde Staten voor rechter om moord op vrouw

De Amerikaanse worshipleader en voormalig American Idol-deelnemer Caleb Flynn (40) staat terecht voor de moord op zijn vrouw Ashley. De aanklager stelt dat hij haar in februari in hun woning in Tipp City, Ohio, doodschoot en daarna deed alsof er...

Stoffer
Nieuws

SGP steunt begroting niet als kabinet doorgaat met late abortussen

SGP-leider Chris Stoffer wil de begroting van het kabinet niet steunen als de plannen voor abortussen bij 22 en 23 weken zwangerschap in ziekenhuizen doorgaan. Het stoppen van die ontwikkeling is voor hem een breekpunt in de onderhandelingen met...

Paus Leo XIV
Nieuws

Paus Leo spreekt twee uur met Franse misbruikslachtoffers

Paus Leo XIV heeft tijdens zijn bezoek aan Frankrijk uitgebreid gesproken met zeven slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Tijdens de twee uur durende ontmoeting in Lourdes sprak hij ieder van hen afzonderlijk. De paus...

Ds. A. I. Kazen
Video

Ds. Kazen gebruikt bijzonder levensverhaal William Colgate bij bevestiging ds. Van Vugt

Ds. A. I. Kazen gebruikte tijdens de bevestiging van ds. J. R. van Vugt als predikant van de hersteld hervormde gemeente te Soest het bijzondere levensverhaal van William Colgate. Kazen vertelde hoe Colgate een deel van zijn inkomsten bestemde voor...

Verpleegkundige
Nieuws

Verpleegkundige klaagt vakbond aan na conflict over transgenderarts in vrouwenkleedkamer

De Schotse verpleegkundige Sandie Peggie heeft haar eigen vakbond aangeklaagd. Volgens haar weigerde de Royal College of Nursing (RCN) juridische hulp te bieden nadat zij bezwaar had gemaakt tegen de aanwezigheid van een transgenderarts in de...

MemberCare-dag
Persbericht

MemberCare-dag richt zich op missionair werk in complexe gebieden

Hoe kunnen missionair werkers goed worden voorbereid op uitzending naar gebieden met politieke spanningen, conflicten of beperkingen rond het delen van het christelijk geloof? Die vraag staat centraal tijdens de jaarlijkse MemberCare-dag, die op...

Walk of Hope
Nieuws

Honderden christenen lopen in Utrecht Walk of Hope voor vervolgde kerk

Honderden christenen hebben zaterdag deelgenomen aan de Walk of Hope in Utrecht. De stille tocht, gevolgd door een podiumprogramma op het Moreelsepark, werd georganiseerd om aandacht te vragen voor de 388 miljoen christenen die wereldwijd vervolgd...

Meerartikelen

Marijn Burkunk
Column

De Heilige Geest is geen plaatsvervanger van Jezus

Spreken of schrijven over God is een gewaagde onderneming. Vooral als het gaat over de Heilige Geest. Hoe kun je als simpel mens iets waarachtigs brengen over een onderwerp dat je beperkte verstand oneindig ver te boven gaat? Vierdelige serie over de...

Bijbel in Iran
Levensverhaal

Hij opende de Bijbel om de verkeerde reden, maar zijn hele gezin veranderde

Jarenlang zocht Siroos naar de waarheid. Hij groeide op in een toegewijd islamitisch gezin in Iran, maar kon zich nooit verzoenen met het beeld van God dat hij binnen de islam had leren kennen. Zelfs als kind verzette hij zich op school tegen het uit...

David ten Voorde
Interview

David ten Voorde: “De kerk groeit als gewone mensen doen wat Jezus zegt”

In Iran, India en delen van Afrika groeit de kerk sneller dan ooit, ondanks vervolging en maatschappelijke druk. Niet door grote campagnes of indrukwekkende gebouwen, maar door eenvoudige gelovigen die anderen leren Jezus te volgen. Tegenover...

Ds. A. van Duijn
Video

HHK-predikant over beladen begrip ‘aannemen’: ‘Laten we niet gelijk in een kramp schieten’

Het woord 'aannemen' ligt in een deel van de reformatorische gezindte gevoelig. Ds. A. van Duijn waarschuwt ervoor de zaligheid afhankelijk te maken van de mens die Christus 'maar moet aannemen' maar benadrukt tegelijk dat aannemen voluit Bijbelse...

Mozaiek Worship
Nieuws

Mozaiek Worship trekt door Nederland met ‘Jezus Messias Tour’

Mozaiek Worship gaat dit najaar op tournee door Nederland. Na de verschijning van het album Jezus Messias brengt de worshipformatie de nieuwe liederen tijdens acht avonden op verschillende plaatsen in het land. De tour begint op 1 oktober in...

Willem Lingeman
Video

Willem Lingeman over Mattheüs 19:9: wat betekent de uitzonderingsregel?

Wat bedoelt Jezus met de uitzonderingsregel rond echtscheiding in Mattheüs 19:9? Willem Lingeman van Verbonden voor het Leven behandelt die vraag in een college over huwelijk, echtscheiding en hertrouwen. In deze video richt hij zich vooral op de...

Weet Magazine
Persbericht

Weet Magazine viert honderdste editie: "We tellen onze zegeningen"

Het christelijke populairwetenschappelijke tijdschrift Weet Magazine heeft onlangs een bijzondere mijlpaal gevierd. Het honderdste nummer van het blad verscheen afgelopen zomer. Wat in 2010 begon als een initiatief rond vragen over schepping,...

klink
Nieuws

Priester noemt Jezus transgender en beschrijft opstanding als transitie

Een episcopaalse priester uit New York zorgt voor grote ophef met de bewering dat God non-binair en transgender is. Volgens Flourish Klink zou ook Jezus na Zijn opstanding zijn "getransitioneerd” naar Zijn ware identiteit. Een fragment van de preek...

Taybeh
Nieuws

Wereldwijde evangelicale koepel roept Israël bij VN op kolonistengeweld te stoppen

De World Evangelical Alliance (WEA) heeft Israël bij de Verenigde Naties opgeroepen harder op te treden tegen geweld van Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. De evangelicale koepel maakt zich vooral zorgen over Taybeh, een vrijwel...

Aslan
Nieuws

Familie C.S. Lewis bezorgd over vrouwelijke Aslan in nieuwe Narnia-film

De nabestaanden van de christelijke schrijver C.S. Lewis zouden zeer ontstemd zijn over de keuze van Meryl Streep als stem van Aslan in de nieuwe Narnia-film van Netflix. Volgens een vriend van de familie vrezen zij dat de makers niet alleen het...

Marzban
Nieuws

Iraanse christen in hongerstaking nadat gevangenis haar Bijbel weigert

De Iraanse christen Ghazal Marzban is in de beruchte Evin-gevangenis opnieuw in hongerstaking gegaan. De 43-jarige bekeerlinge krijgt geen Bijbel en zou zijn bedreigd met de doodstraf als zij haar christelijke geloof niet afzweert. Marzban weigert...

Nigeria
Nieuws

Opnieuw vijftien christenen gedood in Nigeria na moord op baptistenpredikant

Bij nieuwe aanvallen in de Nigeriaanse deelstaat Plateau zijn in vijf dagen tijd minstens vijftien christenen gedood. Het geweld vond plaats in hetzelfde gebied waar enkele dagen eerder al acht christenen werden vermoord, onder wie een...