In het programma Undercover Boss NL van een aantal jaar geleden verruilt een directeur van een grote Nederlandse onderneming een week lang zijn directiestoel voor een plek op de werkvloer. Vermomd krijgt hij de kans om te zien wat er zich allemaal afspeelt in zijn bedrijf. De werknemers hebben geen idee dat hun ‘nieuwe collega’ eigenlijk de hoogste baas is. Aan het einde van elk programma onthullen de bazen hun vermomming, laten zij zich zien aan hun medewerkers en zetten ze aan tot een positieve verandering op de werkvloer.

Continu bedreigd
Bovenstaand concept is niet nieuw. Het gebeurde tweeduizend jaar geleden toen God Zich ‘vermomde’ om samen met Zijn schepping te leven. Jezus Christus lijkt op zo’n ‘undercover boss’. Hij kwam naar deze aarde zoals het in Johannes 1:14 staat:

‘Het Woord is vlees geworden.’ Het Woord is een andere naam voor Jezus, de Zoon van God. Jezus is Gods Woord. Door dat Woord zijn de hemel en de aarde gemaakt. En nu gaat Hij, door Wie alle dingen geschapen zijn, in de wereld in het vlees. Hij, Die God Zelf is, gaat undercover in het vlees.

Dieper kan het geheim van kerstfeest niet worden gepeild. Scherper kan de tegenstelling tussen God en mens niet worden uitgedrukt: Woord wordt vlees. Want met vlees wordt in de Bijbel de mens in zijn zwakheid en sterfelijkheid bedoeld. Vlees, dat is niet de mens zoals God heeft bedoeld in het paradijs. Vlees is de mens zoals hij is aangetast en verworden door de zonde.

De profeet Jesaja zegt (40:6-7): ‘Alle vlees is gras en al zijn goedertierenheid als een bloem op het veld. Het gras verdort, de bloem valt af, als de Geest van de Heere erover blaast.’ Wat stelt gras voor? Zo is ook de mens: klein van kracht, kort van duur. Opgaan, blinken en verzinken. Continu bedreigd.

Ongebruikelijk
Voor filosofen zoals Plato en andere Grieken uit de tijd van Johannes was het ‘vlees worden’ onmogelijk. Het vlees, het lichaam van de mens, werd gezien als minderwaardig. Het ging om de ziel, de goddelijke kern in de mens. Maar dit is nu het unieke van het Evangelie: het Woord is vlees geworden.

Heel nadrukkelijk staat er: ‘is gewórden’, en niet: ‘veranderde in’. Want Christus is gebleven wat Hij was: het eeuwige Godswoord, de Zoon van de Vader. En Hij is geworden wat Hij niet was: vlees, ons mensen gelijk.

Daarom voegt Johannes eraan toe: ‘En heeft onder ons gewoond.’ (1:14) Voor het woord wonen gebruikt Johannes een in het Grieks heel ongebruikelijk woord. Letterlijk schrijft Johannes: het Woord is vlees geworden en Het heeft Zijn tent onder ons opgeslagen. Of: Hij heeft onder ons in een tabernakel gewoond.

Supermens
Toen het volk Israël door de woestijn trok, moest het een tent maken voor de Heere God. In die tent, tabernakel genoemd, zou de God van het verbond wonen. Daarmee zei Hij: Ik trek Mij niet terug, Ik ben geen God op afstand, maar Ik wil tussen jullie in wonen. In de Heere Jezus gaat God nog een stap verder: in Hem kruipt God in onze huid. Hij weet precies wat het is om mens te zijn.

Zo schildert Johannes Jezus dan ook in zijn Evangelie: als een echt mens, Die honger en dorst lijdt, Die vermoeid neerzit naast de Jakobsbron, Die verdriet heeft en pijn lijdt, Die weent bij het graf van Zijn vriend Lazarus. De Heere Jezus was dus niet een soort super mens, ver verheven boven ons mens-zijn. Nee, behalve de zonde, was niets menselijks Hem vreemd.

Bruiloft
‘En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond (en wij hebben Zijn heerlijkheid gezien, een heerlijkheid als van de Eniggeborene van de Vader).’ (Joh. 1:14) In de tabernakel en later in de tempel werd de heerlijkheid van God zichtbaar. Heerlijkheid betekent zoiets als ‘gewicht hebben’. Het is een ander woord voor Gods glorie, Gods grootheid. Daardoor liet God merken dat Hij aanwezig was.

In Jezus’ geboorte zien we Gods liefde en trouw
Hoe vaak lezen we dat niet in het Oude Testament: de heerlijkheid van de Heere vervulde de tent, de tabernakel, de tempel, het huis van God? En nu is deze heerlijkheid van God in het Kind van Bethlehem zichtbaar geworden. Op de bruiloft in Kana heeft Hij Zijn heerlijkheid geopenbaard. Bij de dood van Lazarus zegt Jezus: ‘Deze ziekte is niet tot de dood, maar is er met het oog op de heerlijkheid van God.’ (Joh. 11:4) Tegen Maria zegt Hij: ‘Heb Ik u niet gezegd dat u, als u gelooft, de heerlijkheid van God zult zien?’ (vs. 40)

Wel, zegt Johannes in zijn kerstevangelie, wij hebben die heerlijkheid van God gezien. Wij hebben gezien, staat er; ‘aanschouwd’: dat woord wijst op ingespannen en aandachtig kijken. Die heerlijkheid zie je dus niet bij de eerste oogopslag. Het is een geheim, het geheim van kerstfeest. Je ogen moeten ervoor geopend worden door het Woord van God en de Geest van God. Die heerlijkheid zie je namelijk alleen door het geloof.

Daarom zegt Johannes dat er ook nadrukkelijk bij: ‘Een heerlijkheid als van de Eniggeborene van de Vader’. Hij bedoelt: wij hebben in Hem Die vlees werd, God Zelf herkend. Niet met het blote oog, maar door het geloof. Ons probleem is namelijk dat wij bij heerlijkheid al snel denken aan opzienbarende dingen.

Man van smarten
Heerlijkheid is iets waar je van onder de indruk komt. Maar kom je van een Kind in een kribbe en een Man aan een kruis nog wel onder de indruk? Zegt de profeet Jesaja (53:2-3) het niet? ‘Gestalte of glorie had Hij niet; als wij Hem aanzagen, was er geen gedaante dat wij Hem begeerd zouden hebben. Hij was veracht, de onwaardigste onder de mensen, een Man van smarten, bekend met ziekte.’

De evangelist Johannes bedoelt met heerlijkheid dan ook iets anders. Hij zegt dat die heerlijkheid van Jezus ‘vol van genade en waarheid’ is. Hij bedoelt: weet je waar je die heerlijkheid van Jezus in ziet? Niet in opzienbarende dingen waar wij bij heerlijkheid snel aan denken. Nee, die heerlijkheid zie je in Zijn genade en waarheid. Jezus’ heerlijkheid is vol van genade en waarheid.

Daarmee sluit Johannes opnieuw aan bij het Oude Testament, want chesed we emet (genade en waarheid, genade en trouw) zijn woorden die daar vaak voorkomen: genadige trouw en trouwe genade.

Pure liefde
In Exodus 33 vraagt Mozes aan de Heere: ‘Toon mij toch Uw heerlijkheid.’ De Heere gaat dan met Zijn heerlijkheid langs Mozes heen, terwijl deze in een rotsspleet staat. Dan roept Hij uit (34:6): ‘Heere, Heere, God, barmhartig en genadig, geduldig en rijk aan goedertierenheid en trouw.’ Johannes gebruikt hier diezelfde woorden. Genade is de liefde van God die het geheim is van Zijn verbond met Zijn volk Israël. Waarheid duidt de trouw van God aan Zijn verbond aan. Juist dat zie je in Jezus’ geboorte: Gods liefde en trouw.

Hij heeft gedacht aan Zijn genade
Zijn trouw aan Isrel nooit gekrenkt
Dit slaan al ’s aardrijks einden gade
Nu onze God Zijn heil ons schenkt.’ (Ps.98:2, ber.)

Omdat God Israël zo liefheeft en trouw blijft aan Zijn verbond, neemt de Heere Jezus ons menselijk vlees en bloed aan. Als een kind wordt Hij geboren, gewikkeld in doeken en neergelegd in een kribbe. Alle afstand valt weg. Hij is een van ons. Hij heeft in mensen een welbehagen. Zie je die liefde en trouw ook niet aan het kruis van Golgotha? Wordt daar Gods heerlijkheid niet het rijkst openbaar als Hij uit pure liefde en trouw Zijn leven geeft voor Israël en de volken.

De menswording van God
Waarin zie je nu het geheim van het kerstfeest? In Gods undercoveroperatie. In de menswording zie je de grootheid en liefde van Jezus Christus. Bij dit vleesgeworden Woord, bij deze Jezus moet je zijn. Kom naar Hem toe. Geloof in deze ‘undercover boss’. Dan heb je een gezegend kerstfeest.

Ds. P. Nobel is predikant van de hervormde gemeente te Garderen en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!