Wie in een situatie van teleurstelling en gebrokenheid zijn huwelijk voortzet, ervaart verdriet. Iedere gelovige beseft dat een bepaald verdriet eigen is aan de navolging van Christus – naast vrede en vreugde. Navolging vindt altijd plaats in een situatie van gebrokenheid. Dan wordt zelfverloochening gevraagd.

Overspel 
Jezus profeteerde tegen een lichtvaardige scheidingspraktijk, maar sprak niet over de scheidingsgronden die algemeen werden aanvaard op basis van Exodus
21. Hij heeft deze bepalingen niet afgeschaft, maar vervuld (Matt.5:17); daarmee heeft Hij gebracht wat de wet niet kon brengen: herstel van gebroken relaties. In Christus is er geen verwaarlozing in het huwelijksleven meer. Hij heeft eveneens de bedoeling van deze wet aan het licht gebracht: de barmhartigheid van God ten aanzien van diegenen die gebukt gaan onder het leed dat hun door anderen wordt aangedaan. Hij zag om naar de zwakken en de kleinen, de armen en verdrukten. De barmhartigheid van God, die in de wet van Mozes reeds naar voren kwam, komt op een rijkere wijze naar voren in het onderwijs van Jezus. 

De Heiland laat daarmee ruimte voor huwelijksbeëindiging bij ernstige verwaarlozing van de huwelijksbelofte, bij lichamelijk, psychisch en seksueel geweld. Psychisch geweld kan bestaan uit het voortdurend kleineren en bekritiseren van de ander, in het steeds doordrukken van eigen egoïstische wensen en in andere ernstige onhebbelijkheden. Dagelijkse treiteringen zijn niet minder erg dan één grove zonde van overspel. Verwaarlozing tast de basisveiligheid van de naaste aan.

Schuldig 
Daarnaast laat Jezus ruimte voor beëindiging van de huwelijksrelatie bij ontucht. Dit houdt in dat een huwelijk niet bij overspel móét worden beëindigd. Dat is een verschil met de wet van Mozes. Volgens deze wet komt een huwelijk altijd tot een einde bij overspel vanwege de straf die daarop staat: de doodstraf. Gezien het getuigenis van Jezus moet een huwelijk niet per se tot een einde komen als een van beiden evident schuldig is, maar kán het tot een einde komen. Evidente schuld van een van de partijen kan een situatie doen ontstaan waarin echtscheiding mogelijk is.

Na een ernstige schending van de huwelijksbelofte denken diegenen die in Christus zijn, allereerst aan de mogelijkheid van herstel van wat gebroken is. Dit herstel ligt in de lijn van de beloften van het Evangelie. Als een van beide echtgenoten evident schuldig is en de ander wil desondanks uit vrije wil het huwelijk voortzetten, is dat een geschenk van God.

Tot dit geschenk is echter niemand verplicht en kan niemand worden gedwongen, zeker niet als de ernstige schending van de huwelijksbelofte een patroon is waarin geen verandering is te verwachten en er tekort is aan veiligheid, zorg en seksuele trouw. Dan is er ruimte voor beëindiging van de levensverbintenis, gezien het spreken van de Schrift over overspel. 

Misbruik 
Daarnaast is die ruimte er op grond van Exodus 21: 10-11. Zoals God in het oude Israël Zijn barmhartigheid toonde jegens diegene die door zijn huwelijkspartner wordt benadeeld, zo is Hij vandaag barmhartig ten opzichte van diegene die slachtoffer is van ernstige schending van de huwelijksbelofte. Echtscheiding is een optie als de evident schuldige huwelijkspartner geen tekenen van berouw toont en 
aan de zonde vasthoudt. Volharding in de zonde maakt een einde aan de levensverbintenis, zoals God de band met Zijn volk verbrak na hardnekkigheid in het kwaad (Jer.3:8). 

Dat volgens de Schrift een huwelijk tot een einde kan komen, blijkt onder andere uit de instelling van de scheidingsakte in het oude Israël. Deze akte gaf aan de vrouw die zich losmaakte van haar man, of door hem werd losgemaakt, de vrijheid een nieuw huwelijk te sluiten. Daarmee zei de man dat hun huwelijkscontract voorbij was. Daarna had de vrouw de vrijheid voor een nieuw huwelijk. 

Jezus heeft Mozes op dit punt – die uitging van het gewoonterecht om een verstoten vrouw een scheidingsakte te geven – niet gecorrigeerd. Hij heeft de mogelijkheid van scheiding niet afgeschaft. Wel heeft Hij het misbruik dat Zijn tijdgenoten maakten van de scheidingsakte scherp bekritiseerd.

Dr. D. J. Steensma is predikant van de christelijke gereformeerde kerk te Veenwouden en universitair docent Ethiek aan de Theologische Universiteit Apeldoorn. Verder lezen? Word abonnee van De Waarheidsvriend! Maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!