Dat zijn de belangrijkste trends in de vandaag gepubliceerde Ranglijst Christenvervolging, het jaarlijkse overzicht van vijftig landen waar christenen het hevigst vervolgd worden vanwege hun geloofsovertuiging. Open Doors publiceert de lijst voor het dertigste achtereenvolgende jaar.

Het geweld tegen christenen in de landen ten zuiden van de Sahara blijft toenemen, vooral als gevolg van aanhoudende politieke instabiliteit en economische tegenspoed. Armere Afrikaanse landen zijn nog nauwelijks de nasleep van de coronapandemie te boven, terwijl de Russische inval in Oekraïne de prijzen van voedsel en energie opjagen.

Regeringen zijn nauwelijks in staat de opmars van jihadisme en sharia tegen te houden, zoals in Mali en Burkina Faso. Georganiseerde misdaad en huurlingen creëren een klimaat van wetteloosheid en chaos. Helemaal als misdaad en jihadisme samen op trekken. Dat maakt de toch al kwetsbare positie van christenen nog beroerder, signaleert Open Doors. “Overleven was voor veel Afrikanen al een uitdaging voordat veranderingen in het klimaat zichtbaar werden. Nu hebben ze hun huizen en soms hun land moeten verlaten. In dergelijke situaties zijn christenen vaak dubbel kwetsbaar, waarbij christelijke meisjes en vrouwen nog meer risico lopen.”

Digitale dreiging
Verontrustend noemt Open Doors de trend om via internet toezicht en controle van de bevolking te verscherpen. Vooral in China zetten de autoriteiten digitale controle in om onverbiddelijk greep te krijgen op religieuze groeperingen. Met het aanscherpen van coronamaatregelen en strengere censuur perkt Peking de ruimte ook voor Chinese christenen steeds verder in. De toegang tot christelijke content op online platforms blijft afnemen. Het wordt steeds gevaarlijker om openlijk over het christelijk geloof te communiceren.

Het controlemodel van China is aantrekkelijk voor andere autoritaire leiders in de wereld, signaleert Open Doors. “De belofte van groei en welvaart, terwijl tegelijk de greep op groepen en individuen met afwijkende opvattingen wordt vergroot, wekt de interesse van leiders van over de hele wereld, ongeacht hun ideologische achtergrond.” Zo lijkt het Chinese model ingang te vinden in autoritair bestuurde landen als Turkije, Myanmar, Rusland en Azerbeidzjan.

Daarnaast probeert China als arrogante supermacht bestaande en internationaal erkende mensenrechten, zoals vrijheid van godsdienst en meningsuiting, te vervangen door meer subjectieve rechten zoals recht op levenson- derhoud, ontwikkeling, stabiliteit en veiligheid.

“Alleen al het bestaan van christelijke gemeenschappen is regimes zoals het communistische Chinese, een doorn in het oog”, constateert Open Doors. “Vooral als christelijke activisten hun stem verheffen, tegen onderdrukking protesteren en de macht en controle van de overheid frustreren. Door termen als ‘stabiliteit’ en ‘veiligheid’ te gebruiken, oefenen autoritaire regimes enorme druk uit op kerkleiders die aanhoudend oproepen tot eerbiediging van rechtsstaat en universele mensenrechten.”

Tegenstanders worden uitgemaakt voor onruststokers of terroristen. Zo keert de Chinese overheid de werkelijkheid ondersteboven. “Christenen krijgen te maken met arrestatie, de sloop van kerkgebouwen of het ontnemen van kerkelijke registratie”, zo licht Open Doors de bevindingen uit het ranglijstonderzoek toe.

Afname en tolerantie
Bezorgd is Open Doors verder over de afname van het aantal christenen in het Midden-Oosten, vanwege discriminatie en vervolging, naast slechte economische vooruitzichten. Moslims die zich tot het christendom bekeren, lopen gevaar te worden opgesloten, verbannen, gemarteld of vermoord. Ook in Latijns-Amerikaanse landen als Nicaragua, Cuba en Colombia verslechteren de omstandigheden voor christenen, mede als gevolg van corruptie, misdaad- bendes en etnische leiders die afwijzend zijn naar christenen die niet meer participeren in lokale religieuze tradities. Een lichtpunt is groeiende tolerantie jegens christenen in verschillende Arabische staten. Landen als Bahrein, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten staan meer godsdienstvrijheid toe en treden op tegen radicaalislamitische groeperingen en tegen haatzaaien jegens christenen. Open Doors wijst erop dat de verdraagzaamheid overigens relatief is; de bewegingsvrijheid moet ‘binnen een gematigd islamitisch kader’ blijven.