Keller citeert een bekende gelijkenis uit het boek Mattheüs in het Nieuwe Testament, waarin een koning één van zijn dienaren vergeeft, die een fortuin schuldig is en het niet kan terugbetalen. In plaats van dankbaar te zijn, draait de knecht zich om en laat één van zijn collega's, die hem een schijntje schuldig was in vergelijking met zijn eigen schuld, in de gevangenis gooien.

Wanneer de koning erachter komt, is hij woedend en trekt hij zijn aanvankelijke vergeving in.

"We mogen het confronterende karakter van deze gelijkenis niet missen", schrijft Keller in Vergeven: waarom zou ik en hoe kan ik?. “Jezus' gelijkenis over vergeving is geen feelgoodverhaal over mensen die Gods vergeving ontvangen en vervolgens gretig de liefde verspreiden naar anderen. Het is eerder een verhaal over een man die om vergeving vraagt en vervolgens volkomen onveranderd blijft als hij die krijgt.”

Het nieuwe boek komt op een moment dat veel Amerikanen een vergevingscrisis doormaken, betoogt Keller, deels omdat het idee van vergeving vaak is misbruikt, vooral in religieuze kringen. Soms, schrijft hij, zijn overlevenden van misbruik onder druk gezet om die misbruikers te vergeven en gewoon verder te gaan. Of vergeving wordt gebruikt om de waarheid te verdoezelen over de schade die mensen anderen hebben aangedaan.

"Mensen hebben vergeving gebruikt als een manier om de waarheid te vernietigen", zei Keller.

Berouw
De predikant uit New York City, van wie meer dan 3 miljoen boekexemplaren zijn verkocht, gelooft dat vergeving niet mogelijk is zonder waarheid. Hij verbindt de term vergeving met het idee van 'berouw', dat volgens hem uit de mode is geraakt.

Die term, vertelde hij aan Religion News Service in een interview, betekent "eerlijk zijn over onze tekortkomingen en wangedrag".

"Het woord berouw betekent om vergeving vragen", zegt hij. "Als je denkt dat je niets verkeerd hebt gedaan, heb je geen berouw getoond."

Keller, die in 2017 met pensioen ging als predikant van de Redeemer Presbyterian Church, is de afgelopen jaren actief gebleven ondanks het feit dat hij behandeld wordt voor alvleesklierkanker. Hij ondergaat momenteel immunotherapie. Hij zegt dat sommige van zijn tumoren zijn gekrompen. "Dat heeft me meer tijd gegeven."

Keller, die bekend staat om zijn conservatieve maar niet-confronterende benadering van zijn bediening, is de afgelopen maanden onder vuur komen te liggen door kritiek van mensen die zeggen dat zijn 'innemende' benadering van het omgaan met cultuur niet langer werkt in zo'n gepolariseerde tijd. Keller vertelde aan Religion News Service dat hij dergelijke kritiek raadselachtig vindt. Als evangelicale predikant in New York, zei hij, waren zijn opvattingen vaak in strijd met de bredere cultuur. Maar dat weerhield hem er niet van om zich als een christen te gedragen.

"Er was nooit een neutrale werkomgeving", zegt hij. "We hebben altijd tegenstand gehad." In 2017 kondigde Princeton Theological Seminary plannen aan om Keller de Kuyper Prize for Excellence in Reformed Theology and Public Witness te geven, maar bedacht zich later vanwege zorgen over Kellers opvattingen met betrekking tot vrouwen in de bediening en LHBTI-rechten.

TuTu
Al vroeg in het boek citeert Keller wijlen Desmond Tutu, de Zuid-Afrikaanse geestelijke; de overleden auteur Bell Hooks; en voormalig columnist van de New York Times, columnist Elizabeth Bruenig over het belang van vergeving en de noodzaak om gerechtigheid in evenwicht te brengen met het respecteren van degenen die kwaad doen.

Het citaat van Hooks, ontleend aan een gesprek met dichter Maya Angelou, maakt dat op een krachtige manier duidelijk. "Voor mij", zei Hooks, "zijn vergeving en mededogen altijd met elkaar verbonden: hoe houden we mensen verantwoordelijk voor hun wandaden en houden we tegelijkertijd voldoende contact met hun menselijkheid om te geloven in het vermogen om te worden getransformeerd?"

In het boek legt Keller uit waarom vergeving nodig is en schetst hij een stapsgewijze benadering van hoe vergeving op een gezonde manier kan worden verleend. Zowel op maatschappelijk niveau als in de alledaagse, dagelijkse conflicten die de meeste mensen ervaren.

In een recent interview gaf Keller toe dat hij in het verleden worstelde met vergeving. In het begin van zijn huwelijk, zo vertelt Keller, vergaf hij zijn vrouw soms niet. Zelfs als ze zei dat ze spijt had van iets dat ze had gedaan. Door dat te doen, zei hij, kreeg hij een gevoel van superioriteit, maar kon hij ook vasthouden aan het gevoel dat hem onrecht was aangedaan. Dat leidde tot problemen in hun huwelijk, iets waar ze later dus doorheen moesten.

Het onthouden van vergeving kan mensen een gevoel van macht over anderen geven, stelt Keller dan ook. "Als je iemand wil straffen, maak je het hem echt moeilijk om om vergeving te vragen."

Welzijn van de dader
Voor Keller is één van de belangrijkste aspecten van vergeving wat hij noemt 'het welzijn van de kwaaddoener voor ogen hebben'. Het idee is ontleend aan het bevel van Jezus aan zijn volgelingen om hun 'vijanden lief te hebben'.

'Een geheim om het kwaad te overwinnen is om het te zien als iets dat verschilt van de boosdoener', schrijft hij. 'Onze ware vijand is het kwaad in deze persoon en we willen dat het in hem of haar verslagen wordt.'

Keller maakt zich zorgen dat vergeving in onze gepolariseerde samenleving als zwak of onverstandig wordt beschouwd. Hij vraagt zich ook af of de angst om te worden gecanceld ervoor heeft gezorgd dat mensen niet willen toegeven dat ze iets verkeerd hebben gedaan.

'Mensen zijn gewoon bang om naar buiten te komen en te zeggen: ik wil echt dat je me vergeeft', aldus Keller. 'Ze durven het gewoon niet te doen.'

Consequenties
Als predikant stelt Keller dat verzoening het langetermijndoel van vergeving is. Vergeving kan de deur openen naar herstelde relaties als degenen die kwaad hebben gedaan bereid zijn hun daden goed te maken.

Hij waarschuwt ook dat vergeving niet betekent dat er geen consequenties zijn voor wangedrag. Een predikant of kerkleider die schuldig is aan wangedrag kan bijvoorbeeld worden vergeven, maar kan wel het recht verliezen om ooit weer in leiderschapspositie te worden geplaatst.

Keller benadrukte ook dat na vergeving vertrouwen moet worden verdiend. "Ik denk eigenlijk niet dat als iemand mij heeft vergeven, dat betekent dat ze mij ook direct weer moeten vertrouwen", zegt hij. “Mensen die vergeven zijn, worden niet per se automatisch teruggezet op de plek waar ze waren. Je moet tijd hebben om het vertrouwen in mensen weer op te bouwen. Je moet dat erkennen en het hen niet kwalijk nemen als ze je niet meteen vertrouwen.”

Lees ook: Wilkin van de Kamp kon jarenlang niet vergeven: "Ik was ongelooflijk boos op iemand".