Vrouwendiscussie CGK is in het fundamentalisme-frame geramd

Nieuws 1 juni 2022 Redactie
Stefan Paas

‘Religie is weer eens in het fundamentalisme-frame geramd, het enige frame dat tegenwoordig nog begrepen lijkt te worden - omdat het zo lekker zwartwit is, niet te moeilijk, en zich goed leent voor oneliners’, stelt theoloog Stefan Paas. Afgelopen weekend zond Nieuwsuur een reportage uit over hoe de discussie over ‘vrouw in ambt’ voor verdeeldheid zorgt binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). De hoogleraar missiologie en interculturele theologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en hoogleraar missiologie aan de Theologische Universiteit Kampen reageert uitgebreid via Twitter.

‘CGK in het nieuws. Het gaat volgens NOS over de vraag of 1 vers uit 1 Korinthe 14 wel letterlijk genomen moet worden als gebod voor vandaag. Over de rest van het hoofdstuk is de CGK het eens: niemand neemt dat letterlijk als gebod voor vandaag. Ik durf zelfs te zeggen: weinig hoofdstukken uit het Nieuwe Testament (nota bene vol richtlijnen voor de eredienst) zijn door gereformeerden zo weinig letterlijk nagevolgd als dit.

'En wat ik nog het vervelendst vind: zo lijkt het alsof alleen degenen die de vrouw niet in het ambt willen de Bijbel lezen ('je moet de teksten gehoorzamen'), terwijl de rest maar gewoon een beetje kijkt waar de culturele wind vandaan komt.'

Hier overigens de reportage die Nieuwsuur maakte over de CGK, met voor- (Urk) en tegenstanders (Emmeloord) van het vrouwenbesluit van de generale synode. Wat dan erg jammer is (maar het valt ook niet mee als gewone dominee om ineens voor de tv je ding te doen)... dat hier een keurig seculier frame wordt neergezet: fundamentalistische letterlijke tekstenlezers (ds leest gewillig twee 'zwijgteksten' voor) vs leuke, moderne, ongevaarlijke gelovigen die alleen dingen zeggen als 'ha ha, vrouwen doen bij ons gewoon mee, hoor'.

De Urk-kant is jammer, want voor het plukken van twee teksten en dan zeggen dat iedereen die gewoon moet gehoorzamen, daarvoor hoef je niet naar Apeldoorn, zogezegd. En de Emmeloord-kant is jammer, want zo lijkt het alsof die niets doen met Bijbeluitleg en exegese op dit punt. Ik verwacht vast te veel van televisie (de journalist verwijt ik niets), maar dit had handiger, beter gekund, meer inzichtgevend in wat dat nu is: geloven, kerkzijn, hoe christenen met de Bijbel omgaan. Nu was het gewoon twee hoepels waardoor de beide kerken gewillig sprongen.’

Fundamentalisme-frame en ‘Gods Woord’ gehoorzamen
‘En wat ik nog het vervelendst vind: zo lijkt het alsof alleen degenen die de vrouw niet in het ambt willen de Bijbel lezen ('je moet de teksten gehoorzamen'), terwijl de rest maar gewoon een beetje kijkt waar de culturele wind vandaan komt. En wat daarvan uiteindelijk de boodschap is: de Bijbel is een verouderd boek dat alleen op Urk nog (een beetje) serieus genomen wordt, maar weldenkende mensen kunnen daar niks meer mee in onze tijd, zelfs gelovigen niet.

Ofwel, religie is weer eens in het fundamentalisme-frame geramd, het enige frame dat tegenwoordig nog begrepen lijkt te worden - omdat het zo lekker zwartwit is, niet te moeilijk, en zich goed leent voor oneliners. Dat beeld over hoe gelovigen omgaan met heilige boeken is hardnekkig.

'Ofwel, religie is weer eens in het fundamentalisme-frame geramd, het enige frame dat tegenwoordig nog begrepen lijkt te worden.'

Ik kreeg ook verschillende reacties in de trant van 'nou, christenen geloven toch dat het Gods Woord is, dus dan moet je toch gewoon doen wat er staat?'. Laat ik er een paar dingen van zeggen: 1. Ik vergelijk op dit punt theologie graag met rechtswetenschap.
De wet heeft beslissend gezag ('Gods Woord', zogezegd), maar dat betekent niet dat er geen rechtsgeleerden en rechtbanken nodig zijn. Het moet altijd uitgelegd, toegepast, gewogen, in context gelezen, etc.

In de USA zie je dat bijvoorbeeld in de omgang met de Constitutie. Daarin zijn verschillende scholen, bijvoorbeeld (a) originalist: lezen zoals Founders het toen bedoeld hebben, (b) meer hermeneutisch: lezen in de geest van de Founders (c) letterlijk: gewoon lezen wat er staat, alsof het wiskunde is. Je kunt zeggen dat (c) de meest naïeve is en (a) de meest conservatieve (denk aan het stuk van Alito over Roe v Wade). In de Bijbeluitleg zie je gelijksoortige dynamieken. De dominee op Urk (althans zoals de reportage het weergeeft) koos optie (c). Opties (a) en (b) zijn theologischer.

In de theologie geldt dan verder dat het nog wat complexer is dan in de rechtswetenschap, omdat theologen werken met een boek dat een veelheid van genres bevat, niet alleen juridische teksten dus. Bij deze discussie over vrouw in ambt gaat het vaak over brieven van Paulus. Dan komen vragen als: wat is de status van een brief, hoe was die bedoeld? Richtlijn voor alle tijden of situationeel? En moeten we hem lezen zoals Paulus het toen schreef (optie a), of moeten we denken: wat zou hij met de kennis van nu in deze situatie gezegd hebben? (optie b). Het gaat me nu niet om de antwoorden. Het gaat me er slechts om te laten zien dat uitgaan van gezaghebbende teksten wel degelijk samengaat met interpretatie, met verschillende scholen van benadering, etc.

De trend onder protestanten is al pakweg een halve eeuw in de richting van meer samenwerking en fusie, in plaats van andersom.

Ik heb het dan nog niet eens over meer moraalfilosofische overwegingen, zoals: moeten we gezaghebbende teksten primair lezen als regulerend (Kantiaans) of meer als deugdvormend (Aristotelisch, McIntyre, etc.)? Enfin, het is een ongelooflijk boeiend, uitdagend vak. Nou ja, 'letterlijk' lezen is wel zo'n beetje het meest ongeïnformeerde en naïeve frame dat je kunt gebruiken bij het lezen van teksten in het algemeen en de Bijbel in het bijzonder. Illustratie: Augustinus schreef een boek 'Genesis naar de letter', waarin hij vervolgens Genesis allegorisch uitlegde.

Van de predikant van Emmeloord begrijp ik dat hij heus geprobeerd heeft ook zijn kant van de Bijbelexegese te laten zien, maar blijkbaar paste dit niet in het Nieuwsuur-frame. Jammer.’

Kerkscheuring op komst?
Paas vervolgt: ‘Hoewel het woord #kerkscheuring al een dag trending was (op Twitter red.), geloof ik niet dat het ervan komt. CGK'ers die niet langer willen blijven in een kerk die de vrouw uit het ambt weert, kunnen zich nu immers gemakkelijk aansluiten bij de verenigde GKv/NGK. En het zou me eigenlijk ook niet echt verbazen als de situatie na de synode gewoon blijft zoals die was, met geleidelijk aan wat meer gemeenten die wel vrouwen in het ambt toelaten. Er zal gemopperd en gedreigd worden, maar we moeten nog maar zien of dat echt tot scheuring leidt.

Ongeacht het feit dat #kerkscheuring trending was, omdat dit zo lekker in de groef valt van 'die christenen hebben altijd ruzie': de trend onder protestanten is al pakweg een halve eeuw in de richting van meer samenwerking en fusie, in plaats van andersom.’

Praatmee

Beluister onze podcast

#361 Jeffrey & Andries Knevel over SGP-vrouwen, de nieuwe paus en het Joodse volk
Of beluister op:
Luister naar
0:00

Meerartikelen

Vladimir zit op school
Levensverhaal

Vlad (10) heeft autisme: "Welke kansen heeft mijn kind?"

Kinderen met een beperking krijgen in Moldavië geen kans om zich te ontwikkelen. Sterker nog: ze worden weggestopt. Geïsoleerd. Ook de 10-jarige Vlad bleef lange tijd bij zijn alleenstaande moeder. Hij heeft een zware vorm van autisme. “Er was geen e

Jeremy Clarkson
Nieuws

Engelse tv-presentator stelt dat westers christendom in gevaar is door lage geboortecijfers

Voormalig Top Gear-presentator Jeremy Clarkson heeft in zijn column in The Sun zijn zorgen uitgesproken over de toekomst van het christendom. Dat meldt Christian Today. Volgens de Brit dreigt het geloof in het Westen langzaam te verdwijnen door een s

Ds. C. P. de Boer
Video

CGK-predikant vraagt kerkgangers hoe ze hun vrije tijd besteden: "Leest u nog wel eens?"

"Hoe besteedt u uw vrije tijd? Leest u nog wel eens een goed, christelijk boek?", die vragen stelde ds. C. P. den Boer onlangs in een preek. De christelijk gereformeerde predikant wijst op het feit dat een hoop mensen tegenwoordig stellen dat ze nauw

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp stelt dat kerken soms te druk zijn met geschreven en ongeschreven regels

"Wat kunnen we toch druk zijn met met de geschreven en ongeschreven kerkregels die de kudde bij elkaar moeten houden en die haar dienen te beschermen, terwijl het enige wat we echt nodig hebben een bron van levend water is", stelt spreker Wilkin van

Jan de Wit
Video

Terugkijken: Jan de Wit beantwoordt Refoweb-vragen

Jan de Wit, voormalig docent Engels en godsdienst, is tegenwoordig voltijds theologiestudent aan het Hersteld Hervormd Seminarie en pastoraal medewerker in diverse hersteld hervormde gemeenten. Op Refoweb beantwoordt hij regelmatig geloofsvragen van

Psalmen Challenge
Podcast

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 68

Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken s

Chris Develing
Nieuws

Boodschap voor pro-Palestina demonstranten: wees consequent

Activist Frank van der Linde verwoordde deze week op X wat veel van zijn medestanders ook vinden: je mag demonstreren op de plek van de Nationale Dodenherdenking en daarbij schreeuwen. De arrestatie van een paar activisten die precies dat deden, vind

Ursela von der Leyen
Nieuws

Europese Commissie zegt benoeming speciaal EU-gezant geloofsvrijheid toe

Ursula von der Leyen heeft toegezegd een nieuwe speciaal EU-gezant voor geloofsvrijheid te benoemen. Deze toezegging deed ze maandag in een brief aan de co-voorzitters van de intergroep geloofsvrijheid: de Slowaakse Miriam Lexmann (EVP) en Bert-Jan R

Meerartikelen

Gebedsnacht
Positief nieuws

2.000 Britse jongeren komen tijdens gebedsnacht in kerk bijeen om God te zoeken

In het Verenigd Koninkrijk (VK) lijkt iets bijzonders gaande. Steeds meer jonge mensen keren terug naar de kerk, op zoek naar genezing, vrijheid en ontmoeting met God. Afgelopen weekend kwamen ruim 2.000 jongeren samen in Londen voor een nacht van ge

Mozambique
Nieuws

Christenen in Mozambique lijden onder islamitisch geweld

Christenen in Mozambique lijden zwaar onder terroristische aanvallen van islamitische milities. Dat schrijft Kerk in Nood dat in het land actief is en probeert de lokale bevolking de helpen. De afgelopen dagen zijn er meerdere aanvallen geweest. Het

Pausmobiel
Nieuws

Pausmobiel wordt omgebouwd tot mobiele kliniek voor kinderen in Gaza

Een bijzondere wens van de vorige maand overleden paus Franciscus krijgt binnenkort vorm: zijn voormalige pausmobiel wordt omgebouwd tot mobiele kliniek voor zieke en gewonde kinderen in Gaza. Mobiele kliniek moet half mei operationeel zijnDe transfo

Frank Damazio
Nieuws

Voormalig megakerkleider en auteur Frank Damazio (75) overleden

Frank Damazio, jarenlang voorganger van de City Bible Church (nu Mannahouse Church) in Portland, Oregon, is op 75-jarige leeftijd overleden. Dat maakte de kerkelijke gemeente maandagavond bekend op Facebook. 'Met een verslagen hart maken we het overl

Andries Knevel
Podcast

Waar moet de nieuwe paus aan voldoen? Andries Knevel antwoordt

Deze week vindt in Rome het conclaaf plaats. Verschillende kardinalen van de Rooms-Katholieke Kerk komen deze week samen om een nieuwe paus te kiezen. Waar moet een nieuwe paus aan voldoen? Op deze vraag geeft theoloog en journalist Andries Knevel an

Nigeria
Nieuws

Zes christenen vermoord in Nigeria: ‘We vrezen voor een nieuw bloedbad’

In Nigeria zijn afgelopen weekend opnieuw christenen het slachtoffer geworden van gewelddadige aanvallen. Islamitische Fulani-herders vielen op zaterdag 3 en zondag 4 mei twee christelijke dorpen aan in de deelstaat Plateau. Daarbij werden zes christ

Nirky en Jan
Interview

Zondag is Nirky Postema te gast in Hour of Power

Zondag is het Moederdag. In Hour of Power is Nirky Postema te gast. Ze wist dat ze geen kinderen kon krijgen. Dat ze zwanger werd, ervaart ze als een gebedsverhoring. Na 24 weken verliest ze echter haar kindje. Vervolgens gebeurt er iets wat nauwelij

Week van het Gezin
Persbericht

Week van het Gezin over verslavende werking van de smartphone

Met het thema ‘Scherm uit, gezin aan’ brengt de Week van het Gezin (11 t/m 17 mei 2025) een actueel onderwerp onder de aandacht. Uit onderzoek en enquêtes blijkt steeds duidelijker dat overmatig schermgebruik door kinderen en jongeren nadelige effect

Maarten van Rossem
Nieuws

Nieuw seizoen ‘Adieu God?’ met Maarten van Rossem, Angela Groothuizen en Rob Jetten

Vanaf zaterdag 10 mei krijgt het bekende interviewprogramma Adieu God? een prominenter uitzendtijdstip. Op de zaterdagavond om 20.05 uur gaat Tijs van den Brink wekelijks in gesprek met een bekende gast over geloof, ongeloof en alles er tussenin. In

Proponent J. P. Bredenhoff
Video

Prop. J. P. Bredenhoff wijst op listige werkwijze satan om christenen van het avondmaal te houden

"Die tegenstander wijst op de omstandigheden en zegt: 'Het wordt helemaal niks.' Maar u moet niet op de omstandigheden letten, maar op de Heere", aldus proponent J. P. Bredenhoff. In een recente preek vertelde de hervormde proponent op welke listige

Trump en Jan
Column

Trump als verlosser of antichrist: voor veel Amerikaanse christenen is er geen andere keuze

Is Donald J. Trump de antichrist of de verlosser? Het lijkt soms alsof er geen andere keuze meer is. De verdeeldheid onder Amerikaanse christenen is zelfs zo groot dat in sommige kerken niet meer gebeden wordt voor de president. Jan van den Bosch spr

Bert Noteboom
Interview

Bert Noteboom over zijn missie in Groningen: "We zijn een pluktuin van Gods liefde"

“Voor de Heere Jezus timmeren we niet zomaar een zaaltje.” Dat kreeg Bert Noteboom te horen toen hij kort na zijn verhuizing naar Groningen tegen iemand vertelde wat zijn plannen waren. Waar hun roeping begon met een vochtige boerderij, ziekte en ver