Wat Hervormingsdag te maken heeft met Bijbelse priester Ezra

God 2 november 2021 Dirk van Genderen
Dirk van Genderen

Die actie van Maarten Luther om op 31 oktober 1517 zijn 95 stellingen tegen de aflaat te slaan aan de deur van de slotkapel in Wittenberg, roept herinneringen op aan de opzienbarende actie aan Ezra. Ook hij trekt de aandacht van het volk. Als hij verneemt hoe ver het Joodse volk van God is afgedwaald, scheurt hij ontzet zijn kleed en zijn mantel en trekt hij zelfs de haren uit zijn hoofd en baard. Dit is zijn hervormingsdag. Het is mijn gebed, mijn verlangen dat deze Hervormingsdag, zondag 31 oktober, werkelijk een hervormingsdag zal zijn in ons leven en ook in onze kerken.

Ezra is door Arthahsasta, de koning van Babel, waar het volk van Israƫl in ballingschap verblijft, naar Jeruzalem gestuurd, om te kijken hoe ver de herbouw van de tempel en van Jeruzalem is gevorderd en of het volk zich wel aan de wet van God houdt.
In totaal trekken zo’n 5000 mensen met hem mee. Ze nemen enorme hoeveelheden kostbaarheden mee, waaronder 24.000 kg zilver en 3500 kg goud. Dat hun volksgenoten hun zoveel meegeven, laat wel zien hoe ze verlangen naar het herstel van Jeruzalem en van de tempel.

Die actie van Maarten Luther om op 31 oktober 1517 zijn 95 stellingen tegen de aflaat te slaan aan de deur van de slotkapel in Wittenberg, roept herinneringen op aan de opzienbarende actie aan Ezra.

Als ze er na een tocht van vier maanden door de woestijn in Jeruzalem aankomen, ziet Ezra hoe droevig de situatie is. De eerste groep van 40.000 ballingen, die jaren eerder al was teruggekeerd onder leiding van Zerubbabel, is ernstig in gebreke gebleven. Ze zijn gestopt met de herbouw van de stad en van de tempel en een aantal mannen is inmiddels getrouwd met niet-Joodse vrouwen, tegen het uitdrukkelijke bevel van God in.

Als Ezra dit ziet en hoort, wordt hij er tot in het diepst van zijn hart door geraakt. In Ezra 9:3 staat: ā€˜Toen ik deze zaak hoorde, scheurde ik mijn kleed en mijn mantel en ik trok haar van mijn hoofd en uit mijn baard, en ging ontzet zitten.’ Dit is Ezra’s hervormingsdag. En misschien hebt u zelf ook wel een bijzondere herinnering aan 31 oktober.

Deze actie van Ezra maakt diepe indruk op allen die de Heere vrezen: ā€˜Allen die beefden voor de woorden van de God van IsraĆ«l, verzamelden zich bij mij vanwege de trouwbreuk van de ballingen, en ik bleef ontzet zitten, tot het avondoffer’ (vers 4).

Ziet u hem gaan? Tijdens het avondoffer staat Ezra op en knielt neer voor het aangezicht van de Heere. We lezen dan in vers 5 en 6: ā€˜Tegen het avondoffer stond ik op uit mijn verootmoediging, waarbij ik mijn kleed en mijn mantel had gescheurd, en ik boog mij op mijn knieĆ«n en spreidde mijn handen uit tot de HEERE, mijn God.
En ik zei: Mijn God, ik ben te zeer beschaamd en te schande geworden om mijn gezicht tot U op te heffen, mijn God, want onze ongerechtigheden zijn talrijk geworden, tot boven ons hoofd, en onze schuld is groot geworden tot aan de hemel.’

Hij zegt niet: ā€˜Zij hebben gezondigd’, maar ā€˜Wij hebben gezondigd’. Dat is het kenmerk van oprechte verootmoediging en schuldbelijdenis.

ā€˜Wij hebben gezondigd’
Het is opmerkelijk dat Ezra zich identificeert met zijn volk. Hij zegt niet: ā€˜Zij hebben gezondigd’, maar ā€˜Wij hebben gezondigd’. Dat is het kenmerk van oprechte verootmoediging en schuldbelijdenis. Hij is zelfs te beschaamd om zijn ogen op te heffen naar de Heere in de hemel.

En wat is de zonde van het volk? Dat staat in Ezra 9:14: ā€˜Zullen wij dan terugkeren om Uw geboden te breken en om huwelijksbanden aan te gaan met de volken die deze gruwelen doen? Zou U dan niet tot vernietigens toe op ons toornen, zodat er geen overblijfsel of ontkoming meer zou zijn?’

Het volk was huwelijksbanden aangegaan met de inwoners van KanaƤn en dat had de Heere ten strengste verboden (Exodus 34:11-16). Is er nu, na de ballingschap als straf van God op het verlaten van Hem, nog iets anders te verwachten dan Zijn definitieve oordeel?
Het is bijzonder dat Ezra niet smeekt om ontferming, om genade. Hij sluit zijn gebed af met de woorden: ā€˜Zie ons voor Uw aangezicht in onze schuld, want er is niemand die hierom voor Uw aangezicht staande kan blijven’ (vers 15b).

Terwijl Ezra bidt en belijdenis doet en zich huilend voor Gods huis heeft laten neervallen, verzamelen zich veel mannen, vrouwen en kinderen om hem heen. Hoe langer hoe meer mensen worden door wat ze van Ezra horen en zien overtuigd ook hun schuld te erkennen. ā€˜Ook het volk huilde luid’, zegt het eerste vers van hoofdstuk 10.

Vervolgens neemt Sechanja het woord en zegt tegen Ezra: ’Wij zijn onze God ontrouw geweest, en wij hebben uitheemse vrouwen uit de volken van het land bij ons doen wonen. Evenwel, er is wat dit betreft hoop voor IsraĆ«l. Welnu, laten wij een verbond sluiten met onze God om alle vrouwen en het uit hen geborene weg te sturen, volgens de raad van de Heere en van hen die beven voor het gebod van onze God, en er zal overeenkomstig de wet gehandeld worden. Sta op, want op u rust de zaak, en wij zullen met u zijn; wees sterk om te handelen’ (vers 2-4).

Zo ernstig neemt de Heere de overtreding van Zijn geboden, Zijn instellingen. Hij gebruikt de priester Ezra om Zijn volk te zuiveren, te reinigen.

Ezra drinkt geen water meer, eet geen brood meer en rouwt om de trouwbreuk van de ballingen (vers 6). Een oproep om samen te komen, klinkt en drie dagen later verzamelen alle mannen uit Juda en Jeruzalem zich bij het huis van God. Ze komen bevend bijeen, zegt vers 9, vanwege de zaak en vanwege de vele regen.
Ezra spreekt hen toe: ā€˜U bent ontrouw geweest en u hebt uitheemse vrouwen bij u doen wonen, en daarmee de schuld van IsraĆ«l vermeerderd. Welnu, geef de HEERE, de God van uw vaderen, de eer, en handel naar Zijn welbehagen, en zonder u af van de volken van het land en van de uitheemse vrouwen.’

115 mannen
De mannen antwoorden daarop met luide stem: ā€˜Zo, overeenkomstig uw woord, staat het ons te doen.’ Uiteindelijk blijkt het om 115 mannen te gaan die zijn getrouwd met een niet-Joodse vrouw.
In de drie maanden die volgen, zenden zij hun vrouwen weg, die ook hun kinderen mee mogen nemen. Het is opmerkelijk dat de gemengde huwelijken vooral bij de priesterfamilies voorkomen. Leest u maar in het vervolg van hoofdstuk 10. Zo wordt de brandende toorn van de Heere afgewend (vers 14).

Zo ernstig neemt de Heere de overtreding van Zijn geboden, Zijn instellingen. Hij gebruikt de priester Ezra om Zijn volk te zuiveren, te reinigen.

Stel dat de Heere vandaag een Ezra naar ons zou sturen, naar onze kerken en gemeenten, om te zien hoe het er bij ons geestelijk voorstaat. Hoe zou zijn reactie zijn? Zou hij ook zijn kleding moeten scheuren en de haren uit zijn hoofd moeten trekken? Ik ben er wel zeker van.

Laat deze Hervormingsdag, zondag 31 oktober, werkelijk een hervormingsdag zijn in ons leven en ook in onze kerken.

Wie zijn onze vreemde vrouwen, vreemde mannen misschien wel? Dat kan in het geheim, geheime relaties… Ze zullen u kapot maken.
Het kunnen ook andere zaken zijn. Het kan alles zijn waarop we ons vertrouwen stellen, buiten de Heere om.

En omdat de Heilige Geest is uitgestort op de Pinksterdag, mogen we bidden dat de Heere door Zijn Woord en Geest onze ogen opent voor de vreemde mannen en vrouwen in ons leven en in onze gemeente, die Gods toorn ook over ons kunnen brengen. Laten we hier niet te gering over denken.

Laat deze Hervormingsdag, zondag 31 oktober, werkelijk een hervormingsdag zijn in ons leven en ook in onze kerken. Dan kan het nodig zijn dat we ons, net als Ezra, voor de Heere verootmoedigen en in Zijn kracht breken met alles wat niet van Hem is. Dat we de vreemde vrouwen en mannen radicaal wegdoen uit ons leven. Opdat we rein en heilig voor de Heere zullen zijn. Hem volkomen toegewijd. Tot Zijn eer en tot zegen van de mensen om ons heen. En uitziende naar Zijn komst in heerlijkheid.

Dirk van Genderen is Bijbelleraar. Klik hier om zijn website te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#373 Jeffrey & Petra van de Weetering over Israƫl, de kerk en geloven vanuit de schuilkelder
Of beluister op:
Luister naar
0:00

Meerartikelen

Wilkin van de Kamp
Video

Videoboodschap Wilkin van de Kamp: 3 betekenissen van geloof in de Bijbel

In een nieuwe overdenking legt Wilkin van de Kamp uit dat het Griekse woord pistis in het Nieuwe Testament drie verschillende dimensies van geloof beschrijft: geloof in God, geloof als vrucht en geloof als gave. Aan de hand van Efeziƫrs 2:8-9 laat hi

Roelof Ham
Video

Wat Habakuk ons vandaag leert: Roelof Ham neemt ons mee

In een video van Het Zoeklicht staat het Bijbelboek Habakuk centraal. Roelof Ham neemt ons mee naar het slot van dit bijzondere profetenboek: hoofdstuk 3. Daar ontdekken we dat Habakuk eindigt met een psalm - een loflied dat juist in donkere tijden t

'De Wereld Rond'
Podcast

Zendingswerker Kenneth Thijm deelt ervaringen in podcast

In de nieuwste aflevering van 'De Wereld Rond' horen we het bijzondere levensverhaal van Pastor Kenneth Thijm. Als jonge student kwam hij naar Nederland met het plan om vooral te genieten van het leven, maar God had een ander en beter plan. Samen met

Hans Alblas
Podcast

Wie nodig jij uit om Jezus te volgen? Beluister deze podcast

Het is zo’n bekend en aansprekend verhaal uit de kinderbijbel: Jezus die langs het meer van Galilea loopt en mensen roept om Hem te volgen. Vissers laten hun netten vallen. Hun boten. Hun zekerheden. En ze gaan. Wat is het, dat die uitnodiging "Kom,

ds. H. Korving
Video

Terugkijken: ds. Korving beantwoordt Refoweb-vragen

In de nieuwste aflevering van Pastorie online, het programma van Refoweb.nl bij de Reformatorische Omroep, gaat ds. H. Korving in op drie veelgestelde, maar vaak ook ingewikkelde geloofsvragen. Wat betekent het werkelijk dat God in de doop zegt: ā€œIk

Paus Franciscus
Nieuws

Turkse man met IS-lidmaatschap in Nederland opgepakt om moordplan paus

In Nederland is een 45-jarige man van Turkse afkomst aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een plan om de inmiddels overleden paus Franciscus te vermoorden. Dat meldt de Italiaanse politie aan persbureau ANSA. Hoewel de man eind april al op

Politie
Nieuws

Politie: 'Brand katholieke kerk in Gilze mogelijk aangestoken'

Op dinsdagavond brak er brand uit in de katholieke Sint Petrus’ Bandenkerk in het Brabantse Gilze, waarbij aanzienlijke schade is ontstaan. Volgens de politie is het mogelijk dat de brand opzettelijk gesticht is. Dat melden diverse media. Die brand w

Vrouw
Persbericht

4.000 kerken ontvangen brochure over miskraam en stilgeboorte

EƩn op de vier vrouwen krijgt te maken met een verlies in de zwangerschap. Er heerst nog veel onwetendheid hoe om te gaan met een miskraam of stilgeboorte. Schreeuw om leven publiceert daarom een brochure over het christelijk omgaan met miskraam en s

Meerartikelen

Kamer
Persbericht

Protestants Nederland waarschuwt voor wetsvoorstel: 'Bedreiging voor pastorale zorg'

De vereniging Protestants Nederland waarschuwt dat het wetsvoorstel tot strafbaarstelling van conversiehandelingen een bedreiging vormt voor pastorale zorg. Volgens de vereniging is de wet zo geformuleerd dat ook pastorale gesprekken tot strafrechtel

TU
Persbericht

George Harinck onderscheiden met Kuyperprijs 2026

Dr. George Harinck, gerenommeerd historicus, wetenschapper en rector magnificus van de Theologische Universiteit Utrecht, is onderscheiden met de Abraham Kuyper Prize for Excellence in Reformed Theology and Public Life. De Kuyperprijs, ingesteld in 1

Belder
Opinie

Hoe Jeruzalem een lastige steen des aanstoots is en blijft

Jeruzalem is een lastige steen. Een hinderlijke steen. Een steen die uit de weg geruimd moet worden. De volken zullen zich aan hem stoten en zich aan hem vertillen. Ze zullen zichzelf aan haar verwonden. Het valt allemaal te lezen bij de profeet Zach

Vlag Soedan
Nieuws

Soedanese politie arresteert vijf christenen tijdens rouwdienst

In Soedan zijn vijf Zuid-Soedanese christenen gearresteerd tijdens een rouwdienst. Dat melden diverse kerkleiders. Op 16 augustus viel de politie een rouwdienst binnen in Noord-Khartoum. Pastor Peter Perpeny van de Presbyteriaanse Kerk van Soedan en

JĆŗlia Herku
Video

Jonge Theoloog des Vaderlands JĆŗlia Herku te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag is JĆŗlia Herku te gast in Hour of Power. Deze jonge theologe heeft een grote passie voor Gen Z en zoekt via kunst het gesprek met hen over diepe levensvragen, zoals: wat betekent het om persoonlijk in God te geloven?  Kijk komende z

Ds. A. van der Zwan
Video

CGK-predikant waarschuwt voor een geloof zonder kennis

Kennis zonder geloof is dood, maar geloof zonder kennis is net zo ernstig. Zo stelde ds. A. van der Zwan in een recente preek over 2 Petrus 1. De CGK-predikant uit Dordrecht wees erop dat we hiervoor juist in onze tijd op onze hoede moeten zijn en ui

Gevangenis
Nieuws

Man vernielt Amerikaanse kerk uit woede tegen God

In de Amerikaanse staat Wisconsin is een man aangehouden vanwege het vernielen van een kerk. Volgens de politie stelde de man tijdens zijn verhoring dat hij ā€œheel boos op Godā€ was en daarom de kerk vernielde. De 35-jarige Jute T. Handrick sloeg vorig

Huwelijksproblemen
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller erkent: ā€œWe hebben eigenlijk geen huwelijk meerā€

Een vrouw die al meer dan tien jaar getrouwd is, deelde in de vragenrubriek van Refoweb haar aangrijpende verhaal. Haar man, bij wie autisme is vastgesteld, heeft zich steeds verder van haar verwijderd. Hij slaapt niet meer naast haar, vindt haar nie

Samuƫl
Video

Waarom rationaliteit niet kan bestaan zonder God

In deze video van ChristenDOM? legt Samuƫl uit waarom rationaliteit volgens hem onmogelijk is zonder God. Vanuit een verrassend perspectief, gebaseerd op inzichten uit de natuurkunde, laat hij zien hoe geloof en logica onlosmakelijk met elkaar verbon

 prof. dr. Herman Selderhuis
Video

Herman Selderhuis over invloed van de kerk op Nederlandse geschiedenis

De kerk heeft een diep stempel gedrukt op de Nederlandse geschiedenis. In deze video vertelt prof. dr. Herman Selderhuis over het Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis; een volledig herzien en rijk geĆÆllustreerd standaardwerk. Het laat zien hoe de ke

Anne Borkent
Podcast

Terugluisteren: Anne Borkent nodigt uit tot rust aan Jezus’ voeten

In een wereld vol haast en rumoer nodigt Aan de voeten van Jezus van Anne Borkent je uit om even stil te staan. Dit 40-dagenboek helpt je om dagelijks tijd te nemen om te bidden met de Bijbel, te luisteren naar Jezus en dichter bij Hem te komen. Juis

Ds. H. Polinder
Preekverslag

Ds. Polinder wijst predikanten op essentiĆ«le taak: ā€œWees een rover van de helā€

"Hebben we nog voor ogen dat we vissers van mensen zijn? Bidden we dat de Heere ons werk zo gebruiken wil dat we een rover van de hel zijn?", aldus ds. H. Polinder. De CGK-predikant stond deze week tijdens de Haamstedeconferentie stil bij Johannes. V