Angelique Bos kwam voor het eerst met vluchtelingen in aanraking op Lesbos tijdens haar zomervakantie in 2015. Moria was toen nog maar net in aanbouw. "Tijdens een scootertocht zagen we veel mensen met bootjes aankomen of langs de weg lopen", vertelt Bos aan CIP. De situatie op het eiland maakte diepe indruk op de toenmalig basisschooljuf. In Nederland schreef ze een kinderboek om aan hen uit te leggen waarom mensen vluchten en later schoolde Bos zich om tot Nederlands (NT2) docent voor vluchtelingen. "Ik vraag me steeds af: wat kan ik voor hen betekenen?"

In de tijd dat Bos voor het eerst in aanraking kwam met bootvluchtelingen op Lesbos waren er nog niet veel vrijwilligersorganisaties actief. "Wij vroegen aan een lokale hulporganisatie Starfish: 'Wat kunnen we doen?' Ze waren op dat moment met zes personen en dat was veel te weinig voor de aantallen vluchtelingen die dagelijks aankwamen en hulp nodig hadden. We zijn toen nog drie weken gebleven op het eiland om te helpen met allerlei hand- en spandiensten in het kamp aan de kust."

"In oktober ben ik nog een maand teruggegaan en mijn man is nog enkele keren naar Lesbos gegaan als adviseur van het bestuur van de stichting. Door financiële ondersteuning vanuit de kerk en een grote gift van EO Metterdaad hebben we veel materialen voor het kamp kunnen aanschaffen zoals tentdoeken, dekens en dingen die nodig waren om in de eerste levensbehoeften van de vluchtelingen te kunnen voorzien zoals eten, drinken en toiletartikelen."

"Het is nu heel anders geregeld op het eiland. Aan het einde van die zomer kwamen er meer hulporganisaties als Artsen zonder Grenzen naar Lesbos toe. In oktober was Moria al best wel aardig 'georganiseerd'." Bos legt uit dat er inmiddels organisaties waren om de vluchtelingen te ondersteunen, maar het draagvlak van de steun en de voorzieningen zeer primitief bleven. "Toen Moria in 2015 werd opgezet was het al een chaos. Mensen zaten in kleine tentjes en moesten gebruik maken van onwijs smerige toiletgebouwen."

Escalatie
"De situatie is uiteindelijk niet verbeterd en zelfs verslechterd. Toen ik er was zaten er al bijna 3000 mensen, waar het kamp voor was bedoeld. Hier zijn alleen maar meer mensen bijgekomen", aldus Bos. In 2016 sloot Europa een deal met Turkije, zodat er geen vluchtelingen meer via bootjes naar de Griekse eilanden zouden komen. "Maar die bootjes kwamen wel. Ik geloof dat iedereen zijn best heeft gedaan, maar we zijn er als Europa niet in geslaagd de kwestie op te lossen."

"Eigenlijk stond ik niet heel erg gek te kijken dat het nu fout was gegaan op het kamp", bekent de schrijfster. "Er zitten te veel mensen met verschillende achtergronden en culturen op een kluitje die al maanden en soms al meer dan drie jaar 'opgesloten' zitten in het kamp. Het is niet duidelijk of de brand van een aantal weken geleden is aangestoken, maar dat er ruzies zijn en dit soort dingen gebeuren is niet verbazingwekkend."

De schrijnende situatie op Lesbos is nu weer onder de aandacht, maar het lijkt niet te verbeteren. Er zijn te veel mensen en door de langdurige procedures lopen steeds meer vluchtelingen 'vast' op het eiland. Wat ik niet begrijp is dat zo'n procedure jaren duurt. Sommige vluchtelingen hebben na een jaar nog maar één of twee gesprekken gehad. Uit die gesprekken moet blijken of ze terecht gevlucht zijn uit hun land, omdat ze daar niet langer veilig waren."

Bijzondere ontmoetingen
Bos heeft een groot hart voor vluchtelingen. De kwestie laat haar in Nederland niet los en de basisschoolleerkracht besluit zich om te scholen tot NT2 docent. Met haar onderwijsachtergrond en passie voor het helpen van vluchtelingen leert ze hen de Nederlandse taal.

In haar klassen ontmoet ze mensen, met ieder een uniek verhaal. Sommigen zijn via Lesbos Europa binnengekomen en uiteindelijk doorgereisd naar Nederland. "Als docent ben ik benieuwd naar waar mijn leerlingen vandaan komen. Ik vraag hen hoe de reis was en waar ze vandaan komen."

"Recent sprak ik een getraumatiseerde man die zijn vrouw, kinderen en huis kwijt was geraakt bij een bombardement in Syrië. Hij vluchtte naar Turkije, waar hij heel slecht werd behandeld. Hij kon niet terug, al zijn familieleden waren omgekomen en al zijn bezittingen pasten in een rugzak. De overtocht per boot zou hem duizend euro kosten, geld wat hij niet had. De man is toen met een vriend van hem 12 uur gaan zwemmen. Ik vroeg hem waarom hij naar Europa ging, als hij wist hoe lastig het was om hier asiel te verkrijgen. Hij legde mij uit dat hij niets te verliezen had, als hij om was gekomen tijdens de overtocht had niemand hem nog gemist."

Doorgeven van verhalen
Voor de christelijke kinderboekenmaand in 2016 schreef Bos een kinderboek over bootvluchtelingen 'Op de vlucht'. Ze wil graag het thema bij kinderen onder de aandacht brengen.

Het is niet eenvoudig om de vluchtelingenproblematiek met kinderen te bespreken. Bos schreef een kinderboek voor kinderen van 8-9 jaar waarin ze uitlegt hoe het is om te vluchten. "Ik merkte voor ik mijn boekje schreef dat kinderen vooral herhalen wat hun ouders hen vertelden over vluchtelingen. Sommige kinderen zeiden: 'Juf, u moet hen niet helpen, die mensen willen gewoon geld.' Veel van hen weten niet uit welke situaties vluchtelingen komen en wat ouders en hun kinderen tijdens hun vlucht meemaken. In het boek kunnen de kinderen zelf lezen wat de mensen meemaken. Er staan geen enge dingen in, maar het boek is wel spannend."

"Regelmatig krijg ik e-mails van kinderen die hun boekbespreking over het boek houden. 'Nu weet ik wat het betekent als je vlucht', reageren verschillende kinderen. Zij vonden het spannend en ook heel mooi. Ik stuur hen dan extra informatie en foto's, zodat ze het hele verhaal kunnen vertellen. Door de verhalen door te geven hoop ik dat kinderen niet zomaar overnemen wat ouders en de media vertellen over de vluchtelingen."

Vluchtelingen en het geloof
Vluchtelingen delen niet alleen hun verhaal met Bos, maar de NT2 docent deelt ook haar verhaal en geloof met de leerlingen. "Veel vluchtelingen zijn islamitisch, maar mensen uit Iran zijn juist vaak christelijk. Ik merk dat vluchtelingen makkelijk praten over het geloof. Ze stellen mij vragen en ik leg hen uit wat het christendom voor mij betekent en de invloed die het geloof heeft op de Nederlandse cultuur en taal. Ze staan vaak erg open voor het christendom en ze doen niet negatief als ik praat over het geloof. Dit is anders dan ik in de media langs zie komen, waar moslims als 'gevaarlijk' en 'vijandig' worden afgebeeld."

"Vlak voor kerst vorig jaar had ik een christelijk kinderboek over de geboorte van Jezus geschreven. Het was op AVI-M4 niveau geschreven, dit taalniveau sloot goed aan bij de NT2 leerlingen. Bijna alle studenten namen het boek mee. Het is mooi dat zij zo met het kerstverhaal in aanraking komen."

"Ik ben nu een boek aan het schrijven over christenen die uit Iran gevlucht zijn wegens hun geloof. Hier is geen oorlog, maar de gelovigen zijn niet veilig. Het zijn hele bijzondere verhalen", vertelt Bos.

"Ouders houden soms zelfs voor hun kinderen geheim dat ze christen zijn. Kleine kinderen kunnen dit anders 'verklappen' op school. In het boek vertellen de ouders aan hun kinderen van 10 en 12 dat zij christen zijn. Vervolgens vertellen zij aan hun kinderen waarom zij christen zijn geworden en wordt op eenvoudige wijze de verschillen tussen het christendom en islam, koran en bijbel door de ouders aan de kinderen uitgelegd. Voor moslims is het echter verboden zich te bekeren tot het christendom. Er staat een zware gevangenisstraf op. Voor christenen die evangeliseren onder de bevolking staat zelfs de doodstraf. Wanneer de politie op een dag ontdekt dat het gezin christen is geworden, zit er niets anders op dan dat zij hun koffers pakken en vluchten."

Angelique Bos is getrouwd en heeft vier kinderen (24-29). De schrijfster heeft jaren voor de klas gestaan in het basisonderwijs. Momenteel werkt ze als NT2 docent voor voornamelijk vluchtelingen en schrijft ze kinderboeken als hobby. Bos schreef 'Op de vlucht' voor de Christelijke kinderboekenmaand in 2016. Het boek is opnieuw actueel door de huidige situatiein Moria.