"De Nederlandse samenleving weet weer dat orthodoxe christenen in haar midden leven, dat zij zoeken hun geloof te vertalen naar het concrete leven. Met vallen en opstaan gebeurt dat, in de gebrokenheid van ons leven én met het Woord van God als betrouwbaar kompas," schrijft Piet Vergunst in De Waarheidsvriend.

"Profetische gaven dichtte het bestuur van de Gereformeerde Bond zichzelf niet toe, toen het als jaarthema voor 2019 koos ‘Heilig Evangelie, heilig gebod’. Voeling met de tijd was er echter wel, toen we bespraken dat de geboden van de Heere onderdeel zijn van het Evangelie, dat het onze roeping blijft om een rechtmatig gebruik te maken van de Heilige Schrift. Vier weken geleden schreef ik op deze plaats: ‘Een toenemend spanningsveld is zichtbaar tussen cultuur, verdraagzaamheid en ethiek.’ Na de Nashville-verklaring kon onze samenleving die spanning niet meer aan.

Gods bedoelingen
Waarover gaat het? In het eerste weekend van januari kwam de Nederlandse versie van de Nashville-verklaring openbaar, een document over bijbelse seksualiteit dat in 2017 in de Amerikaanse stad Nashville opgesteld is. Het document zet in bij de genderideologie: ‘Menigeen ontkent dat God mensen heeft geschapen tot Zijn eer en dat Zijn goede bedoelingen voor ons ook betrekking hebben op ons persoonlijke en lichamelijke ontwerp als mannelijk en vrouwelijk.’ In veertien artikelen wordt er wat bevestigd en ontkend.

Allereerst zij gezegd dat de verklaring veel noties bevat die vanuit het christelijk geloof onomstreden zijn, die van harte beleden worden. Zoals de opening: ‘Wij bevestigen dat God het huwelijk heeft bedoeld als een levenslange verbondsrelatie tussen één man en één vrouw, waarbinnen seksualiteit een plaats heeft en waaruit kinderen kunnen voortkomen. Het doel van het huwelijk is de verbondsrelatie tussen Christus en zijn bruid, de kerk, zichtbaar te maken.’ Als keerzijde van de eerste stelling wordt ontkend dat ‘God het huwelijk bedoeld heeft als een homoseksuele, polygame of poly-amoureuze relatie.’

Inzetting van God
Als hier een punt zou staan, is er voor de Nederlandse samenleving anno 2019 al véél gesprekstof, achttien jaar nadat Nederland als eerste land ter wereld het homohuwelijk invoerde. Zelfs in de Protestantse Kerk als geheel is de stelling zeer controversieel, omdat we naar het hervormde verleden moeten om als kerkordeartikel te lezen dat ‘het huwelijk een inzetting van God is, die heilig gehouden moet worden’.

Maar, er staat na de eerste stelling van de Nashville-verklaring geen punt. In het vervolg staan ook verwoordingen waar christenen die voluit het actuele gezag van Gods Woord belijden, niet achter staan, om inhoudelijke of pastorale redenen. Het gaat dan met name over artikel 7, dat verwoordt dat mensen zichzelf ‘bewust willen zien en positioneren als personen met een homoseksuele of transgenderidentiteit’, en artikel 12, dat vrij absoluut verwoordt dat Gods genade in staat stelt om zondige verlangens te doden.

Verwarring
Als we hierbij voegen dat na enige dagen steeds meer bleek dat nogal wat van de 250 ondertekenaars geen persoonlijke toestemming gaven om hun naam te gebruiken en het velen van hen onhelder was dat de verklaring nu gepubliceerd zou worden, is duidelijk dat de verwarring domineerde.

In ons lichaam
Het zou goed zijn nu over twee vragen na te denken: Wat hebben we geleerd en hoe zijn we boven alles aan God gehoorzaam, in kerk en samenleving?

Zelf heb ik opnieuw geleerd dat ons lichaam van de Heere is. Daarover mag het gesprek gaan, ook in pastorale situaties. Voor een kind van God geldt wat Paulus in 1 Korinthe 6 in dit kader schrijft: ‘U bent immers duur gekocht.’ In ons lichaam, in onze geest gaat het om het verheerlijken van God. Een christen is niet meer van zichzelf, dankzij het lijden van de Heere Jezus op Golgotha. Duur gekocht, een hoge roeping. De kerk mag dit belijden, ook onze synode.

Een rode draad in de vermaningen uit het Nieuwe Testament is het: dankzij Christus’ offer heeft een christen rein te leven, élke christen. ‘Hij heeft Zichzelf voor ons gegeven, opdat Hij ons zou vrijkopen van alle wetteloosheid en voor Zichzelf een eigen volk zou reinigen, ijverig in goede werken.’ (Tit.2:14)

Discussie verbreed
Het verheerlijken van God in mijn lichaam versmalt de discussie niet tot homoseksualiteit, altijd weer een groot gevaar in orthodox-christelijke kring. Zeker, bij een open Bijbel is een homoseksuele relatie geen optie. Als onderdeel van pastorale zorg komt dit eerlijk aan de orde. Als we dit echter als enige zeggen, dan is dat veel te weinig. ‘Tegen het voorgeslacht is gezegd: u zult geen overspel plegen,’ zegt Jezus in de Bergrede, ‘maar Ik zeg u dat al wie naar een vrouw kijkt om haar te begeren, in zijn hart al overspel met haar gepleegd heeft.’ Door die blik naar de ander verheerlijk ik God niet.

Veel verder – en zien we het ontwrichtende ervan in onze cultuur, het ontluisterende ervan ten opzichte van de schepping? – gaan de gevolgen van de genderideologie. Kerngedachte hierbij is dat we ervan af moeten dat je geboren wordt als meisje of jongen en dat we moeten geloven dat een mens zelf zijn geslacht kiest, waarbij gevoelens je sekse bepalen. Vorig jaar is er enkele keren uitvoerig over geschreven in De Waarheidsvriend.

Kerk en cultuur
Het tweede dat ik geleerd heb, is oog voor het belang van goede communicatie in de relatie tussen kerk en cultuur, een aangelegen punt voor de brede gereformeerde gezindte. In het zogenoemde Panel Presentie hebben leidinggevenden uit de gereformeerde gezindte de voorbije jaren op goede wijze geoefend in hoe vanuit het orthodox-christelijk geloof present te zijn in samenleving en media – en toch ging het mis. In het programma ‘Nieuwsuur’ zei directeur Kim Putters van het Sociaal Cultureel Planbureau dit: ‘In die orthodoxe hoek is niet zoveel veranderd, maar de maatschappij is veranderd en daar moet die orthodoxe groep zich opnieuw toe verhouden.’ Ja, wat is vandaag profetisch spreken, wat is vandaag een priesterlijke houding?

Twaalfjarige Jezus
In een ahistorische tijd helpt het niet om een beroep te doen op 2000 jaar christendom, als je althans de samenleving bereiken wilt. Wel helpt het om in het benoemen van Gods geboden oog te hebben voor de gebrokenheid van zovele mensenlevens – zonder hiermee álles op de kaart van een pastorale houding te zetten. Beslistheid in je overtuiging moet samengaan met bescheidenheid in de verwoording.

Net voordat ik deze bijdrage wilde gaan schrijven, las ik in de bijbellezingen van Isaac da Costa een uitleg van Lukas 2:52, over de wijsheid van de twaalfjarige Jezus. ‘Zelf had Hij geen zonden, en de zonden van andere kinderen verdroeg Hij ongetwijfeld zachtmoedig. Op latere leeftijd zien we Hem immers tussen de tollenaren en de zondaren, zonder dat Hij hen bestraft. Wat Hij wél deed, was hen leren. Alleen de mensen die totaal verkeerd waren én de huichelaars, die bestrafte Hij.’

Moreel handelen
Meer dan we wellicht beseffen is het Nieuwe Testament vol onderwijs over de roeping van een christen in een godloze cultuur. Om die reden lazen we eerder deze maand als redactie van De Waarheidsvriend met elkaar uit 2 Petrus 1, waar Petrus een leven voor God laat voortkomen uit de genade, uit het geroepen zijn overeenkomstig Gods heerlijkheid én deugd. Het betekent dat het morele in God mijn handelen moet bepalen.

Vanuit het geloof moeten we zelf moreel handelen, onderscheiden tussen goed en kwaad. Daarbij horen kennis, zelfbeheersing, volharding, godsvrucht, broederliefde én liefde voor iedereen. De waarheid in liefde betrachten, hoe doe je dat concreet als dominee, als burgemeester, als synodelid, als wijkouderling, als gemeenteraadslid, als moeder? Waarheid en liefde – in het Woord van God horen ze steevast bijeen. Hoe we dat in het concrete leven, in het Nederland van 2019, praktiseren, daarvoor hebben we elkaar nodig."

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Lees hier zijn volledige commentaar en klik hier om een abonnement op De Waarheidsvriend te nemen.