Als ik vandaag mijn laptop open, stromen de persberichten binnen. De Joy-gemeente in Amstelland heeft zichzelf opgeheven! De stichting is failliet. Nadat John als senior pastor was afgezet, werd Annelies aangesteld als de nieuwe voorganger van de gemeente. Erik, de jonge aanbiddingsleider werd haar rechterhand. Twee jaar later trouwden ze en trok Erik bij Annelies in de villa in Blaricum in. De gemeente haalde echter niet meer zoveel bezoekers als in de tijd van John.

Direct na de val van John raakte Joy al een derde van haar leden kwijt. Sindsdien kwamen er maandelijks minder bezoekers. Dit had logischerwijs een grote invloed op de betalende kern. Vanwege hun nieuwe gebouw had de gemeente een enorme hypotheek. Minder gemeenteleden moesten nu maandelijks hetzelfde bedrag ophoesten. De televisiebediening ‘Time for Joy’ werd als eerste gestopt. Maar dit kon het tij niet keren.

Nu, vijf jaar na de val van John, moest het gebouw met winst verkocht gaan worden, maar niemand wilde het kopen. Een grote televisieproducent toonde interesse, maar voor veel minder dan zij er oorspronkelijk voor hadden betaald. Annelies en Erik zagen de bui al hangen en namen plotseling ontslag. Ze verkochten heel snel de villa in Blaricum en de woning in Portugal en verhuisden binnen twee maanden met hun tweetjes naar de Verenigde Staten, waar ze een prachtige woning aan de kust kochten. De kinderen waren toch al het huis uit. Annelies en Erik waren financieel helemaal binnen en konden nu ruimschoots gaan rentenieren.

Het bestuur van stichting Joy bleef geschrokken achter. De schuldenlast was enorm. Er zat niets anders op dan als stichting faillissement aan te vragen en de gemeente te stoppen. De bestuurders van stichting Joy, goedaardige mannen die graag pastor Annelies wilden dienen en eigenlijk alles deden wat zij zei, worden echter wel hoofdelijk aansprakelijk gehouden voor het wanbeleid van de stichting. Dit betekent dat ook zij alle vijf faillissement moeten aanvragen, hun huis moeten verkopen en als gezin in een schuldsaneringtraject komen. Van Annelies en Erik horen ze niks meer. Annelies kan niet aansprakelijk worden gesteld. Zij was ‘slechts’ in dienst van het bestuur en daarom niet verantwoordelijk. Dat de bestuurders in werkelijkheid marionetten van Annelies waren en alles deden wat zij hen opdroeg, telt hierin niet mee. Er wordt nog een rechtszaak aangespannen om Annelies aan de schulden mee te laten betalen, maar Annelies komt hiervoor niet terug naar Nederland. De dure advocaat die zij inhuurt, laat geen spaan van het bestuur heel en de rechter kan niets anders dan alle schuld bij de verantwoordelijke bestuursleden neerleggen.

Er gaat een schokgolf door evangelisch en charismatisch Nederland. Vooral als de EO een documentaire over de gedupeerde bestuursleden maakt en deze uitzendt, komt de boodschap hard aan. Iedereen spreekt er schande van, maar Annelies en Erik zitten veilig in de States. Het heeft echter wel effect op andere kerken met sterk charismatische leiders. Bestuurders die tot nog toe braaf achter hun voorganger hebben gelopen, nemen eindelijk verantwoordelijkheid op zich en leggen het financiële beleid van meerdere voorgangers aan banden. Ze hebben nu kunnen zien wat ook hen kan overkomen. Ook zij kunnen hun huizen en spaargeld kwijtraken door de leiders die ze nu blindelings volgen. Er ontstaat langzaam maar zeker een kentering in charismatisch leiderschap in Nederland. Voorbij lijken de dagen dat een voorganger in dienst kan zijn van een gemeente, maar tegelijkertijd het hele bestuur kan domineren. De macht van meerdere leiders wordt ingeperkt en er vindt zelfs een aantal ontslagen plaats. Zal dit het einde zijn van de solo charismatische leider? Ik betwijfel het… Mensen vergeten zo snel!

Als ik die week John telefonisch spreek, merk ik dat dit hem veel doet. Hij voelt zich sterk verantwoordelijk voor dit hele proces dat hij in Joy op gang heeft gebracht. Hij is degene geweest die er op stond dat bestuursleden onvoorwaardelijk hun voorganger dienden en volgden. Nu ziet hij de resultaten van zijn werkwijze en dominantie. John neemt dezelfde week nog persoonlijk met alle vijf bestuursleden contact op. Door sommigen wordt hij uitgescholden, maar er zijn er ook met wie hij kan praten en bij wie hij op bezoek kan gaan om vergeving te vragen. Als ik John een week later ontmoet, zie ik opnieuw een gebroken man die intens berouw heeft van wat hij heeft gedaan en zich tegelijkertijd zo machteloos voelt. Want ook hij heeft niet de financiële middelen meer om deze bestuursleden ook maar in enige mate te kunnen helpen.

- wordt maandag vervolgd -

 'De Gezalfde’ is een spannend feuilleton in dagboekstijl, geschreven door Matthijs Vlaardingerbroek. Elke maandag en donderdag staat een nieuwe aflevering online. Deze serie is volledig fictief. Hoewel gebeurtenissen zoals beschreven in ‘De Gezalfde’ herkenning zullen oproepen bij mensen die bekend zijn met de mores in bepaalde evangelische en charismatische gemeenten en organisaties in Nederland, berust elke gelijkenis met bestaande personen, gemeenten en situaties op louter toeval. Ook is het niet zijn opzet om met deze serie evangelische en charismatische christenen of kerken op de hak te nemen, maar veel meer dieperliggende dynamieken bloot te leggen.