Zo kun je in gesprek gaan met niet-geïnteresseerde ongelovigen

God9 december 2015

‘Prima dat jij gelooft. Mij interesseert het niet.’ Dat is een veelvoorkomende reactie die christenen krijgen als ze een gesprek over God willen beginnen met een niet-gelovige. Wat drijft deze agnosten? En welke mogelijkheden zijn er om toch met hen in gesprek te gaan? CIP.nl spreekt dr. Willem Maarten Dekker,  hervormd predikant uit Waddinxveen, over het bereiken van de niet-geïnteresseerde medemens.

“Een agnost interesseert zich niet voor religie en godsdienst en bestrijdt deze dus ook niet. Hij vindt geloven een volstrekt onbelangrijk thema,” legt Dekker uit. “Net zoals ik zelf niets tegen cricket heb, omdat die sport me niet interesseert. Maar ik heb ook geen belangstelling om in te gaan tegen mensen die wel cricket spelen. Het lijkt erop dat een deel van West-Europa op dat standpunt staat als het gaat om godsdienst en religie.” 
 
Waar komt die desinteresse in religie vandaan?
“Ik zie agnosme als een historisch verschijnsel. Als een uiting van teleurstelling in godsdienst, die de laatste honderden jaren is opgebouwd. Godsdienst belooft heil, vrede en toekomst, maar daar is weinig van terechtgekomen en mensen hebben geen vertrouwen dat dit er nog komt. In ons collectieve geheugen zit het idee dat godsdienst niet brengt wat het belooft. Denk aan de kruistochten, godsdienstoorlogen, maar ook persoonlijke ervaringen. Jezus is 2.000 jaar geleden naar de aarde gekomen, maar dat heeft de wereld niet veranderd. Kortom: de wereld is niet beter geworden door godsdienst en dat heeft geleid tot lethargie.”

"Je kunt je niet verdedigen omdat hij geen bezwaren heeft en daarom zal je zelf met bezwaren moeten komen, zodat hij wel moet reageren.”

Je zou toch juist verwachten dat mensen zich verzetten tegen religie als ze daarin teleurgesteld zijn?
“Als mensen de gevaarlijke kanten van religie zien, zoals nu bij de islam, geeft dat een impuls aan het atheïsme. Mensen zullen religie dan eerder willen bestrijden. Toch kijken ook veel mensen naar het christendom vanuit de gedachte dat de wereld er weliswaar niet beter van wordt, maar als anderen voor zichzelf, in hun privéleven, de illusie willen koesteren dat er een God is, laat ze dan lekker.”

Dekker heeft geen cijfers van het aantal Nederlanders dat agnost is. “Maar ik denk dat iedereen in zijn eigen omgeving wel mensen tegenkomt die een soort vriendelijke onverschilligheid tonen als je in gesprek probeert te gaan over het geloof. Ze vinden het jouw privéopvatting en zullen ook niet bestrijden dat jij dit mag geloven. Ondertussen blijven ze onverschillig en gaan ze door met hun leven. Het interesseert hen immers niet wat jij ze vertelt.”

Hoe kunnen christenen omgaan met mensen die zo tegenover het geloof staan?
“Apologetiek is gericht op de verdediging van het geloof. Maar je kunt jezelf alleen verdedigen als iemand je aanvalt. Klassieke atheïsten vallen het geloof aan, terwijl agnosten het juist niet bestrijden. In zekere zin zal je zelf de aanval moeten zoeken om contact te krijgen met een agnost. Je kunt je niet verdedigen omdat hij geen bezwaren heeft en daarom zal je zelf met bezwaren moeten komen, zodat hij wel moet reageren.”

"Het is niet toevallig dat de kerk de enige plek ter wereld is waar je vergeving kunt ervaren."

Dat kan bijvoorbeeld door mensen te confronteren met vragen die agnosten relativeren of wegdrukken, legt Dekker uit. “Hoe lost een agnost het probleem van de dood of het probleem van het kwaad op? Veel niet-christenen zitten niet echt met de dood. Alles bestaat een poosje en vergaat dan weer, is het idee. Je hele wereldbeeld en je kijk op het mens-zijn krimpt dan tot een bijna dierlijke vorm. Een ongelovige zou moeten erkennen dat uiteindelijk de dood regeert. Dat zou tot nihilisme moeten leiden of tot wanhoop. Het hele bestaan is dan zinloos. Zo kun je mensen confronteren met die harde kant van hun bestaan.”

U noemde ook het probleem van het kwaad. Hoe kun je daarover in gesprek gaan met een agnost? Het kwaad in de wereld roept ook bij christenen veel vragen op.
“Het gaat dan niet zozeer om de vraag waar het kwaad vandaan komt, maar om de vraag hoe je omgaat met het kwaad. Als er geen God is, waar moet je naar toe met de dood, maar ook: waar moet je dan naartoe met je schuld? Als er geen God is, is er geen vergeving en blijven wij met onze schuld zitten. Dat is een basale christelijke overtuiging. Waar het christelijk geloof niet meer functioneert, wordt schuld gebagatelliseerd. ‘We maken allemaal fouten’ of ‘het zit in onze genen’, hoor je in een zogenoemde sorry-cultuur als de onze. Mensen zijn misschien niet geïnteresseerd in vragen over kwaad, schuld, dood en lijden, maar ze worden er wel mee geconfronteerd. Stel hen de vraag: hoe ga je daarmee om? Zijn jouw antwoorden echt meer bevredigend dan die van het geloof? Het is niet toevallig dat de kerk de enige plek ter wereld is waar je vergeving kunt ervaren.”

"Ook wij als christenen zijn geneigd de Bijbel te lezen voor onze privémomentjes van geluk. Daarmee creëer je ruimte voor het agnosme."

In de kerk
De invloed van het agnosme is ook zichtbaar in de kerk, stelt Dekker. “Ook onder mijn catechisanten leeft het idee dat het geloof iets voor je privéleven is. De klassieke apologetiek gaat uit van een rationeel mensbeeld en een rationele interesse. Ik merk dat veel jongeren niet geïnteresseerd zijn in discussies waarin je elkaar met voor- en tegenargumenten overtuigt. Je moet het geloof voelen, vinden ze. Iemand die het niet beleeft, die heeft het niet.

De Bijbel geeft antwoord op vragen die mensen het meeste kwellen: vragen van schuld en dood. Ook wij als christenen zijn geneigd de Bijbel te lezen voor onze privémomentjes van geluk. Daarmee creëer je ruimte voor het agnosme: ‘Fijn dat jij mooie momenten hebt als je uit de Bijbel leest.’ Het geloof gaat verder dan privé, het is iets voor de hele samenleving, voor onze cultuur en de mensen om ons heen.”

Wat kan de kerk doen tegen het agnosme dat volgens u min of meer de kerkmuren binnendringt?
“De kerk moet in ieder geval blijven vasthouden aan de overtuiging dat het belang van het geloof vele malen groter is dan alleen iets waardevols voor onze privé-ervaringen en -beleving. Geloof gaat over alles. Het is veel meer dan een privéopvatting, het bepaalt je hele visie. Als we dat besef kwijtraken, hebben we niks meer te vertellen.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#316 Olga en Eric over een buitenechtelijke relatie en de kracht van vergeving
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. A.C. Uitslag
Video

CGK-predikant legt uit waarom Urk onvoorwaardelijk de kant van Israël kiest

“Op Urk zijn wij Israël-minded. Iedere keer als er een conflict uitbreekt, kiezen we onvoorwaardelijk de kant van Israël. Israël is immers het oude verbondsvolk. Wie God liefheeft, krijgt dat volk ook lief”, aldus ds. A.C. Uitslag. De christelijke ge

verwoeste kerk
Nieuws

Schrikbarende toename christenvervolging in India

“Met politiewagens vol komen ze het dorp in. We worden behandeld als criminelen.” Lokale evangelisten in India slaan alarm. Sinds begin februari leven christenen in deelstaat Chhattisgarh in grote angst. De nieuwe eerste minister, Vishnu Deo Sai, spr

Kerk
Nieuws

Oekraïense priester dood aangetroffen nadat hij door Russische troepen werd vastgehouden

In het Oekraïense dorpje Kalanchak is het stoffelijk overschot aangetroffen van de 59-jarige priester Stephan Podolchak. Dat meldt The Christian Post. De geestelijke is vermoedelijk door het toedoen van het Russische leger om het leven gekomen. Podol

Opperrabbijn
Column

De zegen en de vloek van sociale media

In zijn nieuwste dagboek gaat opperrabbijn Jacobs onder meer in op de zegen en de vloek van sociale media. Daarnaast gaat hij in op het incident in Middelburg waarbij hakenkruizen op een synagoge werden gespoten. De opperrabbijn betwijfelt of het om

Jalil Mashali
Nieuws

Christelijke taxichauffeur krijgt megaboete na plakken bijbelvers op voertuig 

Een christelijke taxichauffeur uit het Duitse Essen is onlangs door lokale autoriteiten op de bon geslingerd. Reden hiervoor is een sticker met een bijbelvers die de man op zijn voertuig plakte. Als de taxichauffeur weigert de sticker te verwijderen,

Mozambique
Nieuws

Islamitisch geweld in Mozambique neemt toe: Ook kerken en christenen doelwit

De situatie in het noorden van Mozambique blijft zorgelijk vanwege jihadistische aanvallen op de bevolking, het leger en op kerken. In tegenstelling tot sussende geluiden over de onrust in de provincie Cabo Delgado, neemt het geweld toe. Dat melden d

Ron van der Spoel
Video

In deze video behandelt Ron van der Spoel de zegenbede uit Numeri 6

Iedere zondag sluiten we onze kerkdienst af met de zegen en vaak is dat die uit Numeri 6: 'De Heere zegent u en behoede u. De Heere doet Zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig. De Heere verheft Zijn aangezicht over u en geve u vrede.' Deze z

ds. W. Pieters
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller: 'Ik geloof dat Jezus voor mij gestorven is, maar telkens slaat de angst toe'

'In Romeinen 6:16 gaat het over de twee soorten slaven. Of de slaaf van zonde tot dood, of van de gehoorzaamheid, tot gerechtigheid. Kan het zijn dat je je allebei die slaven voelt en bent (nee, toch?) Ik geloof dat Jezus ook voor mij gestorven is, m

Meerartikelen

André van Grol
Verdieping

Heviger vervolging leidt tot forse groei aantal christenen

De vervolging van christenen zal dit jaar verder toenemen. Wat zijn de trends en verwachtingen voor 2024? Digitale controle van bijvoorbeeld Chinese christenen is een van de zorgelijkste ontwikkelingen. Als eerste trend noem ik de doorgaande radicali

Ds. D.M. Heikoop over het verlangen naar God
Video

Ds. Heikoop bespreekt herkenbare geloofsvraag van dichter Psalm 42

Waarom is God nu niet nabij? Deze vraag kan heel herkenbaar zijn. Zo ook voor de dichter van Psalm 42. Hij voelt een afstand tot God en mist Gods nabijheid. In deze Psalm verwoord de dichter zijn verlangen om weer dicht bij Hem te zijn. Ds. D.M. Heik

Leo Fijen
Nieuws

KRO-NCRV-gezicht Leo Fijen presenteert zijn laatste Geloofsgesprek

Na ruim 14 jaar en 700 gesprekken voert Leo Fijen aanstaande zondag zijn laatste Geloofsgesprek. Het KRO-NCRV-gezicht presenteerde sinds januari 2010 het bekende zondagochtendprogramma waarin katholieken openhartig over hun geloof spreken. Het zondag

Adieu God?
Nieuws

Nieuw seizoen van ‘Adieu God?’ met Caroline van der Plas en John van den Heuvel

EO-presentator Tijs van den Brink trapt het dertiende seizoen van Adieu God? af met BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas. Een nieuw seizoen met diepe gesprekken over geloof, ongeloof en alles wat daar tussenin zit. Andere gasten die hun verhalen de

Bevindelijke prediking
Recensie

Het boek ‘Bevindelijke prediking’ laat diversiteit aan visies op bevinding zien

De reacties op het boek 'Bevindelijke prediking' worden over het algemeen als ‘vriendelijk vrijblijvend’ getypeerd. Maar mogen bevindelijke preken op de snijtafel worden gelegd van zelfreflectie en wetenschap? Zo ja, dan komen er drie vragen aan de o

Johannes de Vries en Miriam Atya
Video

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power. De Vries is sinds vorig jaar werkzaam voor Stichting Present Nederland, nadat hij jarenlang werkte als hoofd voorlichting namens de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Atya

Arie-Jan Mulder
Column

Waarom eten en drinken we samen tijdens het avondmaal?

Op de televisie wordt verslag gedaan van een staatsbezoek. Buitenlandse diplomaten zijn in ons land te gast, en worden vorstelijk ontvangen. De vriendschap tussen beide landen wordt gevierd met een staatsbanket, een officiële maaltijd met de belangri

Anne van der Bijl
Boekfragment

Vuur de kanonnen van de Heer niet af met het buskruit van de duivel

Ben jij klaar om de confrontatie aan te gaan met de reus die God in jouw leven toelaat? Misschien weet je dat niet zeker totdat je tegenover hem staat. Toch zijn er een aantal dingen die erop wijzen dat je er klaar voor bent.  De echte strijd tegen G

Casey Tait
Interview

Casey Tait verhuisde naar Jeruzalem: "Ik wilde begrijpen waarom Israël belangrijk is voor God"

In Jeruzalem leeft een jonge vrouw met een bijzonder verhaal en roeping. De Amerikaanse Casey Tait verruilde de uitgestrekte vlaktes van North Carolina voor het Midden-Oosten, en heeft haar thuis gevonden in Israël. Een land dat nu verscheurd wordt d

prof. dr. Henk van den Belt
Preekverslag

Prof. dr. Van den Belt over bloedwraak in de Bijbel: “De wortel van de doodslag leeft ook in ons hart”

“De moord van Kaïn op Abel was geen vlaag van verstandsverbijstering. Het heeft een diepe wortel: concurrentiestrijd en het gevoel de mindere te zijn”, maakt prof. dr. Henk van den Belt duidelijk. Naar aanleiding van de moord van Kaïn op Abel in Gene

Leah
Nieuws

Zes jaar na haar ontvoering inspireert dit Nigeriaanse christelijke meisje nog steeds

Zes jaar geleden werd Leah Sharibu, een 14-jarig plattelandsmeisje in Nigeria, ontvoerd van school. Omdat ze haar christelijke geloof niet opgaf, kwam ze nooit vrij. Vriendinnen vertellen hoe Leah’s standvastigheid hen bemoedigd heeft. En hoe ze hope

Wilkin van de Kamp
Video

Volgens Wilkin van de Kamp is Jezus de enige 'foto' die we van God hebben

"Je zou kunnen zeggen dat Jezus de enige foto is die we van God hebben ontvangen", merkt Wilkin van de Kamp op in een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God.' De bekende christelijke auteur en spreker merkt op dat Jezus exact toont hoe