Niet-aanvalsverdragen
Djizja is een belasting die speciaal geldt voor niet-moslims en al in de tijd van Mohammed werd ingevoerd. Door de geschiedenis heen tot op de dag van vandaag wordt deze afgedwongen belasting ingezet, vaak ook als prikkel voor andersgelovigen om zich te bekeren tot de islam.

In Mali, een van de armste landen van Afrika, maken jihadistische groepen vooral in landelijke gebieden in het centrale en zuidelijke deel de dienst uit. Zij vullen het machtsvacuüm in die delen van het land en vormen een soort alternatieve regering.

Een lokale contactpersoon: “We hoorden de eerste verhalen over kerken die belasting moesten betalen in 2018, toen militante islamitische groepen afspraken met dorpen maakten over zogenaamde ‘niet-aanvalsverdragen’.”

De ondertekening van de niet-aanvalsverdragen gaf de militante islamitische groepen toestemming zich in die dorpen te vestigen. Dit gebeurde onder het voorwendsel dat zij de dorpen zouden beschermen tegen “onrecht, tegen de straffeloosheid waaronder mensen in Mali gebukt gaan en tegen elke andere vorm van agressie of onderdrukking”.

Gezien als vijand
De dorpen – vooral die waar overwegend christenen wonen – die niet akkoord gingen met het ondertekenen van zo’n verdrag worden beschouwd als vijanden van de militante islamitische groeperingen. “Deze dorpen waren de eerste slachtoffers van belastingbetalingen”, legde de lokale contactpersoon van Open Doors uit.

Volgens het veldrapport hebben veel dorpen ermee ingestemd de belastingen te betalen, omdat de militante islamitische groepen met geweld dreigden te bepalen wie de leiding over het dorp zou krijgen. Dorpen stonden toen voor de keuze tussen het betalen van de belastingen, oorlog of:

• zich tot de islam te bekeren;
• hun dorpen te verlaten;
• leden van de gemeenschappen mee te laten doen met de jihad en;
• om te helpen bij het voeren van jihad tegen de regering.

De meeste kerken stemden ermee in de djizja-belasting te betalen zodat ze samen konden blijven komen voor reguliere diensten, huwelijken en voor andere vieringen en programma’s.

Enorme sommen geld
Onder dreiging van terroristen hebben kerken enorme sommen geld betaald door hun oogsten en vee te verkopen. In een aantal gebieden binnen de Koro-cirkel [een cirkel is een bestuurlijke eenheid, red.] zijn kerken gesloten door de militante islamitische groeperingen. Deze maatregelen breidden zich verder uit tot diverse kerken in de cirkels van Bankass, Bandiagara, Tominian, Bla en Yorosso”, aldus het veldrapport.

Een aantal kerken van een denominatie, waarvan de naam vanwege veiligheidsredenen niet genoemd kan worden, betaalde in 2024 $25.000, $49.700 in 2025 en tot nu toe in 2026 $53.000. Ondanks het feit dat deze bedragen werden betaald, werden vier kerken gesloten.

Geen voedsel
Onze contactpersoon sprak met drie predikanten van kerken waar de impact van de djizja-betalingen zwaar gevoeld wordt. Precieze locaties en hun echte naam kunnen niet genoemd worden uit vrees voor represailles van de militanten.

Predikant Saydou Saye* van een kerk in de regio Mopti legt uit dat de kerk alleen actief mag zijn op het eigen terrein van de kerk. “Een groot probleem dat we hebben is dat we verhinderd worden om naar buiten te gaan en te evangeliseren.”

Dominee Moussa Guindo*, in hetzelfde gebied, legde uit dat de jihadisten zijn dorp drie opties gaven: zich tot de islam bekeren, hen helpen in hun oorlog, of de belasting betalen.

Dominee Ousmane Dolo*, een kerkleider in dezelfde Mopti-regio, zegt: “De jihadisten zijn langs verschillende kerken gegaan en hebben miljoenen frank geëist. Daarom vertellen wij u over onze moeilijkheden. Het lijden is zwaar. Er zijn mensen in onze gemeenschappen die niet eens iets te eten meer hebben, omdat ze alles aan de jihadisten hebben gegeven. Ze hebben geen voedsel. Daarom geven we dit aan jullie door.”

Opkomen voor rechten is riskant
Jo Newhouse*, woordvoerder van Open Doors in deze regio: “We maken ons grote zorgen over het effect van deze realiteit op kerken, niet alleen vanuit economisch maar ook psychosociaal oogpunt. Voorgangers en hun gemeenten leven in een situatie van extreme instabiliteit en onzekerheid. De ruimte om hun geloof publiekelijk te beleven en uit te leven wordt steeds kleiner. Daar komt bij dat zich uitspreken over uitdagingen en opkomen voor rechten in het huidige politieke klimaat zeer riskant is.”

“Deze gelovigen hebben onze gebeden meer dan ooit nodig. De regering van Mali en haar internationale partners moeten alles in het werk stellen om de christelijke minderheid te beschermen tegen de uitbuiting door jihadisten om zo ook de sociale samenhang te behouden. Dat is een essentieel element voor het welzijn van elke natie.”

Politieke instabiliteit
De regering in Mali garandeert vrijheid van religie en levensovertuiging. De dagelijkse realiteit in het land is helaas anders. Christelijke gemeenschappen in Mali worden geconfronteerd met groeiende vervolging te midden van toenemende onveiligheid, jihadistisch geweld en politieke instabiliteit.

Mali stond ooit bekend om zijn relatieve religieuze tolerantie en democratische vooruitgang. De opstand van 2012 en de daaropvolgende militaire staatsgrepen zorgden echter voor een veiligheidsvacuüm waardoor jihadistische groepen grote gebieden konden beheersen.

De terugtrekking van Franse troepen en de VN-vredesmissie verzwakte de veiligheid verder, terwijl schendingen door veiligheidstroepen de angst en instabiliteit hebben vergroot. Islamitische groepen zoals Jama’at Nasr al-Islam wal-Muslimin (JNIM) en Islamic State in the Greater Sahara (ISGS) hebben hun invloed uitgebreid over grote delen van het land. Zij vallen christenen aan, ontvoeren hen en vernielen kerkgebouwen.

Weinig bescherming
Evangelische predikanten, kerkleiders en bekeerlingen vanuit de islam zijn bijzonder kwetsbaar en worden vaak beschuldigd van westerse beïnvloeding. Bekeerlingen worden vaak afgewezen door hun families en hebben te maken met bedreigingen van extremisten.

De dreiging wordt versterkt door zwak optreden van de staat, corruptie, georganiseerde misdaad en de verspreiding van gewapende extremistische netwerken. In veel landelijke gebieden leven christenen met weinig bescherming en staan ze onder druk van zowel militanten als lokale gemeenschappen.

Op dit moment worden christenen geconfronteerd met toenemende beperkingen, ontheemding en geweld. Hoewel er in grote steden nog enige vrijheid van eredienst bestaat, leven veel gelovigen, vooral in de door conflicten getroffen gebieden, onder voortdurende dreiging en onzekerheid over hun toekomst.

Dit artikel verscheen eerder op de website van Open Doors en is met toestemming overgenomen door Cvandaag.