Soms is een krantenkop spectaculairder dan de feiten. Religion News Service publiceerde onlangs een column van Ryan Burge en Rick Richardson met de titel: ‘De helft van Gen Z zegt dat steun aan Trump hen uit de kerk houdt.’ De kop wekt de indruk dat president Donald Trump een vernietigende invloed heeft op de evangelisatiekracht van Amerikaanse kerken. Maar wie de gegevens nader bekijkt, stuit op vragen. Misschien zijn het nog geen rode vlaggen, maar gele zijn het zeker.

Een verouderd onderzoek
De eerste gele vlag bij de onderzoeksresultaten is de datum. Burge en Richardson schrijven: 'Het Billy Graham Center Research Institute voerde tussen 9 augustus en 26 september 2024 via het AmeriSpeak-panel van NORC een enquête uit onder 2.365 volwassenen uit Gen Z, in de leeftijd van 18 tot 28 jaar.'

Tenzij dit een typefout is, is het onderzoek bijna twee jaar oud. Als het wel een typefout is, maakten Burge en Richardson dezelfde fout in een artikel in Christianity Today, dat op 11 juni 2026 werd gepubliceerd. Daarin bespreken ze andere gegevens uit hetzelfde onderzoek en noemen ze eveneens de periode 'tussen 9 augustus en 26 september 2024'.

Dit merkwaardige gegeven roept een vraag op. Waarom zou iemand in de maanden voorafgaand aan presidentsverkiezingen investeren in een onderzoek en vervolgens bijna twee jaar wachten met de publicatie van de resultaten? Die vraag wordt nog prangender als je kijkt naar de ongebruikelijk grote omvang van het onderzoek: 2.365 respondenten. Zo'n onderzoek moet kostbaar zijn geweest. Waarom dan zo lang wachten met publiceren?

Er zijn allerlei mogelijke verklaringen te bedenken. Misschien zorgde onverwacht personeelsverloop ervoor dat onmiddellijke publicatie niet mogelijk was. Misschien raakte het onderzoek vergeten in de hectiek die het dagelijks leven soms beheerst. Misschien veranderden de prioriteiten van de organisatie. Of misschien is het onderzoek nu herontdekt en wil de instelling die het liet uitvoeren de resultaten alsnog publiceren. Beter laat dan nooit, zodat de investering niet voor niets is geweest.

Misschien, misschien. Maar als een van die theorieën klopt, roept de combinatie met andere feiten opnieuw vragen op. Het artikel van Religion News vermeldt bijvoorbeeld dat 'Rick Richardson van Wheaton College de hoofdonderzoeker van dit project was'. Richardsons naam staat ook bij het artikel. De ondertitel spreekt over bevindingen uit 'een nieuw onderzoek' en in het artikel zelf staat: 'We hebben nu gegevens waarmee we deze vraag kunnen beantwoorden…'

Als de onderzoeksresultaten door een ongelukkige samenloop van omstandigheden bijna twee jaar op de plank zijn blijven liggen, waarom presenteert de hoofdonderzoeker de gegevens dan als nieuw? Als iemand de volledige omvang en tijdlijn van het project kent, zou het Richardson moeten zijn.

De datum van een onderzoek is altijd belangrijk. Dat geldt zeker wanneer het over politiek gaat en al helemaal wanneer het Gen Z betreft. In dit geval is dat extra belangrijk, omdat zich ondertussen veel gebeurtenissen hebben voorgedaan die de opvattingen van mensen kunnen hebben veranderd. Om te beginnen veranderde Donald Trump van een burger en doelwit van politiek gemotiveerde vervolging opnieuw in president. Zowel zijn veranderde positie als zijn optreden als president kan de mening van respondenten hebben beïnvloed. Gen Z werd bovendien diep geraakt door de moord op Charlie Kirk eind 2025. Die gebeurtenis veranderde de houding van veel mensen tegenover de vrijheid van meningsuiting, het gezin en de politiek.

Een mislukte poging tot contact
The Washington Stand probeerde duidelijkheid te krijgen over het onderzoek door telefonisch contact op te nemen met het Billy Graham Center van Wheaton University. Daarvoor werd het telefoonnummer op de contactpagina van de universiteit gebruikt. Via dit nummer kwam de redactie terecht bij een geautomatiseerd keuzemenu met afdelingen en instituten binnen het Billy Graham Center. Opmerkelijk genoeg behoorde het Research Institute niet tot de mogelijkheden. Uiteindelijk sprak TWS met een medewerker van een ander deel van de universiteit. Ook die kon mij niet doorverbinden met het Research Institute.

Toen een verslaggever van TWS het Billy Graham Center voor de tweede keer belde, lukte het zelfs niet meer om het geautomatiseerde keuzemenu te bereiken. Hij kreeg te horen dat het nummer 'niet meer in gebruik' was. TWS heeft echter niets gevonden wat erop wijst dat het Billy Graham Center of het Research Institute is opgeheven. Deze verslaggever heeft geen verklaring voor deze merkwaardige ervaringen. Een tweede gele vlag.

Een verhaal dat de cijfers niet ondersteunen
Genoeg over de zaken eromheen. De vraag waarop lezers werkelijk een antwoord willen, is deze: wat laten de onderzoeksresultaten daadwerkelijk zien? Helaas kan deze auteur daar slechts gedeeltelijk antwoord op geven.

Het artikel van Religion News richtte zich op de reactie van Gen Z op de stelling: 'De steun van christenen aan Trump heeft ervoor gezorgd dat ik minder snel naar de kerk ga.' Bij deze vraag bleek Gen Z ongeveer gelijk verdeeld. 48 procent was het ermee eens en 52 procent oneens. Zelfs wanneer de antwoorden verder werden uitgesplitst, was de verdeling opvallend gelijkmatig: 19 procent was het er sterk mee eens, 14 procent was het ermee eens en 15 procent enigszins eens. Verder was 15 procent het enigszins oneens en 16 procent oneens. De overige 21 procent was het er sterk mee oneens.

De onderzoekers analyseerden de gegevens aan de hand van demografische kenmerken. Niet verrassend bleek dat respondenten de vraag verschillend beantwoordden, afhankelijk van hun politieke voorkeur. Twee derde van de Democraten was het ermee eens dat Trump ervoor zorgde dat zij minder snel naar de kerk gingen. Onder Republikeinen was dat slechts een kwart.

Ze ontdekten ook dat instemming met de stelling over Trump betrekkelijk losstond van hoe vaak respondenten daadwerkelijk naar de kerk gingen. Volgens de gegevens zei 40 procent van degenen die nooit naar de kerk gingen dat de steun van christenen aan Trump ervoor zorgde dat zij minder snel zouden gaan. Dat gold voor 42 procent van degenen die zelden gingen en voor 45 procent van degenen die maandelijks gingen. Zelfs onder degenen die wekelijks of vaker naar de kerk gingen, was dat 38 procent.

Dit resultaat suggereert sterk dat de steun van christenen aan Trump niet de doorslaggevende factor was bij de vraag of volwassenen uit Gen Z naar de kerk gaan. De vrijwel vlakke verdeling suggereert zelfs dat de steun van christenen aan Trump nauwelijks invloed had. De gegevens laten dus iets heel anders zien dan het anti-Trumpverhaal dat in de kop wordt uitgedragen. Dat is een derde gele vlag.

Burge en Richardson lijken deze zwakte te hebben onderkend. Daarom besteden ze aanvullende aandacht aan dit thema. 'De groep jongvolwassenen werd verdeeld in drie categorieën: degenen die wekelijks naar de kerk gaan, degenen die niet wekelijks gaan maar niet vanwege de associatie tussen Trump en christenen, en degenen die niet vaak naar de kerk gaan en de band met Trump noemen als ten minste één reden waarom ze minder geneigd zijn een zondagse kerkdienst te bezoeken.'

Met deze categorieën ontdekten ze dat 21 procent van Gen Z 'al regelmatig naar de kerk gaat'. Nog eens 39 procent ging om redenen die niets met Trump te maken hadden niet wekelijks naar de kerk. Daarnaast ging 40 procent niet wekelijks naar de kerk en noemde Trump als een van de redenen. 'Eenvoudig gezegd: 40 procent van Gen Z zegt dat politiek hen weghoudt van een plaatselijke kerk', concludeerden de onderzoekers.

Een onbekend aantal andere verklaringen
Oplettende lezers hebben misschien een belangrijke formulering gezien. De kwestie rond Trump was voor degenen die niet wekelijks naar de kerk gingen 'ten minste één reden' om weg te blijven. Dat impliceert dat respondenten in het onderzoek meerdere redenen kregen voorgelegd waarom zij niet naar de kerk gingen. Eerder erkennen de auteurs inderdaad dat de vraag over Trump 'verstopt zat tussen een reeks vragen over politieke factoren die kerkelijke betrokkenheid ontmoedigen'.

Toch vermelden ze niet eens welke andere mogelijke factoren werden genoemd. De volledige resultaten zijn niet in het artikel gelinkt en lijken ook nergens anders gepubliceerd te zijn. Omdat TWS het Billy Graham Center Research Institute niet kon bereiken om een exemplaar te verkrijgen, kan TWS geen onafhankelijke beoordeling geven.

Werd respondenten bijvoorbeeld gevraagd of steun van een kerk voor Kamala Harris hen afschrikte? En hoe zat het met thema's in plaats van personen? Abortus, immigratie en het homohuwelijk bijvoorbeeld. Heeft het onderzoek zulke gevoelige onderwerpen meegenomen?

Op basis van de categorieën die Burge en Richardson zelf hanteren, zou het nauwkeuriger zijn geweest als zij hadden geconcludeerd: '40 procent van Gen Z zei dat politiek een van de redenen was om weg te blijven van een plaatselijke kerk.'

Niet iedere reden weegt echter even zwaar. Voor sommige jongvolwassenen zal hun afkeer van Trump waarschijnlijk doorslaggevend zijn geweest. Anderen hebben dit misschien als reden genoemd omdat het goed klonk, terwijl hun werkelijke probleem met de kerk ergens anders ligt. De onderzoekers proberen de andere redenen niet te beoordelen en noemen ze zelfs niet.

Uiteindelijk erkennen de onderzoekers: 'Het is belangrijk op te merken dat we niet kunnen zeggen of dit de enige reden is waarom deze leden van Gen Z wegblijven van een gebedshuis. Hun gebrek aan kerkbezoek kan voortkomen uit allerlei zorgen die verband houden met religieuze overtuigingen, levensomstandigheden en tal van andere factoren.'

Had iemand met toegang tot de gegevens die factoren maar onderzocht om te zien of dat inderdaad zo was!

Een nulhypothese
Enquêtes worden geanalyseerd met behulp van statistiek. Een fundamenteel principe binnen de statistiek is dat resultaten worden afgezet tegen een nulhypothese. Die nulhypothese gaat ervan uit dat er geen verband bestaat tussen de onderzochte variabelen.

Met statistische analyses wordt vervolgens onderzocht hoe waarschijnlijk of onwaarschijnlijk het is dat de waargenomen resultaten door die nulhypothese kunnen worden verklaard. Als het zeer onwaarschijnlijk is dat de resultaten door de nulhypothese zijn ontstaan, bijvoorbeeld met een kans van minder dan 5 procent, hebben onderzoekers steun gevonden voor een alternatieve hypothese. Bijvoorbeeld met 95 procent zekerheid. De meeste mensen zonder statistische achtergrond zullen dit herkennen aan veelgebruikte termen als 'statistisch significant' of 'buiten de foutmarge'.

Burge en Richardson zeggen niets over een nulhypothese of statistische betrouwbaarheid. De gegevens die ze wel analyseren, laten zien dat afkeer van Trump min of meer gelijkmatig over de verschillende categorieën verdeeld was. Dat suggereert dat de resultaten niet statistisch significant waren. De voor de hand liggende uitzondering is politieke voorkeur.

Met andere woorden: deze gegevens laten niet zozeer zien dat de steun van christenen aan Trump jongeren uit de kerk houdt. Ze tonen vooral dat Amerikanen sterk verdeeld zijn over Trump, afhankelijk van de vraag of ze Republikein of Democraat zijn. Dat is geen bijzonder originele of verrassende conclusie.

Helaas krijgt de meest voor de hand liggende hypothese in het artikel van Religion News geen aandacht. Dat geldt zowel vanuit historisch en Bijbels als vanuit sociaal oogpunt. Op basis van historische waarnemingen en elementaire logica zouden we het volgende mogen verwachten: de belangrijkste bepalende factor voor de vraag of iemand regelmatig christelijke samenkomsten bezoekt, is of die persoon christen is.

Zoals we mogen verwachten dat we Americanfootballspelers op het speelveld aantreffen en volksvertegenwoordigers in het Congres, zo mogen we verwachten dat christenen naar de kerk gaan. Zij zijn immers degenen die daar iets te zoeken hebben. Alle anderen zijn slechts gasten.

Het blijkt dat in het onderzoek onder Gen Z wel degelijk naar religie is gevraagd. De onderzoekers analyseerden de steun voor Trump ook aan de hand van religieuze achtergrond. '72 procent van de atheïstische leden van Gen Z zei dat de steun van christenen aan Donald Trump ervoor heeft gezorgd dat zij minder snel een kerkdienst bezoeken.'

Daarna volgen steeds lagere percentages: agnosten 65 procent, mensen die zich identificeren als 'niets in het bijzonder' 55 procent, 'iets anders' 46 procent, 'christen, algemeen' 44 procent, rooms-katholiek 42 procent, 'andere religie' 39 procent en protestant 30 procent.

Wat de onderzoekers hadden moeten doen, is het kerkbezoek vergelijken met deze religieuze identiteiten. Vervolgens hadden ze kunnen aangeven hoeveel van het verschil daarna nog verklaard moest worden.

De onderzoekers waren in ieder geval zorgvuldig genoeg om het volgende op te merken: 'Het is belangrijk om hier te vermelden dat we uit deze gegevens niet kunnen afleiden of dit, de steun van christenen aan Trump, de belangrijkste of enige belemmering is voor iemand om op zondag naar de kerk te gaan. Het is zeer waarschijnlijk dat veel mensen binnen deze drie groepen om geen enkele reden naar de kerk zouden komen. De band met Trump is slechts één factor onder vele, of een handige manier om hun gebrek aan religieuze betrokkenheid te verklaren.'

Een Bijbels principe
Hier raken ze wel aan een belangrijk principe. Ongelovigen voeren vaak redenen aan om God af te wijzen, terwijl hun werkelijke probleem is dat zij weigeren zich van hun zonden te bekeren.

Jezus verklaarde: “Dit is het oordeel: het licht kwam in de wereld en de mensen hadden de duisternis meer lief dan het licht, want hun werken waren slecht. Ieder die kwaad doet, haat het licht en komt niet naar het licht, opdat zijn werken niet ontmaskerd worden” (Johannes 3:19 en 20). Soms begrijpen mensen van wie het hart verduisterd is (Romeinen 1:21) niet eens hun eigen redenen om het huis van God te mijden.

Burge en Richardson besluiten hun artikel met een vooraf bepaalde vraag: 'De vraag is: kunnen we inschatten welk deel van Gen Z eerder geneigd zou zijn naar de kerk te gaan als de associatie tussen Trump en het christendom de komende jaren zwakker wordt?'

Ik stel een andere vraag voor: kunnen we inschatten welk deel van Gen Z Trump de schuld geeft van hun afwijzing van het christendom? En hoeveel van hen zijn in werkelijkheid verloren in immoraliteit en moeten de levensveranderende waarheid van het evangelie horen? Als we dat niet kunnen, laten we de politieke vraag dan openlaten. Laten we de kerk aansporen zich op haar belangrijkste missie te richten en de resultaten aan God overlaten.

Bovenstaand artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in The Washington Stand en is met toestemming vertaald en gepubliceerd door Cvandaag.