Albanese bisschop: "Ik had het geluk levende martelaren te ontmoeten"

Interview 26 februari 2025 4 minuten Kerk in Nood
albanie
Shutterstock

De erfenis van decennialang communistische dictatuur in Albanië is ook vandaag nog te bespeuren. Toch is er licht. Een interview met bisschop Simon Kulli van Sapë, in het noorden van Albanië, over de Albanese martelaren en hun getuigenis van hoop voor de Kerk.

U bent geboren in een tijd dat het christendom verboden was in Albanië. Hoe werd het geloof in uw familie doorgegeven tijdens het communistische regime?
"Ik ben 52 jaar geleden in Albanië geboren, op het hoogtepunt van het communistische regime. Mijn jeugd was dezelfde als die van alle andere kinderen in het land. We leden allemaal evenveel onder het communisme. Dankzij God ontving ik het geloof toen het nog niet bestond in Albanië. Toen ik een week oud was, namen mijn grootouders me mee en lieten me in het geheim dopen. Het was een groot wonder dat mijn grootouders het geloof aan mij hebben doorgegeven.

We zaten opgesloten in ons land. Ons werd verteld dat het een paradijs was, dat we alles hadden en dat het ons aan niets ontbrak. Toen het regime viel, wisten we niets van de wereld. We hadden geen idee hoe Italië, Duitsland of Amerika eruitzagen. Er was enorme armoede en het regime buitte iedereen uit. Het was absoluut een zwaar leven onder het communisme, we werden opgevoed zonder geloof, zonder Christus en zonder religie."

U werd in het geheim gedoopt. Werd het geloof ook in het geheim doorgegeven?"
Ja, mijn familie, vooral mijn grootouders, gaven het geloof door. Ze leerden ons de gebeden, het Onze Vader, het kruisteken, het Weesgegroet. Maar altijd in het geheim, in familieverband. We konden er niet over praten op school of met onze vrienden, anders zouden onze grootouders gearresteerd worden. Het regime was meedogenloos, je mocht niet eens het kruisteken maken. Thuis baden we het Onze Vader voor de maaltijd. Ik herinner me dat mijn opa altijd een kruis sloeg met zijn gezicht naar een lege muur, en ik wist niet waarom. Later, na de val van het regime, legde hij uit dat hij een kruisbeeld in de muur had verwerkt."

Als ik het me goed herinner, werd u niet door een priester gedoopt...
"Nee, het was geen priester, het was zuster María Kaleta, een Stigmatine zuster die drie jaar geleden overleed en die we allemaal "tante" noemden, omdat ze als oudere religieuze zuster deze diensten in het geheim verleende. Ze bracht het Heilig Sacrament vanuit gevangenissen, waar het haar werd overhandigd door gevangen priesters. De priesters vierden clandestien en overhandigden de geconsacreerde hosties aan zuster Maria, verborgen tussen hun vuile was, zodat zij ze naar de zieken kon brengen. En dit doopsel dat ik ontving was een groot geschenk dat de Heer mij in het geheim wilde geven, op het hoogtepunt van het communistische regime. Als iemand zou ontdekken dat ik gedoopt was, zouden mijn grootouders en de rest van mijn familie in de gevangenis gegooid worden."

Voor velen van ons is het idee van vervolging vandaag de dag een ver verwijderde realiteit, maar u heeft persoonlijk slachtoffers van vervolging gekend. Wat betekent dat voor u?
"Ik had het geluk om levende "martelaren" te ontmoeten, mensen die jarenlang in de gevangenis hebben geleden, sommigen wel 28 jaar lang. Toen ik nog maar een jonge jongen was die onder de angel van het communisme leed, ontmoette ik pater Martin Trushi, pater Shtjefen Pistulli, kardinaal Mikel Kolici, pater Gjergj Vata, vele jezuïeten en diocesane priesters, en zovele anderen die me met grote hoop vervulden. Ook al heb ik nooit in de gevangenis gezeten, toch voelde ik hoe het is om te leven in een land waar de mens beroofd is van zijn belangrijkste levensbehoefte: het geloof. En deze getuigenissen waren een grote bron van hoop voor mij en mijn toekomst."

Hoe heeft u uw roeping ontdekt, in een land zonder geloof?
"Mijn roeping ontstond toen ik een van die oude priesters voor het eerst de Mis in het Latijn zag opdragen in mijn parochie. Het was de eerste Mis na de bevrijding van het geloof in Albanië. Dat was precies het moment waarop ik mijn roeping voelde. Toen ik die lijdende priester zag, die het zo moeilijk vond om de Mis op te dragen, die krom voorovergebogen stond aan het altaar vanwege de jaren in de gevangenis, dacht ik dat ik hem kon vervangen. En daar werd mijn priesterroeping geboren. De eerste persoon met wie ik hierover sprak was zuster Maria, de zuster die mij doopte."

In 2016 erkende de Kerk officieel 38 martelaren in Albanië, en nog eens twee vorig jaar, in 2024. Zijn hun getuigenissen een bron van inspiratie voor jonge Albanezen vandaag de dag?
"Ja, de martelaren die hun leven gaven voor Christus zijn altijd de zaden van het christendom, zoals Tertullianus zei. Ik ben er zeker van dat hun bloed veel roepingen zal voortbrengen en zal leiden tot veel zegeningen voor Albanië, dat zoveel geleden heeft voor Christus. Ze zijn een grote getuige van hoop die ons leert sterk te zijn in het geloof, de moed niet te verliezen en door te gaan. Voordat ze hun leven gaven voor Christus, riepen ze uit: "Leve Christus de Koning, Albanië en de Paus". Dit zijn ook bemoedigende woorden voor de jongeren van vandaag, voor de bisschoppen, de priesters, mannelijke en vrouwelijke religieuzen en alle christenen."

Heeft u een boodschap voor de christenen die nu in landen leven waar het geloof vervolgd wordt, misschien met dezelfde ervaringen die u als kind had? Wat zou u tegen hen willen zeggen?
"Na de dood is er altijd opstanding. Aan het einde is er een licht dat de wereld verlicht. Jezus overwint het lijden. Blijf sterk, zonder angst, ondanks de moeilijkheden, de vervolging, want Christus wint altijd. Hij helpt ons, Hij geeft ons de kracht om elke moeilijkheid in ons leven te overwinnen. Ga door met moed, met gebed en met liefde, want met Christus kun je elke moeilijkheid overwinnen."

Dit artikel is overgenomen van de website van Kerk in Nood. 

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #4: Ds. Egas over roeping, predikantschap en emeritaat
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden vraagt tijdens preek hoe het met de avondmaalsgang in Uddel gesteld is

Ds. G. van Zanden deed eind augustus intrede in de hervormde gemeente te Uddel. De predikant kwam over vanuit Katwijk aan Zee en volgde in de Veluwse plaats ds. A. Vonk Noordegraaf op, die eerder naar Putten vertrok. Tijdens de voorbereidingsdienst...

Reinier van den Berg, Prof. dr. Arnold Huijgen, Prof. dr. David Onnekink
Interview

Minder vliegen en vlees eten? Drie christelijke deskundigen over rentmeesterschap

De vraag naar rentmeesterschap leidt onder christenen tot verschillende antwoorden. Hoe zwaar weegt de zorg voor de schepping en waar ligt de grens van onze verantwoordelijkheid? Cvandaag legde die vragen voor aan drie christelijke deskundigen:...

Mars tegen vrouwengeweld
Nieuws

Kerken Zuid-Afrika komen in actie na dood negen vrouwen: ‘Meer nodig dan woorden’

Kerken en christelijke leiders in Zuid-Afrika komen in actie tegen geweld tegen vrouwen. Aanleiding is de vondst van negen dode vrouwen in Ekurhuleni, in de provincie Gauteng. Sinds juli werden hun lichamen op verschillende plaatsen aangetroffen. Dat...

Kerk in Parijs
Nieuws

Katholicisme in Frankrijk ‘ingestort’, maar opvallend veel jongeren vinden weg naar de kerk

Het katholicisme in Frankrijk is de afgelopen decennia sterk teruggelopen. Toch zijn er ook opvallende tekenen van hoop. Vooral onder jongeren groeit de belangstelling voor het christelijk geloof. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het European...

schilderijenexpositie BibleBeeld
Nieuws

Schilderijenexpositie over Bijbelse thema’s in Zaltbommel verlengd na succes

De schilderijenexpositie BibleBeeld van kunstenaar Paul Boer in de Grote-Sint-Maartenskerk in Zaltbommel is vanwege de belangstelling verlengd tot 1 november. Met kleurrijke en expressieve doeken verbeeldt Boer verschillende verhalen en thema’s uit...

Jan van den Bosch en Annelies van Walsum
Nieuws

God bevrijdde Annelies van beklemming: zondag deelt ze haar verhaal in Hour of Power

Annelies van Walsum koos er in haar jeugd voor haar hart op slot te doen. Nu loopt ze door de straten van grote steden om mensen over Jezus te vertellen. Waar komt die verandering vandaan? "Als God je hart weer opent, en je bevrijdt van beklemming,...

Dokes
Column

Waarom we bij onbegrepen gedrag naar de hele mens moeten kijken

Mensen met ‘onbegrepen gedrag’ worden volgens ervaringsdeskundige Matthijn Doekes te vaak beoordeeld op wat aan de buitenkant zichtbaar is. Wie werkelijk wil helpen, moet volgens hem naar de hele mens kijken: naar lichamelijke en psychische...

Betty Krooneman
Interview

Ziekte zette Betty’s geloof onder druk: “Wordt het makkelijker als ik het geloof aan de kant zet?”

Al ruim twintig jaar leeft Betty Krooneman met een chronische ziekte. Haar leven werd kleiner, haar lichaam onbetrouwbaar en vanzelfsprekendheden vielen weg. Ook haar geloof kwam onder druk te staan. Toch ontdekte ze in die gebrokenheid steeds meer...

Meerartikelen

Willie Zeldenrust-ten Harkel
Persbericht

Nieuw boek geeft stem aan veertien moeders die hun kindje verloren

Schrijfster en spreker Willie Zeldenrust-ten Harkel presenteert vandaag (vrijdag 25 september) haar nieuwe boek Niet van voorbij. Daarin vertellen veertien moeders over het verlies van hun kindje en de weg die zij daarna gingen. Geloof, rouw,...

Trump
Nieuws

Trump ontmoet Xi: dringende oproep om vrijlating gevangen christenen klinkt

De Amerikaanse president Donald Trump ontvangt de Chinese president Xi Jinping deze week in het Witte Huis. Handel, Taiwan en kunstmatige intelligentie zullen waarschijnlijk veel aandacht krijgen, maar mensenrechtenorganisaties en tien Amerikaanse...

Ds. D. J. W. Kok
Nieuws

Hervormde gemeente Oud-Beijerland beroept voor de tweede keer ds. D. J. W. Kok

De hervormde gemeente te Oud-Beijerland (Wijk Oost) heeft opnieuw een beroep uitgebracht op ds. D. J. W. Kok (foto). De predikant uit Stolwijk moet in het dorp uit de Hoeksche Waard de opvolger worden van ds. J. J. ten Brinke, die sinds september...

Ds. H. Peet
Video

CGK-predikant vertelt waarom hij tijdens de afkondigingen de slappe lach kreeg

Ds. H. Peet, predikant van de CGK (Eben-Haëzergemeente) te Sliedrecht, ging drie jaar geleden plotseling viraal nadat hij tijdens de afkondigingen in de lach schoot. De predikant moest afkondigen dat de ouderen van CGK Vlaardingen zich konden...

Andy Beshear
Nieuws

Amerikaanse gouverneur haalt uit naar Trump en JD Vance: ‘Gebruiken geloof als politiek wapen’

De Amerikaanse gouverneur Andy Beshear heeft scherpe kritiek geuit op vicepresident JD Vance en president Donald Trump. Volgens de Democraat gebruiken zij het christelijk geloof om politieke keuzes te rechtvaardigen die kwetsbare mensen raken. Zelf...

monument militairen
Nieuws

Israël krijgt eerste monument voor gesneuvelde christelijke militairen

In het noorden van Israël komt voor het eerst een monument dat speciaal is gewijd aan christelijke militairen die tijdens hun dienst in het Israëlische leger (IDF) zijn omgekomen. Premier Benjamin Netanyahu woonde op 16 september de...

sri lanka
Nieuws

Vijftien moslims krijgen ieder 220 jaar cel voor bloedige aanslagen op kerken tijdens Pasen

Een rechtbank in Sri Lanka heeft vijftien islamitische mannen veroordeeld voor hun betrokkenheid bij de bloedige aanslagen op Eerste Paasdag 2019. Zij krijgen ieder 220 jaar gevangenisstraf. Bij de aanslagen op drie kerken en drie hotels kwamen 279...

Andrea IJsselstein
Video

Andrea IJsselstein wil miljoen mensen bereiken met ‘Jij bent waardevol’

Wat begon met 250 kaartjes met de boodschap ‘Jij bent waardevol’, is uitgegroeid tot een landelijke evangelisatieactie. Via stichting Yes and Amen zijn inmiddels ruim 300.000 exemplaren aangevraagd om te worden verspreid. Initiatiefnemer Andrea...

Trump
Nieuws

Trump spreekt bij VN over vervolgde christenen en noemt Mensenrechtenraad "laffe huichelaars"

De Amerikaanse president Donald Trump heeft tijdens zijn toespraak bij de Verenigde Naties (VN) aandacht gevraagd voor de vervolging van christenen. Volgens hem is de VN-Mensenrechtenraad daar veel te stil over terwijl ze zich wel voortdurend...

Reenen
Opinie

Het lijkt alsof we niets geleerd hebben van de coronacrisis

Twee weken geleden was de laatste verhoorweek van de Parlementaire enquêtecommissie Corona. Afgelopen vrijdag blikte Groot Nieuws Radio terug met enkele bestuurders over vragen rondom kerken. Mijn gevoel zegt dat er maar weinig geleerd is. Laat ik...

Jafeth Bekx
Interview

Jafeth Bekx: “God vraagt niet of wij alles begrijpen, maar of wij Hem vertrouwen”

Na achttien jaar InSalvation voelde Jafeth Bekx dat het tijd was voor een nieuw seizoen. De overstap naar ZERA worship bracht ook onzekerheid en lastige vragen met zich mee. In gesprek met Cvandaag vertelt hij wat de lente, zomer, herfst en winter...

jongere
Boekfragment

Waarom identiteitsvorming voor jongeren steeds ingewikkelder wordt

Jongeren staan tijdens de puberteit voor een belangrijke opgave: ontdekken wie ze zijn en welke plaats ze innemen in de wereld. Volgens Roelien den Ouden is die zoektocht ingewikkelder geworden door sociale media, de overvloed aan keuzes en...