Kengetal
Mozaiek begon in Veenendaal maar verspreidt zich langzaam maar zeker als een olievlek door Nederland. Daarbij beginnen ze nooit zomaar uit eigen initiatief een kerk. “Wij starten geen nieuwe gemeente van bovenaf”, maakte voorganger Emiel Hop eerder al duidelijk tegenover Cvandaag. “Alsof we als leiders bij de kaart van Nederland staan en bedenken waar we naartoe willen. Zo gaat dat niet en dat gaat ook niet op die manier gebeuren. Het komt bij de mensen vandaan die Mozaiek bezoeken. Heel vaak krijgen we de vraag of we naar hun regio willen komen. Als een forse groep zich aanmeldt en zo’n verlangen deelt gaan we er serieus over in gesprek.”

Op die wijze zijn er de afgelopen jaren op tal van plaatsen kleine kerken gestart waarvan sommige als kool groeien. Kenmerkend voor de kerken van Mozaiek is dat die eerste naam altijd gevolgd wordt door het kengetal van de plaats waar de kerk staat. Mozaiek Amsterdam is dus Mozaiek020 en de afdeling in Rotterdam heet Mozaiek010.

Domeinnaam
Wanneer een kerk van Mozaiek in een bepaalde woonplaats gaat starten, is de naam dus al vooraf bekend. Dat bedacht ook ds. Feijen, emeritus-predikant van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) in Hardenberg. Daarom besloot hij volgens het Nederlands Dagblad om met collega predikant ds. Verbree, die op dit moment in Hardenberg staat, om de domeinnaam mozaiek0523.nl te kopen. 0523 is het kengetal van Hardenberg, maar van ook tal van andere steden en dorpen in dezelfde regio. Wanneer Mozaiek in die regio een kerk wil starten, zouden ze die website dus willen gebruiken. Maar dat kan nu niet.

En het was inderdaad de bedoeling dat er binnenkort een afdeling van Mozaiek zou komen in Hardenberg. Sterker nog, nadat een evangelische kerk in de stad uiteenviel, besloot een gedeelte van de kerk dat hun beste optie was om zich aan te sluiten bij Mozaiek in plaats van een nieuwe kerk te starten. Vanaf 2022 vonden er daarom gesprekken plaats. Er worden inmiddels ook al diensten georganiseerd, die door steeds meer mensen worden bezocht. Maar een officiële Mozaiek-gemeente is het nog niet en de website zit er voorlopig dus ook niet in.

Gekaapt
Het Nederlands Dagblad stelt dat de domeinnaam als statement ‘gekaapt’ is door de predikanten van de GKv en weet daarbij te melden dat ze deze ook niet zomaar op willen geven. Ze hebben een eis: Mozaiek moet met ze gaan samenwerken. Normaal gesproken doet Mozaiek dat alleen bij liefdadigheidsprojecten, maar de predikanten willen samen kerkdiensten en jeugddiensten organiseren. In een eerdere brief die aan alle kerken in de regio gestuurd is, waren dezelfde predikanten ook al zeer duidelijk: ‘De christenheid in het Hardenbergse is niet gediend met een vestiging van Mozaiek. Hier zijn al kerken genoeg.’

Verontwaardigde reacties
De actie van de predikanten kan op sociale media vooral op heel veel afkeuring rekenen. ‘Hoe klein kun je zijn?’, vraag Alex ten Cate zich af. ‘In het bedrijfsleven is het gewoon strafbaar om de domeinnaam van je concurrent te kapen. Blijkbaar denken deze dominees ook in termen van ‘marktaandeel’.' Christen en wetenschapper Cees Dekker, die nauw betrokken is bij Mozaiek010, noemt het in een reactie ‘hyperkinderachtig’ van de twee GKv-predikanten.

‘Zo sneu’, reageert EO-programmamaker Bert Heuvelman. ‘Een domeinnaam kopen om samenwerking te ‘eisen’.’ Ds. Marinus de Jong van de Oosterparkkerk in Amsterdam vraagt zich hardop af of het nog 1 april is: ‘Ik heb veel sympathie voor de ecclesiologische bezwaren van deze collega’s, maar dit lijkt me niet de manier.’

‘Wat een treurige actie’, is pastor Bram Dijkstra duidelijk. ‘Terecht dat de leiding van Mozaiek zich onthoudt van commentaar. Niet onderhandelen met gijzelaars, of entitlted boomers.’ Ook theoloog Remmelt Meijer besluit te reageren: ‘Ach wat sneu. Dat valt me tegen van de dominees. Kerkje spelen wordt nu ook domeinnaam kapen om te… ja om wat eigenlijk?’

Ds. J. L. De Jong (CGK): ‘Met alle begrip voor het ongenoegen rondom de Mozaiekexperimenten in kerkelijke omgeving: dit riekt toch ook een beetje naar – want wij zijn toch al de ware kerk. En de jongens van Mozaiek claimen nu GKv0523? Op een volwassen manier in gesprek gaan lijkt me beter.’ ‘Stoppen met dit gedoe’, is Simon van Groningen duidelijk. ‘Samen achter Jezus aan.’ Job Burger meent dat de actie van de GKv-predikanten vooral op angst gebaseerd is: ‘Angst dat jonge mensen en gezinnen vertrekken naar Mozaiek’, schrijft hij op Twitter. ‘Zijn de vrijgemaakten alleen vergeten wat het doel van een kerk is: God eren en mensen bij Hem brengen. Bij welke kerk dat gebeurt is onbelangrijk.’

In de ogen kijken
Enkele jaren geleden sprak Cvandaag met ds. Gertjan van Harten en ds. Jan Meijer, predikanten van de GKv in Spakenburg. Zij raakten tientallen kerkgangers kwijt aan een nieuwe Mozaiekgemeente in de regio, maar koesterden allesbehalve wrok. Ze vertelden onder meer dat het juist de betrokken groep gelovigen is die vertrok en dat dit het extra pijnlijk maakt: “Bij mij komt ook wel eens een gedachte op als ‘Ga naar de kop van Noord-Holland of Limburg, waar veel minder kerken zijn’”, stelde Van Harten destijds. “Maar ik vind het flauw om er met gestrekt been in te gaan. Kennelijk laten we als gevestigde kerken dingen liggen.”

Meijer vulde aan: “Jezus bad om eenheid. Dat wil niet zeggen dat we allemaal in hetzelfde kerkgebouw moeten zitten, maar wel dat we dezelfde focus hebben en elkaar versterken. Het is te gemakkelijk om meteen je oordeel klaar te hebben als Mozaiek laat weten mogelijk naar Apeldoorn te willen verhuizen. Laten we eerst naar elkaar luisteren. Zo lijkt het mij verrijkend om de voorgangers van Mozaiek in Nijkerk in de ogen te kijken.”

Stofzuigerkerk
Theoloog Alain Verheij noemde Mozaiek in 2019 al een stofzuigerkerk omdat ze ontevreden kerkgangers bij andere gemeenten weghalen. Dat is volgens Verheij dan ook geen kerkgroei. Kees Kraayenoord, oprichter en voorganger van de populaire kerk, reageerde bij Groot Nieuws Radio en zei dat die opmerking pijn doet: “Ik ben niet dom. Ik weet ook wel dat er naar onze kerk mensen toekomen die eerst in een andere kerk zaten. Daarin zijn we niet naïef. Maar deze uitspraken komen ook van mensen met wie ik nog nooit een goed gesprek heb gevoerd en die mij nooit hebben gebeld.”

Kraayenoord stelde destijds ook dat duidelijk is dat de kerk een probleem heeft: “Er lopen kerken leeg. Dat is ook onze pijn. We willen niet dat kerken leeglopen, maar dat de kerk overal groeit. In ieder dorp en in elke stad. We willen dat mensen weer op zoek gaan naar God.”