De Vader en de Zoon geven samen bloed

God19 april 2019 Koert Koster
Koert Koster

Het is van wezenlijk belang om op te merken dat het in het specifieke offer van Jezus om God zélf gaat. God verzoent in Christus de wereld met zichzelf (vgl. 2Kor.5:19). God is degene die het initiatief tot verzoening neemt én in het zoenoffer als middel voorziet. God werd mens opdat het mogelijk zou zijn om zelf te bloeden en te sterven. We kunnen God de Vader hier niet uitspelen tegen de Zoon. Specifiek het Johannesevangelie laat er aan duidelijkheid niets te wensen over dat de Zoon ervoor koos om de wil van de Vader tot het einde toe te volbrengen. En dat in weerwil van demonische verzoeking en menselijke tegenstand. God gaf de Zoon op het altaar.

De Zoon gaf zich vrijwillig. Want ten diepste was de wil van de Zoon niet in tegenspraak met de wil van de Vader. Ook niet toen de Zoon in de hof van Gethsemane aan de Vader vroeg of deze drinkbeker aan Hem voorbij mocht gaan. Dat wordt direct bevestigd doordat Hij aangeeft dat Hij zijn wil in overeenstemming wil brengen met die van de Vader. Zijn diepste wil was dus de wil van de Vader. En daar koos Hij voor. Zo bezien kunnen we zeggen dat de Zoon zich geheel vrijwillig geeft als zoenoffer voor de wereld (vgl. Mat.26:42).

Zo is God de zichzelf schenkende en wegcijferende God, maar tegelijkertijd ook de ontvangende die eerherstel krijgt. Het zoenoffer is dus terzelfdertijd ván God en vóór God.

De Zoon gaf zich vrijwillig. Want ten diepste was de wil van de Zoon niet in tegenspraak met de wil van de Vader.

Wat de geschonden eer aangaat nog het volgende. God heeft geen eerherstel nodig omdat zijn eer qua wezen is aangetast door de zonde van de mens. Want hoe kan een eindig mens een oneindige God in zijn diepste zijn onteren? Dit lijkt me onmogelijk. We kunnen wel zeggen dat Hem in de relatie met de mens van meet af aan grof onrecht aangedaan is. Het resultaat van de zonde van de mens is een breuk. Deze breuk is allereerst een breuk van vertrouwen. Namelijk de fundamentele twijfel die de mens aan de dag heeft gelegd ten aanzien van Gods goedheid en ten opzichte van de betrouwbaarheid van zijn Woord. Zo is de mens vervreemd van God. De mens kwam door eigen toedoen ver van God te staan. De mens verwijdert zich van God in een houding van wantrouwen, terwijl Hij te vertrouwen is. Juist dát is de geschonden eer. Fundamenteel daarbij is dat de mens iets tegen God heeft, en niet andersom.

Plaatsvervanging en genoegdoening
Het is van essentieel belang om op te merken dat de notie plaatsvervanging niet gelijk te stellen is aan satisfactie, dat is genoegdoening. De idee van plaatsvervanging blijkt in de Bijbel veel meer in te houden dan bevrediging van verlangen of begeerte óf het stillen van toorn. Plaatsvervanging reikt namelijk verder dan begrippen die te maken hebben met de moraal, bijvoorbeeld 'immoreel' of 'wraak'. Ze reikt verder dan begrippen als ‘eer’, ‘toorn’ of ‘wraak’. Deze laatste woorden sluiten meer bij het begrip 'satisfactie' aan. Zij liggen meer in het verlengde van juridische begrippen die overeenkomen met het Romeins recht. Deze noties bracht iemand als Anselmus binnen in de theologie. Het is moeilijk, zo niet onmogelijk, om deze negatief-emotionele en zakelijk-juridische begrippen in harmonie te brengen met de idee dat God liefde is. Faustus Socinus plaatste op grond van deze karakteristieken van God een is-gelijk-teken tussen plaatsvervanging en satisfactie. Stellen we deze begrippen inderdaad gelijk, dan kunnen we niet anders dan concluderen tot een wrede bloeddorstige God die in de verzoening zijn gram wil halen.

Wanneer we bijvoorbeeld het Johannesevangelie lezen, blijkt uit de gave van Jezus Christus juist de liefde van God. We horen daar een heel ander geluid. Johannes de Doper schetst een beeld van een Lam dat de zonde der wereld wegneemt (vgl. Joh.1:29,36). Ook hij kende de offerrituelen, en we moeten het daarom niet uitsluiten dat hij aan een lam gedacht heeft dat geslacht werd. Het is voor mijn betoog in ieder geval van belang om te beseffen dat Jezus het Lam van God is. Dít specifieke Lam komt bij God vandaan. Hij heeft het gegeven. Het is het Lam waarvan elders gezegd wordt dat het voorgekend is van voor de grondlegging der wereld (vgl. 1Petr.1:19,20). God zelf is de schenker van zijn Lam. Daarom kunnen we niet zeggen dat Hij iets vraagt, wat Hij zelf ook niet metterdaad geeft. Het bloed dat gegeven wordt op het altaar heeft Hij daar zelf gebracht. Het is het bloed van zijn Eigene en dus van zichzelf (vgl. Hand.20:28).

De Vader heeft zijn Zoon altijd terzijde gestaan. Waar de Zoon als zoenoffer geofferd wordt, wordt de Vader geofferd.

Samengevat: God bedacht het plan, Hij nam het initiatief, Hij vraagt een offerlam en Hij voorziet zichzelf. Degene die in eerste instantie een wrede en bloeddorstige God lijkt te zijn, blijkt de in vrijheid liefhebbende God. Dat kunnen we alleen begrijpen als we deze radicale omkering van perspectief zien. De vragende God blijkt de gevende God te zijn geworden en direct daarna ook weer de ontvangende God. Want het zoenoffer dat Hij in Christus geeft, is het offer dat Hij aanvaardt. God blijkt van begin tot eind liefde te zijn, al kunnen we de stappen die Hij neemt moeilijk volgen.

In de Zoon geeft God zichzelf op het altaar. De Vader en de Zoon nemen dit stappenplan tot heil van de wereld samen, en wel van begin tot eind. Van deze Vader-Zoon-relatie kunnen we zeggen dat die nooit verbroken is geweest. De Vader heeft zijn Zoon altijd terzijde gestaan. Waar de Zoon als zoenoffer geofferd wordt, wordt de Vader geofferd.

God wilde - en daarmee zijn we terechtgekomen bij een ander bezwaar tegen de plaatsvervanging - in zijn liefde 'slechts' werkzaam zijn door dit specifieke offer. En dat was een bewuste keus van zijn wil. Oftewel: Hij koos daar vrijwillig voor. Die 'beperking' legde Hij zichzelf eigenlijk op. Daarom kunnen we naar mijn stellige overtuiging in de idee van een plaatsvervangend zoenoffer zowel Gods macht als Gods liefde zien.

God bedacht het plan, Hij nam het initiatief, Hij vraagt een offerlam en Hij voorziet zichzelf.

De twee bovengenoemde bezwaren zijn terug te voeren tot het dilemma dat ook een rol speelt in de theodicee, namelijk of God tegelijkertijd machtig en liefdevol kan zijn. Dat kan Hij dus. Omdat Hij in zijn almacht de keus kon maken om in de daad de kleinste te worden. En als de kleinste en minste nam Hij de plaats in van een dienaar en knecht die in staat is om zichzelf in liefde prijs te geven. Dit kunnen we niet vatten. Maar waar ons denken ophoudt, kunnen we danken. Geven we noties als plaatsvervanging en genoegdoening prijs doordat we deze niet kunnen verklaren en daardoor zelfs wegverklaren, dan schenden we het soteriologisch geheim.

Koert Koster is filosoof en theoloog. Bezoek hier zijn website.

Praatmee

Beluister onze podcast

#327 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over het rechtse kabinet, Tom de Wal en ontkerkelijking
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Wilders
Nieuws

Bestuursvoorzitter CHE haalt uit naar Geert Wilders: "Verwacht een massaal protest"

Jan Hol, voorzitter van het college van bestuur van de Christelijke Hogeschool Ede, heeft een brandbrief gestuurd aan PVV-leider Geert Wilders. Hij toont zich een fel tegenstander van de onderwijsplannen van de PVV, wat onder meer het invoeren van ee

Taya Kyle
Nieuws

Amerikaanse weduwe vergeeft moordenaar van haar man: "Omdat ik Gods kind ben, kan ik dat"

Taya Kyle, de weduwe van de beroemde Amerikaanse scherpschutter Chris Kyle, heeft 11 jaar na de moord op haar man de dader kunnen vergeven. Dat meldt CBN News. Chris Kyle en zijn vriend Chad Littlefield werden op 2 februari 2013 vermoord op een schie

pakistan
Nieuws

Pakistan: door moslimmenigte zwaar toegetakelde christen buiten levensgevaar

De 74-jarige christen die zaterdag door een islamitische menigte in de Pakistaanse stad Sargodha zwaar werd toegetakeld, is buiten levensgevaar. Zijn toestand is op dit moment stabiel. Dit weekend trok een woedende moslimmenigte naar zijn huis na een

Bangladesh
Nieuws

Tot christendom bekeerde gezinnen Bangladesh moesten uit vijver drinken

De enige drinkwaterput in Pirgacha, een dorp in het noordwesten van Bangladesh, is verboden terrein voor zeven christelijke gezinnen. Als ‘straf’ omdat zij het hindoegeloof de rug hebben toegekeerd. Ze moesten water drinken uit een vervuilde vijver,

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom gelovigen zich met Christus mogen bekleden

"In de doop druk je uit dat je oude leven met Jezus is begraven, en dat je met Hem opgestaan bent als een nieuwe schepping. God noemt jou vanaf nu Zijn geliefde kind. Geestelijk gezien ben je nog maar een pasgeboren baby, kwetsbaar en naakt. Je hebt

Ds. G. J. Slotman
Nieuws

Nieuwe dominee voor NGK Haarlem: ds. G. J. Slotman

De Nederlandse gereformeerde kerk (NGK) in Haarlem verwelkomt binnenkort een nieuwe predikant. Ds. G. J. Slotman (foto) heeft het beroep aanvaard en neemt binnenkort afscheid van de Eudiokiakerk in Kampen (Noord). In de Wilhelminakerk volgt hij de na

De Wereld Rond
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Jacco Zutphen

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' vertelt Jacco Zutphen over zijn jeugd in Gouda, zijn betrokkenheid bij GX International en over zijn leven en werk in Brazilië. Je hoort hoe hij samen met zijn vrouw Suzana een bijbelschool startte bij d

magazine Goud
Nieuws

Magazine 'Goud' om met kinderen de Bijbel te ontdekken

"Door muziek heen leerde ik God kennen", zegt Pearl Jozefzoon. "Ik hoop dat ook mijn kinderen door muziek merken dat God er is." Pearl en andere bekende christelijke Nederlanders vertellen over de gouden momenten met hun kinderen en de Bijbel in het

Meerartikelen

Tessa van OIst
Levensverhaal

Tessa van Olst was 11 jaar depressief en wilde uit het leven stappen (totdat ze God ontmoette)

"Ik dacht dat de wereld zonder mij beter af. Ik voelde mij een last voor mijn vrienden en ouders", vertelt Tessa van Olst. Ruim elf jaar lang was Van Olst depressief. Als ze geen perspectief meer ziet, overweegt ze het uit het leven te stappen. Dankz

Charis Music
Video

Christelijke muziekgroep Charis Music brengt eerste single uit: 'Great is His faithfulness'

'Great is His faithfulness', zo heet de nieuwe én eerste single van de christelijke muziekgroep Charis Music. De single, waarin het gaat over Gods grote trouw, verscheen afgelopen week en is via de bekende muziekstreamingsdiensten te beluisteren.  Ov

Egypte
Nieuws

Egyptische christen onwettelijk vastgehouden en noodzakelijke medische hulp geweigerd

In Egypte wordt een christelijke bekeerling, die al meer dan drie jaar in voorarrest zit, onthouden van noodzakelijke medische behandeling. Ondertussen gaat zijn gezondheid hard achteruit. Abdulbaqi Saeed Abdo, een Jemenitische vluchteling, werd op 1

Sieberen Voordewind
Verdieping

Gescheiden christenen veroordelen heeft niets te maken met Jezus' liefde

Deze boodschap is bestemd voor christenen die te maken hebben met echtscheiding. In dit artikel wil ik een echtscheiding niet aanmoedigen maar opkomen voor hen die dit meegemaakt hebben en vertrapt worden door mensen die zichzelf christen noemen. Nie

Timothy Alkema
Interview

Waarom omzien naar elkaar volgens Timothy Alkema vanzelfsprekend zou moeten zijn

"Niet alleen christenen worden gekenmerkt door geloof, hoop en liefde. Ook buiten de kerk spelen deze drie waarden een grote rol van betekenis in het leven van mensen”, vertelt Timothy Alkema. De pastoraal werker en geestelijk werker schreef vorig ja

curatorium GerGem
Nieuws

Diaken toegelaten door curatorium GerGem

Op de eerste vergaderdag heeft het curatorium één student toegelaten tot de Theologische School van de Gereformeerde Gemeenten (GerGem), meldt GerGeminfo.nl. Het gaat om dhr. G.J. van den Ende (37) uit Borssele. Hij is diaken van de gereformeerde gem

jubileum Bonisa
Video

Terugkijken: uitzendingen omtrent jubileum Bonisa

In verband met de viering van 50-jaar Bonisa werd er vorige week elke dag een live uitzending gehouden vanuit EMG Studio in Apeldoorn onder leiding van Riekelt Pasterkamp. Deze uitzendingen zetten door middel van muziek, een kinderverhaal en gesprekk

Sargodha
Nieuws

Woedende moslimmenigte valt christelijke gemeenschap aan in Pakistan

Een menigte woedende moslims in Pakistan heeft afgelopen weekend op gewelddadige wijze een christelijke gemeenschap aangevallen. Aanleiding hiervoor was een beschuldiging van godslastering die door een islamitische geestelijke werd verspreid. Minsten

Sela
Video

Luister naar de nieuwste single van Sela: 'Kyrie Eleison'

'Kyrie Eleison', zo heet de nieuwste single van de bekende christelijke band Sela. Het nummer verscheen vandaag en is via de bekende streamingsplatforms te beluisteren. De videoclip is opgenomen in de prachtige Sint-Janskerk in Gouda en de tekst van

Ds. J. IJsselstein
Video

GerGem-predikant waarschuwt christenen die kerkdiensten overslaan

"In Hebreeën 10 zegt de apostel Paulus dat we onze onderlinge bijeenkomst niet moeten nalaten. Dat betekent dus dat je niet moet thuisblijven of ergens anders naar toe moet gaan. We moeten elkaar daarin vermanen, zeker met het oog op de grote dag des

Hezbollah
Nieuws

Hezbollah-raket vernietigt kerkgebouw Messiaanse gemeente in Noord-Israël

Een raketaanval door Hezbollah vanuit Zuid-Libanon heeft afgelopen vrijdag het gebouw van een Messiaanse gemeente in het Israëlische Kiryat Shmona verwoest. Dat meldt All Israel News. Voorganger Israel Illuz, zijn familie en de leden van de gemeente

Christian Stier
Verdieping

Werd in Ezechiël 37 geprofeteerd over de huidige staat Israël?

Wie zich verdiept in de algemene christelijke visie op de huidige staat Israël, komt er al snel achter dat het herstel van Israël vaak gezien wordt als een geleidelijk proces dat in 1948 is begonnen. Een bekende profetie die veel wordt aangehaald is