Zeg niet te snel: ‘Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen’

God 7 november 2017 Benaiah
veroordelen

500 jaar Reformatie. In feite ook een verhaal van controverse rondom leiderschapsintegriteit. Het begon al in Jezus tijd toen Hij religieuze leiders confronteerde met de waarheid. Paulus en de zijnen hadden er eveneens mee te stellen. En voorbij Luther gaat het nog steeds door.

Hoe trouw schapen volgen, blijkt telkens weer uit hun keuze tussen loyaliteit aan zittend leiderschap en tradities of de waarheid die aan het licht komt. Dit laatste is best lastig omdat het niet altijd direct duidelijk is wat voor vlees je in de kuip hebt. En of je inderdaad vlees in de kerk-kuip hebt.

De keuze voor loyaliteit heeft wel een houdbaarheidsdatum. Mensen zijn immers feilbaar en niemand is onberispelijk. Hoe indrukwekkend iemand ook lijkt (qua opleiding, charisma, ‘zalving’, en wat heb je allemaal?), onze kennis blijkt altijd weer beperkt, net als de woorden die we doorgeven namens God (1 Kor. 13:9). Eigenlijk maar goed ook. Dit houdt ons namelijk allemaal afhankelijk van God en van elkaar. En die snoei geeft bloei blijkt wel uit de Reformatie.

Monddode mondigen
Helaas brengt scheiden ook lijden. Daarbij wordt de onmacht van niet-loyale personen meestal vergroot in tijden van tumult wanneer het klassieke pleidooi klinkt om toch vooral maar niet te oordelen. Het hij-die-zonder-zonde-is-werpe-de-eerste-steen argument lijkt doorslaggevend.

de onmacht van niet-loyale personen wordt meestal vergroot in tijden van tumult wanneer het klassieke pleidooi klinkt om toch vooral maar niet te oordelen.

Wanneer loyaliteit regeert over waarheid, hopen slachtoffers en critici vaak vergeefs op bijval van andere leiders om misstanden aan de kaak te stellen. Temeer omdat leiderschap in kwestie geneigd is eigen vlees te keuren door enkel bevriende leiders in te schakelen, om zo een slachtpartij te voorkomen.

Leiders die wat verder af staan, weten misschien wel dat dingen niet Bijbels worden afgehandeld (of soms zelfs tegen de wet ingaan), maar stellen zich dan vaak op als een soort freelancer in Gods Koninkrijk: zich afzijdig houdend met het excuus zich te richten op hun eigen werkveld. Niemand lijkt op zo’n moment zijn vingers te willen branden. Laat staan een collega-leider op de vingers te tikken. Maar juist dat taboe (lees: gebrek aan gezamenlijk verantwoordelijkheidsbesef voor het Lichaam van Christus), speelt ons parten. Want komt een en ander eenmaal via de pers naar buiten, dan verliest iedereen.

Ik kom dezelfde, schrijnende verhalen tegen in mijn onderzoek voor de Universiteit van Roehampton naar de geestelijke, psychologische en fysieke effecten van (nood)gedwongen kerkverlating op gelovigen. Terugkerende thema’s zijn onder andere een gebrek aan rechte sporen trekken, het wegkijken van collega-leiders en het stellen van kerkbelangen voor die van het individu. Ook argumenten van ‘niet oordelen’ en ‘de weg van de liefde gaan’ worden genoemd als klassieke dooddoeners die menig kerkverlater en/of slachtoffer monddood maken.

Oordelen is niet hetzelfde als stenen gooien
Boeiend is wel dat in de maatschappij een gedegen, onafhankelijk onderzoek heel normaal is. Alleen een aangeleerd christelijk gedachtegoed kent een ‘niet oordelen’ standaard, al is dit op basis van Bijbeltjeprik.

De context van het stenen-gooi-citaat is een overspelvoorval dat door religieuze leiders aan de Here Jezus wordt voorgelegd (Joh. 8:2). Uit meerdere tekstgedeelten weten we dat deze Farizeeën Jezus nogal eens probeerden te strikken. Het lijkt niet aannemelijk dat zij Jezus nu om advies vroegen. Het was eerder een test om te zien wat deze iets-te-populaire-rabbi (die hun reputatie zo vaak in diskrediet bracht) hierover zou zeggen. Dit eigen-gerechtigheidsaspect wordt door de veelgeciteerde opmerking duidelijk. Daarom is het wijs niet hetzelfde argument op te voeren om anderen te overtuigen. Ten eerste waren leiders met een dubbel motief de stenengooiende partij in deze passage. Ten tweede hebben gedupeerden meestal niet letterlijke lijfstraffen op de agenda staan maar vragen gewoon om iemand die recht spreekt.

Helemaal niet oordelen is eigenlijk onmogelijk. Je kan niet eens kinderen opvoeden zonder te oordelen. De muren bij ons in huis zouden dan ook met banaan en jam gekleurd zijn als ik niet af en toe eens een oordeel velde ten aanzien van bepaald gedrag. En, ja, dat betekent dat iemand soms niet meer mee mag kleien. En omdat God een Vader is, verwacht Hij eveneens dat wij Zijn huis op orde houden. Stenigen hoort daar niet bij. Onbehoorlijk gedrag veroordelen wel.

Iets niet zorgvuldig tot de bodem uitzoeken uit angst om verkeerd te oordelen, ontslaat het Lichaam van Christus niet om orde op zaken te stellen.

Oordelen mag. Nee, oordelen moet!
De Bijbel vertelt ons dat wij niet alleen onszelf dienen te oordelen om niet onder Gods oordeel te komen (1 Kor. 11:31-32), maar is ook degenen die ons voorgaan in het geloof. De criteria waaraan zij behoren te voldoen zouden niet kunnen worden gehanteerd als we niet zouden mogen oordelen over wat we zien in iemands leven. We worden dus opgedragen om opzieners en diakenen te beoordelen (1 Tim. 3) en profeten te beproeven (1 Joh. 4:1-3). Ook voorgangers dienen verantwoording af te leggen - juist omdat zij waken over de zielen van de schapen (Hebreeën 13:17). De laatste tekst wordt dikwijls selectief geciteerd: het “gehoorzaamt uw voorgangers” deel. Het rekenschap afleggen reserveren we liever voor God. Toch is het onmogelijk te letten ‘op het einde van hun wandel’ (Heb. 13:7) zonder een vorm van oordeel.

Natuurlijk is het onbijbels om iemand lukraak te veroordelen zonder een kans om zich te verdedigen (Joh. 7:51). En twee of drie getuigen aandragen om een zaak hard te maken, is ook Bijbels (1 Tim. 5:19). Maar juist dat laatste noemt het Woord specifiek wanneer het gaat over leiders. Weer geldt: Als we überhaupt niet zouden mogen oordelen als gelovigen, dan zou zo’n instructie ons feitelijk aanzetten tot zonde. En dat lijkt me sterk.

Oordelen mag dus niet alleen, Jezus Zelf draagt ons op: ‘oordeel met een rechtvaardig oordeel’ (Joh. 7:24). Iets niet zorgvuldig tot de bodem uitzoeken uit angst om verkeerd te oordelen, ontslaat het Lichaam van Christus niet om orde op zaken te stellen. Verzuimen een uitspraak te doen waar het nodig is om een voorbeeld te stellen en veiligheid te creëren voor de rest van de kudde, is impliciet een oordeel vellen: een gedogend, onrechtvaardig oordeel van vrijspraak.

Zoek eerst het Koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid
Waarom dit belangrijk is? De wereld kijkt toe. En als wij er wel prat op gaan ‘Zijn Koninkrijk’ te zoeken, maar daar niet ‘Zijn gerechtigheid’ aan toevoegen door onrecht aan de kaak te stellen, dan is elk verlangen zich te stellen onder onze Koning weg.

Vandaar dat we weten wat er speelde in de gemeenten van het Nieuwe Testament, juist omdat er niets werd bedekt of stilgehouden. Apostelen van toen maakten dit expres openbaar. Waar leiders de fout ingingen werd gezegd: ‘Wijs hen die zondigen, in tegenwoordigheid van allen terecht, opdat ook de anderen vrees zullen hebben’ (1 Tim. 5:18). Hoe sterk zou het zijn als we vanuit de gedachte dat we één Koninkrijk zijn en één Lichaam, zouden gaan voor een rechtvaardige beoordeling?

Geen leider zou bang moeten zijn wanneer de waarheid naar buiten komt. Bijbels leiderschap is niet zoals werelds leiderschap: een survival of the fittest. Het is een survival of the finest! Controverse is dé gelegenheid om te laten zien dat het christenen niet gaat om eigen naam, eer, bediening of salarisbehoud (omdat mensen zouden kunnen weglopen). De veiligheid van de schapen is juist geborgd als leiders transparant genoeg blijven om Christus volledig zichtbaar te houden in hun leven. Dan blijven we op ons best. En dan ziet ook de wereld: het gaat alleen maar om Christus, om Zijn Koninkrijk en Zijn gerechtigheid.

Benaiah is spreker, schrijver en trainingsspecialist.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlDuurzaamheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Kerkasiel
Nieuws

Kerkasiel in Kampen stopt na precies twee jaar: gezin Babayants mag kerk verlaten

Na 730 dagen komt er een einde aan het kerkasiel in de Open Hof in Kampen. De Oezbeekse familie Babayants hoeft niet langer binnen de kerkmuren te blijven om uitzetting te voorkomen. Een nieuwe juridische procedure biedt het gezin volgens de...

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Meerartikelen

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...