Henk Vermeulen en Bram Kunz wijzen op urgentie christelijk leraarschap: "Leerlingen beelddragers van God"

Gesponsord 27 oktober 2023 6 minuten Driestar educatief
Drs. Henk Vermeulen dr. Bram Kunz
Driestar educatief

Drs. Henk Vermeulen en dr. Bram Kunz schreven onlangs het werkboek Werk maken van christelijk leraarschap. Daarin prikkelen ze christelijke leerkrachten om na te denken over de essentie van christelijk leraarschap en hoe zij daar praktisch gestalte aan kunnen geven. Juist nu de kloof tussen maatschappij en kerk groeit, wordt die vraag urgenter, zeggen de twee die verbonden zijn aan de Driestar educatief in Gouda in gesprek met Cvandaag.

In het verleden werden al eens twee vergelijkbare boeken binnen de Driestar uitgegeven. “Begin 2000 verscheen binnen de Driestar het boekje Essenties van christelijk leraarschap”, vertelt Kunz. “Daarin staat de vraag centraal wat christelijk leraarschap inhoudt en hoe je daarin zowel jonge als ervaren leraren op weg helpt. Dat boekje vervulde jarenlang een prominente rol binnen onze opleidingen.”

In 2017 verscheen er van de hand van Bram Kunz, Henk Vermeulen en collega Bram de Muynck echter een vernieuwde versie van Essenties van christelijk leraarschap. “Dat is niet omdat we anders zijn gaan denken over christelijk leraarschap, maar wel omdat we in een veranderende context lesgeven”, merkt Kunz op. 

Vervolgens schreven Kunz en De Muynck in 2021 Gidsen, een christelijke schoolpedagogiek. "Dat boek biedt een wetenschappelijke onderbouwing van onze christelijke visie en is geschreven voor academisch geschoolde lezers. Daarom ontstond de behoefte aan een vertaalslag van de ideeën uit Gidsen voor de praktijk in het klaslokaal", vertelt Vermeulen. En dat werd dus Werk maken van christelijk leraarschap.

Christelijk leraarschap laat zich door een bepaalde grondhouding en bewustwording kenmerken, merkt Vermeulen (links op de foto) vervolgens op. “Namelijk dat je er als christelijke leraar bewust van bent dat je je werk uitoefent voor het aangezicht van God. Of je nu rekenles geeft, in de gymzaal bent op of op het plein staat in de pauze.”

“We zijn geroepen om leerlingen de goede weg te wijzen en Gods grote daden bekend te maken”

“Die houding wordt ook bepaald door de geboden van God”, vult Kunz aan. “Daarbij kom je wel bij een spannende vraag terecht: krijgen de geboden pedagogisch gezien nog wel een goede plek binnen onze christelijke traditie of schuiven we ze naar de achtergrond omdat we er ons toch niet aan kunnen houden? Pedagogisch gezien zijn we geroepen om leerlingen de goede weg te wijzen en Gods grote daden bekend te maken. Dan gaat het niet alleen over een nieuw hart, maar ook over de vragen hoe een leerling hier op aarde zijn plaats als christen inneemt."

“Dan zijn zaken als het IQ en de prestaties van de leerlingen niet van doorslaggevend belang”

Kunz merkt op dat christelijk leraarschap ook alles te maken heeft met de wijze waarop je tegen je leerlingen aankijkt, hoe je ze vormt en benadert. “Zie je die leerling als een schepsel en beelddrager van God? Als je je leerlingen zo ziet, heeft dat gevolgen voor de wijze waarop je je klas benadert. Dan zijn zaken als het IQ en de prestaties van de leerlingen niet van doorslaggevend belang.”

Wat hebben de twee met Werk maken van christelijk leraarschap voor ogen? Vermeulen antwoordt: “We hopen het gesprek over christelijk leraarschap op gang te brengen of op gang te houden. In die zin dat je je als leraar afvraagt: ‘wat betekent christelijk leraarschap in mijn concrete onderwijssituatie en hoe geef ik daar gestalte aan?”, merkt Vermeulen op. 

“Uiteindelijk beslaat christelijk leraarschap alle terreinen van het leven”

Kunz en Vermeulen concluderen dat het gesprek over de essentie van christelijk leraarschap nog onvoldoende gevoerd wordt op scholen. “Ik chargeer een beetje, maar in het verleden leefde wel eens het idee dat christelijk onderwijs gekenmerkt wordt door de Bijbelvertelling aan het begin van de dag en de vieringen van de feestdagen”, merkt Vermeulen op. Christelijk leraarschap blijft volgens Kunz en Vermeulen daar echter niet toe beperkt. “Uiteindelijk beslaat christelijk leraarschap alle terreinen van het schoolleven.”

De twee merken op dat er allerlei factoren een rol spelen waarom het gesprek over christelijk leraarschap weinig gevoerd wordt. “Wij realiseren ons dat leerkrachten, en iedereen die in het onderwijs werkzaam is, het druk hebben en er allerlei dingen zijn die op korte termijn aandacht vragen. Dan is het lastig om in je hoofd en agenda ruimte te maken om over deze dingen na te denken", zegt Vermeulen. 

Kunz vult aan: “Het heeft ook met de vraag te maken hoe je woorden kunt geven aan wat christelijk leraarschap is. In ons boek willen wij leraren niet voorschrijven hoe ze moet denken of handelen, maar ze aan het denken zetten. We willen hen bewust maken van de lange en rijke traditie waarin zij staan en tevens uitdagen om na te denken wat christelijk leraarschap in hun concrete onderwijssituatie betekent.”

“Het leraarschap kun je nooit los zien van de navolging van Christus”

Tegelijkertijd beseffen Kunz en Vermeulen maar al te goed dat christelijke leraren eveneens in een door de zonde aangetaste context staan en zich daartoe te verhouden hebben. “Omdat we allemaal zondig zijn, hebben we steeds weer vergeving nodig. Het leraarschap kan je daardoor dus ook nooit los zien van de navolging van Christus”, merkt Kunz op. 

De titel van het boek Werk maken van christelijk leraarschap kan volgens Vermeulen wellicht wat activistisch overkomen op de lezer. “Die titel is prikkelend bedoeld. In het onderwijs zijn er allerlei dingen waarvan we werk moeten maken en vinden we dat heel normaal. Stel dat de taalresultaten tegenvallen of het gemiddelde rekenniveau tegenvalt, kijkt niemand er raar van op als we zeggen dat we daaraan moeten werken. Maar als het gaat om werk maken van christelijk leraarschap, zeggen we al snel dat het activistisch is.”

De cover van het werkboek 'Werk maken van christelijk leraarschap'

Vermeulen stelt dat de onderwijswereld, mede door beleid uit Den Haag, erg resultaatgericht is geworden. “Meten is weten, scholen moeten zich verantwoorden en alle data zijn inzichtelijk”, stelt Vermeulen. “Dat is iets wat wij ook binnen het christelijk onderwijs dagelijks inademen. Daarom is het zo belangrijk om met elkaar na te denken over de vraag wat christelijk leraarschap is en dat we niet zomaar meegaan in de context waarin we leven. Durven we daar ook tegenin te gaan en keuzes te maken omdat die heilzaam zijn voor onze leerlingen?”

“Het is heel belangrijk dat leerlingen zelf de keus maken om als christen in de wereld te staan”

De twee merken op dat nadenken over de essentie van christelijk leraarschap nog urgenter wordt in de tijd waarin we leven. Zo geeft ook Vermeulen te kennen. “Als ik op scholen met leerkrachten spreek over christelijk burgerschap, stel ik op enig moment de vraag waarom dat belangrijk zou zijn. Eén van de antwoorden die ik dan geef is dat maatschappelijk gezien de kloof groter wordt tussen mensen die naar Gods wil willen leven en die dat niet doen. Dat betekent dat het heel belangrijk is dat leerlingen zelf de keus maken om als christen in de wereld te staan, al gaat dat natuurlijk niet buiten de Heere God om.”

Kunz geeft te kennen dat er binnen de reformatorische wereld een zekere vrees bestaat dat artikel 23 wordt afgeschaft. “Persoonlijk denk ik dat dat artikel eerder wordt uitgehold dan dat het verdwijnt. Maar is de vraag wat voor mensen er voor de klas staan niet veel belangrijker om te stellen? Is die innerlijke uitholling, die secularisatie die ook onder ons gaande is, niet veel urgenter? Als wij als christelijke scholen de missie van christelijk onderwijs hoog willen houden, kom je voor de vraag te staan hoe we beginnende en ervaren leraren op weg kunnen helpen. Hopelijk mag dit boek daaraan bijdragen”, aldus Kunz. 

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem Bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Brink
Nieuws

Minister Van den Brink wil snelrecht inzetten tegen religieus geweld in azc’s

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie wil de bestaande mogelijkheden voor snelrecht gebruiken bij religieus geweld in de asielopvang. Ook steunt hij betere kennis van religie bij COA-medewerkers. Dat zei hij donderdag tijdens het...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Eunice van Zomeren en Tobias Cinjee
Interview

Auteurs over de toekomst van christelijke zorg: "De zorg is eigenlijk 'gekaapt' van de kerk"

Veel Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen hebben christelijke wortels. Maar wat betekent die identiteit nog in een tijd van secularisatie, personeelstekorten en toenemende werkdruk? In het boek Blijvend Bezield onderzoeken Eunice van...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...