Ik stond me te scheren toen dit allemaal begon, gewoon voor de beslagen badkamerspiegel in ons appartement. De bekende geluiden van de dagelijkse bedrijvigheid en het verkeer in de nauwe straatjes beneden me merkte ik nauwelijks op. De stad en ik maakten ons klaar voor de alledaagse dag die voor ons lag. 

Toen trof het me.
Een gedachte, vanuit het niets.
Het is tijd om thuis te komen. 

Ik schrok ervan en stopte abrupt met scheren. Behoedzaam spoelde ik in gedachten een stukje terug. Wat hoorde ik zojuist? Het was onlogisch. Ik ben een Amerikaan, maar toen ik die ochtend voor de badkamerspiegel stond, beschouwde ik de Verenigde Staten niet als mijn thuis. Turkije was thuis. Toen we dit appartement twee jaar eerder hadden gekocht, wisten we dat onze knieën het wel aankonden om op de vierde verdieping te wonen terwijl er geen lift was, maar niet of dat twintig jaar later nog steeds zou lukken. We waren hier voor de rest van ons leven. 

Het is tijd om thuis te komen. 

Mijn hart begon sneller te kloppen, want ik vreesde opeens dat ik wist wat dit betekende. Ik wilde niet eens nadenken over de gevolgen daarvan. Ik was al thuis, maar ik geloof dat er nog een ander thuis is waar ik uiteindelijk naartoe zal gaan. Vertelde God me dat het mijn tijd was om te sterven, tijd om thuis te komen in de hemel? 

Het is tijd om thuis te komen. 

Ik verwierp die gedachte. Dit kan niet van God zijn. Er is nog zoveel te doen. Nee, voorlopig kan het mijn tijd nog niet zijn. 

Drieëntwintig jaar lang woonden en werkten Norine en ik al in Turkije. We hadden elkaar ontmoet in de bibliotheek van Wheaton College. Norine was daar om te studeren en ik was er om naar studerende meisjes te kijken. Ik wilde alleen trouwen met iemand die bereid was zendeling te worden. Van kinds af aan voelde ik een sterke roeping tot zendingswerk die terugging tot op Hudson Taylor, de grote zendeling in China. Toen hij een oud man was, bracht een moeder haar twee zoontjes naar hem toe. Ze vroeg hem om voor hen te bidden en hen apart te zetten voor het zendingswerk.

Inderdaad werden ze zendelingen, en toen een van hen, Stanley Soltau, een oud man was, bracht mijn moeder mij en mijn zusje bij hem. Ze vroeg hem te doen wat Hudson Taylor voor hem had gedaan, en dat deed hij. Omdat ik me misdroeg, kreeg ik een afstraffing, wat het voor mij tot een gedenkwaardige dag maakte. Ik was drie jaar oud en ben het nooit vergeten. Ik weet zeker dat God die dag iets in me legde wat me uiteindelijk samen met Norine naar Turkije heeft gebracht. 

We arriveerden in Istanbul in 1993 en vestigden ons uiteindelijk in Izmir. We hadden kerken gesticht, nationale conferenties georganiseerd, een huis van gebed opgericht en mensen uit andere landen uitgenodigd om samen met ons het Evangelie te verspreiden in steden waar niemand ooit een christen had ontmoet. We hadden inmiddels een vrij groot internationaal team en waren enthousiast over een groep nieuwe zendingswerkers die enkele maanden geleden was gearriveerd om een trainingsprogramma van een jaar bij ons te volgen. 

In onze thuisstad Izmir – het oude Smyrna, gelegen aan de Egeïsche Zee – hadden we gewerkt onder honderden vluchtelingen uit Syrië en Irak die gevlucht waren voor Assad en IS. Sommigen waren slechts op doorreis en hoopten de gevaarlijke bootreis naar Europa te maken. Anderen bleven. Enkelen besloten zelfs terug te keren naar hun eigen vaderland. Voor iedereen deden we wat we konden. Dankzij donaties van kerken konden we dekens, kacheltjes, voedsel, babymelk en allerlei andere spullen verstrekken. 

We hadden ons leven gewijd aan dit land waar zo’n groot deel van de Bijbelse geschiedenis zich heeft afgespeeld. Tegenwoordig zijn er zo’n zesduizend christenen met een moslimachtergrond op een totale bevolking van meer dan tachtig miljoen. Hoe begin je een gemeente als slechts één op de zestienduizend Turken christen wordt? Dat is soms erg ontmoedigend. Toen we in 1993 aankwamen, begonnen we onze taalstudie met z’n twintigen. Vier jaar later waren er nog maar vijf van ons in het land. Uiteindelijk bleven alleen Norine en ik over. 

Onze jaren in Turkije waren niet makkelijk. We wisten van enkele christenen die vanwege hun werk waren vermoord. We ontvingen doodsbedreigingen. Na de eerste dreigementen droeg ik een tijdlang alleen sneakers, die ik stevig dichtsnoerde – iets wat ik zelden doe, omdat ik mijn schoenen graag losjes strik. Dat viel Norine op en ze vroeg waarom ik ondanks de warmte geen sandalen droeg. Mijn antwoord was eenvoudig en pragmatisch: ‘Omdat ik moet kunnen wegrennen.’ 

Dat was een angstige tijd, vooral voor ons als ouders van jonge kinderen, maar het dwong ons het gevaar onder ogen te zien. Als we bij de eerste dreiging al zouden vluchten, konden ze zich wel heel makkelijk van ons ontdoen. We besloten te blijven totdat God ons duidelijk zou maken dat we moesten vertrekken. 

Onlangs waren we bij vluchtelingen aan de Syrische grens geweest, in de buurt van een oorlogsgebied waar de Koerden tegen IS vochten – zo dichtbij dat we de geweerschoten en ontploffende bommen konden horen. Zou een of andere extremist niet op het idee komen ons te ontvoeren en te gijzelen? Norine was telkens weer opgelucht als ze na zo’n bezoek weer terug kon naar Izmir. Maar al met al hadden we de kosten berekend. We kenden de risico’s en accepteerden ze. Turkije was de plaats waar we moesten zijn. Nee, het kon nog geen tijd zijn om ‘thuis te komen’. 

Na mijn scheerbeurt kleedde ik me aan en liep het korte stukje naar ons kerkgebouw. We hadden in de loop der tijd geleerd dat mensen die geestelijke zoekende zijn, vaak op zoek gaan naar een plek waar christenen samenkomen. Daarom hadden we een uithangbord met een kruis aan de gevel bevestigd dat je nauwelijks over het hoofd kon zien. We overtraden geen wetten en probeerden nooit te verbergen wat we deden. Integendeel, we wilden zo zichtbaar mogelijk zijn. 

We hadden geaarzeld over de huur van dit gebouwtje toen we de gemeente stichtten. Een groter pand konden we ons niet veroorloven in het stadscentrum, maar dit stond in de rosse buurt van de travestieten – zou er wel iemand komen opdagen? Maar al snel bleek het een geweldige locatie, waar elke dag duizenden mensen passeerden op weg naar de zee en naar drukke voetgangersgebieden vol winkels en restaurants. 

Op zeker moment legden we de vensterbanken vol christelijke boeken, met een bordje erbij dat mensen ze gratis konden meenemen. En dat deden ze. Al snel gaven we maandelijks meer dan duizend Nieuwe Testamenten weg. 

We hadden nooit een saaie dag in Turkije. Op zondag kon er van alles gebeuren, goede dingen en slechte. Soms baden we voor een bezoeker en waren we getuige van zijn genezing, of iemand verstoorde onze samenkomst door dreigementen te schreeuwen. Als de kerkdeur openstond, stapte er geregeld iemand binnen om eens een kerk van binnen te bekijken. Velen kwamen met vragen en bijna allemaal vonden ze het goed dat we voor hen baden. Degenen die christen werden, haakten na een paar weken of maanden vaak af omdat de druk van familie en vrienden te groot werd. 

Een andere uitdaging was het feit dat er allerlei soorten mensen kwamen, van oprechte zoekers tot mensen die op geld uit waren of problemen wilden veroorzaken. Na verloop van tijd kwamen hun motieven aan het licht. We wisten dat de geheime politie in en uit liep en mensen zeiden weleens dat we voorzichtig moesten zijn, maar we hadden niets te verbergen. En ondanks alles groeide de gemeente, wonderlijk genoeg. 

Als introverte mensen waren Norine en ik niet geknipt voor deze bij uitstek sociale cultuur, maar God had de mensen in Turkije op ons hart gebonden. Bovendien waren we ervan overtuigd dat God ons en de gemeente een heel specifieke opdracht had gegeven: voorbereidingen treffen voor een geestelijke oogst. 

Ik moest me concentreren. Ik moest lessen voorbereiden. Wat ik niet kon gebruiken, was dat die gedachte terugkwam. Maar dat deed hij wel. Als een fluistering, zachtjes maar aanhoudend. 

Het is tijd om thuis te komen. 

Ik kon het gevoel niet van me afschudden dat God me vertelde dat ik me gereed moest maken om Hem te ontmoeten – om te sterven.  Het was niet voor het eerst dat ik in deze kerk stond en dacht dat mijn laatste uur misschien had geslagen. 

Vijf en een half jaar eerder, op 1 april, was ik tijdens een gebedsbijeenkomst even de kerk uitgelopen. Het was druk op straat, zoals gewoonlijk, en ik praatte met een gemeentelid. Een paar travestieten leunden uit de ramen boven ons, lachend en zwaaiend naar de voorbijgangers. 

Plotseling trok een man in een camouflagejack onze aandacht. Hij viel op om een simpele reden: hij richtte een pistool op me vanaf nog geen vier meter afstand. Hij zei niets, maar zag er zeer vastberaden uit en zijn ogen schoten vuur. Ik bevroor. Het enige wat ik zag, was het pistool dat trilde in zijn hand. 

Zes schoten klonken snel na elkaar. Toen liet hij het pistool vallen, bukte zich naar een tas op de grond en haalde een geweer tevoorschijn. Eindelijk deden mijn hersens het weer. Ik wist dat hij me met zo’n geweer niet zou missen. En als hij daarna de kerk zou binnengaan ... dat kon een bloedbad worden. Ik rende naar de schutter, die nog bezig was zijn geweer gebruiksklaar te maken, en nam hem vanaf achteren in de houdgreep. Hij was groter dan ik, sterker ook. Met de moed der wanhoop klampte ik me aan hem vast. Al worstelend haalde hij de trekker over. Het geweer ging af en hij schreeuwde: ‘Jij bent een kerk begonnen en dat tolereren we niet! We maken je af! We vermoorden je! Je moet rekenschap afleggen!’ 

Ik voelde niets. Ik was verdoofd. Ik wist alleen dat ik niet mocht loslaten, dat mijn leven daarvan afhing – en de levens van anderen. 

Uiteindelijk verscheen de politie ten tonele, die de schutter op de grond dwong. Nadat hij was weggevoerd, liep ik de kerk weer binnen. Dankzij de adrenaline had ik mijn potentiële moordenaar in bedwang kunnen houden, maar toen ik ging zitten, raakte ik in shock. Mijn lichaam schudde hevig en ik kon het met geen mogelijkheid stoppen. Toen de spanning wegebde, verbaasde het me dat ik geen angst voelde. God had zo veel over mijn toekomst gezegd dat ik geloofde dat Hij nog plannen voor me had in Turkije, en me in leven zou houden totdat ze in vervulling waren gegaan. Dus toen de regering me twee politieagenten als bodyguards toewees, bedankte ik hen na een paar weken. Ik wist zeker dat hun bescherming niet nodig was. 

In de dagen en weken na deze aanval vroegen sommigen of we in Turkije zouden blijven. Norine en ik wisten het antwoord meteen. We hadden dit al eerder besproken: totdat God ons vertelde dat het tijd was om te vertrekken, bleven we. 

Toen ik die oktoberochtend alleen in het kerkje stond, wist ik niet meer zo zeker dat ik in Turkije kon blijven. Al die woorden over mijn toekomst – was het mogelijk dat God Zijn plannen voor mij aan het inkorten was? 

Het is tijd om thuis te komen. 

‘God,’ bad ik ernstig, ‘er zijn nog zoveel dingen waar ik naar heb uitgezien. Ik wil mijn gezin niet achterlaten. Ik ben er niet klaar voor. Maar ik behoor U toe. Doe wat U wilt. Als U wilt dat ik thuiskom bij U, bereid mijn hart dan voor.’ 

De volgende dag haalde ik Norine op in het retraitecentrum waar ze de nacht had doorgebracht om wat tijd alleen te hebben om te bidden. Samen reden we naar het zomerhuisje aan de kust dat mijn ouders jaren geleden hadden gekocht. Het was een drukke tijd voor ons geweest en hoewel vrienden het huisje hadden gebruikt, hadden we er zelf lang niet zoveel tijd doorgebracht als we van plan waren. Het was heerlijk om samen alleen te zijn, eindelijk mijn nieuwe wetsuit uit te proberen en te zwemmen in het koele, heldere water van de Egeïsche zee. We waren gelukkig. We hadden veel om naar uit te zien. Het leven was goed. 

Ik zei niets over dat hele Het is tijd om thuis te komen. Het schoot nog wel een paar keer door mijn hoofd die dag, maar ik wilde Norine niet ongerust maken. 

De volgende ochtend ging mijn telefoon, terwijl we nog lui aan het ontbijt zaten. Het belletje kwam vanuit de kerk. 

‘Andrew? De politie was hier zojuist, op zoek naar jou. Ze willen weten wanneer je er weer bent.’
‘Dankjewel’, zei ik. ‘Morgen ben ik terug in Izmir.’
Norine en ik lachten naar elkaar. 

‘Dat kan weleens goed nieuws zijn’, zei Norine toen ik had opgehangen. Zo dacht ik er ook over. Een paar maanden eerder hadden we een aanvraag ingediend voor een permanente verblijfsvergunning, waardoor we tot 2099 in Turkije zouden kunnen blijven – de rest van ons leven. Na urenlang formulieren invullen, gesprekken op het politiebureau en lang wachten hadden we goede hoop dat de visa nu klaarlagen. Als de politie ons wilde spreken, zo dachten we, zou dat vast over die verblijfsvergunning gaan. 

Eigenlijk zouden we een paar dagen aan het strand doorbrengen, maar dit was een goede reden om eerder huiswaarts te keren. We maakten het huisje schoon en winterklaar, laadden het eten uit de kastjes en onze druipende wetsuits en handdoeken in het busje en zetten koers naar Izmir. 

Het was donker tegen de tijd dat we parkeerden en de trappen opliepen naar ons appartement. 

‘Kijk eens, schat’, zei Norine toen ze bij de voordeur stond en een stuk papier lostrok dat erop was geplakt. Het was van de politie, die ons liet weten dat we ons zo snel mogelijk bij het plaatselijke politiebureau moesten melden. 

Ik glimlachte. Tijd om thuis te komen? Nee, zeker nog niet. 

Verder lezen? Gods gijzelaar (€19,95) is nu gratis te bestellen bij het betalen van de verzendkosten. Bestel het boek via sdok.nl.