Prof. dr. W.J. op ’t Hof, emerituspredikant binnen de Hersteld Hervormde Kerk (HHK), is sinds 2017 als voorganger verbonden aan de vrije hervormde gemeente van Driedorp. Hij volgde toen ds. W. Roos op, eveneens afkomstig uit de HHK. De gemeente kende ook daarvoor al woelige tijden: in 2014 leidde het vertrek van ds. G. Bijkerk tot een afsplitsing, die resulteerde in de hervormde evangelisatie Voorthuizen. Deze werd opgeheven toen Bijkerk in 2016 met emeritaat ging.

Plotseling ontslag en juridische stappen
Eind juni maakte de kerkenraad bekend dat Op ’t Hof per direct niet langer mocht voorgaan in de gemeente. Het ontslag werd volgens de kerkenraad ingegeven door een vertrouwensbreuk. Het boterde al langere tijd niet tussen de kerkenraad en de predikant. Zo vond men zijn prediking te 'maatschappelijk' en niet 'bevindelijk genoeg'. Ook waren er klachten over zijn catechisaties. Een dieptepunt werd bereikt toen de kerkenraad een Bijbelkring verbood die buiten hun toezicht viel.

Een meerderheid van de gemeenteleden, zo'n 25 families, schaarde zich achter hun predikant en stapte, samen met Op ’t Hof, naar de rechter. In het kort geding van afgelopen vrijdag werd niet alleen gevraagd om het ontslag terug te draaien. Er werd ook gepleit voor verplichte deelname aan een eerder voorgesteld bemiddelingstraject, dat eerder door de kerkenraad was afgewezen.

Tijdens de zitting moest overigens uitgeweken worden naar een grotere zaal vanwege de grote opkomst: leden waren zowel vóór als tegen de predikant aanwezig. Ook op zondag zijn de gevolgen merkbaar: voor het vonnis bleef een deel van de gemeente uit protest weg vanwege het ontslag, na het vonnis dreigt een ander deel weg te blijven uit onvrede over zijn terugkeer.

Rechtbank: ontslag onterecht, predikant moet terugkeren
De rechtbank in Arnhem oordeelde tijdens het kort geding dat het ontslag van Op 't Hof onrechtmatig was. De rechter bepaalde dat de kerkenraad de predikant binnen drie dagen moest toelaten tot al zijn taken, op straffe van een dwangsom van 1500 euro per dag. De precieze motivatie van het vonnis volgt later nog. 

Onheldere statuten en geen hoger kerkelijk gezag
De situatie wordt bemoeilijkt doordat de kerkelijke gemeente niet aangesloten is bij een overkoepelend kerkverband. Dat betekent dus dat er geen hoger kerkelijk gezag is die bij conflicten bemiddelt of beslissingen toetst. Bovendien zijn de statuten van de gemeente summier en op belangrijke punten onduidelijk. Zo is bijvoorbeeld niet expliciet vastgelegd wie de bevoegdheid heeft tot het ontslaan van een predikant - de kerkenraad alleen, of ook de gemeenteleden.

De rechter riep beide partijen dan ook op om de rechtspositie en besluitvormingsprocedures binnen de gemeente beter vast te leggen, om toekomstige conflicten te voorkomen.

Kerkenraad in hoger beroep
De kerkenraad legt zich dus niet neer bij het vonnis en heeft inmiddels ook hoger beroep aangetekend bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Volgens advocaat mr. dr. Teunis van Kooten is de uitspraak van de rechter een inbreuk op de vrijheid van godsdienst. In gesprek met het Reformatorisch Dagblad zegt hij: “Aan de kerk wordt een voorganger opgedrongen voor wie de kerkenraad niet heeft gekozen. Daarmee overschrijdt de rechter ongeoorloofd de grens van de scheiding tussen kerk en staat. Dat kan het kerkgenootschap niet dulden.”

Of de kerkenraad gehoor zal geven aan het vonnis en Op ’t Hof deze zondag weer laat voorgaan, is nog onduidelijk. Van Kooten zegt in gesprek met diezelfde krant: "De kerkenraad beraadt zich daar nog op. Enerzijds ziet zij zich in gewetensnood, anderzijds ligt er een uitspraak. Een hoger beroep schort die uitspraak niet op.”