Donor worden of niet? Als christen kun je het er maar moeilijk mee hebben!

Dagelijks leven 29 augustus 2019 Henk van Blijderveen
orgaandonatie

Onlangs heeft u een paarse folder in de bus gehad met daarop de tekst: “Het nieuwe donorregister. Wat betekent het voor mij?” Deze folder zal bij de meeste ontvangers een afstotingsreactie hebben veroorzaakt. Want al dan niet donor worden is een vraag waar we liever niet over nadenken, omdat het appelleert aan de eindigheid van het leven.

Toch is het verstandig om er aandacht aan te besteden, want wie op 1 juli 2020 nog geen keuze heeft aangegeven in het donorregister, staat vanaf die datum automatisch geregistreerd als donor.

Geen gemakkelijke zoektocht
Ik heb in ieder geval wel een keuze gemaakt. En dat was niet gemakkelijk in de wetenschap, dat ik mijn lichaam van God heb gekregen en dat ik Hem van top tot teen toebehoor.

Daarbij komt, dat donatie in de Bijbel nergens specifiek wordt genoemd. Ik moest het daarom doen met praktische informatie, Bijbelse principes en gebed.

Mijn praktijkervaring
Allereerst dit: wat transplantaties betreft, heb ik al enige praktijkervaring aan de ontvangende kant. Een jaar of 10 geleden heb ik namelijk een hoornvlies mogen ontvangen. En omdat het transplantaat zich niet zo prettig voelde op mijn oog, is het drie jaar geleden vervangen door een hoornvlies, dat beter bij mij bleek te passen. En zo is er na een uitzichtloze periode van 25 jaar, aan de rechterkant een oog en een wereld voor mij opengegaan.

En zo is er na een uitzichtloze periode van 25 jaar, aan de rechterkant een oog en een wereld voor mij opengegaan.

Destijds trok ik de grens bij weefseltransplantatie en zag er geen bezwaren in om een hoornvlies te ontvangen of te doneren. Maar nu ik het onderwerp wat verder heb uitgediept, is mijn visie toch gaan schuiven. Ik zal u daar verderop in het artikel wat meer over vertellen.

Eerst zal ik enkele Bijbelteksten behandelen, die bij de keuze om al dan niet donor te worden, nogal eens worden genoemd. Daarna zullen enkele christelijke en ethische vraagstukken de revue passeren.

Bijbelteksten vóór donatie
Ik zal beginnen met de Bijbeltekst die veel christenen inspireert om donor te worden:

U zult uw naaste liefhebben als uzelf. (Matteüs 22:37b)

Sommige voorstanders van donatie zien in deze tekst zelfs een wettische verplichting om donor te worden, een gebod van God. Daarbij vergetend, dat liefhebben nooit verplicht kan worden gesteld. Het blijft altijd een keuze.

Ook willen voorstanders van donatie nog wel eens verzen uit de Romeinenbrief aanhalen. Een daarvan is Romeinen 12:1.

Ik roep u er dan toe op, broeders, door de ontfermingen van God, om uw lichamen [aan God] te wijden als een levend offer, heilig en voor God welbehaaglijk: [dat is] uw redelijke godsdienst.

Het is weliswaar een tekst die oproept tot levensheiliging, maar ik zou hem niet direct willen verbinden met donatie.

Tot slot noem ik deze mogelijke pro-donatietekst:

Waarin prees u zich dan gelukkig? Want ik [kan] van u getuigen dat u, zo mogelijk, uw ogen zou hebben uitgerukt en aan mij gegeven zou hebben. (Galaten 4:15)

organen zijn niet gemaakt om te dienen als vervangingsexemplaar in een ander lichaam.

Ook hier wordt door de voorstanders een vergezochte link met donatie gelegd. Want hier wordt mijns inziens eerder een sprekend voorbeeld, een “bij wijze van spreken” bedoeld, dan een goedkeuring van donatie.

Bij alle deze teksten wordt bovendien uitgegaan van de persoonlijke vooronderstelling, dat donatie Gods wil is. En dat is nog maar helemaal de vraag.

Bijbeltekst tegen donatie


En moge de God van de vrede Zelf u geheel en al heiligen, en mogen uw geheel oprechte geest, de ziel en het lichaam onberispelijk bewaard worden bij de komst van onze Heere Jezus Christus. (1 Thessalonicenzen 5:23)

Ook hier lijkt het mij, aan de andere kant van het spectrum, vergezocht om op grond van deze tekst donatie te verwerpen. Want wat is onberispelijk? Lichamelijk verkeer ik al jaren in een verre van onberispelijke staat. Zo zijn er een paar kiezen getrokken, wat wervels ontdaan van uitsteeksels en er is een stukje bot uit mijn heup gesneden, waarmee twee van mijn nekwervels zijn vastgezet.

Nee, zowel de vóór- als de tegenteksten moeten danig worden ingekleurd, donatiegewicht in de schaal te leggen. Mij hebben ze in ieder geval niet kunnen helpen bij mijn zoektocht.

Wat mij ook huiverig maakt, zijn de verhalen van mensen, die na een orgaantransplantatie een andere persoonlijkheid leken te hebben gekregen.

Organen zijn lichaamseigen
Waar ik wél wat mee kan, is het feit dat God organen lichaamseigen heeft gemaakt. Het is niet voor niets, dat mensen die een orgaan hebben ontvangen hun hele leven medicijnen moeten slikken tegen afstoting. Medicijnen die ook nog eens hele vervelende bijwerkingen hebben. Zoals een sterk verhoogde vatbaarheid voor infecties en een aanzienlijk grotere kans op het krijgen van kanker. Voor mij zijn dit tekenen aan de wand, dat organen niet gemaakt zijn om te dienen als vervangingsexemplaar in een ander lichaam.

Maar ja, voor hetzelfde geld kan gezegd worden, dat God ons de kennis heeft gegeven om deze medicijnen te ontwikkelen…

Een verzameling organen
In dit verband vraag ik me af waar de grens ligt van het maakbare leven. Waar stopt het proces, waarbij een mens wordt gezien als een klinische verzameling organen en weefsels waarmee naar believen kan worden geschoven?

Andere persoonlijkheid
Wat mij ook huiverig maakt, zijn de verhalen van mensen, die na een orgaantransplantatie een andere persoonlijkheid leken te hebben gekregen.

Hoewel daartegen ingebracht kan worden, dat dit ook door de medicijnen tegen afstoting of een toegenomen vitaliteit kan komen. Maar toch…

Ik geloof dat God bij machte is om het niet bestaande of gebrokene te herscheppen en dat Zijn macht verder reikt dan ons voorstellingsvermogen.

Het opstandingslichaam
En hoe verhoudt donatie zich eigenlijk tot het toekomstige opstandingslichaam, zo vraagt menig christen zich af. Want vroeg of laat krijgt een kind van God een opstandingslichaam, een lichaam dat niet langer aan verval onderhevig zal zijn en dat niet bepaald wordt door tijd en ruimte. In hoeverre tast orgaandonatie dit opstandingslichaam aan?

Zelf geloof ik dat de angst hiervoor ongegrond is, want anders zou iemand die door een frontale botsing verminkt sterft, of die omkomt bij een brand, onmogelijk een opstandingslichaam kunnen krijgen. Nee, ik geloof dat God bij machte is om het niet bestaande of gebrokene te herscheppen en dat Zijn macht verder reikt dan ons voorstellingsvermogen.

Hoe dood is hersendood?
Een behoorlijk essentiële vraag bij orgaandonatie, is wanneer iemand nou eigenlijk dood is? Tot 1968 werd algemeen aangenomen dat de dood intrad, wanneer het hart definitief ophield met pompen.

Om echter de bruikbaarheid van organen te verlengen, zodat ze bruikbaarder worden voor donatie heeft de Harvard universiteit de dood opnieuw gedefinieerd: een mens wordt sindsdien geacht dood te zijn, wanneer hij blijvend in coma is. En zo werd hersendood de nieuwe doodsnorm.

Maar is een hersendode ook werkelijk dood? Ik denk dat iemand waarvan het hart nog klopt wel degelijk leeft. Een mens is toch veel meer dan zijn hersens? Ook ben ik er niet zo zeker van dat de ziel het lichaam heeft verlaten als een mens hersendood is, want lichaam ziel en geest zijn Bijbels gezien één geheel en onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie is de mens dan om dit, omwille van donatie, te scheiden in een lichamelijke dood en een hersendood?

Ook ben ik er niet zo zeker van dat de ziel het lichaam heeft verlaten als een mens hersendood is, want lichaam ziel en geest zijn Bijbels gezien één geheel en onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Horrorscenario
Er zijn in dit verband nogal wat voorbeelden van mensen die aanvankelijk hersendood werden verklaard, maar die toch bij kennis kwamen en zich alles wat bij hun “sterfbed” was besproken konden herinneren.

Stel dat we nog een stapje verder gaan en het komt daadwerkelijk bij zo iemand tot donatie… Wat een horrorscenario, wanneer je als “overledene” moet meemaken dat er zonder verdoving organen uit zijn lichaam worden gehaald, omdat de dood onjuist is gedefinieerd.

Zeker is wél, dat hij na die ingreep echt dood is…

Traumatisch voor nabestaanden
Tot slot wil ik nog stilstaan bij de impact van donatie op nabestaanden. Want bij orgaandonatie gaat de dierbare vrijwel direct na het overlijden onder het mes. Er is voor de nabestaanden nauwelijks tijd om afscheid te nemen. En als hij terugkomt van de operatiekamer is daar ineens die doodskleur. Ook de wetenschap dat er een incomplete dierbare terugkomt van de operatietafel, kan belastend zijn. Het zijn allemaal redenen waardoor de rouwverwerking danig verstoord kan worden.

Ja, de overledene mag dan (als het goed is) niks merken van de donatie, maar zijn daad van naastenliefde is dat vaak niet voor de nabestaanden…

Mijn beslissing
Nu kom ik terug op de eerdergenoemde hoornvliestransplantatie. Ik vertelde u, dat ik destijds de grens heb getrokken bij orgaandonatie en dat ik weinig problemen had met het ontvangen van een donorhoornvlies. Inmiddels is mijn standpunt toch wel veranderd. Want nu ik weet hoe het er aan de gevende kant aan toegaat, is mijn aanvankelijke keuze vóór weefseldonatie, veranderd in een tegen. Ik wil namelijk de tijd krijgen om daadwerkelijk te sterven. Ook moeten mijn nabestaanden de tijd krijgen om ongestoord afscheid van mij te nemen.

En aangezien ik een ander niet wil aandoen wat ik voor mijzelf afwijs, is het logisch dat ik in de toekomst ook zelf geen transplantaat meer wil ontvangen.

Ja, de overledene mag dan (als het goed is) niks merken van de donatie, maar zijn daad van naastenliefde is dat vaak niet voor de nabestaanden…

Het leven verlengen
Donor ja, donor nee? Het is bepaald geen onbelangrijke keuze, maar valt qua gewicht toch volkomen in het niet bij een andere keuze. Ik bedoel de keuze vóór of tegen het offer van Jezus, vóór of tegen verzoening met God.

Want wie een donororgaan heeft gekregen, wandelt wellicht wat langer en wat kwieker op deze aarde rond, maar als hij Jezus Christus niet heeft aangenomen als Heer en Heiland, dan voegt dat donororgaan, behalve wat aardse jaren, helemaal niets toe. Want ook mét dat nieuwe tweedehandsorgaan zal de dood onherroepelijk komen.

En dan zal blijken dat alleen zij die door de Here Jezus zijn verlost, zullen leven tot in eeuwigheid. Daarom is het verspreiden van Gods Woord onnoemelijk veel belangrijker dan het afstaan of ontvangen van een orgaan of weefsel!

De ultieme donatie
Jezus gaf zijn leven om mij te verzoenen met God, waardoor ik nieuw leven ontving. Goedbeschouwd is dát de ultieme donatie. Hij gaf niet een orgaan of wat weefsel, nee, Jezus gaf Zichzelf! En doordat God Hem na drie dagen uit de dood opwekte, geloof ik dat déze donatie in ieder geval wél 100% Gods wil, 100% geslaagd en 100% afstotingsbestendig is!

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem Bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Brink
Nieuws

Minister Van den Brink wil snelrecht inzetten tegen religieus geweld in azc’s

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie wil de bestaande mogelijkheden voor snelrecht gebruiken bij religieus geweld in de asielopvang. Ook steunt hij betere kennis van religie bij COA-medewerkers. Dat zei hij donderdag tijdens het...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Eunice van Zomeren en Tobias Cinjee
Interview

Auteurs over de toekomst van christelijke zorg: "De zorg is eigenlijk 'gekaapt' van de kerk"

Veel Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen hebben christelijke wortels. Maar wat betekent die identiteit nog in een tijd van secularisatie, personeelstekorten en toenemende werkdruk? In het boek Blijvend Bezield onderzoeken Eunice van...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...