Donor worden of niet? Als christen kun je het er maar moeilijk mee hebben!

Dagelijks leven 29 augustus 2019 Henk van Blijderveen
orgaandonatie

Onlangs heeft u een paarse folder in de bus gehad met daarop de tekst: “Het nieuwe donorregister. Wat betekent het voor mij?” Deze folder zal bij de meeste ontvangers een afstotingsreactie hebben veroorzaakt. Want al dan niet donor worden is een vraag waar we liever niet over nadenken, omdat het appelleert aan de eindigheid van het leven.

Toch is het verstandig om er aandacht aan te besteden, want wie op 1 juli 2020 nog geen keuze heeft aangegeven in het donorregister, staat vanaf die datum automatisch geregistreerd als donor.

Geen gemakkelijke zoektocht
Ik heb in ieder geval wel een keuze gemaakt. En dat was niet gemakkelijk in de wetenschap, dat ik mijn lichaam van God heb gekregen en dat ik Hem van top tot teen toebehoor.

Daarbij komt, dat donatie in de Bijbel nergens specifiek wordt genoemd. Ik moest het daarom doen met praktische informatie, Bijbelse principes en gebed.

Mijn praktijkervaring
Allereerst dit: wat transplantaties betreft, heb ik al enige praktijkervaring aan de ontvangende kant. Een jaar of 10 geleden heb ik namelijk een hoornvlies mogen ontvangen. En omdat het transplantaat zich niet zo prettig voelde op mijn oog, is het drie jaar geleden vervangen door een hoornvlies, dat beter bij mij bleek te passen. En zo is er na een uitzichtloze periode van 25 jaar, aan de rechterkant een oog en een wereld voor mij opengegaan.

En zo is er na een uitzichtloze periode van 25 jaar, aan de rechterkant een oog en een wereld voor mij opengegaan.

Destijds trok ik de grens bij weefseltransplantatie en zag er geen bezwaren in om een hoornvlies te ontvangen of te doneren. Maar nu ik het onderwerp wat verder heb uitgediept, is mijn visie toch gaan schuiven. Ik zal u daar verderop in het artikel wat meer over vertellen.

Eerst zal ik enkele Bijbelteksten behandelen, die bij de keuze om al dan niet donor te worden, nogal eens worden genoemd. Daarna zullen enkele christelijke en ethische vraagstukken de revue passeren.

Bijbelteksten vóór donatie
Ik zal beginnen met de Bijbeltekst die veel christenen inspireert om donor te worden:

U zult uw naaste liefhebben als uzelf. (Matteüs 22:37b)

Sommige voorstanders van donatie zien in deze tekst zelfs een wettische verplichting om donor te worden, een gebod van God. Daarbij vergetend, dat liefhebben nooit verplicht kan worden gesteld. Het blijft altijd een keuze.

Ook willen voorstanders van donatie nog wel eens verzen uit de Romeinenbrief aanhalen. Een daarvan is Romeinen 12:1.

Ik roep u er dan toe op, broeders, door de ontfermingen van God, om uw lichamen [aan God] te wijden als een levend offer, heilig en voor God welbehaaglijk: [dat is] uw redelijke godsdienst.

Het is weliswaar een tekst die oproept tot levensheiliging, maar ik zou hem niet direct willen verbinden met donatie.

Tot slot noem ik deze mogelijke pro-donatietekst:

Waarin prees u zich dan gelukkig? Want ik [kan] van u getuigen dat u, zo mogelijk, uw ogen zou hebben uitgerukt en aan mij gegeven zou hebben. (Galaten 4:15)

organen zijn niet gemaakt om te dienen als vervangingsexemplaar in een ander lichaam.

Ook hier wordt door de voorstanders een vergezochte link met donatie gelegd. Want hier wordt mijns inziens eerder een sprekend voorbeeld, een “bij wijze van spreken” bedoeld, dan een goedkeuring van donatie.

Bij alle deze teksten wordt bovendien uitgegaan van de persoonlijke vooronderstelling, dat donatie Gods wil is. En dat is nog maar helemaal de vraag.

Bijbeltekst tegen donatie


En moge de God van de vrede Zelf u geheel en al heiligen, en mogen uw geheel oprechte geest, de ziel en het lichaam onberispelijk bewaard worden bij de komst van onze Heere Jezus Christus. (1 Thessalonicenzen 5:23)

Ook hier lijkt het mij, aan de andere kant van het spectrum, vergezocht om op grond van deze tekst donatie te verwerpen. Want wat is onberispelijk? Lichamelijk verkeer ik al jaren in een verre van onberispelijke staat. Zo zijn er een paar kiezen getrokken, wat wervels ontdaan van uitsteeksels en er is een stukje bot uit mijn heup gesneden, waarmee twee van mijn nekwervels zijn vastgezet.

Nee, zowel de vóór- als de tegenteksten moeten danig worden ingekleurd, donatiegewicht in de schaal te leggen. Mij hebben ze in ieder geval niet kunnen helpen bij mijn zoektocht.

Wat mij ook huiverig maakt, zijn de verhalen van mensen, die na een orgaantransplantatie een andere persoonlijkheid leken te hebben gekregen.

Organen zijn lichaamseigen
Waar ik wél wat mee kan, is het feit dat God organen lichaamseigen heeft gemaakt. Het is niet voor niets, dat mensen die een orgaan hebben ontvangen hun hele leven medicijnen moeten slikken tegen afstoting. Medicijnen die ook nog eens hele vervelende bijwerkingen hebben. Zoals een sterk verhoogde vatbaarheid voor infecties en een aanzienlijk grotere kans op het krijgen van kanker. Voor mij zijn dit tekenen aan de wand, dat organen niet gemaakt zijn om te dienen als vervangingsexemplaar in een ander lichaam.

Maar ja, voor hetzelfde geld kan gezegd worden, dat God ons de kennis heeft gegeven om deze medicijnen te ontwikkelen…

Een verzameling organen
In dit verband vraag ik me af waar de grens ligt van het maakbare leven. Waar stopt het proces, waarbij een mens wordt gezien als een klinische verzameling organen en weefsels waarmee naar believen kan worden geschoven?

Andere persoonlijkheid
Wat mij ook huiverig maakt, zijn de verhalen van mensen, die na een orgaantransplantatie een andere persoonlijkheid leken te hebben gekregen.

Hoewel daartegen ingebracht kan worden, dat dit ook door de medicijnen tegen afstoting of een toegenomen vitaliteit kan komen. Maar toch…

Ik geloof dat God bij machte is om het niet bestaande of gebrokene te herscheppen en dat Zijn macht verder reikt dan ons voorstellingsvermogen.

Het opstandingslichaam
En hoe verhoudt donatie zich eigenlijk tot het toekomstige opstandingslichaam, zo vraagt menig christen zich af. Want vroeg of laat krijgt een kind van God een opstandingslichaam, een lichaam dat niet langer aan verval onderhevig zal zijn en dat niet bepaald wordt door tijd en ruimte. In hoeverre tast orgaandonatie dit opstandingslichaam aan?

Zelf geloof ik dat de angst hiervoor ongegrond is, want anders zou iemand die door een frontale botsing verminkt sterft, of die omkomt bij een brand, onmogelijk een opstandingslichaam kunnen krijgen. Nee, ik geloof dat God bij machte is om het niet bestaande of gebrokene te herscheppen en dat Zijn macht verder reikt dan ons voorstellingsvermogen.

Hoe dood is hersendood?
Een behoorlijk essentiële vraag bij orgaandonatie, is wanneer iemand nou eigenlijk dood is? Tot 1968 werd algemeen aangenomen dat de dood intrad, wanneer het hart definitief ophield met pompen.

Om echter de bruikbaarheid van organen te verlengen, zodat ze bruikbaarder worden voor donatie heeft de Harvard universiteit de dood opnieuw gedefinieerd: een mens wordt sindsdien geacht dood te zijn, wanneer hij blijvend in coma is. En zo werd hersendood de nieuwe doodsnorm.

Maar is een hersendode ook werkelijk dood? Ik denk dat iemand waarvan het hart nog klopt wel degelijk leeft. Een mens is toch veel meer dan zijn hersens? Ook ben ik er niet zo zeker van dat de ziel het lichaam heeft verlaten als een mens hersendood is, want lichaam ziel en geest zijn Bijbels gezien één geheel en onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie is de mens dan om dit, omwille van donatie, te scheiden in een lichamelijke dood en een hersendood?

Ook ben ik er niet zo zeker van dat de ziel het lichaam heeft verlaten als een mens hersendood is, want lichaam ziel en geest zijn Bijbels gezien één geheel en onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Horrorscenario
Er zijn in dit verband nogal wat voorbeelden van mensen die aanvankelijk hersendood werden verklaard, maar die toch bij kennis kwamen en zich alles wat bij hun “sterfbed” was besproken konden herinneren.

Stel dat we nog een stapje verder gaan en het komt daadwerkelijk bij zo iemand tot donatie… Wat een horrorscenario, wanneer je als “overledene” moet meemaken dat er zonder verdoving organen uit zijn lichaam worden gehaald, omdat de dood onjuist is gedefinieerd.

Zeker is wél, dat hij na die ingreep echt dood is…

Traumatisch voor nabestaanden
Tot slot wil ik nog stilstaan bij de impact van donatie op nabestaanden. Want bij orgaandonatie gaat de dierbare vrijwel direct na het overlijden onder het mes. Er is voor de nabestaanden nauwelijks tijd om afscheid te nemen. En als hij terugkomt van de operatiekamer is daar ineens die doodskleur. Ook de wetenschap dat er een incomplete dierbare terugkomt van de operatietafel, kan belastend zijn. Het zijn allemaal redenen waardoor de rouwverwerking danig verstoord kan worden.

Ja, de overledene mag dan (als het goed is) niks merken van de donatie, maar zijn daad van naastenliefde is dat vaak niet voor de nabestaanden…

Mijn beslissing
Nu kom ik terug op de eerdergenoemde hoornvliestransplantatie. Ik vertelde u, dat ik destijds de grens heb getrokken bij orgaandonatie en dat ik weinig problemen had met het ontvangen van een donorhoornvlies. Inmiddels is mijn standpunt toch wel veranderd. Want nu ik weet hoe het er aan de gevende kant aan toegaat, is mijn aanvankelijke keuze vóór weefseldonatie, veranderd in een tegen. Ik wil namelijk de tijd krijgen om daadwerkelijk te sterven. Ook moeten mijn nabestaanden de tijd krijgen om ongestoord afscheid van mij te nemen.

En aangezien ik een ander niet wil aandoen wat ik voor mijzelf afwijs, is het logisch dat ik in de toekomst ook zelf geen transplantaat meer wil ontvangen.

Ja, de overledene mag dan (als het goed is) niks merken van de donatie, maar zijn daad van naastenliefde is dat vaak niet voor de nabestaanden…

Het leven verlengen
Donor ja, donor nee? Het is bepaald geen onbelangrijke keuze, maar valt qua gewicht toch volkomen in het niet bij een andere keuze. Ik bedoel de keuze vóór of tegen het offer van Jezus, vóór of tegen verzoening met God.

Want wie een donororgaan heeft gekregen, wandelt wellicht wat langer en wat kwieker op deze aarde rond, maar als hij Jezus Christus niet heeft aangenomen als Heer en Heiland, dan voegt dat donororgaan, behalve wat aardse jaren, helemaal niets toe. Want ook mét dat nieuwe tweedehandsorgaan zal de dood onherroepelijk komen.

En dan zal blijken dat alleen zij die door de Here Jezus zijn verlost, zullen leven tot in eeuwigheid. Daarom is het verspreiden van Gods Woord onnoemelijk veel belangrijker dan het afstaan of ontvangen van een orgaan of weefsel!

De ultieme donatie
Jezus gaf zijn leven om mij te verzoenen met God, waardoor ik nieuw leven ontving. Goedbeschouwd is dát de ultieme donatie. Hij gaf niet een orgaan of wat weefsel, nee, Jezus gaf Zichzelf! En doordat God Hem na drie dagen uit de dood opwekte, geloof ik dat déze donatie in ieder geval wél 100% Gods wil, 100% geslaagd en 100% afstotingsbestendig is!

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

Meerartikelen

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

kerk
Nieuws

Pastoor laat Onze Vader opnieuw bidden omdat het te zacht klinkt

De Oostenrijkse pastoor Marek Ciesielski heeft tijdens een Sint-Maartensviering in Innsbruck het Onze Vader laten herhalen, omdat de aanwezigen nauwelijks hoorbaar meebaden. Volgens een moeder dreigde hij daarbij de kerk op slot te laten doen. De...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Belder
Column

Zeven deugden: De Kerk staat en valt met de liefde

'De Bijbel en de wereld zijn vol van liefde, maar wel heel verschillend', stelt ds. J. Belder in zijn onderstaande nieuwe column. Na de zeven hoofdzonden bespreekt hij in een nieuwe columnserie de zeven deugden. In de eerste twee bijdragen kwamen...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...