Terreur door jihadisten
De ADF, een jihadistische groepering, houdt vooral in het noordoosten van Congo bloedig huis, voornamelijk onder christenen. De ADF is al geruime tijd actief in delen van de provincie Ituri en de aangrenzende provincie Noord-Kivu. Volgens observaties door mensenrechtenorganisatie APDEF vonden er tussen 6 mei en 13 augustus 2026 48 ADF-aanvallen plaats. Deze aanvallen leidden volgens APDEF tot 307 doden, 103 vermisten, 216 platgebrande huizen, 24 door brand verwoeste motorfietsen en duizenden mensen die uit hun huizen zijn verdreven.

Op 1 september meldde APDEF, na veldbezoeken aan de getroffen gemeenschappen in het Mambasa-gebied in de provincie Ituri, dat ADF-militanten tussen 27 augustus en 1 september ten minste 15 gemeenschappen hebben aangevallen. Daarbij werden zeker 43 christenen, voornamelijk boeren, gedood en ongeveer 53 huizen in brand gestoken. Bezittingen werden geplunderd en ook zouden meerdere inwoners als vermist zijn opgegeven.

De ADF richt hun aanvallen herhaaldelijk op burgers, ondanks de aanhoudende militaire operaties van het Congolese leger (FARDC) en de Oegandese Volksverdedigingsmacht (UPDF). “Laten we bidden voor de veiligheid van de christelijke boeren in het Mambasa-gebied die het slachtoffer zijn van ADF-extremisten”, zegt Rams Malikidogo van APDEF. Hij deelt verder dat de lichamen van sommige slachtoffers nog steeds niet begraven zijn vanwege de onveiligheid in het gebied.

Voorgangers op de vlucht
Lokale partners van Open Doors maken melding van een groot aantal kerkleiders dat moest vluchten om zichzelf en hun gezinnen in veiligheid te brengen. “Predikanten hebben hun kerkgebouwen verlaten. Ze zijn ontheemd en leven in erbarmelijke omstandigheden. Hun kinderen kunnen niet terug naar school vanwege een gebrek aan middelen”, aldus dominee Mumbere.

Dominee Kasereka Biloko van de Baptistenkerk in Mambasa Centre geeft een toelichting op enkele van de recente aanvallen. “De ADF viel op zaterdag 15 augustus aan, ongeveer 20 kilometer van Badisende aan de weg naar Mambasa. Ze hebben mensen gedood, huizen in brand gestoken en enkele inwoners gegijzeld. Tot op 9 oktober is het dorp nog steeds verlaten.” De aanvallen hebben geleid tot een grote toestroom van christenen naar Mambasa Centre, op zoek naar veiligheid.

Ontsnapt aan ontvoerders
Ook zijn er berichten van mensen die aan hun ontvoerders weten te ontsnappen. In de nacht van 27 op 28 september 2026 hebben vermoedelijke ADF-strijders Badisende aangevallen, waarbij twee mensen omkwamen en huizen in brand werden gestoken. De plaatselijke kerkleider, dominee Kambale Kasali, wist met zijn gezin te ontsnappen. Hij en zijn gezin zijn nu ook ontheemd.

Dominee Biloko deelt over de ontsnapping van zijn ambtgenoot: “Geprezen zij de Heer! Dominee Kambale is veilig aangekomen met zijn hele gezin. Hij heeft de muziekinstrumenten uit de kerk mee kunnen nemen.” Het kerkgebouw bleef niet gespaard. “De ADF drong met geweld het kerkterrein binnen en vernielde alle voorwerpen die voor het Avondmaal worden gebruikt.”

De ontheemde predikanten staan voor tal van uitdagingen. De ontsnapte dominee Kambale Kasali en zijn gezin verblijven momenteel bij een gastgezin. Zijn kinderen gaan niet meer naar school en hij heeft geen toegang meer tot zowel zijn kerk als zijn landbouwactiviteiten, die zijn belangrijkste bron van inkomsten vormden.

Dominee Kakule Kowa, hoofd van de Gemeenschap van Baptistenkerken in het district Beni in Bunia, zegt dat de kerk over beperkte middelen beschikt om in de groeiende behoeften van ontheemde predikanten en hun gezinnen te voorzien: “Tot nu toe kan de kerk hen alleen ondersteunen door middel van gebeden en bemoediging.”

Hoop op God
De veiligheidssituatie blijft kritiek langs de weg tussen Badisende en Mambasa. Uit angst voor aanvallen zijn veel gezinnen gestopt met hun landbouwactiviteiten. “We gaan niet meer naar onze akkers en velden. De bevolking is samengepakt in het centrum van Mambasa. De prijzen van basisgoederen zijn gestegen. We leven bij de genade van God”, zegt dominee Biloko.

Hij merkt ook op dat christenen weliswaar nog steeds de kerkdiensten bijwonen, maar dat velen niet langer in staat zijn om bij te dragen aan collectes, omdat ze hun inkomstenbronnen zijn kwijtgeraakt. “We verkeren in grote nood. Moge Gods wil voor ons geschieden. We hebben de hoop niet verloren en we geloven dat God op een dag een einde zal maken aan de ADF-aanvallen”, besluit dominee Biloko.

Ebola-epidemie
Het noordoosten van D.R. Congo kampt momenteel ook met de dodelijkste ebola-epidemie in de geschiedenis van het land. De ziekte verspreidt zich razendsnel, sneller dan de inspanningen om haar in te dammen. Er zijn meer dan 4000 mensen overleden en er zijn meer dan 9000 gevallen bevestigd. De epidemie werd in mei 2026 door de World Health Organisation uitgeroepen tot een noodsituatie van internationaal belang.

74% van de besmettingen vindt plaats in de provincie Ituri, die ook zwaar getroffen wordt door aanvallen van de ADF. De dreiging van hinderlagen en ontvoeringen langs belangrijke routes bemoeilijkt het opsporen van contacten en het isoleren van zieke mensen aanzienlijk.

De ADF valt vaak de gezondheidsinfrastructuur en gezondheidswerkers aan. Honderdduizenden mensen zijn ontheemd als gevolg van het geweld en de onveiligheid in het gebied. Nadat militanten in een vluchtelingenkamp naar wapens hadden gezocht, verlieten alle 9000 mensen het kamp, dat op dat moment te kampen had met een ebola-uitbraak.

Het regeringsleger van D.R. Congo voert ook strijd tegen de M23-rebellen en het nieuw gevormde politiek-militaire Front voor de Heroprichting van de Natie (FRN). Dit ondermijnt de inspanningen van ebola-hulpverleners, aangezien zij onbeschermd achterblijven en daardoor een gemakkelijker doelwit vormen voor aanvallen.

Dit artikel verscheen eerder op de website van Open Doors en is met toestemming overgenomen door Cvandaag.