Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

#392 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over Tom de Wal, Onno Hoes en godsdienstvrijheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Pakistan
Nieuws

Pakistaanse rechtbank kent voogdij 13-jarig christelijk meisje toe aan islamitische ontvoerder

Federale rechters in Pakistan hebben op dinsdag 3 februari het gezag over een 13-jarig christelijk meisje toegewezen aan haar islamitische ontvoerder. Dit gebeurde ondanks eerdere bevindingen dat de ontvoering en gedwongen bekering net als het huweli

Nigeria
Nieuws

Nigeriaanse politie meldt terugkeer 80 ontvoerde kerkgangers, christelijke organisatie ontkent

Volgens de Nigeriaanse politie zijn inmiddels tachtig van de 177 ontvoerde kerkgangers die recent in het noorden van het land ontvoerd werden weer thuis. De Christian Association of Nigeria (CAN) stelt echter geen informatie te hebben die dat bevesti

Rotskoepel
Nieuws

Islamitische geestelijke vindt Rotskoepel in Jeruzalem een belemmering voor vrede

Imam Mohammad Tawhidi van de Global Imams Council sprak recent over de positie van de Rotskoepel op de Tempelberg. Dat deed hij in een gesprek met de Israëlische Midden-Oostenexpert dr. Mordechai Kedar, waarin ook de rol van de Rotskoepel in het vred

Britse parlement
Nieuws

Gelovigen bezorgd nu Britse overheid definitie islamofobie wil aanpassen

Vertegenwoordigers van alle grote religies in Groot-Brittannië zijn bezorgd om nieuwe plannen die de overheid smeedt. De Britse overheid werkt namelijk aan een officiële richtlijn die uitlegt wat zij ziet als ‘anti-moslimhaat'. Gelovigen vrezen op hu

Ds. A. C. Uitslag
Video

CGK-predikant vertelt hoe twintiger na een nachtje stappen tot inkeer kwam

"Op zijn zondeweg kreeg hij met Gods Woord van doen. Het is in de confrontatie met Gods Woord dat God zondaren wil bekeren", aldus ds. A. C. Uitslag. De CGK-predikant uit Urk deelde in een preek een indringend verhaal over een jonge man die bewust af

Ds. W. L. van der Staaij
Nieuws

CGK Kerkwerve hoopt op komst ds. W. L. van der Staaij

De CGK te Kerkwerve hoopt op de komst van ds. W. L. van der Staaij (foto). Op de predikant werd afgelopen week een beroep uitgebracht. In het Zeeuwse dorpje zoeken de christelijke gereformeerden naar een nieuwe gemeentepredikant sinds het vertrek van

Joas Vlieland0
Video

Psalm 101 klinkt op indrukwekkende wijze op Katwijks orgel

Een prachtig fragment voor de liefhebbers van orgelmuziek! Organist Joas Vlieland speelt het voorspel en koraal van Psalm 101 op het grote Van den Heuvel orgel in de Nieuwe Kerk in Katwijk. De muziek ademt rust en eerbied en nodigt uit tot luisteren

Stoffer
Nieuws

Debat coalitieakkoord: de 5 meest opvallende interrupties van CU en SGP

Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over het coalitieakkoord dat D66, VVD en CDA vrijdag presenteerden. ChristenUnie en SGP waren daarbij kritisch maar spraken ook hun steun uit voor delen van het akkoord. Naast de bijdragen van Mirjam Bikker (CU) en

Meerartikelen

New Wine Zomerconferentie
Persbericht

New Wine Zomerconferentie 2026 staat in het teken van ‘voor de goede vrede’

De New Wine Zomerconferentie 2026 in Liempde krijgt als thema voor de goede vrede. Dat heeft New Wine-directeur Bart Visser bekendgemaakt. Met dit thema wil de organisatie inspelen op het groeiende verlangen naar vrede in een wereld die steeds vaker

Bikker Stoffer
Nieuws

Hart voor samenleving en bidden voor beter Nederland: Dit waren de bijdragen van CU en SGP

In het debat over het nieuwe regeerakkoord klonk een opvallend scherp christelijk geluid. Zowel ChristenUnie als SGP spraken steun uit voor delen van het kabinetsplan, maar hielden tegelijkertijd de vinger op gevoelige plekken: wie betaalt uiteindeli

Michael Ray Lewi
Getuigenis

Atheïstische filmmaker gelooft nu in Jezus en maakt documentaire over het universum

Een Amerikaanse filmmaker die jarenlang overtuigd atheïst was, heeft zijn ongeloof achter zich gelaten en belijdt nu openlijk zijn geloof in Jezus Christus. Michael Ray Lewis, regisseur van de nieuwe documentaire Universe Designed, vertelt in een uit

espresso
Column

Heb jij al een espressomoment met God gehad?

Niet iedereen houdt van koffie. Zeker niet van een espresso. Ik wel. Espresso gaat bij mij in een voorverwarmd kopje. Want dat komt de smaak ten goede. Ik moest hieraan denken tijdens een retraite die ik met een groep predikanten had in Abdij Konings

Carola Veldhuizen
Nieuws

CU Renswoude kiest in aanloop naar gemeenteraadsverkiezingen voor naamswijziging

De ChristenUnie-fractie in Renswoude gaat onder een gewijzigde naam deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen van maart. Aanleiding daartoe is de onvrede binnen de Renswoudse afdeling over de landelijke koers van de partij. In het bijzonder als het

Hans van de Breevaart
Nieuws

Voormalig SGP-onderzoeker Hans van de Breevaart nu FVD-lijsttrekker in Dordrecht

Dordrecht verwelkomt Hans van de Breevaart als een nieuwe lijsttrekker voor Forum voor Democratie (FVD). Hij verklaarde zich te willen inzetten om "Dordrecht weer terug te geven aan de Dordtenaren". Van de Breevaart bekleedt momenteel de functie van

Ben Verboom
Interview

Ben Verboom zocht liefde en vond God: “Ik kon alleen maar huilen”

Dominee Ben Verboom kwam op een bijzondere manier ter wereld. “Mijn moeder was dakloos. Ik ben op straat geboren en naar het ziekenhuis gebracht”, vertelt hij. Kort daarna werd hij te vondeling gelegd. “Uiteindelijk ben ik op zoek gegaan naar: wie be

Wilkin van de Kamp
Video

Wat als God zwijgt en gebeden niet verhoord worden? Wilkin van de Kamp antwoordt

In deze aflevering van 'Begin je dag met God' behandelt spreker en schrijver Wilkin van de Kamp Gods zwijgen. Wat betekent het wanneer gebeden onbeantwoord lijken te blijven en Gods nabijheid ver weg voelt? Aan de hand van Psalm 37 laat Van de Kamp z

Ds. M. Klaassen
Video

Hoe weet ik dat God bestaat? Ds. Klaassen antwoordt in Q&A

Een veelgehoorde vraag die mensen stellen is hoe je nu zeker kan weten of God bestaat. Op deze essentiële vraag zijn meerdere antwoorden te geven, zo stelde ds. M. Klaassen tijdens een Q&A van de Family Bible Church in Rotterdam. Bij een van de antwo

Dode Zeerollen
Nieuws

Deel van Dode Zeerollen voor publiek toegankelijk in Washington

In Washington zijn delen van de Dode Zeerollen te zien voor het publiek. De tentoonstelling vindt plaats in het Museum of the Bible. Bezoekers krijgen daar een unieke blik op de oudste bekende handschriften van Bijbelboeken. Dat schrijft CBN News. Vo

Amerikaanse rapper Bad Bunny
Nieuws

Christelijke organisatie roept op tot boycot Super Bowl vanwege optreden omstreden rapper

De Amerikaanse christelijke actiegroep One Million Moms roept christenen op om dit jaar niet naar de Super Bowl te kijken. Aanleiding is de zogeheten halftime show die door de Amerikaanse rapper Bad Bunny ingevuld wordt. Dat schrijft The Christian Po

Rogier ter Veer
Video

Onderzoek toont keerzijde van social media: deskundige geeft toelichting

Het gebruik van sociale media blijft toenemen onder Nederlanders. Tegelijk groeit de zorg over de gevolgen ervan. In het programma Uitgelicht! van Family7 spreekt Rogier ter Veer over de uitkomsten van het nieuwste Nationaal Social Media Onderzoek. B