Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

Patrick & Jeffrey over de Opwekkingsconferentie, asielkoers ChristenUnie en Nigeriaanse christenen
Of beluister op:

Meerartikelen

Studiedag EC
Persbericht

Studiedag over hel, genezing en Israël: hoe blijf je het Koninkrijk centraal stellen?

Hoe ga je als christen om met gevoelige onderwerpen als gebedsgenezing, de hel, alverzoening en de positie van Israël? Die vraag staat centraal tijdens de studiedag Tijd voor het Koninkrijk: heikele thema's en Koninkrijkstheologie, die op zaterdag 20

Elianne Lammers
Interview

Medair-coördinator Elianne ziet Gods voorzienigheid in rampgebied Madagaskar: "Gods kracht houdt nooit op"

Toen in februari een zware cycloon grote delen van Madagaskar verwoestte, ging bij hulporganisatie Medair de telefoon. Een collega viel uit, de nood was hoog en er moest snel iemand ingevlogen worden die het land kende. Binnen een week zat Elianne La

Amnazo
Nieuws

De vrouw van het goede nieuws in een vluchtelingenkamp in Malawi

Stel je voor: van het ene op het andere moment is je leven in gevaar. Je hebt geen tijd om na te denken, spullen te pakken of afscheid te nemen. Urenlang ren je, op de vlucht, op zoek naar veiligheid. Buiten adem bereik je de horizon – maar daar wach

Nienke
Nieuws

Ambulant woonbegeleider Nienke: "Waar onze armen te kort zijn, reiken Gods armen vele malen verder"

"Als hulpverlener wil ik er als mens echt zijn voor de ander, door mijn hart open te stellen en een relatie op te bouwen. De liefde en compassie die Jezus mij geeft, mag ik uitstralen door er te zijn voor de ander. Ik merk dat cliënten zich hierdoor

Honger naar Echtheid
Nieuws

Boekuitgave George Verwer: Honger naar echtheid

"Er is hoop voor christenen die honger hebben naar God. Die erop gebrand zijn om Hem te leren kennen", het is alsof deze woorden gisteren zijn opgeschreven, maar niets is minder waar. In de jaren ’80 maakte George Verwer, oprichter van wereldwijde ze

Ds. J. R. Bulten
Nieuws

Ds. J. R. Bulten ontvangt opnieuw beroep: CGK Scherpenzeel hoopt op zijn komst

Ds. J. R. Bulten (foto) heeft opnieuw een beroep ontvangen. De christelijke gereformeerde kerk te Scherpenzeel hoopt op de komst van de predikant. Vorige week ontving Bulten nog een beroep vanuit Kampen. In Scherpenzeel zoekt men naar een nieuwe geme

Don Ceder en Diederik van Dijk
Nieuws

CU en SGP stellen Kamervragen over bedreigingen christelijke asielzoekers in azc's

ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder (links op de foto) en SGP-Kamerlid Diederik van Dijk (rechts op de foto) hebben Kamervragen gesteld over meldingen van bedreiging, intimidatie en geweld tegen christelijke asielzoekers in Nederlandse opvanglocaties. Aa

Overblijfselen synagoge Chorazin
Nieuws

12-jarige jongen vindt eeuwenoude edelsteen op Bijbelse locatie bij Meer van Galilea

Een 12-jarige jongen heeft een bijzondere archeologische vondst gedaan op een locatie die verbonden is met het optreden van Jezus in Galilea. Tijdens een opgraving in Korazim, in het noorden van Israël, vond hij een zeldzame blauwe edelsteen die moge

Meerartikelen

Stichting Hart van Homo's
Nieuws

Discussie over homoseksualiteit in reformatorische kring laait opnieuw op

Binnen de reformatorische gezindte is discussie ontstaan over de vraag hoe christenen moeten omgaan met homoseksuele gevoelens. Stichting Hart van Homo’s reageert in het Reformatorisch Dagblad op kritiek die eerder werd geuit naar aanleiding van een

Soedan
Nieuws

Ruim drie jaar burgeroorlog Soedan: Christenen "laatst in rij" voor hulp

Het voortdurende conflict in Soedan heeft geleid tot een van ‘s werelds ergste humanitaire crisissen. Naar schatting zijn tussen de 12 miljoen en 14 miljoen mensen ontheemd geraakt, terwijl ongeveer 20 miljoen mensen (meer dan een derde van de bevolk

Henri Nowak - Vickrum Singh Dingwa
Nieuws

Met vijf messteken vermoorde Brit (18) had Bijbeltekst over opstanding op achtergrond telefoon

Vorig jaar werd de 18-jarige Henry Nowak op tragische wijze vermoord in de Engelse stad Southampton. Vlak voor zijn overlijden, had de student een Bijbeltekst over de opstanding als schermachtergrond op zijn telefoon staan. Dat zegt priester Paschal

Jacques Brunt
Video

Hoe de Oranjegekte rond het komende WK Jacques Brunt aan het denken zette

Morgen begint het wereldkampioenschap voetbal (WK) in Mexico, Canada en Amerika. Ook het Nederlands elftal maakt deel uit van de 48 landen die aan het prestigieuze voetbaltoernooi deelnemen. In ons land wordt de zogeheten 'Oranjegekte' steeds beter z

Ds. A. Simons
Video

Volgens ds. Simons is 7 oktober een stipje van de beproeving die over Israël komt

"Ik geloof dat wat op 7 oktober (2023, red.) gebeurd is, dat dat een stipje van de beproeving en loutering is die over Israël komt", dat zei ds. A. Simons tijdens een recente bidstond voor Israël. Tijdens deze bidstond verzorgde de hervormde predikan

PowerParent
Persbericht

PowerParent Dag biedt alleenstaande ouders een dag van rust en bemoediging

Alleenstaande ouders krijgen op zaterdag 20 juni de gelegenheid om even op adem te komen tijdens de PowerParent Dag in Kockengen. De dag is speciaal bedoeld voor ouders die na het verlies van een partner of door andere omstandigheden alleen de zorg v

Lize en Noor
Getuigenis

Drie kinderen uit één gezin laten zich samen dopen: "Dit was de juiste stap"

Voor Lize, Noor en hun broer Benne uit Nijkerk werd Pasen een dag die ze niet snel zullen vergeten. De drie lieten zich gezamenlijk dopen tijdens een doopdienst in de buitenlucht, omringd door familie en vrienden. Extra bijzonder was dat zij werden g

Annelijn de Gier
Opinie

ChristenUnie gevangen in hermeneutische strijd: wie bepaalt de koers?

In de afgelopen vijf jaar zijn de partijcongressen van de ChristenUnie verworden tot een strijdtoneel. Het 54e partijcongres van 6 juni 2026 was daarop geen uitzondering. Dit keer hadden enkele leden van de progressieve flank politieke moties ingedie

Davey van Zon
Interview

Davey van Zon: “Gods plan draait niet om je bestemming, maar om je relatie met Hem”

Wat als Gods plan voor je leven minder draait om een einddoel en meer om de weg ernaartoe? Die vraag houdt auteur Davey van Zon al jarenlang bezig. In zijn onlangs verschenen boek ‘Gods plan, jouw leven’ schrijft hij over Gods leiding, keuzes maken e

rechtspraak
Nieuws

Kort geding GerGem Tricht-Geldermalsen uitgesteld vanwege wrakingsprocedure

Het kort geding dat acht voormalige diakenen van de Gereformeerde Gemeente (GG) Tricht-Geldermalsen hebben aangespannen, is uitgesteld. Eerst moet een wrakingsverzoek worden behandeld tegen de rechter die de zaak zou behandelen. Dat meldt het Reforma

Boko Haram
Nieuws

Honderden ontvoerden bevrijd uit Boko Haram-kamp in Nigeria

Meer dan 360 Nigerianen die maandenlang gevangen werden gehouden door de islamitische terreurbeweging Boko Haram, zijn vrijgekomen uit een afgelegen berggebied in het noordoosten van Nigeria. Lokale leiders spreken zelfs van meer dan 400 vrijgelaten

India gebed
Nieuws

Zeker 25 christenen gewond bij aanval op kerkdienst in India

Minstens 25 christenen zijn gewond geraakt nadat een groep hindoe-nationalisten een gebedsdienst aanviel in het dorp Sadrapal, in de Indiase deelstaat Chhattisgarh. Onder de slachtoffers bevinden volgens International Christian Concern zich de zwange