Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #2: Echtscheiding in de kerk
Of beluister op:

Meerartikelen

Laura Perry
Interview

Voormalig transgender Laura Perry-Smalts deelt haar verhaal: "God veranderde mijn hart"

Hoe ga je als christen om met iemand die zich transgender noemt? En hoe blijf je trouw aan Bijbelse overtuigingen zonder mensen af te wijzen? Het zijn vragen waar steeds meer kerken, ouders en jongeren mee worstelen. Voormalig transgender Laura Perry

Robert Plomp
Column

Christenen begrijpen elkaar vaak verkeerd: vijf stappen naar een eerlijk gesprek

Waarom lopen gesprekken over geloof en Bijbeluitleg zo vaak vast? Volgens Robert Plomp komt dat niet alleen doordat we van mening verschillen, maar vooral doordat we elkaar onvoldoende begrijpen. Hij beschrijft een praktische route voor gesprekken tu

Pakistan demonstratie
Nieuws

Pakistaanse christenen demonstreren in Den Haag voor geloofsvrijheid

De Pakistaans-christelijke gemeenschap in Nederland organiseert op woensdag 1 juli een vreedzame demonstratie in Den Haag. Op deze manier vragen zij aandacht voor de situatie van Pakistaanse christenen die vanwege hun geloof vervolgd zijn en bescherm

Tanzania
Nieuws

Christelijke vrouw ontvoerd en mishandeld in Tanzania: "Ze zeiden dat ik Jezus moest afzweren"

Een christelijke vrouw op het eiland Zanzibar, onderdeel van Tanzania, is ontvoerd en zwaar mishandeld vanwege haar geloof. Dat meldt International Christian Concern (ICC), een waakhond op het gebied van christenvervolging. De vrouw, Ester Felisian W

Van Reenen
Opinie

Biddende voetballers maakt WK-kijken nog niet christelijk

Het is best indrukwekkend: de Curaçaose voetbalploeg die als geheel betrokken is bij een aanbiddingsdienst. Voetballers van twee tegenstanders die na afloop van de wedstrijd samen bidden. Maar maakt dat het kijken naar het WK voetbal christelijk? Nee

China
Nieuws

Amnesty reageert op massale inval Chinese kerk: twee kerkleiders nog steeds vast

De internationale mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft de Chinese autoriteiten opgeroepen twee protestantse kerkleiders onmiddellijk vrij te laten. De oproep volgt op de grootschalige politieactie tegen de Early Rain Covenant Church i

Leah
Nieuws

Leah Sharibu nog altijd vermist: christenen demonstreren voor haar vrijheid

In de Verenigde Staten organiseren christelijke organisaties op 18 juni een demonstratie bij de Nigeriaanse ambassade in Washington D.C. Met de actie vragen de organisatoren aandacht voor de Nigeriaanse scholiere Leah Sharibu die acht jaar geleden we

USA-Iran
Nieuws

'Helft van Amerikaanse evangelicals kritisch op Trumps Iran-beleid'

Ongeveer de helft van de Amerikaanse evangelicals vindt dat het beleid van president Donald Trump op het gebied van Iran en immigratie niet overeenkomt met hun christelijke overtuigingen. Dat blijkt uit een nieuwe peiling van persbureau Reuters en on

Meerartikelen

 St. Matthew-in-the-City in Auckland
Nieuws

Nieuw-Zeelandse kerk protesteert met opvallend billboard tegen genderwet

Een Anglicaanse kerk in Nieuw-Zeeland heeft een opvallend billboard geplaatst uit protest tegen een wetsvoorstel dat de begrippen 'man' en 'vrouw' wettelijk wil definiëren op basis van biologisch geslacht. Met de actie wil de kerk aandacht vragen voo

Robin van Soolingen
Interview

Wereldkampioen karate Robin van Soolingen knielde voor Jezus: "Hij overspoelde mij met liefde"

Als kind leerde Robin van Soolingen al vroeg dat hij het vooral zelf moest doen. Op zijn zevende begon hij met karate omdat hij zich onveilig voelde en zich staande wilde houden op het schoolplein. Het bracht hem uiteindelijk nationale en internation

Hersteld hervormde kerk Genemuiden
Nieuws

Drie kandidaten binnen Hersteld Hervormde Kerk ontvangen preekbevoegdheid

De Hersteld Hervormde Kerk heeft preekbevoegdheid verleend aan de drie kandidaten H. Pool, H. A. Overduin en J. M. Heldoorn. Dat maakte het kerkverband zelf afgelopen week via haar website bekend. Pool (Moerkapelle), Overduin (Hendrik-Ido-Ambacht) en

Raad van vrouwen
Analyse

Tijd voor een 'raad van vrouwen' in de kerk? Dit zegt de Bijbel

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk is al decennialang een van de meest gevoelige onderwerpen binnen een deel van de christelijke wereld. Dit gesprek kreeg de afgelopen weken een nieuwe wending. Niet de vraag of vrouwen predikant of ou

Annelies Bos
Interview

Annelies Bos over echtscheiding en kerkpijn: “Je verliest iemand die nog leeft”

"Echtscheiding is rouw om iemand die nog leeft", zegt psychosociaal werker Annelies Bos in Van Hart tot Hart, het interviewprogramma van Cvandaag. Ze spreekt openlijk over schaamte, gebrokenheid, kerkpijn en de vraag hoe christenen trouw en genade bi

Dr. Bart Jan Spruyt
Opinie

Eerste Kamer zet orthodoxe christenen verder onder druk

Een inperking van de godsdienstvrijheid en een instrument in liberale handen om in het leven van orthodoxe gemeenschappen in te grijpen. Dat is het betreurenswaardige resultaat van de acceptatie van de anti-conversiewet in de Eerste Kamer. De Eerste

TUA
Nieuws

Aantal toegelaten studenten predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken stijgt naar zes

Het curatorium van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) heeft dinsdag drie studenten toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 22-jarige J. A. (Julian) Hoogendoorn, de 32-jarige A. D. (Andries)

Eerste Kamer
Nieuws

Eerste Kamer stemt in met verbod 'homogenezing'; SGP waarschuwt voor gevolgen

De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met de omstreden Wet strafbaarstelling conversiehandelingen. Met de nieuwe wet worden bepaalde vormen van zogenoemde conversietherapie of 'homogenezing' strafbaar. Het wetsvoorstel werd aangenomen met 57 stemme

Zanzibar
Nieuws

Voorganger op Zanzibar mishandeld: "Ik dacht dat ik zou sterven"

De christelijke voorganger Ester Felisian Wakala uit Zanzibar (Tanzania) heeft in april twee gewelddadige aanvallen overleefd. Ze werd daarbij ontvoerd en mishandeld, wat haar leven in gevaar bracht. Wakala, die een kleine christelijke gemeenschap le

Arjan Banninga
Video

Terugkijken: Arjan Banninga over Russische aanvallen op Kiev

De Oekraïense hoofdstad Kiev is opnieuw getroffen door zware Russische aanvallen. Daarbij werd volgens berichtgeving ook schade toegebracht aan een historisch kloostercomplex. Arjan Banninga van stichting Hope4Ukraine was op het moment van de bombard

China
Nieuws

Grootschalige politie-inval in Chinese kerk: SDOK roept op tot gebed

Bij een grootschalige politie-inval in een samenkomst van de Early Rain Covenant Church in China zijn gisteren kerkleiders, gemeenteleden en kinderen meegenomen. De meesten zijn inmiddels weer vrijgelaten. SDOK roept christenen op wereldwijd te bidde

Soedan
Nieuws

Soedanese christen mishandeld in kerk van vluchtelingenkamp

Een Soedanese christen is mishandeld terwijl hij zich in een kerk in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan bevond. Dat meldt mensenrechtenorganisatie en waakhond op het gebied van christenvervolging International Christian Concern (ICC). Volgens de or