Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

#394 Jeffrey & Erik Bakker over huiskerken en de Nederlandse kerkcultuur
Of beluister op:

Meerartikelen

Bangladesh
Nieuws

15 christelijke families werden in aanloop naar verkiezingen Bangladesh bedreigd

Vorige week behaalde een centrumrechtse partij de overwinning bij de verkiezingen in Bangladesh. Desondanks groeide de invloed van islamitische partijen, die een recordaantal zetels in de wacht sleepten. Dit resultaat wekt zowel optimisme als bezorgd

Salomé Huijser
Video

Christelijk meisje (15) spreekt burgemeester toe tijdens azc-protest

In het Zuid-Hollandse dorp Nieuw-Lekkerland protesteerden vorige week zo'n 2000 mensen tegen de komst van een azc. De 15-jarige christen Salomé Huijser verzorgde een speech en richtte zich tot de burgemeester van het dorp, Theo Segers. Salomé merkte

Paus Leo
Nieuws

Paus Leo wijst deelname aan 'Gaza-plan' van Trump af

Het Vaticaan zal niet deelnemen aan een Amerikaans plan waarin de wederopbouw en het toekomstig bestuur van Gaza wordt besproken. Dat heeft kardinaal Pietro Parolin, de staatssecretaris van het Vaticaan, dinsdag in Rome bevestigd. Daarmee wijst paus

Ds. A. Simons
Video

Ds. Simons wijst op gebrek aan kennis over de rechtvaardiging

"Kennis en vertrouwen zijn een tweeling die je niet van elkaar kunt losmaken. Er is geen kinderlijk vertrouwen zonder kennis. Daarom is dit één van de struikelblokken in het leven van de gelovigen", aldus ds. Simons. In een preek over Zondag 23 van d

Sela
Video

Sela deelt wederom nieuwe single van onlangs verschenen paasalbum

'Vergeef ons', zo heet de allernieuwste single van de christelijke zanggroep Sela. Het lied maakt deel uit van het nieuwe paasalbum dat eind vorige maand verscheen. 'Vergeef ons' gaat specifiek in op het lijden en sterven van de Heere Jezus, maar ste

Trump
Nieuws

Rechter fluit Trump terug en verbiedt ICE-invallen in bepaalde kerken

Een Amerikaanse federale rechter, Dennis Saylor IV, heeft een voorlopig bevel uitgevaardigd dat de immigratiedienst (ICE) verbiedt om invallen uit te voeren in bepaalde kerken. De rechter noemde het beleid van de overheid dat dergelijke invallen toes

Martin Koornstra
Podcast

Martin Koornstra in Cvandaag podcast over bidden en zorgen voor zijn dochter

Martin Koornstra's dochter leeft al 28 jaar met een ernstige beperking. Tot op de dag van vandaag is er geen duidelijke medische diagnose. “Artsen kennen de symptomen, maar het heeft geen naam”, zegt Koornstra. Met Jan Pool vertelt de oprichter van R

Eppo Bruins
Opinie

De kerk past niet in een links-rechts hokje

Ik houd er altijd van wanneer scheldwoorden zich ontwikkelen tot geuzennamen. Dat is een teken van emancipatie. Klimaatdrammer, wappie en natuurlijk de geuzen zelf, zijn mooie voorbeelden. Ik zag een nieuwe loot aan de stam: Bart Bolhuis (voormalig C

Meerartikelen

Jan Achterberg
Interview

Als christen op de Olympische Spelen? "We hebben aanbidding te smal gemaakt"

Kan een christen op de Olympische Spelen vol voor goud gaan en daar ondertussen God mee eren? Voormalig marathonschaatser en ‘sportkapelaan’ Jan Achterberg denkt van wel. “Het aanbidden van God hebben we te smal gemaakt.” Geloof past voluit in de top

Vader en kind
Nieuws

Tweede Kamer stemt in met motie CU en SGP: vaderbetrokkenheid prominent op agenda

De Tweede Kamer heeft een motie van Don Ceder (ChristenUnie) en Chris Stoffer (SGP) aangenomen die het kabinet oproept om actief werk te maken van het vergroten van vaderbetrokkenheid in de eerste 1000 dagen van een kind. Dat meldt het ChristenUnie-K

Ds. Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel behandelt Psalm 93: "Een loflied dat Gods glorie bezingt"

In deze gebedsvlog van de IZB behandelt ds. Ron van der Spoel Psalm 93. Deze psalm bezingt Gods koningschap en heiligheid. De PKN-predikant benadrukt hoezeer God, door Zijn heiligheid, laat zien hoe anders en groter Hij is dan ons. Tegelijk komt God

Catholicos Karekin II
Nieuws

Armenië start rechtszaak tegen hoofd Armeens-Apostolische Kerk

In Armenië is een strafzaak gestart tegen Catholicos Karekin II, het hoofd en hoogste geestelijke leider van de Armeens-Apostolische Kerk. Dat schrijft The Christian Post. De stap vergroot de spanningen tussen de regering en de kerk. Mensenrechtenorg

Felix Ngole
Nieuws

Christen wint hoger beroep nadat werkgever baan introk om berichten op social media

Maatschappelijk werker en christen Felix Ngole heeft een belangrijke overwinning behaald in de rechtbank. Ngole zag een baanaanbod ingetrokken worden nadat hij via sociale media zijn visie op huwelijk en seksualiteit had uitgesproken. De rechtbank oo

Christelijk Koor Jigdaljahu
Video

Christelijk Koor Jigdaljahu zingt het prachtige 'Leid mij Heer, o machtig Heiland'

'Laat mij zijn een Godsgetuige, sprekend van U meer en meer. Leid mij steeds door Uwe liefde, groeiend naar Uw beeld, o Heer’, deze woorden zijn afkomstig uit het prachtige lied Leid mij Heer, o machtig Heiland. Het lied, dat een vertaling is van het

Ds. M. Karens
Video

Terugkijken: Ds. Karens (GerGem) vertelt over zijn bijzondere route tot het ambt

Ds. M. Karens is sinds 1994 predikant binnen de Gereformeerde Gemeenten (GG). Waar sommige predikanten al van jongs af aan zich tot het ambt geroepen weten, ontstond dat bij Karens later. Voordat Karens zich geroepen wist om dominee te worden, had hi

kerk
Nieuws

Wantrouwen en onveiligheid: de lastige positie van bekeerlingen in Egypte

In Egypte staat iemands religie zwart op wit op de identiteitskaart. Dat gegeven heeft grote gevolgen voor christenen die zich vanuit de islam tot Christus hebben bekeerd. Kerken vragen bij de ingang vaak om een identiteitsbewijs. Niet uit wantrouwen

Samyn
Nieuws

Vlaams Belang wil dat België steviger optreedt tegen christenvervolging Iran

De Belgische politieke partij Het Vlaams Belang dringt aan op een steviger optreden van België tegen de vervolging van christenen in Iran. Kamerlid Ellen Samyn uit haar bezorgdheid over de gevangenschap van minstens 26 christenen die in Iran gevangen

Pro Life
Persbericht

Eerste Pro Life Dag in Putten: ‘Sta op voor het ongeboren leven’

Op zaterdag 28 februari vindt in Putten voor het eerst een Pro Life Dag plaats. De organisatie, stichting Powerful Woman, wil christenen inspireren en informeren over de bescherming van het ongeboren leven. Aanleiding is volgens de initiatiefnemers d

Jemen
Nieuws

Christenvervolging Jemen neem toe: tientallen christenen gearresteerd of verdwenen

In Jemen zijn de afgelopen maanden minstens twintig christenen aangehouden vanwege hun geloof. Deze recente arrestaties, die mensenrechtenorganisaties ook hebben opgemerkt in Houthi-gecontroleerde gebieden, tonen aan dat het christendom groeit in het

kerk
Persbericht

Groep linkse christenen lanceert vlak voor lokale verkiezingen nieuw initiatief: de Linkse Kerk

Vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen lanceert een groep linkse, politiek betrokken christenen een nieuw initiatief: de Linkse Kerk. Met dit initiatief willen de initiatiefnemers christenen in Nederland uitdagen om linkse politiek met nieuwe ogen te