Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #7: Arnold Huijgen over eeuwige straf en de hel
Of beluister op:

Meerartikelen

IPC
Nieuws

Christenen voor Israël getroffen door importverbod: IPC dreigt met kort geding

Het Israel Producten Centrum (IPC), dat nauw verbonden is aan Christenen voor Israël, heeft de Nederlandse Staat formeel gesommeerd af te zien van het voorgenomen import- en verkoopverbod voor producten uit Israëlische nederzettingen in Judea, Samari

bijbel
Persbericht

Bijbelverspreiding 2025: opnieuw wereldwijde groei digitaal Bijbellezen

Wereldwijd werden in 2025 bijna evenveel Bijbeledities verspreid als in 2024. Online bereikt de Bijbel steeds meer mensen, terwijl de verspreiding van gedrukte Bijbels iets afneemt en duurder geworden is. Aldus het jaarlijkse rapport van de United Bi

Ben Verboom
Opinie

Zijn er vier of vijf bedieningen volgens de Bijbel?

Zijn er vier of vijf bedieningen? Ben Verboom stelt dat er zonder twijfel sprake is van vijf bedieningen, maar andere stellen dat het er vier zijn omdat de bediening van herder en leraar dezelfde zijn. Onder meer Chris Verhagen sprak in het verleden

pakistan
Nieuws

Pakistaanse rechter spreekt daders vrij van moord op christelijk echtpaar

Het Pakistaanse Hooggerechtshof heeft de laatste drie mannen vrijgesproken die waren veroordeeld voor de moord op het christelijke echtpaar Shahzad Masih en Shama Bibi. Het echtpaar werd in 2014 door een woedende menigte mishandeld en levend verbrand

Pakistan
Nieuws

Europese politici roepen Pakistan op christelijke meisjes beter te beschermen

Leden van het Europees Parlement en mensenrechtenorganisaties roepen Pakistan op meer te doen om christelijke en hindoeïstische meisjes te beschermen tegen ontvoering, gedwongen bekering tot de islam en gedwongen huwelijken. Volgens hen blijven minde

 gebouw van de Nationale Vergadering
Nieuws

Franse christenen spreken van 'ethische breuk' na goedkeuring euthanasiewet

Christenen in Frankrijk reageren met grote teleurstelling op de goedkeuring van de nieuwe euthanasiewet. Volgens de Nationale Raad van Evangelicals in Frankrijk (CNEF) betekent de wet een ingrijpende ethische koerswijziging die kwetsbare mensen onder

Tawila-vluchtelingenkamp Soedan
Persbericht

Tearfund luidt noodklok om situatie in Soedan

Vorige week bezocht Tearfund-directeur Guido de Vries het Tawila-vluchtelingenkamp in het westen van Soedan. De gesprekken met de mensen daar schetsen een onthutsend beeld van de gruwelijkheden die de RSF (Rapid Support Forces, red) in het land uitvo

William Upham
Nieuws

Amerikaanse oud-marinier noemt Trump antichrist en roept op tot zijn dood

Het Amerikaanse Korps Mariniers heeft afstand genomen van uitspraken van William Upham. De voormalig marinier en kandidaat voor het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden noemt president Donald Trump de antichrist. Ook zei hij zelfs dat Trump gedood moe

Meerartikelen

ds. W.J. van den Brink
God

Waarom vielen sommige engelen wel en andere niet? Ds. Van den Brink geeft uitleg

Waarom konden engelen van God afvallen, maar lijken de goede engelen dat nu niet meer te kunnen? En waarom nam de duivel niet alle engelen mee in zijn opstand, terwijl de zonde van Adam wél gevolgen had voor de hele mensheid? Op die vragen gaat ds. W

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel over Psalm 94: God laat onrecht niet ongestraft

God is niet alleen Koning, maar ook Rechter. Die boodschap staat centraal in een gebedsvlog van de IZB, waarin Ron van der Spoel stilstaat bij Psalm 94. Volgens hem biedt deze psalm hoop aan mensen die worstelen met onrecht en zich afvragen waarom Go

Gerrianne
Video

Mercy Ships geeft inkijkje in dagelijks leven van verpleegkundige aan boord

Hoe ziet een werkdag eruit op een ziekenhuisschip van Mercy Ships Nederland? In deze video neemt vrijwilliger en verpleegkundige Gerrianne kijkers mee in haar dagelijkse leven aan boord van de Global Mercy. Naast de medische zorg is er veel aandacht

Terdege Zomerfair
Persbericht

Terdege Zomerfair keert terug naar Kasteel Groeneveld: vier dagen vol ontmoeting en inspiratie

Van woensdag 22 tot en met zaterdag 25 juli vindt de Terdege Zomerfair weer plaats op het landgoed van Kasteel Groeneveld in Baarn. Bezoekers kunnen vier dagen lang genieten van een gevarieerd programma met muziek, workshops, kinderactiviteiten, lezi

David
Video

David Diaz de la Cruz is zondag te gast in de zomerherhaling Hour of Power

In deze zomerherhaling van Hour of Power is David Diaz de la Cruz te gast. Jan van den Bosch heeft een zeer indrukwekkend en kwetsbaar gesprek met hem over zijn geschiedenis van misbruik, drugs en criminaliteit. Een mooi geloofsverhaal dat je niet wi

Patrick
Opinie

Ik schaam mijzelf diep voor mijn land

Een jaar of tien geleden voerde ik regelmatig gesprekken met mensen uit de pro-life beweging. Voor werk, maar ook privé. Sommigen van hen werden door anderen als behoorlijk radicaal gezien. Ze waarschuwden me dat de abortuspraktijk in Nederland steed

Jordaan
Nieuws

Israël bereidt zich voor op 2030: werkgroep moet band met christelijke wereld versterken

Israël is begonnen met de voorbereidingen voor het jaar 2030, wanneer christenen wereldwijd stilstaan bij de tweeduizendste herdenking van de doop van Jezus in de Jordaan. Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar heeft daarvoor een speciale werkg

Daniel en Bianca Samson
Nieuws

Christelijk echtpaar zoekt in VS steun voor dochters die Zweden niet wil teruggeven

De Roemeense christelijke ouders Daniel en Bianca Samson zoeken nu ook in de Verenigde Staten steun voor de terugkeer van hun dochters Sara en Tiana. De meisjes werden eind 2022 door de Zweedse jeugdzorg uit huis geplaatst. Volgens de ouders speelde

generale synode van de Church of England
Nieuws

Church of England aanvaardt omstreden document over Israël

De generale synode van de Church of England heeft ingestemd met een voorstel om een reeks documenten van Palestijnse christenen, waaronder het omstreden Kairos Palestine II, officieel in ontvangst te nemen en binnen de kerk te bespreken. De beslissin

Nigeria
Nieuws

Minstens 25 christenen gedood bij nieuwe aanvallen in Nigeria

Bij twee afzonderlijke aanvallen in de Nigeriaanse deelstaten Plateau en Benue zijn in het afgelopen weekend minstens 25 christenen om het leven gekomen. Onder de slachtoffers is ook een baby van twee maanden oud. Lokale inwoners en christelijke orga

Hooggerechtshof Pakistan
Nieuws

Pakistaans Hooggerechtshof spreekt laatste verdachten vrij van moord op christelijk echtpaar

Het Hooggerechtshof van Pakistan heeft de laatste drie mannen vrijgesproken die nog waren veroordeeld voor de gruwelijke moord op het christelijke echtpaar Shahzad Masih en Shama Bibi. Het echtpaar werd in 2014 levend verbrand nadat zij ten onrechte

Mirjam Oosterhoff
Persbericht

Mirjam Oosterhoff nieuwe bestuursvoorzitter Youth for Christ

Mirjam Oosterhoff is de nieuwe bestuursvoorzitter van Youth for Christ Nederland. Deze maand heeft zij het stokje overgenomen van Dennis Mohn, die negen jaar voorzitter van bestuur is geweest. Mohn heeft zijn werk met veel passie gedaan, maar moet er