Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Nigeriaanse christenen
Nieuws

Christelijke dorpsleider gedood bij hinderlaag in Nigeria: 'Hij was een vredestichter'

In Centraal-Nigeria is begin deze maand een christelijke dorpsleider omgekomen bij een gewelddadige hinderlaag. Dat meldt International Christian Concern. Het slachtoffer is James Jatau, het dorpshoofd van Hurra, een klein landbouwdorp in de staat Pl

Rotterdam
Nieuws

SGP bezorgt CU slecht nieuws en doet mee met gemeenteraadsverkiezingen Rotterdam

SGP gaat deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Dat zou slecht nieuws kunnen zijn voor de ChristenUnie. Nadat beide partijen decennialang als combinatiepartij samenwerkten in Rotterdam, doen ze nu afzonderlijk mee waardoor ze wellic

Onno Hoes
Nieuws

Gemeente Tilburg wil vaker handhaven bij "illegale" religieuze samenkomsten

De gemeente Tilburg is van plan vaker te gaan handhaven als er religieuze samenkomsten plaatsvinden op locaties die dat niet specifiek in hun bestemmingsplan hebben staan. Waarnemend burgemeester Onno Hoes zei maandagavond dat die religieuze bijeenko

Nigeria
Nieuws

Fulani-herders zaaien dood en verderf in Nigeria: tien christenen omgekomen bij aanvallen

In het oosten van Nigeria zijn tien christenen omgekomen bij gewelddadige aanvallen door Fulani-herders. Dat meldt Morning Star News. De aanvallen vonden plaats in de nacht van zaterdag op zondag in vier dorpen in de staat Taraba. Het gaat om de dorp

Bijbels
Nieuws

Recordverkoop Bijbels in Verenigd Koninkrijk en Amerika: 'Begin van stille opwekking'

De verkoop van Bijbels is de afgelopen jaren sterk toegenomen in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In beide landen zijn zelfs recordniveaus bereikt. Dat schrijft The Christian Post. De cijfers wijzen op een hernieuwde interesse in geloo

Hindoes
Nieuws

Hindoes vallen evangelisten aan; meerdere gewonden en bus in brand gestoken

In de Zuid-Indiase deelstaat Andhra Pradesh is vorige week een minibus met christelijke evangelisten aangevallen door hindoe-nationalisten. Het incident vond plaats bij het dorp Korrakudu. Meerdere inzittenden raakten gewond en het busje van de evang

Van Reenen
Opinie

Er zijn zoveel kerken: valt dat nog uit te leggen?

In het contact met niet-christenen wil je dat er zo min mogelijk obstakels zijn. Veel mensen hebben zelf al barrières genoeg, het zou niet goed zijn als christenen zelf dan nóg een barrière vormen om te komen tot geloof in de Heere Jezus. Maar helaas

Ds. N. H. de Graaf
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Hoornaar: ds. N. H. de Graaf

De hervormde gemeente te Hoornaar heeft een nieuwe dominee: Ds. N. H. de Graaf (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Zuid-Hollandse dorp volgt De Graaf ds. H. Klink op. Laatstgenoemde predikant ging vorig jaar, na een pe

Meerartikelen

Ds. P. den Ouden
Video

HHK-predikant: "Door Christus is er bekering mogelijk in onbekeerlijke harten"

In een recente preek over Mattheüs 3 vers 2 benadrukt ds. P. den Ouden (HHK) dat bekering niet het beginpunt is, maar een vrucht van Gods genade die in Christus nabij is gekomen. Met enkele citaten van Johannes Calvijn maakt Den Ouden helder dat niet

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp noemt innerlijke worstelingen die in eenheid met Jezus mogen wijken

In deze nieuwe aflevering uit de serie 'Begin je dag met God' legt Wilkin van de Kamp de vinger bij onze innerlijke worstelingen. Hij stelt indringende vragen op basis van verschillende Bijbelteksten. Vragen die ons oproepen om niet te leven vanuit a

Hills Campus
Nieuws

Hillsong verkent bouwplannen voor megacampus

De Australische megakerk Hillsong Church heeft bevestigd dat zij in gesprek is met ontwikkelpartners over mogelijke plannen voor het grote Hills Campus-terrein in Sydney. Volgens de kerk gaat het om een verkenning voor de lange termijn en is er nog g

Nieuwe Roemeense kinderbijbel
Persbericht

Nieuwe Roemeense kinderbijbel met illustraties van Kees de Kort uitgebracht

Stichting HOE heeft in samenwerking met de Roemeense uitgeverij Scriptum een nieuwe kinderbijbel in het Roemeens uitgebracht. De uitgave draagt de titel Aşa spune Biblia en maakt gebruik van de bekende illustraties van kunstenaar Kees de Kort, die in

Ernst Leeftink en Jan Hoek
Briefwisseling

Openingsbrief Ernst Leeftink: "Huidige Joodse volk is niet Gods volk"

Neemt het huidige Joodse volk nog altijd een bijzondere plaats in binnen Gods heilsplan? In deze openingsbrief start ds. Ernst Leeftink een theologische briefwisseling met prof. dr. Jan Hoek over deze veelbesproken vraag. De briefwisseling bestaat ui

Drs. Jelte Alma
Opinie

Iran is meer dan een vijand: bekijk het land door een Bijbelse bril

Iran is opnieuw in beweging. In veel provincies zijn bij de start van 2026 protesten uitgebroken. Het zijn de grootste landelijke protesten sinds 2022. In meer dan honderd steden gaan mensen de straat op. Er zijn al honderden doden gevallen. Talloze

Tim Kuijsten
Column

Tom de Wal en de vraag die blijft: hoe vrij is godsdienst in Nederland nog?

Hoe stevig is de godsdienstvrijheid in Nederland daadwerkelijk gewaarborgd? Die vraag dringt zich bij veel christenen op na de arrestatie van prediker Tom de Wal afgelopen weekend. In veel landelijke media verschuift de discussie al snel naar de over

Vlag
Nieuws

Amerikaanse militair moet christelijke vlag uit voortuin verwijderen

Sergeant Robert Durrant van de Amerikaanse luchtmacht heeft een christelijke vlag uit zijn voortuin moeten verwijderen. Dat schrijft CBN News. De man kreeg van een medewerker van een woningbeheerder te horen dat hij met de vlag 'allerlei regels zou o

Iraanse christenen
Nieuws

Iraanse christenen opgesloten vanwege hun geloof: ‘Bedreigd met executie'

Rond de kerstperiode zijn meerdere christenen in Iran gevangengezet vanwege hun geloof. Dat meldt de Iraanse organisatie Article 18. Twee christelijke broers begonnen midden december aan hun gevangenisstraf. Ook werd een christelijke vrouw twee dagen

Tom de Wal
Opinie

Mag een burgemeester zomaar een kerkdienst verbieden?

Nadat een hotel een dienst van Frontrunners Ministries annuleerde vanwege een aangekondigde demonstratie, werd ook een vervangende kerkdienst in Tilburg beëindigd op last van de burgemeester. In dit opiniërende artikel wordt kritisch gekeken naar de

Ds. V. S. van der Meer
Nieuws

HHK Stolwijk brengt beroep uit op ds. V. S. van der Meer

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. V. S. van der Meer (foto). De predikant moet in het Zuid-Hollandse dorp ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten.

Ds. A. T. Vergunst
Video

GerGem-predikant verbindt strijd met zelfbeeld aan geloof in Christus

In een recente preek deelde ds. A. T. Vergunst (GerGem) een pastorale ontmoeting. Een vrouw worstelde jarenlang met minderwaardigheid, terwijl haar man haar steeds opnieuw wees op zijn onvoorwaardelijke liefde. Het voor veel mensen herkenbare thema,