Gabriel Barkay is decaan Bijbelse archeologie: "Ik probeer de Bijbel niet te bewijzen"

God 2 augustus 2023 David Parsons en Jonathan Parsons
Gabriel Barkay

Professor Gabriel Barkay is een levende legende op het gebied van bijbelse archeologie. Een kleurrijk figuur, hij wordt beschouwd als de leidende expert op het gebied van de geschiedenis van Jeruzalem.

Hij heeft archeologie gestudeerd en onderwezen aan de Universiteit van Tel Aviv en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Met name wordt Barkay gecrediteerd voor het ontdekken van de oudste bijbelse Hebreeuwse inscripties die ooit zijn gevonden - twee zilveren amuletten met de Aäronische zegen uit Numeri 6:24-26, daterend uit de tijd van koning Hizkia. We spraken hem onlangs over deze en andere belangrijke vondsten in het land sinds de wedergeboorte van Israël 75 jaar geleden. Hier is een transcriptie van ons interview.

Waarin bent u geïnteresseerd geraakt op het gebied van archeologie?
"In mijn jeugd woonde ik in het gebied van Rehavia en dwaalde ik door de Vallei van het Kruis en verschillende andere plaatsen. Een groot deel van het huidige Jeruzalem was nog niet bebouwd. En er waren veel open plekken. Ik verzamelde allerlei artefacten, oude munten en potten van aardewerk en andere dingen. Ik vroeg me af van wie zou dat kunnen zijn? Ik begreep dat ik niet de eerste in dit land ben en dat er vele anderen voor mij waren. Ik kreeg steeds meer interesse. Ik dwong mijn vader om wat boeken voor me te kopen. En zo kwam ik in mijn jeugd in de archeologie terecht."

"Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem."

Wat waren enkele van uw belangrijke vondsten of ontdekkingen?
"In de afgelopen 15 jaar heb ik leiding gegeven aan het Sifting Project, het zeven van grond die illegaal is verwijderd van de Tempelberg, de belangrijkste archeologische vindplaats in dit land. Ik ben vooral trots op mijn opgraving aan de westkant van Jeruzalem, bij Katef Hinnom, de schouder van Hinnom, naast de St. Andrews Presbyterian Church of Scotland. Daar had ik negen seizoenen van opgravingen.

We hadden een reeks grafgrotten en een belangrijke vroegchristelijke kerk. De grafgrotten dateren uit de zevende eeuw voor Christus, de tijd van de profeet Jeremia en koning Josia, zo’n 2600 jaar geleden. In de meeste van deze zeven grotten werd het bovenste gedeelte weggehouwen en in de oudheid geplunderd. In een van de grafgrotten vonden we een zeer interessante architectuur met verhoogde planken voor het begraven van lichamen met uitgeholde hoofdsteunen voor de overledene. We hebben honderden grafplanken gevonden in deze opslagplaats, wat een unieke vondst is. In die kamer verzamelden ze de botten en grafgiften van mensen die op de banken waren begraven. We hadden meer dan 1000 objecten in één kamer. Ongeveer 125 van hen waren gemaakt van zilver, 360 intacte aardewerken vaten en 140 kralen gemaakt van halfedelstenen. We hadden glazen voorwerpen, ivoren voorwerpen en zelfs wat goudstukken.

Onder de vondsten in die opslagplaats hadden we twee kleine opgerolde plaquettes gemaakt van 99 procent puur zilver. En na drie jaar van inspanningen slaagden we erin om die twee kleine boekrollen uit te rollen en ze waren dicht bezaaid met oud Hebreeuws schrift, dat in beide gevallen de priesterlijke zegening bevatte uit het boek Numeri uit hoofdstuk zes, verzen 24 tot 26. En deze zijn de vroegste bijbelverzen die we vandaag bezitten. Ze zijn uit de zevende eeuw voor Christus, ongeveer 2600 jaar oud, van vlak voor de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, vóór koning Josia. Het stamt uit de tijd dat de eerste tempel, de Tempel van Salomo, nog in Jeruzalem stond. En die twee kleine boekrollen noemden ze zes keer de naam van de HEER, wat ook het eerste woord was dat ik wist te ontcijferen toen ik ze voor het eerst zag nadat ze waren uitgerold. Het tetragrammaton van de onuitspreekbare naam van God, in de Bijbel waar je het woord Heer hebt, dat verschijnt als JHWH."

Bent u op een gegeven moment de Bijbel gaan gebruiken als gids of hulpmiddel bij je onderzoek? Dit is de essentie van Bijbelse archeologie waarbij de Bijbel als leidraad wordt gebruikt, maar niet noodzakelijkerwijs om het te bewijzen.
"De connectie tussen de Bijbel en theologie is een bekend onderwerp op het gebied van archeologie in dit land. Eigenlijk is de Bijbel de belangrijkste motivatie van mensen die komen graven in het Heilige Land, en vooral in Jeruzalem. Maar met de jaren ontwikkelde zich onder archeologen een gemengde houding ten opzichte van de Bijbel. Sinds de jaren 70 waren er enkele mensen die elk mogelijk verband tussen de Bijbel ontkenden en ze betwistten en verwierpen de bijbelse verslagen als niet-historisch.

"Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen."

Aan de andere kant waren er anderen die het bijbelse verslag zonder enige kritiek volgden en dachten dat het een nauwkeurige beschrijving was van de geschiedenis van de Israëlieten. De waarheid is dat de middenweg de juiste is; we zouden de Bijbel moeten gebruiken en we zouden archeologie moeten gebruiken, en wanneer ze maar passen - dat is heel goed. Het een heft de waarde van het ander niet op.

Ik heb in ieder geval een conservatievere kijk op het onderwerp. Ik denk dat iemand die de vroegste bijbelverzen heeft ontdekt, de waarde van de term ‘bijbelse archeologie’ niet kan ontkennen. Ik voel wel een heel nauwe band met de mensen die hier waren en in de Heilige Schrift worden beschreven. Dus ik probeer de Bijbel niet te bewijzen, en ik denk niet dat de Bijbel enig bewijs nodig heeft."

Dus het heeft uw geloof verdiept?
"Het is sterk genoeg, het heeft mijn bewijs niet nodig. Ik denk niet dat ik de Bijbel of iets dergelijks moet versterken. Ik denk niet dat de Bijbel archeologie bewijst. Ik denk dat archeologie ons vermogen vergroot om de Bijbel beter te begrijpen. En het levert ook het chronologische kader en de aspecten van het dagelijks leven. Waar de Bijbel soms zwijgt, voegen we meer informatie toe over de mensen die ons deze prachtige literatuur hebben nagelaten."

Wat zijn enkele van de andere belangrijke archeologische ontdekkingen van de afgelopen 75 jaar?
"De Dode Zeerollen zijn de belangrijkste ontdekking, een verzameling van ongeveer 900 boeken of overblijfselen van een bibliotheek van een joodse sekte die in het jaar 68 na Christus ten einde kwam. Het waren waarschijnlijk de in historische bronnen genoemde Essenen, die naast de Dode Zee een spiritueel centrum vestigden.

"We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking."

We hebben werken in de collectie vanaf de derde eeuw voor Christus en verder. Dit is een schitterende ontdekking. Alle boeken van de Bijbel behalve de rol van Esther zijn daar vertegenwoordigd. We hebben veel boeken van de apocriefen onder hen. We hebben ook enkele sektarische woorden, die van het allergrootste belang zijn, vooral de Tempelrol, die een zeer lange tekst is, zeer goed bewaard gebleven, en ons vertelt over de toekomstige tempel die komt, zoals ze die visualiseerden. Zonder enige twijfel zijn de Dode Zeerollen de belangrijkste ontdekking."

Hoe zit het met de Tel Dan-stèle? Hoe belangrijk is dat?
"In de jaren negentig stapelden zich twijfels op over de historiciteit van David en Salomo, en de verenigde monarchie beschreven in de Bijbel, vooral in de boeken Samuel en 1 Koningen. De Deense of Kopenhagense school ontkende de historiciteit van David en Salomo en ze zeiden dat deze bijbelse figuren nooit hebben bestaan. Er waren veel volgelingen van die school in Groot-Brittannië, in de Verenigde Staten en ook hier in dit land. Nu, de volgende decennia sindsdien hebben iets totaal anders laten zien.

Allereerst, in 1993 in Tel Dan in het noorden, een fragment van een stenen stèle die was opgericht door de koning van de Arameeërs, koning Hazael die Tel Dan veroverde, plaatste hij een monument bij het poortgebouw dat daar in stukken gebroken lag, en de fragmenten ervan waren opgenomen in de bouwstenen van een latere poort op die plaats, met die inscriptie, geschreven in de negende eeuw vGT, waar hij opschept dat hij vele koningen heeft gedood, onder wie de koning van Israël en de koning van het ‘Huis van David’. In hun eerste reacties beweerde een van de scholen in Kopenhagen dat de inscriptie een vervalsing was, wat niet alleen een zeer wrede beschuldiging is, maar ook een zeer verkeerde. Iedereen kan het met eigen ogen zien in een tentoonstelling.

Ook werd een site in de vallei van Elah, in de buurt van Beit Keyafa, opgegraven door mensen van de Hebreeuwse Universiteit. En daar kwamen ze erachter dat David niet alleen bestond, maar hij bouwde ook een stad in het laagland, in de Shephela-vallei, en er was een koninkrijk van David, niet alleen genoemd 100 jaar na zijn leven in de stèle van Tel Dan, maar bewijs in de fysieke overblijfselen van sites die door hem zijn gebouwd. Dus de hele ontkenning van de historiciteit van de verenigde monarchie stortte langzaam ineen, ook met de vele ontdekkingen in de oorspronkelijke Stad van David. Dat is een ander verhaal.

Jeruzalem is hét centrum van archeologische activiteit, vooral sinds de Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem. In het hart van de Joodse wijk van Jeruzalem ontdekte wijlen professor Avigad een grote stadsmuur van ongeveer acht meter dik en ongeveer acht meter hoog. Een zeer massieve stadsmuur. En dat maakte een einde aan het idee van mensen die dachten dat het in de Bijbel beschreven Jeruzalem een kleine koeienstad was, beperkt tot de smalle Stad van David.

"We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…"

Dit bracht een revolutie teweeg in de studie van de Eerste Tempelperiode in Jeruzalem, maar ook de Tweede Tempelperiode van Jeruzalem werd intensief bestudeerd door Benjamin Mazar, die de omgeving van de Tempelberg bestudeerde. Zijn werk werd later voortgezet door zijn kleindochter, Eilat Mazar, in Shilo en vele anderen opgegraven delen van de Oude Stad, in de oude kern van de Stad van David, evenals in de Citadel, in het westelijke deel van Jeruzalem. En al met al hebben we een beeld van Jeruzalem gedurende zijn hele geschiedenis, van ver voor de Eerste Tempelperiode, en ook na de Tweede Tempel."

Hoe dankbaar moeten christenen zijn dat Israël hier soevereiniteit heeft en al dit bijbelse erfgoed kan vinden?
"Luister, al die jaren van mijn jeugd en vroege volwassenheid heb ik als soldaat deelgenomen aan de veldslagen in Jeruzalem. Ik weet hoe ik de vrijheid moet waarderen die we nu in Jeruzalem hebben. Niet al te veel mensen stellen het op prijs. Zij beschouwen het als iets dat altijd al bestond, ik beschouw het niet als zodanig. Ik denk dat we het meer moeten waarderen.

En ik denk dat de ontdekking van christelijke overblijfselen van enorm belang is. Ik heb zelf verschillende kerken opgegraven, en in de grond die we op de Tempelberg hebben opgegraven, bevonden zich een overvloed aan vondsten uit de vroegchristelijke periode, wat onze kijk op de christelijke aanwezigheid op de Tempelberg veranderde, wat anders is dan de algemene gedachte. Tijdens de christelijke periode was er veel activiteit op de Tempelberg. We hebben munten, we hebben mozaïekresten, we hebben kleine kruishangers verloren door pelgrims die naar de Tempelberg kwamen. We hebben aardewerk in overvloed, dit alles getuigt van het feit dat de Tempelberg van belang was in de vroegchristelijke periode…

En we hebben overal in het land bewijs van het belang van dit land voor christenen in het verleden. Men kan in de voetsporen van Jezus treden in Galilea, in Jeruzalem en elders. Men kan de vroegchristelijke periode en andere perioden volgen waarin het Heilige Land belangrijk was voor christenen, die zeer goed vertegenwoordigd zijn in de archeologische archieven.

Dit artikel is geschreven door David Parsons en Jonathan Parsons, onderdeel van International Christian Embassy Jerusalem (ICEJ). Bovenstaand verhaal is een deel van het volledige interview. Wil je het volledige interview lezen? Klik dan hier.

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #1: Ds. Simons over geloofszekerheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Dr. Esther van Raamsdonk
Opinie

De Statenvertaling was nooit af: lessen uit 1637 voor vandaag

Een aantal vragen waarmee de kerken zich nu bezighouden met het oog op de nieuwe vertaling van 2027, hielden de oorspronkelijke vertalers van de Statenvertaling uit 1637 al bezig. Wordt de tekst niet te veel aangepast aan de huidige tijd? Wat is de v

Drs. Piet Guijt
Verdieping

Wanneer begint de zeventigste jaarweek van Daniël?

De profetie van de zeventig jaarweken in Daniël 9 houdt christenen al eeuwen bezig. Veel uitlegmodellen gaan uit van een lange onderbreking tussen de 69e en 70e jaarweek en plaatsen die laatste periode in de eindtijd. Piet Guijt betoogt dat de Bijbel

Dr. C. A. van der Sluijs
Column

WK voetbal als moderne religie: wie overwint er eigenlijk?

Vanavond neemt Nederland het op tegen Zweden op het WK voetbal. Miljoenen supporters hopen op winst en leven intens mee met Oranje. Maar wat zegt die massale beleving eigenlijk over onszelf? Dr. C. A. van der Sluijs ziet in de sportroes van grote toe

doekes
Column

Hoe de verantwoordelijkheid van de kerk groeit door het verslechteren van de zorg

In deze column pleit Matthijn Doekes voor meer aandacht voor mensen met psychische problemen binnen kerk en samenleving. Vanuit zijn eigen ervaringen met de geestelijke gezondheidszorg wijst hij op de groeiende druk op de GGZ en de verantwoordelijkhe

Iers parlement
Nieuws

Iers parlement stemt in met afschaffen bedenktermijn abortus

Het Ierse parlement heeft ingestemd met een wetsvoorstel om de verplichte bedenktermijn van drie dagen voor abortus af te schaffen. Dat schrijven diverse internationale media.  Het voorstel kreeg woensdag steun van 86 parlementariërs. 70 leden stemde

Kees van Helden
Opinie

Ervaring abortuspil valt vaak tegen

Het Amerikaanse Charlotte Lozier Institute heeft een nieuw onderzoek gepresenteerd naar de ervaringen met de abortuspil. In Amerika zijn diverse organisaties actief die de set abortuspillen per post willen toesturen. Vaak is daartoe alleen het invull

Maarten en Tijmen Blom
Video

Maarten en Tijmen Blom van 'Een Huis Vol' aanstaande zondag te gast in Hour of Power

Wat houdt het in om vader te zijn, en hoe is het om God als Vader te kennen? Daarover gaat het zondag in Hour of Power. In de uitzending zijn Maarten Blom en zijn zoon Tijmen te gast, bekend van de televisieserie Een Huis Vol. Voor Maarten is het ant

Ds. A. A. Egas
Video

Ds. Egas wijst op psychische nood onder jongeren: "Zelfdoding grootste doodsoorzaak"

"De meeste jongeren in onze tijd sterven door zelfdoding, omdat ze het leven niet aankunnen. Dat moet ons bewogen maken met jonge mensen. Een hartelijke bewogenheid als we zien hoeveel er op hen afkomt", aldus ds. A. A. Egas. De christelijke gereform

Meerartikelen

Christian Verwoerd
Getuigenis

Ik kan niet zonder U: Christian Verwoerd aan het woord

"Gods Koninkrijk moet vol worden," vindt zanger en liedschrijver Christian Verwoerd. Muziek is zijn bediening: hij wil God prijzen, aanbidden en Zijn Naam bekend maken. Tegelijk wil hij iets van verdieping meegeven aan zijn luisteraars waardoor ze op

Pakistaanse vlag
Nieuws

Christelijk meisje (12) vermist in Pakistan: familie vreest voor gedwongen bekering en huwelijk

Een christelijke familie in Pakistan maakt zich grote zorgen om het lot van hun twaalfjarige dochter Maryam Asif Masih. Volgens haar moeder is ze twee maanden geleden ontvoerd door een 41-jarige moslimman, gedwongen bekeerd tot de islam en uitgehuwel

Wimco Ester
Video

Open Doors reageert op VN-oproep voor Nigeriaanse christenvrouwen

De Verenigde Naties hebben in een brandbrief alarm geslagen over het geweld tegen christelijke vrouwen en meisjes in Nigeria. Volgens VN-experts worden zij slachtoffer van moorden, seksueel geweld, gedwongen bekeringen en kindhuwelijken. De Nigeriaan

Pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Meer dan 1,1 miljoen abortussen in Amerika: sterke stijging van abortuspillen

In Amerika vonden vorig jaar naar schatting ruim 1,1 miljoen abortussen plaats. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van onderzoeksproject #WeCount van de Society of Family Planning. Opvallend daarin is de forse toename van het gebruik van de abortuspil. On

Bouwe Sprey
Persbericht

Bouwe Sprey nieuwe voorzitter van GlobalRize Nederland

GlobalRize Nederland heeft een nieuwe voorzitter. Per 1 juni heeft Bouwe Sprey het voorzitterschap overgenomen van Marco Vermin. Met zijn benoeming begint een nieuwe fase voor de organisatie, die wereldwijd mensen via internet bereikt met het evangel

Envision Kick-off
Persbericht

CAMA organiseert Envision Kick-off voor jongeren met een hart voor zending

CAMA Zending organiseert op vrijdag 26 juni de jaarlijkse Envision Kick-off. De toerustingsavond is bedoeld voor jongeren die zich voorbereiden op een missiereis of short-term uitzending, maar staat ook open voor geïnteresseerden die zich oriënteren

Wetenschapper
Nieuws

Voormalig atheïst kwam door wetenschappelijke ontdekkingen tot geloof in God

De Amerikaanse natuurkundige Michael Guillén was jarenlang overtuigd atheïst. Nu zegt de voormalig Harvard-docent dat wetenschappelijke ontdekkingen hem uiteindelijk tot geloof in God hebben gebracht. Dat schrijft The Christian Post. Guillén bouwde e

Hanneke Schaap en ds. Bakker
Nieuws

HHK-predikant nuanceert kritiek: 'Ik moedig vrouwen juist aan theologie te studeren'

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk blijft de gemoederen bezighouden. De hersteld hervormd dominee T.A. Bakker heeft deze week gereageerd op de ophef die ontstond na zijn kritische artikel over het voorstel voor een zogenoemde 'raad va

Prof. dr. Arnold Huijgen
Column

Wat christenen kunnen leren van het WK voetbal

Het kan niemand ontgaan zijn: het wereldkampioenschap voetbal in de Verenigde Staten en Mexico is van start gegaan. Hele straten zijn oranje versierd. Kranten en nieuwsberichten staan er bol van. De bal rolt weer. Wat moet je er als christen mee? Som

Arjan Lock
Nieuws

Arjan Lock verlaat de EO en maakt overstap naar Leger des Heils

Arjan Lock legt begin 2027 zijn functie als directeur van de Evangelische Omroep (EO) neer. Tijdens een speciaal belegde bijeenkomst in Hilversum maakte hij donderdag bekend dat hij per 1 februari als bestuurder bij het Leger des Heils aan de slag ga

Ds. P. D. van den Boogaard
Nieuws

Ds. P. D. van den Boogaard stopt als gemeentepredikant in HHK

Ds. P. D. van den Boogaard stopt als gemeentepredikant binnen de Hersteld Hervormde Kerk (HHK). Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Van den Boogaard krijgt de bevoegdheden van een emeritus en zal zich vanaf juli volledig richten op zijn werkzaamhed

Nigeria
Nieuws

Vijf christenen gedood, honderd anderen nog vast na ontvoering in Nigeria

In Nigeria zijn opnieuw christenen slachtoffer geworden van geweld. Gewapende Fulani-herders doodden dinsdag vijf christelijke mijnwerkers in de centrale deelstaat Plateau. Tegelijkertijd blijkt dat ongeveer honderd christenen nog altijd gevangen wor