Hoe ga je als naaste om met iemand die suïcidaal is?

Dagelijks leven 3 juni 2021 Matthijn Doekes
Matthijn Doekes

Deze week heeft iemand die ik, met name in zijn beginjaren, goed heb gekend, zelfmoord gepleegd. Michael Gabriel had veel vrienden en nog veel meer kennissen. Uit respect voor de privacy van zijn familie en mijn/zijn goede vrienden, wil ik er verder in dit blog niet inhoudelijk op ingaan, behalve dat het voor iedereen een grote shock was en is. Hij wordt vreselijk gemist.

Iedereen die wel eens columns van mijn hand leest of liedjes van mij kent, weet dat ik al sinds mijn 16é strijd tegen depressie en terugkerende suïcidaliteit. Ik ben er echter nog steeds en dat komt doordat ik al heel jong de ‘tools’ heb aangereikt gekregen om met name op tijd de signalen te herkennen en hulp in te schakelen. En ik heb geleerd te praten. Om die reden zie ik mezelf als een veteraan op het gebied van psychiatrie en psychische issues en ik heb besloten, een paar jaar geleden, om te schrijven over deze onderwerpen, om het taboe er over in christelijke kringen weg te nemen.

Mijn grootste zorg op dit moment is hoe mijn vrienden en kennissen omgaan met het verlies van Michael en ook hoe groot de impact zal zijn op onze jongeren, de duizenden die de muziek van De Rechtstaat kennen. Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om de hand uit te strekken naar iedereen die, mede wellicht door dit gebeuren, er aan denkt om uit het leven te stappen. Onder veel berichtgeving over zelfdoding zie ik het telefoonnummer 113 toegevoegd. Dat is heel goed. Echter, het vergt meer dan dat van ons als we daadwerkelijk preventie willen aansnijden en de kansen op zelfdoding te verkleinen. Het vergt onze persoonlijke inzet en openheid.

Een telefoonnummer bellen is voor veel mensen een grote stap. Praten met een onbekende, die daarna ook niet zo veel kan doen. De wachtlijsten in de GGZ zijn levensgevaarlijk lang en ik kies dat woord bewust. Iedereen die suïcidaal is, heeft professionele hulp nodig. Daarnaast is een vangnet van levensbelang. Ouders, vrienden, familie, voorgangers; zij allen kunnen een rol spelen in het behoud van levens. Er is daardoor allereerst begrip nodig voor de ernst van psychische ziekten en het feit dat bidden alleen niet voldoende is.

Ik heb daarom een aantal punten opgeschreven, waarmee ik denk dat naasten van iemand die suïcidaal is, geholpen zijn.

  1. Zorg dat je open staat voor alle emoties en gedachten die iemand met je zou kunnen en willen delen. Er is geen goed of fout als het gaat om wat wij en zij voelen. Luisteren zonder oordeel is van groot belang. Indien er oordeel wordt gegeven, is de kans groot dat iemand niets meer met je deelt.
  2. Zorg dat je hulp zoekt via de huisarts, die kan doorverwijzen naar GGZ. De huisarts kan tot er iets beschikbaar is, ook een oogje in het zeil houden. Zorg daarnaast voor geestelijke hulp via de kerk of/en het pastoraat, indien men hier open voor staat en er goede zorg is in de betreffende kerk. Let wel: deze beide hulpbronnen zijn nodig en kunnen elkaar niet vervangen. Alleen pastorale zorg is onvoldoende!
  3. Maak de dagen klein en de doelen klein en behapbaar. Omdat de toekomst in hun ogen volkomen zwart is en dit heel groot wordt gemaakt, is het belangrijk om hen te helpen per dag te leven. Als het niet lukt uit bed te komen, probeer het de dag erna weer. Het is niet erg als dat even niet lukt, maar elke kleine vorm van activiteit is belangrijk. Stimuleer en benoem dit, wees blij met elk stapje.
  4. Wees geduldig. Soms duurt een depressie erg lang. Het is echter zo dat veel mensen gewoon herstellen van een depressie. Lang niet iedereen heeft levenslang last van depressies. Maar als het zo is, dat iemand wel mentaal ziek blijft, veranderen zijn of haar hulpbehoeften niet, en dat kan veel van je vergen als naaste, maar onthoudt dat het een ziekte is en geen wilskeuze. Iemand onder druk zetten om ‘nu toch echt even op te houden en iets te gaan doen!’ werkt averechts.
  5. Zorg dat je als naaste ook zelf iemand hebt bij wie je kan ventileren. Jouw gevoelens uiten aan degene die suïcidaal is, is onverstandig. Als iemand zich al schuldig voelt over het ziektebeeld, zal dat alleen maar daaraan bijdragen, terwijl de depressieveling er zelf ook niks aan kan veranderen. Daarom is het van belang dat je zelf een sparringspartner hebt.
  6. Blijf in contact, ook als het niet wederzijds is. Dat klinkt tegenstrijdig, maar soms lukt het diegene niet om in contact te blijven. Elk sociaal contact kan moeizaam zijn. Als iemand de telefoon niet meer opneemt, ga af en toe aanbellen. Zelfs als de ander niet eens open doet, houdt de contactlijn open, voor zover dat mogelijk is vanaf jouw kant. Je kunt mensen ook niet dwingen inhoudelijk te praten. Soms moet je er gewoon naast gaan zitten en je mond houden.
  7. Tot slot: Als iemand echt dood wil, kan niemand die persoon tegen houden. Alle hulp, liefde, aandacht en zorg kunnen er dan niet voor zorgen dat iemand van gedachten verandert. Indien dan iemand de daad bij het woord voegt, is het dus ook niet ‘jouw schuld’ en nee, je bent dan nergens in tekort geschoten. Iemand zondert zich mentaal zo af, dat er geen ontsnapping meer mogelijk is uit de cocon waar men mentaal in zit. Uiteraard hopen we deze fase te voorkomen met alle hulp en openheid die we kunnen en moeten willen bieden.

We moeten er persoonlijk voor mensen zijn.Liefde is actie! Ik zeg altijd tegen jonge depressieve mensen: bekijk het per dag, stel het uit, doe het niet NU! Houd je doelen klein. Dit is hoe ik altijd overleef en er nog ben. Ik kom door de dag heen en dan kan het morgen anders zijn. Je verandert als mens nog zo enorm door de jaren heen en je hebt geen idee hoe anders je kan denken en doen over 10 jaar. Ik ben niet meer de jongen van 16, ook niet meer de jongeman van 26, maar weer geheel anders.

Voor mij geldt dat de depressies echter wel terug blijven komen. En mijn omgeving weet ook, dat er misschien ooit een dag komt dat ik het niet meer volhoud. En dan heb ik er 30 jaar tegen gevochten. Je kan niet iets beloven wat je niet kan weten. Voor nu echter, heb ik vurige plannen voor het leven en zo lang ik hier nog rondloop, wil ik een open boek zijn voor soortgenoten en hun omgeving. Ik zal altijd doorverwijzen naar professionele hulp, maar ik heb gemerkt dat mensen graag hun verhaal met mij delen, zoals is gebleken na eerdere columns. Daar heb ik geen problemen mee. Je kunt me hier mailen.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

Meerartikelen

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

kerk
Nieuws

Pastoor laat Onze Vader opnieuw bidden omdat het te zacht klinkt

De Oostenrijkse pastoor Marek Ciesielski heeft tijdens een Sint-Maartensviering in Innsbruck het Onze Vader laten herhalen, omdat de aanwezigen nauwelijks hoorbaar meebaden. Volgens een moeder dreigde hij daarbij de kerk op slot te laten doen. De...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Belder
Column

Zeven deugden: De Kerk staat en valt met de liefde

'De Bijbel en de wereld zijn vol van liefde, maar wel heel verschillend', stelt ds. J. Belder in zijn onderstaande nieuwe column. Na de zeven hoofdzonden bespreekt hij in een nieuwe columnserie de zeven deugden. In de eerste twee bijdragen kwamen...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...