Theoloog: 'SGP zoekt seculiere bondgenoot in de xenofobie op radicaal-rechts'

Nieuws 5 juni 2024 4 minuten Redactie
Stefan Paas
YouTube

Stefan Paas suggereert dat de huidige SGP ‘PVV/FvD met den Bijbel’ genoemd zou kunnen worden. 'Mijn indruk is dat de SGP vroeger minder populistisch en activistisch was dan nu', zo stelt de invloedrijke theoloog Stefan Paas via het sociale medium X.

'Dat de SGP in de opkomst van radicaal-rechts een kans zag om uit haar isolement te komen, lijkt me wel duidelijk', stelt Paas vast. 'Ik herinner me een Urker dominee die indertijd zei dat Wilders tenminste onverkort artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis wilde uitvoeren: uitroeien van de valse godsdienst. De theocratische traditie van de SGP zocht een seculiere bondgenoot in de xenofobie op radicaal-rechts. Vreemde bedgenoten, maar ja: politiek is ook vaak opportunisme.

In their defense: nadruk op het 'eigene' en op 'gemeenschap' kan gebeuren vanuit verschillende motivaties. Dat radicaal-rechts en racisten soms dezelfde doelen hebben als theocraten en conservatieven maakt het nog niet dezelfde stromingen. De SGP heeft in die zin ook als probleem dat er eigenlijk geen fatsoenlijke, seculiere conservatieve partijen zijn in Nederland. Als zij bondgenoten zoeken voor hun God-NL-Oranje-agenda, komen ze al gauw terecht bij ongure partijen die zulks uit opportunisme wel willen echoën', aldus de theoloog.

Hoe denken SGP'ers hierover?
'Steeds vaker hoor ik het verwijt richting de SGP(-jongeren) dat er een populistische koers wordt gevaren. Maar is dat terecht?', vroeg Rody van Heijst, voormalig voorzitter van SGP-jongeren zich eerder af in een opinieartikel voor Cvandaag. 'Populistische partijen als de PVV en Forum voor Democratie willen via allerlei referenda en rechtstreekse burgemeestersverkiezingen de stem van het volk direct laten doorwerken in de politieke besluitvorming. De visie van de SGP staat hier haaks op. Niet de wil van ‘het volk’, maar Gods Woord is leidend voor ons politiek handelen. Het volk heeft niet het hoogste gezag. Die eer komt alleen aan God toe.

Waar de SGP ernaar streeft zoveel mogelijk Bijbelse beginselen te uiten in haar politieke optreden, zijn populistische partijen enkel op zoek naar een meerderheid van kiezers. Het zou trouwens in het algemeen goed zijn om te stoppen met doordachte ideeën weg te zetten als ‘populisme’. Daarmee verliest de term aan betekenis. De Bijbelse boodschap van de SGP is niet populistisch, maar koersvast.'

Cvandaag sprak in 2022 met een aantal SGP'ers over het vermeende geflirt met populistisch-rechts. 'Populisme past de SGP niet', stelde André Scheppink, SGP-fractievoorzitter in Rijssen. 'Op zich is er niets tegen een vorm van politieke samenwerking met partijen die andere ideeën huldigen (in een coalitie zul je wel moeten). Ik denk dat critici wat moeite hebben met de wat zogenaamde rechtsere koers van de SGP. Maar deze koers is niet direct hetzelfde als populisme. Populisme over links komt net zo goed voor. Populisme zegt niet zoveel over de inhoud van de politiek maar meer over de gehanteerde stijl (polarisatie, verdachtmakingen, anti-establishment en alternatieve feiten).'

Verhouding met populistisch-rechts
De verhouding van een partij als de SGP met populistische partijen als PVV en FVD is geen zwartwitverhaal, stelde politicoloog Samuel Vandeputte onlangs in gesprek met het Reformatorisch Dagblad. 'Feit is immers ook dat iemand als de populistische Tom de Nooijer binnen de SGP op zijn vingers is getikt mede vanwege zijn FVD-sympathieën en de partij heeft verlaten.'

Hans van de Breevaart stapte een paar jaar geleden over van de SGP naar FVD. In gesprek met Cvandaag lichtte hij als senior onderzoeker bij het wetenschappelijk bureau van FVD toe waarom SGP en FVD in zijn ogen bondgenoten zijn: 'Om een voorbeeld te noemen: net als Forum is SGP principieel een tegenstander van de genderideologie, zoals die tegenwoordig in politiek Den Haag, Brussel en door alle vele anderen aan de Verenigde Naties gelieerde instanties gepredikt wordt. Op basis van de scheppingsorde ziet de SGP een principieel onderscheid tussen man en vrouw en ageert dus tegen die genderideologie.'

Jan Schippers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de SGP, vatte populisme eerder samen als 'een onbetaalde rekening van de democratie in ons land'. 'Het is geen exotische plant, maar een wrange vrucht die goed gedijt in het politiek-culturele klimaat dat in ons land sinds de jaren 1960 is gecreëerd. In zo'n seculier denkklimaat raakt niet alleen de relatie met God verstoord, maar ook die met medemensen en met de schepping. De individualistische vrijheidsdrang vreet als zoutzuur deze verbindingen kapot. Het recept van populisten om met behulp van nationalisme en groepsdenken deze verbindingen te herstellen, is bij voorbaat tot mislukken gedoemd.

Ook de maatregelen die beogen het politieke stelsel te veranderen, zoals het referendum en de direct gekozen burgemeester, dragen niet bij aan een gewenste verandering in oriëntatie bij de bestuurlijke elites. De SGP is eveneens kritisch op de huidige manier waarop de Nederlandse politiek functioneert en de geestelijke koers die in beleid en wetgeving neerslaat. Maar dat zij daarmee de richting steunt waarin populisten de oplossing van de problemen zoeken, is een misvatting', aldus de SGP'er in 2020.

Europese verkiezingen
De uitspraken van Stefan Paas zijn momenteel extra relevant met het oog op de Europese verkiezingen van aanstaande donderdag. Voor het eerst doen de christelijke partijen ChristenUnie en SGP  los van elkaar mee. Tot dusver was er altijd sprake van een gezamenlijke lijst waarmee men tijdens de laatste verkiezingen twee zetels wist te veroveren. Nu SGP en ChristenUnie afzonderlijk meedoen, spant het erom of ze erin slagen om een zetel in Brussel te veroveren. Beide partijen balanceren op de rand van een zetel. Tot dusver leek het er iedere keer op dat SGP net wel een zetel zou gaan halen en ChristenUnie net niet. Maar volgens de laatste peilingen verdwijnen ze allebei uit het Europees Parlement.

Na de verkiezingen in 2019 maakten de partijen bekend dat ze los van elkaar verder zouden gaan. De ChristenUnie wilde zich niet langer aansluiten bij de conservatieve Europese ECR-fractie en koos in plaats daarvan voor de EVP. De SGP wilde dat juist niet en bleef bij de ECR. 

Wij vragen ons af...

Is de huidige SGP ‘PVV/FvD met den Bijbel’?

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

Meerartikelen

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Jenny
Nieuws

Jenny verloor haar vader bij bomaanslag in kerk: "Ik zou met hem meegaan naar de dienst"

Zondag 22 juni 2025 lijkt een zondag als alle andere in Damascus (Syrië). Gelovigen komen samen voor een kerkdienst. Ook in de Sint-Eliaskerk stromen kerkgangers binnen. Maar dan gaat het vreselijk mis. Bij een zelfmoordaanslag komen 22 mensen om het...

Youth United
Interview

Joshua en Noah van der Vegt: "Pas toen discipelschap centraal kwam te staan, zagen we echte doorbraak"

Na de snelle groei van Alpha ontdekte Youth United dat een eerste geloofskeuze nog geen garantie is voor geestelijke groei. Jongeren kwamen enthousiast tot geloof, maar raakten soms ook weer uit beeld. Dat bracht Joshua en Noah van der Vegt tot de...

Ceder van Dijk
Nieuws

"Zwijg, anders slacht ik je af, christelijke hond”: CU en SGP komen met plan tegen geweld in azc's

Christelijke asielzoekers die in Nederland opnieuw worden bedreigd vanwege hun geloof, moeten beter worden beschermd. CU-Kamerlid Don Ceder en SGP-Kamerlid Diederik van Dijk presenteren woensdag 18 november een initiatiefnota met veertien voorstellen...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Patrick Blok
Getuigenis

Patrick Blok worstelde met sombere gedachten: "Jezus heeft mijn leven radicaal veranderd"

Patrick Blok groeide op in een christelijk gezin, maar had lange tijd geen persoonlijke relatie met Jezus. Terwijl hij worstelde met angst, eenzaamheid en sombere gedachten, vluchtte hij in het wielrennen. Een Bijbelstudieconferentie in november 2022...

Piet Pols
Interview

Van een gebed met een landkaart tot een veelkleurige gemeente: het verhaal van Piet Pols

Een lezing van de Vlaming Toon Vanhuysse raakte Piet Pols zo dat hij zich aanmeldde voor een evangelisatieactie in Roermond en Maastricht. Tijdens de autorit naar het zuiden richtte hij met ds. J.G. van Tilburg een stichting op om 135.000 “Levende...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

DOORN, 17 november 2026 – Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...

Voorgangers Anglicaanse Kerk Engeland
Nieuws

Zweedse predikanten moeten mogelijk verplicht homostellen trouwen

Moeten predikanten verplicht worden om homostellen te trouwen, ook als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat? Die vraag zorgt voor grote verdeeldheid binnen de Zweedse Kerk, de evangelisch-lutherse kerk die tot 2000 de staatskerk van Zweden was....

Nigeria
Nieuws

Opnieuw dodelijke aanvallen op christelijke dorpen in Nigeria

Bij aanvallen in de Nigeriaanse deelstaat Plateau zijn zondag en maandag volgens lokale bronnen zeker veertien mensen gedood. Het geweld trof overwegend christelijke gemeenschappen. Onder de slachtoffers zouden een echtpaar met hun tweeling en een...