Theoloog: 'SGP zoekt seculiere bondgenoot in de xenofobie op radicaal-rechts'

Nieuws 5 juni 2024 4 minuten Redactie
Stefan Paas
YouTube

Stefan Paas suggereert dat de huidige SGP ‘PVV/FvD met den Bijbel’ genoemd zou kunnen worden. 'Mijn indruk is dat de SGP vroeger minder populistisch en activistisch was dan nu', zo stelt de invloedrijke theoloog Stefan Paas via het sociale medium X.

'Dat de SGP in de opkomst van radicaal-rechts een kans zag om uit haar isolement te komen, lijkt me wel duidelijk', stelt Paas vast. 'Ik herinner me een Urker dominee die indertijd zei dat Wilders tenminste onverkort artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis wilde uitvoeren: uitroeien van de valse godsdienst. De theocratische traditie van de SGP zocht een seculiere bondgenoot in de xenofobie op radicaal-rechts. Vreemde bedgenoten, maar ja: politiek is ook vaak opportunisme.

In their defense: nadruk op het 'eigene' en op 'gemeenschap' kan gebeuren vanuit verschillende motivaties. Dat radicaal-rechts en racisten soms dezelfde doelen hebben als theocraten en conservatieven maakt het nog niet dezelfde stromingen. De SGP heeft in die zin ook als probleem dat er eigenlijk geen fatsoenlijke, seculiere conservatieve partijen zijn in Nederland. Als zij bondgenoten zoeken voor hun God-NL-Oranje-agenda, komen ze al gauw terecht bij ongure partijen die zulks uit opportunisme wel willen echoën', aldus de theoloog.

Hoe denken SGP'ers hierover?
'Steeds vaker hoor ik het verwijt richting de SGP(-jongeren) dat er een populistische koers wordt gevaren. Maar is dat terecht?', vroeg Rody van Heijst, voormalig voorzitter van SGP-jongeren zich eerder af in een opinieartikel voor Cvandaag. 'Populistische partijen als de PVV en Forum voor Democratie willen via allerlei referenda en rechtstreekse burgemeestersverkiezingen de stem van het volk direct laten doorwerken in de politieke besluitvorming. De visie van de SGP staat hier haaks op. Niet de wil van ‘het volk’, maar Gods Woord is leidend voor ons politiek handelen. Het volk heeft niet het hoogste gezag. Die eer komt alleen aan God toe.

Waar de SGP ernaar streeft zoveel mogelijk Bijbelse beginselen te uiten in haar politieke optreden, zijn populistische partijen enkel op zoek naar een meerderheid van kiezers. Het zou trouwens in het algemeen goed zijn om te stoppen met doordachte ideeën weg te zetten als ‘populisme’. Daarmee verliest de term aan betekenis. De Bijbelse boodschap van de SGP is niet populistisch, maar koersvast.'

Cvandaag sprak in 2022 met een aantal SGP'ers over het vermeende geflirt met populistisch-rechts. 'Populisme past de SGP niet', stelde André Scheppink, SGP-fractievoorzitter in Rijssen. 'Op zich is er niets tegen een vorm van politieke samenwerking met partijen die andere ideeën huldigen (in een coalitie zul je wel moeten). Ik denk dat critici wat moeite hebben met de wat zogenaamde rechtsere koers van de SGP. Maar deze koers is niet direct hetzelfde als populisme. Populisme over links komt net zo goed voor. Populisme zegt niet zoveel over de inhoud van de politiek maar meer over de gehanteerde stijl (polarisatie, verdachtmakingen, anti-establishment en alternatieve feiten).'

Verhouding met populistisch-rechts
De verhouding van een partij als de SGP met populistische partijen als PVV en FVD is geen zwartwitverhaal, stelde politicoloog Samuel Vandeputte onlangs in gesprek met het Reformatorisch Dagblad. 'Feit is immers ook dat iemand als de populistische Tom de Nooijer binnen de SGP op zijn vingers is getikt mede vanwege zijn FVD-sympathieën en de partij heeft verlaten.'

Hans van de Breevaart stapte een paar jaar geleden over van de SGP naar FVD. In gesprek met Cvandaag lichtte hij als senior onderzoeker bij het wetenschappelijk bureau van FVD toe waarom SGP en FVD in zijn ogen bondgenoten zijn: 'Om een voorbeeld te noemen: net als Forum is SGP principieel een tegenstander van de genderideologie, zoals die tegenwoordig in politiek Den Haag, Brussel en door alle vele anderen aan de Verenigde Naties gelieerde instanties gepredikt wordt. Op basis van de scheppingsorde ziet de SGP een principieel onderscheid tussen man en vrouw en ageert dus tegen die genderideologie.'

Jan Schippers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de SGP, vatte populisme eerder samen als 'een onbetaalde rekening van de democratie in ons land'. 'Het is geen exotische plant, maar een wrange vrucht die goed gedijt in het politiek-culturele klimaat dat in ons land sinds de jaren 1960 is gecreëerd. In zo'n seculier denkklimaat raakt niet alleen de relatie met God verstoord, maar ook die met medemensen en met de schepping. De individualistische vrijheidsdrang vreet als zoutzuur deze verbindingen kapot. Het recept van populisten om met behulp van nationalisme en groepsdenken deze verbindingen te herstellen, is bij voorbaat tot mislukken gedoemd.

Ook de maatregelen die beogen het politieke stelsel te veranderen, zoals het referendum en de direct gekozen burgemeester, dragen niet bij aan een gewenste verandering in oriëntatie bij de bestuurlijke elites. De SGP is eveneens kritisch op de huidige manier waarop de Nederlandse politiek functioneert en de geestelijke koers die in beleid en wetgeving neerslaat. Maar dat zij daarmee de richting steunt waarin populisten de oplossing van de problemen zoeken, is een misvatting', aldus de SGP'er in 2020.

Europese verkiezingen
De uitspraken van Stefan Paas zijn momenteel extra relevant met het oog op de Europese verkiezingen van aanstaande donderdag. Voor het eerst doen de christelijke partijen ChristenUnie en SGP  los van elkaar mee. Tot dusver was er altijd sprake van een gezamenlijke lijst waarmee men tijdens de laatste verkiezingen twee zetels wist te veroveren. Nu SGP en ChristenUnie afzonderlijk meedoen, spant het erom of ze erin slagen om een zetel in Brussel te veroveren. Beide partijen balanceren op de rand van een zetel. Tot dusver leek het er iedere keer op dat SGP net wel een zetel zou gaan halen en ChristenUnie net niet. Maar volgens de laatste peilingen verdwijnen ze allebei uit het Europees Parlement.

Na de verkiezingen in 2019 maakten de partijen bekend dat ze los van elkaar verder zouden gaan. De ChristenUnie wilde zich niet langer aansluiten bij de conservatieve Europese ECR-fractie en koos in plaats daarvan voor de EVP. De SGP wilde dat juist niet en bleef bij de ECR. 

Wij vragen ons af...

Is de huidige SGP ‘PVV/FvD met den Bijbel’?

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

islam
Nieuws

'In 2035 wereldwijd meer moslims dan christenen in de wereld'

Wereldwijd zijn er tegen 2035 naar verwachting meer moslims dan christenen. Dat blijkt uit bevolkingsprognoses die het Amerikaanse Pew Research Center woensdag publiceerde. Tegelijk groeit het aantal christenen wereldwijd door tot bijna 3 miljard...

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Meerartikelen

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Derksen
Nieuws

Johan Derksen slaat alarm over christenen in azc’s: "Kinderen worden in elkaar geslagen"

Johan Derksen heeft in de talkshow Vandaag Inside een boekje opengedaan over de positie van christenen in Nederlandse azc's. Hij stelde dat hun situatie op dit moment de grootste angst is binnen opvanglocaties. "Ze worden de hele dag geterroriseerd...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

Marjolein Kooistra
Boekfragment

Ik had mijn zoon eindelijk in mijn armen, maar hij leefde niet meer

Na veertig weken zwangerschap keek Marjolein Kooistra vol verwachting uit naar de geboorte van haar zoontje Mattanja. Maar toen de verloskundige zijn hartje niet meer kon vinden, veranderde alles. In het ziekenhuis kregen Marjolein en haar man Harold...

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft woensdag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...