In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

Familie Samson
Nieuws

Christelijk gezin uit Zweden al bijna vier jaar gescheiden van dochters

Een christelijk echtpaar uit Zweden dat al bijna vier jaar gescheiden is van hun twee oudste dochters, kan voorlopig niet terecht bij het European Court of Human Rights. Het hof zegt dat de ouders eerst hun zaak verder moeten uitvechten bij Zweedse r

Mike Johnson
Nieuws

Politicus waarschuwt voor groeiende invloed van shariawet in Amerika

De voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, Mike Johnson, heeft gewaarschuwd voor wat hij ziet als een 'groeiende invloed van de shariawet' in de Verenigde Staten. Dat schrijft The Christian Post. Johnson deed zijn uitspraken tijdens e

Brits parlement
Nieuws

Organisatie sleept Britse overheid voor de rechter om definitie ‘anti-moslimhaat'

De Britse organisatie Free Speech Union is een rechtszaak gestart tegen de Britse overheid. Dat meldt Christian Today. De Britse regering werkt namelijk aan een nieuwe definitie van wat zij ziet als ‘anti-moslimhaat’. Diverse organisaties, waaronder

Laurentine van Landeghem
Video

Laurentine van Landeghem is zondag te gast in Hour of Power

Ze had een succesvol modemerk, een droomhuis in Spanje en duizenden volgers op social media. Toch bleef er een leegte knagen bij de van oorsprong Belgische Laurentine van Landeghem. Zondag vertelt ze over haar zoektocht in het tv-programma Hour of Po

ds. W. L. van der Staaij
Video

Ds. Van der Staaij licht voor kerkdienst aangenomen beroep naar Kerkwerve toe

Ds. W. L. van der Staaij aanvaardde onlangs het beroep van de christelijke gereformeerde kerk (CGK) te Kerkwerve en neemt daardoor binnenkort afscheid van de CGK te Scheveningen. In een preek, vlak na het aannemen van het beroep, vertelde de predikan

Ds. P. den Ouden
Video

Terugkijken: Ds. P. den Ouden over de terugkomst van Jezus

Tijdens een toerustingsavond van Geloofstoerusting in Rijssen sprak ds. P. (Pieter) den Ouden over de terugkomst van Jezus. Kort daarvoor overleed zijn moeder op 95-jarige leeftijd. Haar laatste woorden raakten hem diep. Ze sprak over het moment dat

Mauritz Vlot
Interview

"In de kerk zijn er mensen die mijn uiterlijk niet gepast vinden"

"Ik heb lang haar en tatoeages, ik rijd op een Harley Davidson en trek op met mensen die er net zo uitzien. Tegelijk ben ik een gepassioneerd gelovige, die trouw naar de kerk gaat. Voor veel mensen ben ik daardoor lastig te plaatsen." "In de kerk zij

Wat gebeurt er als je God zoekt in AI?
Verdieping

Wat gebeurt er als je God zoekt in AI? “Wat bijzonder dat je dit zo durft uit te spreken”

Steeds meer mensen stellen hun levensvragen tegenwoordig niet eerst aan een predikant, vriend of familielid, maar aan een algoritme. Kunstmatige intelligentie is voor miljoenen gebruikers het nieuwe startpunt geworden voor vragen over gezondheid, rel

Meerartikelen

Jeffrey Schipper
Hoofdredactioneel commentaar

Wat het vertrek van Daniël van Deutekom tot christenen te zeggen heeft

Het vertrek van evangelist Daniël van Deutekom bij Turning Point Nederland roept fundamentele vragen op. Van Deutekom besloot de organisatie te verlaten nadat hem werd verweten dat hij zich op sociale media uitsprak over godsdienstvrijheid in de zaak

Ds. W. M. van der Linden
Nieuws

HHK Wezep-Wapenveld beroept ds. Van der Linden uit Ouderkerk aan den IJssel

De hersteld hervormde gemeente te Wezep-Wapenveld (in combinatie met Emst-Epe en omstreken) heeft een beroep uitgebracht op ds. W. M. van der Linden (foto). Daar zoekt men naar een nieuwe predikant vanwege het vertrek van ds. D. C. de Pater in 2023 n

CU-leider Mirjam Bikker en SP-Kamerlid
Nieuws

ChristenUnie en SP willen online gokken aan banden leggen met nieuwe initiatiefwet

De ChristenUnie en de SP presenteerden vandaag een initiatiefwetsvoorstel om mensen beter te beschermen tegen de risico's die met online gokken gepaard gaan. Volgens de twee partijen zijn de maatschappelijke problemen rond gokken sinds de legaliserin

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP stelt schriftelijke vragen over financiering abortussen door de Europese Commissie

Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) heeft met collega’s schriftelijke vragen gesteld over het besluit van de Europese Commissie om abortussen te gaan betalen. De Commissie maakte op 26 februari bekend het Europees Sociaal Fonds (ESF+) in te zet

Koos Siegers
Nieuws

ChristenUnie-lijsttrekker schrijft open brief na omstreden uitspraken SGP'er

Een interview met de jonge SGP-lijsttrekker Tim Venekamp in het Nederlands Dagblad heeft geleid tot een open brief van ChristenUnie-lijsttrekker Koos Siegers (foto) in Westerkwartier. In de brief roept Siegers op tot meer verbinding tussen christelij

India
Nieuws

Indiase pastor zwaar mishandeld bij aanval van hindoe-menigte op huiskerk

In de Indiase deelstaat Madhya Pradesh is een kerkdienst ruw verstoord door een woedende menigte. Afgelopen februari viel een groep hindoe-nationalisten op gewelddadige wijze een huiskerk binnen. De aanwezige pastor, Ramesh Barela (42), raakte hierbi

Josh Howerton
Nieuws

Tientallen Amerikaanse stellen stappen in huwelijksbootje na oproep van predikant

Een bijzondere oproep van een Amerikaanse predikant heeft geleid tot tientallen huwelijken. Dat meldt CBN News. Maar liefst 52 stellen trouwden nadat ze in de preek werden aangesproken op het feit dat ze ongehuwd samenwoonden.  De oproep was afkomsti

Linkse Kerk
Nieuws

De Linkse Kerk gelanceerd: "Christenen moeten weer bekendstaan om barmhartigheid"

“God zal ons bij het laatste oordeel niet vragen of we geloofden dat Jezus over het water liep, of dat de vrouw in het ambt mocht. Hij zal vragen: heb je de vluchtelingen opgevangen en de armen gevoed?” Met die boodschap trapte De Linkse Kerk woensda

Amerikaanse kerk
Nieuws

Aantal ongelovigen in Amerika bereikt recordhoogte

Het aantal Amerikanen dat geen religie aanhangt, is vorig jaar opnieuw gestegen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het peilingsbureau Gallup. Volgens het onderzoek is inmiddels een recordaantal Amerikanen niet aan een religie verbonden.  Uit intervi

Ds. P. W. J. van der Toorn
Video

CGK-predikant vertelt voor kerkdienst over aangenomen beroep naar Doornspijk

Ds. P. W. J. van der Toorn aanvaardde onlangs het beroep van de christelijke gereformeerde kerk (CGK) te Doornspijk en neemt dus binnenkort afscheid van de CGK in Bunschoten. Voorafgaand aan een kerkdienst die recent plaatsvond, vertelde de predikant

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt hoe Gods volmaakte liefde zichtbaar werd in Jezus

"Gods liefde is onvoorwaardelijk en niet afhankelijk van hoe jij je gedraagt", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie Begin je dag met God zoomt de spreker en schrijver in op Gods volmaakte liefde. Deze liefde, die in alles a

Marijn Vlasblom
Interview

Missionair denker waarschuwt: “Laat AI je worsteling met God niet vervangen”

Kunstmatige intelligentie rukt snel op, ook in missionair werk. Maar helpt AI ons werkelijk bij het bouwen van Christus’ gemeente, of dreigt het juist iets wezenlijks te ondermijnen? Missionair denker Marijn Vlasblom ziet beide kanten. Volgens hem ka