In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #8 : Jafeth en Sifra Bekx over aanbidding als levensstijl
Of beluister op:

Meerartikelen

jordaan
Nieuws

Israël verwacht miljoenen pelgrims bij 2000 jaar sinds de doop van Jezus

De Israëlische regering is begonnen met de voorbereidingen voor 2030, wanneer christenen wereldwijd stilstaan bij het feit dat het dan ongeveer tweeduizend jaar geleden is dat Jezus werd gedoopt in de Jordaan. Het ministerie van Buitenlandse Zaken he

ACN
Nieuws

Kerk biedt hoop in ‘apocalyptisch’ Venezuela

Tussen ingestorte gebouwen, tentenkampen en onvoorstelbaar verdriet blijft de Kerk in Venezuela dicht bij de slachtoffers. Dankzij haar sterke netwerk kan zij snel hulp bieden. Kerk in Nood ondersteunt priesters, religieuzen en leken die dag en nacht

Ds. W. Pieters
Video

HHK-predikant: "De Heilige Geest leert beloften én beschuldigingen persoonlijk lezen”

In een recente preek over Handelingen 3 benadrukte ds. W. Pieters, hersteld hervormd emerituspredikant, dat de Heilige Geest de mens leert de Bijbel persoonlijk te lezen. Wie zichzelf leert herkennen in Gods Woord, ontkomt niet aan de aanklacht van z

ds. A.T. Vergunst
Dagelijks leven

Ds. Vergunst beantwoordt Refoweb-vraag: 'Bij God is altijd een nieuw begin mogelijk'

'Ik heb door eigen schuld een zwaar leven. Zou God nog één keer naar mij willen omzien?' Met die indringende vraag wendt een vrouw uit de Gereformeerde Gemeenten zich via Refoweb tot ds. A.T. Vergunst. De predikant uit het Nieuw-Zeelandse Carterton r

Gert van Hoef
Video

Prachtig: Gert van Hoef brengt improvisatie Willem Hendrik Zwart over Psalm 116 ten gehore

'Ik zal Uw naam met dankerkentenis; Verheffen, U al mijn geloften brengen; 'k Zal liefd' en lof voor U ten offer mengen, In 't heiligdom, waar 't volk vergaderd is', zo luidt het tiende vers van Psalm 116. Organist Gert van Hoef bracht onlangs een pr

Hoorn van Afrika
Nieuws

SDOK-event: Ex-moslims vertellen over evangelisatie onder doodsbedreiging

Twee christenen uit de Hoorn van Afrika vertellen op zaterdag 10 oktober in Veenendaal hoe zij ondanks bedreigingen en vervolging het Evangelie blijven delen met moslims. Tijdens het gratis najaarsevent 'Getuigen met lef' van SDOK staan hun persoonli

Oeganda
Nieuws

Oegandese predikant (25) vermoord na debat over christendom en islam

Een openbare discussie over christendom en islam heeft een jonge predikant in Oeganda vermoedelijk het leven gekost. Enkele uren nadat dominee Bernard Mulongo had deelgenomen aan een interreligieus debat, werd hij op weg naar zijn verblijfplaats aang

Ds. Maarten van Loon
Column

De kunst van het zwijgen en het stellen van goede vragen

Spreken is zilver en zwijgen is goud, zo luidt een bekend spreekwoord. Daar zit veel waars in. Maar er valt ook het nodige op af te dingen. Dat doe ik verderop. Nu eerst even over het gelijk van dit spreekwoord. Hoe vaak wordt er immers niet te snel

Meerartikelen

abdij
Nieuws

Machtsstrijd in Franse abdij escaleert: pater ontvoerd en mishandeld

Een interne machtsstrijd in een benedictijner abdij in Midden-Frankrijk is uitgelopen op een ontvoering en mishandeling van de overste van het klooster. Pater Placide, overste van de Abdij Notre-Dame de Bellaigue in het departement Puy-de-Dôme, verdw

irak
Nieuws

Iraakse premier roept gevluchte christenen op terug te keren

De Iraakse premier Mohammed Shia al-Sudani heeft christenen die hun land de afgelopen jaren hebben verlaten opgeroepen om terug te keren. Volgens hem zijn christenen een onmisbaar onderdeel van de Iraakse samenleving en zet de regering zich in om hun

Pakistan
Nieuws

Ontvoerde christelijke tiener in Pakistan mag niet terug naar haar ouders

Een rechtbank in Pakistan heeft bepaald dat de 16-jarige christelijke Mehnaz Nadeem voorlopig wordt ondergebracht bij een moslima die geen familie van haar is. De tiener werd eind mei bevrijd uit een hotel, waar zij samen met een man verbleef die wor

Jongere met smarthpone
Nieuws

Onderzoek: Steeds meer jonge christenen geven AI voorkeur boven predikant

Steeds meer christenen van in de twintig en dertig jaar stellen hun vragen over de Bijbel, geloofstwijfels en belangrijke levenskeuzes eerst aan kunstmatige intelligentie (AI) in plaats van aan een predikant of oudste. Dat signaleren verschillende Zu

Robert Sarah
Nieuws

Kardinaal Sarah waarschuwt EU: "Leg Afrika geen abortus- en genderideologie op"

De Guinese kardinaal Robert Sarah heeft de Europese Unie opgeroepen te stoppen met het opleggen van abortus- en genderbeleid aan Afrikaanse landen. Volgens de voormalige prefect van Congregatie voor Goddelijke Eredienst gebruikt de EU verdragen, ontw

Jin
Nieuws

Bekende Chinese voorganger blikt terug op maandenlange gevangenschap

Na 266 dagen in een Chinese gevangenis is voorganger Ezra Jin voor het eerst naar buiten getreden met een persoonlijke getuigenis over zijn gevangenschap. De leider van de ondergrondse Zion Church in Peking vertelt hoe hij maandenlang in onzekerheid

Nigeria
Nieuws

Miljoen vrouwen bidden voor Nigeria na golf van geweld tegen christenen

Christelijke vrouwen uit heel Nigeria en andere landen bidden zaterdag 25 juli samen voor Nigeria. De organisatoren roepen op tot gebed en vasten na een jaar waarin duizenden christenen om het leven kwamen door aanvallen van islamitische extremisten.

india
Nieuws

Zes predikanten krijgen vijf jaar cel onder omstreden anti-bekeringswet in India

Wat begon als een verjaardagsfeestje voor een kind, eindigde twee jaar later met gevangenisstraffen voor zes predikanten en een andere christen. De zeven zijn in de Indiase deelstaat Madhya Pradesh veroordeeld tot vijf jaar cel op grond van de omstre

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel over Psalm 95: "De Schepper vraagt ons om te luisteren"

God is niet alleen Koning en Rechter, maar ook Schepper. Dit stelt dominee Ron van der Spoel in een gebedsvlog van de IZB, waarin hij stilstaat bij Psalm 95. Volgens hem nodigt de schepping christenen uit om Gods grootheid te ontdekken, maar roept de

Marijke
Video

Marijke Gootjes is zondag te gast in de zomerherhaling van Hour of Power

Zondag is Marijke Gootjes te gast in Hour of Power. Zij worstelde met mentale klachten. Ze vertelt hierover vanuit persoonlijke ervaring, met name om anderen te helpen die hiermee kampen. Marijke worstelde met een burn-out. Op de vraag waar God was i

Patrick Simons / Silvan Bruinstroop
Opinie

De satan profiteert van een bomvolle agenda

Vaak denken we dat de satan ons alleen door allerlei zonden wil laten struikelen en ons daarmee bij God vandaan probeert te trekken. Maar zijn strategie is vaak veel subtieler dan we ons realiseren. Soms gebruikt hij daarvoor juist de meest alledaags

Ds. M. van Reenen
Interview

Ds. Van Reenen verruilde Biblebelt voor Drenthe: "Zien we de nood van de wereld?"

Ds. M. van Reenen verruilde vorig jaar het christelijke Urk voor het seculiere Drenthe. Na ruim twee jaar als predikant van de hersteld hervormde Moriagemeente wist hij zich geroepen om de overstap te maken naar het Drentse Vledderveen. Van Reenen is