In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#401 Jeffrey & Hans Maat over spanning rond charismatische vernieuwing: herstel of ontsporing?
Of beluister op:

Meerartikelen

India
Nieuws

Tienduizenden Indiase christenen protesteren tegen nieuwe antibekeringswet

Meer dan 30.000 mensen hebben op 13 april in Jagdalpur, het hoofdkwartier van het Bastar-district in de Indiase deelstaat Chhattisgarh, gedemonstreerd tegen de antibekeringswet. De actie vond plaats als reactie op de in maart aangenomen wet die volge

Het Omega Project
Verdieping

Hoe leef je als christen in de wereld terwijl je niet van de wereld bent?

Hoe leef je als christen midden in een samenleving die steeds verder afstand neemt van haar christelijke wortels, zonder je terug te trekken of juist volledig op te gaan in de omgeving? Over dat en meer gaat het in een boeiende en prikkelende tutoria

solidariteitsavond voor Israël
Video

Grote solidariteitsavond voor Israël: kijk hier live mee

Op dinsdagavond 21 april om 19.30 uur is live een solidariteitsavond voor Israël te volgen. Tijdens deze avond wordt stilgestaan bij het 78-jarig bestaan van de staat Israël. Vanuit het midden van Nederland klinkt samenzang tot eer van de God van Isr

Israël en de Bijbel
Persbericht

Israël en de Bijbel organiseert Ontmoetingsdag 2026: 'Levende woorden voor Israël'

Op Hemelvaartsdag, donderdag 14 mei 2026, organiseert Stichting Israël en de Bijbel een landelijke ontmoetingsdag in Veenendaal. Het thema van de dag is ‘Levende woorden voor Israël’. Gastspreker is Victor Kalisher, directeur van het Israëlisch Bijbe

Ds. A. van der Zwan
Video

CGK Damwoude brengt beroep uit op ds. A. van der Zwan uit Dordrecht

De christelijke gereformeerde kerk (CGK) te Damwoude heeft een beroep uitgebracht op ds. A. van der Zwan (foto). In het Friese dorp zoeken de christelijke gereformeerden naar een nieuwe gemeentepredikant vanwege het eerdere vertrek van ds. A. A. Egas

Nigeriaanse kinderen
Nieuws

Nigeriaanse overheid weigert weggehaalde kinderen terug te laten keren naar christelijk weeshuis

Zeven kinderen die eind 2019 door agenten werden weggehaald uit een christelijk weeshuis in Noord-Nigeria, zijn nog altijd niet terug bij de familie die voor hen zorgde. Sinds hun gedwongen vertrek verblijven zij in een overheidsweeshuis in de staat

LHBTI
Nieuws

Baptistenorganisatie overweegt samenwerking met universiteit te schrappen vanwege LHBTI-event

De Amerikaanse baptistenorganisatie Baptist General Convention of Texas overweegt eventueel haar samenwerking met Baylor University te schrappen. Aanleiding is een bijeenkomst op de universiteit waarbij sprekers aanwezig zijn die zich inzetten voor a

Steve Maile
Nieuws

Britse straatprediker opgepakt tijdens evangelisatie in Watford

Een christelijke straatprediker is zaterdag opgepakt in Watford. Op internet gaan beelden rond van de arrestatie van Steve Maile. Op de video is te zien hoe drie agenten Maile meenemen terwijl hij op straat preekt. De straatprediker werd ervan verdac

Meerartikelen

Soedan
Dagelijks leven

God trouw blijven tijdens de burgeroorlog in Soedan

“Ik probeer te helpen met wat ik heb, want de mensen hebben ons nodig. God heeft ons hier gebracht om mensen te helpen. Dat is waarom wij ons hieraan hebben toegewijd”, zegt voorganger Tariq*. Hij leidde een grote gemeente in Khartoem, Soedan, totdat

India
Nieuws

Indiase priester die stelde dat christendom enige ware religie is voorlopig niet vervolgd

Het Indiase Hooggerechtshof heeft alle strafprocedures tegen een rooms-katholieke priester opgeschort. De priester, Vincent Pereira, werd aangeklaagd nadat hij tegen zijn kerkgemeenschap had gezegd dat het christendom de enige ware religie is. De uit

ds. Bogerd
Persbericht

Symposium ‘Het geweten van de mens’ in Jaarsveld

Op D.V. dinsdag 2 juni 2026 vindt in de Hervormde Kerk te Jaarsveld het symposium Het geweten van de mens plaats, met als ondertitel Work in progress voor prediking, pastoraat en vorming. Het symposium is bedoeld voor predikanten, pastores, kerkelijk

Opperrabbijn
Column

Waarom ik de keuze maakte om op de uitnodiging van premier Jetten in te gaan

Onlangs werd opperrabbijn Jacobs uitgenodigd door minister-president Rob Jetten. Hij ging op die uitnodiging in, maar dat kon niet iedereen waarderen. In onderstaand dagboek legt hij uit waarom het volgens hem wel de juiste keuze was. Daarnaast verte

Suzon van Noord
Interview

De zendingsdroom van Suzon stortte in: "Ik wilde weten waar God was"

Toen Suzon van Noort en haar gezin onverwacht moesten terugkeren uit Portugal, stortte een zendingsdroom in. Wat bedoeld was als een verblijf van tien jaar eindigde al na tien maanden. Terug in Nederland bleef ze achter met vragen aan God die haar ge

Maf
Nieuws

MAF waarschuwt voor effect Iran-oorlog tot in verste uithoeken van de wereld

De stijging van de brandstofprijzen voor vliegtuigen door het Iran-conflict dreigt impact te krijgen tot in de verste uithoeken van de wereld. De christelijke bushvliegersorganisatie MAF uit Teuge is een actie gestart om het effect op te vangen en vl

Oeganda
Nieuws

Oegandese evangelist bruut vermoord na samenkomst

Een evangelist is vorige week, kort na een evangelisatiebijeenkomst, in centraal Oeganda gedood. Volgens lokale bronnen begaf hij zich op 9 april samen met zijn vrouw naar huis, toen zij werden benaderd door vermoedelijke moslimextremisten die zich v

Bijbel op tafel
Boekfragment

Twee levens, één God: Wanneer God Zich onverwacht laat zien

Vanuit Iran en de voormalige Sovjet-Unie vertellen Reza en Vladimir hoe God op onverwachte manieren in hun leven ingreep. Hun verhalen laten zien hoe geloof niet alleen woorden zijn, maar een ontmoeting die levens verandert. Reza uit Iran: Vier jaar

buiten
Persbericht

Samen naar Buiten compleet: 12 wandelingen om God en rust samen te ervaren in de natuur

Goed nieuws: het tweede gedeelte van Samen naar Buiten is afgerond! We zijn ontzettend blij dat ook de overige 8 wandelingen nu beschikbaar zijn, waardoor alle 12 wandelingen volledig te bewandelen zijn. Met dit boekje en de bijbehorende wandelingen

De Jong
Persbericht

Matthijs de Jong nieuwe Hoogleraar Oude Testament PThU

De Protestantse Theologische Universiteit (PThU) heeft prof. dr. Matthijs de Jong benoemd tot Hoogleraar Oude Testament. Op 17 april heeft de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland hiermee ingestemd. Daarmee is de benoeming van het Col

Dhr. L.J. Blees
Nieuws

Nieuwe kerkelijk werker voor hervormde gemeente Lelystad

De hervormde gemeente te Lelystad mag binnenkort L. J. (Leo) Blees verwelkomen. Blees (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep. Blees is momenteel als kerkelijk werker, met preek - en sacramentsbevoegdheid, werkzaam in Dorkwerd (Groningen) en

Libanon
Nieuws

Israël door het stof na "zeer ernstig incident" met Jezusbeeld

Er is internationaal ophef ontstaan over een foto waarop te zien is dat een Israëlische soldaat een kruisbeeld van Jezus kapotslaat. Het Israëlische leger zegt het als een “zeer ernstig incident” te zien en belooft passende maatregelen te nemen. Ook