In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Frank van Oordt
Opinie

Bloedbad Iran wijst op pijnlijke realiteit: no Jews, no news

Terwijl Iran wordt opgeschud door massale protesten en het regime hard toeslaat, blijft het in westerse media opvallend stil. Duizenden Iraniërs riskeren hun leven voor vrijheid, maar echte verontwaardiging lijkt uit te blijven. Tegelijk laaien prote

Kerkgebouw
Nieuws

Ds. L. Blok (83) overleden

In zijn woonplaats Schelluinen is ds. L. Blok overleden in de leeftijd van 83 jaar. Daarmee is een GerGem-predikant heengegaan die ruim een halve eeuw in dienst stond van de kerk. Blok werd geboren op 6 december 1942 in Rotterdam. Hij was een zoon va

Tweede Kamer
Nieuws

Kamervragen CU en SGP over arrestatie Tom de Wal; geen Kamermeerderheid voor debat

ChristenUnie en SGP hebben Kamervragen gesteld naar aanleiding van het optreden van gemeente en politie Tilburg bij een genezingsdienst vrijdag in die stad. Daarbij maakte de politie een einde aan de dienst en werd voorganger Tom de Wal gearresteerd.

Durupinar-formatie
Nieuws

Turkse wetenschapper tempert hoop op bewijs voor ark van Noach

Berichten dat er mogelijk bewijs is gevonden voor de ark van Noach wekken veel aandacht, maar zijn volgens de Turkse geograaf Faruk Kaya te vroeg. Dat schrijft Christian Daily International. Hij benadrukt dat er tot op heden geen overtuigend archeolo

Trump
Nieuws

Trump dreigt met nieuwe aanvallen in Nigeria na aanhoudend geweld tegen christenen

De Amerikaanse president Donald Trump sluit nieuwe militaire aanvallen in Nigeria niet uit als het geweld tegen christenen aanhoudt. Dat zei hij in een interview met The New York Times. De uitspraken komen na Amerikaanse luchtaanvallen op Eerste Kers

Brits parlement
Nieuws

Christenen en hindoes bezorgd om Brits regeringsvoorstel rond 'anti-moslimhaat'

Christelijke en hindoeïstische leiders in het Verenigd Koninkrijk maken zich zorgen over een nieuw regeringsvoorstel. Dat meldt Christian Daily International. De Britse regering werkt aan een officiële richtlijn die uitlegt wat zij ziet als ‘anti-mos

Amged en Kalei
Interview

Gevangenisstraf na miljoenenfraude werd keerpunt: “God kan helen wat verloren lijkt”

Jarenlang leefde hij met een dubbelleven. Terwijl hij op zondag in de kerk zat, sluisde hij doordeweeks via een schijnconstructie geld naar zichzelf. Uiteindelijk ging het om ruim een miljoen euro. Zijn vrouw Kalei wist van niets, tot de waarheid als

Ds. W. A. Zondag
Video

Ds. Zondag complimenteert kinderen vanwege goed stilzitten in avondmaalsdienst

"Jullie hebben echt goed stilgezeten vanmorgen, terwijl het toch wel lang duurde, hè?", aldus ds. W. A. Zondag. In een recente nabetrachtingsdienst, dit is een dienst waarin binnen reformatorische kerken de avondmaalsbediening wordt afgesloten, gaf d

Meerartikelen

André Maliepaard
Persbericht

André Maliepaard wordt directeur van Youth for Christ Nederland

André Maliepaard wordt directeur van Youth for Christ Nederland. Hij neemt het stokje over van Bram Rebergen, die negen jaar lang directeur van Youth for Christ was, en van Ard-Jan Gijsbertsen, sinds anderhalf jaar interim-directeur. Maliepaard start

Marc de Graaf
Opinie

Groeiende vervolgde kerk vol met littekens én hoop

Al heel wat keren maakte ik de Ranglijst Christenvervolging mee, maar dit jaar is toch een beetje anders. Als (nieuwe) directeur van Open Doors ben ik nu ook beschikbaar voor interviews dus ik heb me meer dan ooit verdiept in de ranglijst en de achte

christenvervolging
Nieuws

Ranglijst Christenvervolging 2026: aantal vervolgde christenen stijgt met 8 miljoen

388 miljoen christenen hebben wereldwijd te maken met zware vervolging en discriminatie. Dat zijn er acht miljoen meer dan een jaar eerder, zo meldt Open Doors bij de publicatie van de Ranglijst Christenvervolging 2026. Daarbij staat Noord-Korea voor

Marten Visser
Interview

Marten Visser over Tilburgse burgemeester: “Zo begint in de hele wereld christenvervolging”

“Wat hier gebeurt, is juridisch gevaarlijk en mogen we niet laten normaliseren.” Marten Visser reageert fel op het recente optreden van de Tilburgse burgemeester Onno Hoes. Volgens de directeur van GlobalRize International raakt deze kwestie aan een

Nigeriaanse christenen
Nieuws

Christelijke dorpsleider gedood bij hinderlaag in Nigeria: 'Hij was een vredestichter'

In Centraal-Nigeria is begin deze maand een christelijke dorpsleider omgekomen bij een gewelddadige hinderlaag. Dat meldt International Christian Concern. Het slachtoffer is James Jatau, het dorpshoofd van Hurra, een klein landbouwdorp in de staat Pl

Rotterdam
Nieuws

SGP bezorgt CU slecht nieuws en doet mee met gemeenteraadsverkiezingen Rotterdam

De SGP gaat deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Dat zou slecht nieuws kunnen zijn voor de ChristenUnie. Nadat beide partijen decennialang als combinatiepartij samenwerkten in Rotterdam, doen ze nu afzonderlijk mee. Het gevolg is

Onno Hoes
Nieuws

Gemeente Tilburg wil vaker handhaven bij "illegale" religieuze samenkomsten

De gemeente Tilburg is van plan vaker te gaan handhaven als er religieuze samenkomsten plaatsvinden op locaties die dat niet specifiek in hun bestemmingsplan hebben staan. Waarnemend burgemeester Onno Hoes zei maandagavond dat die religieuze bijeenko

Nigeria
Nieuws

Fulani-herders zaaien dood en verderf in Nigeria: tien christenen omgekomen bij aanvallen

In het oosten van Nigeria zijn tien christenen omgekomen bij gewelddadige aanvallen door Fulani-herders. Dat meldt Morning Star News. De aanvallen vonden plaats in de nacht van zaterdag op zondag in vier dorpen in de staat Taraba. Het gaat om de dorp

Bijbels
Nieuws

Recordverkoop Bijbels in Verenigd Koninkrijk en Amerika: 'Begin van stille opwekking'

De verkoop van Bijbels is de afgelopen jaren sterk toegenomen in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In beide landen zijn zelfs recordniveaus bereikt. Dat schrijft The Christian Post. De cijfers wijzen op een hernieuwde interesse in geloo

Hindoes
Nieuws

Hindoes vallen evangelisten aan; meerdere gewonden en bus in brand gestoken

In de Zuid-Indiase deelstaat Andhra Pradesh is vorige week een minibus met christelijke evangelisten aangevallen door hindoe-nationalisten. Het incident vond plaats bij het dorp Korrakudu. Meerdere inzittenden raakten gewond en het busje van de evang

Van Reenen
Opinie

Er zijn zoveel kerken: valt dat nog uit te leggen?

In het contact met niet-christenen wil je dat er zo min mogelijk obstakels zijn. Veel mensen hebben zelf al barrières genoeg, het zou niet goed zijn als christenen zelf dan nóg een barrière vormen om te komen tot geloof in de Heere Jezus. Maar helaas

Ds. N. H. de Graaf
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Hoornaar: ds. N. H. de Graaf

De hervormde gemeente te Hoornaar heeft een nieuwe dominee: Ds. N. H. de Graaf (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Zuid-Hollandse dorp volgt De Graaf ds. H. Klink op. Laatstgenoemde predikant ging vorig jaar, na een pe