In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #1: Daniël en Mirjam Krol over zoon Yoran
Of beluister op:

Meerartikelen

Jürgen Bühler
Nieuws

Christenen organiseert top over groeiend antisemitisme: “De kerk moet wakker worden”

De Internationale Christelijke Ambassade Jeruzalem (ICEJ) heeft deze week een speciale spoedtop georganiseerd om kerken wereldwijd te helpen reageren op de sterke toename van antisemitisme. Volgens ICEJ-president Jürgen Bühler worden Joden en Israël

India
Nieuws

Volksrechtbank in India vraagt aandacht voor geweld tegen christenen

Tijdens een openbare hoorzitting in de Indiase hoofdstad New Delhi hebben christenen uit verschillende delen van het land verteld over geweld, intimidatie en discriminatie waarmee zij te maken hebben. De bijeenkomst was georganiseerd om aandacht te v

 Robin van Soolingen
Video

Aankomende zondag is Robin van Soolingen te gast in Hour of Power

Zondag is coach Robin van Soolingen te gast in Hour of Power. Op zijn zevende begon hij met karate om zich staande te houden op het schoolplein. Zijn drang om te winnen was groot, maar tijdens een ingrijpende persoonlijke reis ontdekte hij dat verbin

JD Vance
Nieuws

JD Vance stelt dat hij zijn geloof verloor door een gebrek aan christelijke vrienden

In een interview met Fox News-presentator Jesse Watters stelde de Amerikaanse vicepresident JD Vance eerder deze week dat hij in zijn jeugd zijn geloof verloor door een gebrek aan christelijke vrienden. Ook vertelde hij dat onvoldoende geworteld was

Ds. T.A. Bakker
Nieuws

HHK-predikant kritisch op voorstel voor 'raad van vrouwen' in de kerk

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk is opnieuw aangewakkerd. De hersteld hervormd dominee T.A. Bakker reageert in het Reformatorisch Dagblad kritisch op een recent pleidooi van hoogleraar Hanneke Schaap-Jonker. Zij roept op om binnen g

Ds. P. W. J. van der Toorn
Video

CGK-predikant: "Als Jezus jouw Zaligmaker is, wil God dat je Hem Vader noemt"

Als je de Heere Jezus uit genade als Zaligmaker mag kennen, dan wil God dat je Hem 'Vader' noemt. Dat merkte ds. P. W. J. van der Toorn op in een recente preek. Volgens de christelijke gereformeerde predikant, die onlangs nog een beroep aannam naar D

Theo Boer
Video

76.000 Nederlanders willen dat arts niet langer beslist bij euthanasieverzoek: medisch ethicus reageert

Een groep burgers wil dat de Tweede Kamer zich buigt over euthanasie. Zij zijn van mening dat mensen bij ondraaglijk lijden zelf moeten kunnen bepalen of zij voor euthanasie kiezen, zonder dat een arts daarin een beslissende rol heeft. Het burgerinit

Nigeria
Nieuws

Hoopvol signaal VN-experts over geweld tegen christelijke meisjes en vrouwen in Nigeria

Een verklaring van 8 juni van een groep VN-experts waarin de Nigeriaanse regering wordt opgeroepen om “dringend op te treden” om “geweld gericht op christenen en andere religieuze minderheden” te voorkomen, is volgens Open Doors een hoopvol signaal.

Meerartikelen

WK Mission Pack
Persbericht

WK Mission Pack: WK voetbal biedt kansen om Jezus te delen

Het WK Mission Pack is in trek. Met zo’n pakket kunnen kerken een interactieve Watch Party organiseren. "Het WK voetbal is een unieke kans om mensen te bereiken die normaal nooit een kerk binnenstappen", zegt initiatiefnemer Jan Achterberg. "Ook jouw

zondagsrust
Nieuws

Onderzoek: veel Nederlanders verlangen naar gezamenlijke rustdag

Een groeiende groep Nederlanders ziet waarde in een gezamenlijke wekelijkse rustdag. Vooral jongeren staan opvallend positief tegenover het idee. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Protestants Nederland en de Vereniging Zondagsrust. Volgens het onder

Curaçao voetbalteam
Verdieping

Curaçao schrijft WK-geschiedenis: een elftal dat openlijk over Jezus spreekt

Komend weekend schrijft Curaçao voetbalgeschiedenis met zijn eerste WK-wedstrijd. Voor het kleine eiland is deelname al een wonder. Maar achter dat sportieve succes schuilt een dieper verhaal: Curaçao is eeuwen geleden gevormd door het christendom. D

Patrick
Opinie

De selectieve verontwaardiging rond het WK voetbal

Het WK voetbal van 2026 is donderdag begonnen, maar de discussies zijn al veel eerder losgebarsten. Niet over buitenspelregels, bondscoaches of kanshebbers op de wereldtitel, maar over de locatie. Het toernooi wordt mede georganiseerd door de Verenig

Gezin
Persbericht

SGP presenteert initiatiefnota over gezinnen én hun omgeving

Terwijl de wachtlijsten in de jeugdzorg lang zijn, blijven andere manieren om gezinnen te steunen vaak onbenut. Dat signaleert de SGP na eigen onderzoek. “Van opvoedvragen wordt te snel een medisch probleem gemaakt. En in veel gevallen blijkt niet he

brand
Nieuws

Zorgen om stijging anti-christelijke haatmisdrijven in Europa

Het aantal anti-christelijke incidenten in Europa blijft toenemen. Dat blijkt uit het nieuwste maandoverzicht van de Oostenrijkse waakhondorganisatie OIDAC Europe (Observatory on Intolerance and Discrimination Against Christians in Europe). De organi

Paus
Nieuws

Deze lessen deelt paus Leo met de wereld naar aanleiding van WK voetbal

Vandaag start het WK voetbal in de Verenigde Staten. Paus Leo, oorspronkelijk afkomstig uit het land, deelt in aanloop naar het toernooi op social media enkele lessen die we van voetbal kunnen leren. ‘Veel mensen zullen de wedstrijden op het WK kijke

Opperrabbijn
Column

Hoe een jongen probeerde onze voordeur in te trappen

Terwijl opperrabbijn Jacobs met een toekomstig bruidspaar een bespreking heeft in zijn woonkamer, worden ze plotseling gestoord door lawaai. Een verder onbekende jongen probeert de deur in te trappen, zo blijkt uit camerabeelden die hij terugkeek. In

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden wijst in preek op strijd tegen wereldgelijkvormigheid onder gelovigen

In een recente preek merkte ds. G. van Zanden op dat wereldgelijkvormigheid niet alleen buiten de kerk voorkomt, maar ook in het hart van gelovigen. Daartegenover wees de hervormd predikant op het wonder van Gods genade, die de macht van de oude mens

Belfast
Nieuws

Christelijke leiders roepen op tot gebed en kalmte na geweld in Belfast

Christelijke leiders in Noord-Ierland roepen op tot gebed, kalmte en verzoening nadat een man in Belfast slachtoffer werd van een uiterst gewelddadige mesaanval die volgens ooggetuigen uitliep op een poging tot onthoofding. De aanval leidde tot grote

EO-documentaire Generatie Gebed - Wat bezielt Gen Z?
Persbericht

EO-documentaire onderzoekt waarom steeds meer jongeren kiezen voor geloof

De nieuwe EO-documentaire Generatie Gebed - Wat bezielt Gen Z? volgt vier jongeren die midden in een intens proces van geloof en zelfonderzoek zitten. Terwijl Nederland al jarenlang ontkerkelijkt, gebeurt er onder Generatie Z iets opvallends: steeds

Lenny Kuhr
Nieuws

Initiatief voor Lenny Kuhr-park in Israël krijgt steun van christenen

Een groep initiatiefnemers uit Leeuwarden en omgeving is een actie gestart voor de aanleg van een Lenny Kuhr-park in Israël. Met het park willen zij de bekende zangeres en liedschrijfster bedanken voor haar bijdrage aan de Nederlandse cultuur en same