In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Annelijn de Gier
Opinie

De arrestatie van Tom de Wal ontrafeld: drie spanningsvelden

Vrijdagavond werd christelijk Nederland opgeschud. Tom de Wal van Frontrunners Ministries werd gearresteerd, ogenschijnlijk omdat hij een kerkdienst hield. Al snel werd dit zo geframed in het publieke debat. De werkelijkheid is echter complexer en vr

Iraanse christenen
Nieuws

Iraanse christenen opgesloten vanwege hun geloof: ‘Bedreigd met executie'

Rond de kerstperiode zijn meerdere christenen in Iran gevangengezet vanwege hun geloof. Dat meldt de Iraanse organisatie Article 18. Twee christelijke broers begonnen midden december aan hun gevangenisstraf. Ook werd een christelijke vrouw twee dagen

Ds. V. S. van der Meer
Nieuws

HHK Stolwijk brengt beroep uit op ds. V. S. van der Meer

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. V. S. van der Meer (foto). De predikant moet in het Zuid-Hollandse dorp ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten.

Ds. A. T. Vergunst
Video

GerGem-predikant verbindt strijd met zelfbeeld aan geloof in Christus

In een recente preek deelde ds. A. T. Vergunst (GerGem) een pastorale ontmoeting. Een vrouw worstelde jarenlang met minderwaardigheid, terwijl haar man haar steeds opnieuw wees op zijn onvoorwaardelijke liefde. Het voor veel mensen herkenbare thema,

Don Ceder
Nieuws

ChristenUnie-Kamerlid op de bres voor vrij Iran: "De beelden zijn schokkend"

Op het Malieveld in Den Haag kwamen zaterdag honderden mensen samen om te demonstreren tegen het islamitische regime in Iran. Onder de sprekers bevond zich ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder, die in een indringende toespraak opriep tot internationale st

Rose Docherty
Nieuws

Kerkleiders slaan alarm na aanklacht tegen pro-life activiste (75) bij abortuskliniek

Kerkleiders in Schotland slaan alarm na de recente rechtszaak tegen de 75-jarige christelijke pro-life activiste Rose Docherty. Dat meldt Christian Today. Docherty werd in september vorig jaar gearresteerd en aangeklaagd nadat zij met een bord bij ee

Week van Gebed 2026
Persbericht

Christenen openen Week van Gebed 2026 met gezamenlijke startdienst

De Week van gebed voor eenheid is een jaarlijks initiatief waarbij christenen samen bidden voor eenheid, vrede en gerechtigheid. In 2026 wordt deze bijzondere week voor het eerst geopend met een landelijke startdienst op zaterdag 17 januari in de Sin

Ds. Mark de Jager
Interview

Ds. Mark de Jager blikt terug op zijn tijd in Drenthe: “Ik ontving geen briefje uit de hemel”

“Een lege kerk, een camera en een dorp dat mij nog helemaal niet kende: zo begon mijn eerste periode als predikant.” Ds. Mark de Jager kijkt terug op een onverwacht missionair avontuur in een sterk geseculariseerde omgeving, namelijk Drenthe. In het

Meerartikelen

Philip Yancey
Column

Bekering of noodgreep? Vragen bij de schuldbelijdenis van Philip Yancey

Philip Yancey (foto) loog acht jaar lang tegen zijn vrouw. Nu heeft hij haar nodig om hem te reinigen, te voeden en te vergeven. En zij kiest ervoor te blijven. Laat dit even op je inwerken: “Ik beken tot mijn grote schaamte dat ik acht jaar lang bew

Sebastiaan van Wessem
Column

Opwekking, verdrukking of herstel? Toekomstvisie van christenen doet ertoe

Elke kerk leeft vanuit een toekomstvisie. Soms wordt die openlijk verwoord, vaker blijft zij onder de oppervlakte. Hoe dan ook is er altijd een bepaalde kijk op de toekomst aanwezig. Die toekomstvisie gaat niet alleen over wat we geloven dat er ooit

Iran
Nieuws

Christenen bidden en strijden hoopvol voor verandering in Iran

In Iran lijkt momenteel een grote verandering plaats te vinden. Al bijna twee weken zijn er massale demonstraties gaande. Wat begon als protesten tegen de slechte economische situatie, groeide al snel uit tot wijdverspreide en grootschalige protesten

Samengestelde koorzang onder leiding van Jan Quintus Zwart
Video

Luister naar het schitterende Lied van hoop in de Bovenkerk van Kampen

'Heer, ik wil U danken in vreugde en verdriet. Uw liefde wil ik loven. Al begrijpt mijn ziel U niet. Door U kan ik steeds zingen, zelfs in de zwartste nacht.' Deze schitterende woorden, die blijk geven van een rotsvast geloof in welke omstandigheden

Johan Schep
Video

Johan Schep vertelt hoe nieuw begin na zondvloed vooruitwijst naar Jezus' offer

In Genesis 9 spreekt God na de zondvloed Zijn zegen uit over Noach en zijn zonen en geeft Hij hun de opdracht de aarde opnieuw te bevolken. Daarbij stelt God ook een duidelijke grens: alles mag gegeten worden, behalve vlees waarin nog bloed zit. Evan

Ds. W. Visscher
Video

Ds. W. Visscher legt in preekfragment uit wat kerk-zijn volgens hem betekent

"In onze tijd leven er helaas wat verkeerde ideeën over wat kerk-zijn nu betekent. Alsof dat betekent dat je je voegt bij een dominee en wat die dominee allemaal voor interessants te zeggen heeft. Dat is de bijl aan de wortel van het kerk- en gemeent

Het Omega Project
Verdieping

Handen vouwen of handen uit de mouwen? Bekijk de tutorial

Bidden en werken: het bijkt in de praktijk een lastiger samenspel dan we vaak denken. Het is voor elke christen een grote uitdaging om daadwerkelijk in afhankelijkheid van God te leven zodat je niet zonder te bidden en niet bidt zonder te werken. Maa

Sam Kroon en  Renzo Merbis
Video

Terugkijken: Atheïst en christen diepgaand in gesprek over God en geloof

In deze video van Christendom.nl gaat christen Renzo Merbis het gesprek aan met atheïst Sam Kroon. Zij spreken open en eerlijk over grote levensvragen, zoals het bestaan van God, de betekenis van vrije wil, het probleem van lijden en de Bijbelse visi

Leander Janse
Video

Gods wake-up call midden op zee: een Bijbelstudie over Jona

Jona probeert weg te komen van God, maar op zee wordt hij ingehaald door een storm die God zelf laat opkomen. Niet als straf, maar als een liefdevolle wake-up call. Leander Janse laat in deze Bijbelstudie dat God soeverein is en dat zelfs de stormen

Bert-Jan Ruissen
Persbericht

Eurofractie SGP wil dat Jodenhaat uit Palestijnse schoolboeken verdwijnt

Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) heeft opnieuw schriftelijke vragen gesteld aan de Europese Commissie over de inhoud van Palestijnse schoolboeken. Aanleiding is een recent rapport van organisatie IMPACT-se dat aantoont dat, ondanks herhaalde

Lauren Daigle
Nieuws

Bekende christelijke zangeres ziet tekenen van opwekking onder Generatie Z

De christelijke zangeres Lauren Daigle ziet duidelijke tekenen van geestelijke opwekking. Volgens haar komen die vooral bij Generatie Z vandaan. De bekende zangeres zei dit in gesprek met The Christian Post, tijdens de GMA Dove Awards. Daarnaast waar

Familie de Jong
Nieuws

Veenendaalse broers halen duizenden euro's op met nacht in zelfgebouwde iglo

Tweeënhalf en anderhalf uur slapen, daar deden ze het mee. De Veenendaalse broers Johan (16) en Jaco de Jong (15) overnachtten in hun zelfgebouwde iglo. Voor het goede doel, zodat kinderen en jongeren in Oekraïne de winter doorgeholpen worden. De tel