In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #10: Christian Verwoerd over Israël en Gods Koninkrijk
Of beluister op:

Meerartikelen

klas
Nieuws

Onderwijsinspectie kritisch over bestuur reformatorische schoolvereniging Kootwijkerbroek

De Inspectie van het Onderwijs heeft het bestuur van de Vereniging Basisonderwijs op Reformatorische Grondslag in Kootwijkerbroek op alle onderzochte onderdelen als onvoldoende beoordeeld. Volgens de inspectie schiet het bestuur tekort in de manier w

record
Nieuws

Nigeriaanse vrouw leest 144 uur onafgebroken uit de Bijbel

De Nigeriaanse Habibat Salawudeen Ihiovi-Jack heeft zes dagen lang onafgebroken uit de Bijbel voorgelezen in een poging een Guinness World Record te vestigen. De 27-jarige christen begon op 22 juni aan de marathon en sloot de uitdaging 144 uur later

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden doet indringende oproep: "Zorg ervoor dat u God kan ontmoeten"

"Maak uzelf klaar. Als het gebeurt dat je God ontmoeten moet, zorg ervoor dat het kan. Maak u gereed", aldus ds. G. van Zanden. In een recente preek over Amos 4 deed de hervormde predikant uit Katwijk aan Zee deze indringende oproep. "Amos zegt niet:

Robbie
Video

Zondag is Robbie van Veen te gast in de zomerherhaling van Hour of Power

Zondag in de zomerherhaling van Hour of Power schuift Robbie van Veen aan bij Jan van den Bosch. Hij wilde ooit profvoetballer worden, maar het leven liep anders. Robbie had een aantal geloofscrises en vertelt heel openhartig wat dat met zijn geloofs

Doop
Positief nieuws

Bijzondere doopdienst in Centraal-Azië

Kortgeleden vond er een doopdienst plaats in een Centraal-Aziatisch land. Een van de dopelingen was Elnur*. Hij kwam tot geloof in Jezus Christus vanuit de islam. Hij was jarenlang verslaafd aan alcohol. Via een familielid sloot hij zich aan bij een

Roemenië vlag
Nieuws

Pride-mars: Roemeense kerken spreken zich uit over het Bijbelse huwelijk

Leiders van zes grote christelijke kerkgenootschappen in de Roemeense regio Bihor hebben gezamenlijk een verklaring gepubliceerd over menselijke waardigheid en het Bijbelse huwelijk. De verklaring verscheen volgens Christian Daily International een d

Soedan
Nieuws

Nieuwe details over ontvoering Soedanese predikant en zijn gezin

Er is meer bekend over de ontvoering van een Soedanese predikant en zijn gezin. Dat gebeurde tijdens een gewelddadige aanval van een islamitische rebellengroep in Nuba Mountains. Morning Star News meldt dat de predikant met zijn vrouw, zoon, dochter

Hans Alblas
Podcast

Hans Alblas over vergeving en genezing door Jezus: beluister de podcast

Wat gebeurt er wanneer Jezus een verlamde man ontmoet? In een deze podcast van het Evangelisch College legt bijbelleraar Hans Alblas dit bekende Bijbelverhaal uit. De vrienden van de man hopen op genezing. De religieuze leiders reageren boos wanneer

Meerartikelen

India
Nieuws

Indiase christenen spreken steun uit voor landelijke studentenprotesten

Voor het eerst hebben christelijke organisaties in India zich openlijk aangesloten bij een landelijke studentenbeweging die protesteert tegen vermeende misstanden binnen het onderwijssysteem. Volgens de initiatiefnemers is het protest niet politiek v

Patrick
Opinie

Is er nog wel plaats voor gevoel in de protestantse kerk?

"Je gevoel is niet leidend." Ik denk dat veel christenen uit de protestantse traditie die zin weleens hebben gehoord. Ik in ieder geval wel. Vaak werd er direct iets achteraan gezegd als: "Je zaligheid hangt niet af van je gevoel." Of: "Gevoel kan je

Kerk, kruis en Bijbel
Nieuws

Meer incidenten tegen christenen in Oostenrijk

Het aantal haatmisdrijven tegen christenen in Oostenrijk is vorig jaar met 29 procent gestegen. Dat blijkt volgens Evangelical Focus uit het rapport Hate Crime 2025, dat is gepubliceerd door het Oostenrijkse ministerie van Binnenlandse Zaken. In tota

bosbrand Frankrijk
Nieuws

Franse kerken roepen op tot gebed na verwoestende natuurbranden

Terwijl Spanje wordt getroffen door de grootste natuurbrand uit zijn geschiedenis, heeft ook Frankrijk te maken met zeer grote bosbranden. In het zuidwesten van het land is inmiddels ruim 42.000 hectare natuur in vlammen opgegaan. Franse kerken roepe

Maria
Nieuws

Mariabeeld beklad en in brand gestoken bij wereldberoemd bedevaartsoord

Een Mariabeeld bij het wereldberoemde bedevaartsoord Medjugorje in Bosnië en Herzegovina is beklad en deels in brand gestoken. Ook werd een buitenaltaar bij de Sint-Jacobuskerk in brand gezet. De vernielingen vonden plaats enkele dagen voor het begin

Abortus
Nieuws

PRO wil abortus uit strafrecht halen: initiatiefwet nog dit jaar naar Tweede Kamer

De politieke partij PRO wil nog dit jaar een initiatiefwetsvoorstel indienen om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen. Volgens de partij past het niet dat abortus formeel nog altijd in het strafrecht is opgenomen, ook al is de ingreep onder

Syrië
Nieuws

Syrische christenen in VS vrezen terugkeer naar onveilig thuisland

Duizenden Syriërs in de Verenigde Staten zijn deze week hun tijdelijke beschermingsstatus kwijtgeraakt. Voor Syrische christenen zorgt dat voor grote onzekerheid. Kerkelijke organisaties waarschuwen dat terugkeer naar Syrië voor velen nog altijd onve

India
Nieuws

Christenen in Indiase deelstaat organiseren protesten na reeks aanvallen

Christelijke organisaties in de Indiase deelstaat West-Bengalen bereiden een reeks protestbijeenkomsten en gebedssamenkomsten voor na een toename van geweld en intimidatie tegen christenen. Zij willen daarmee aandacht vragen voor de verslechterende s

Wilkin van de Kamp
Nieuws

Wilkin van de Kamp: "Lastige mensen zijn genadetrainers die God op je pad brengt"

Volgens Wilkin van de Kamp zijn mensen die je het lastig maken genadetrainers die God op je pad brengt. Het doel daarvan is om het slechtste in je naar boven te halen, zodat je daarmee aan de slag kunt gaan en uiteindelijk steeds meer verandert naar

Bosbrand Spanje
Nieuws

Christelijk conferentiecentrum in Spanje blijft gespaard bij grootste natuurbrand ooit

Te midden van de grootste natuurbrand uit de Spaanse geschiedenis is het christelijke conferentiecentrum Pinos Reales op wonderlijke wijze gespaard gebleven. Hoewel het vuur het terrein bereikte, zijn de gebouwen niet beschadigd. De leiding spreekt v

Geloofstoerusting
Persbericht

Geloofstoerusting organiseert studiedag met puriteins kenner Stephen Yuille

Hoe vindt echte geestelijke verandering plaats? Die vraag staat centraal tijdens een studiedag die Geloofstoerusting op D.V. woensdag 7 oktober organiseert in samenwerking met Reformation Heritage Books (RHB). Hoofdspreker is de Canadese theoloog en

Décio de Carvalho en zijn vrouw
Interview

Décio de Carvalho bedrijft al ruim 40 jaar zendingswerk: “Miljoenen mensen kennen God niet”

Wanneer je de loopplank van de Logos Hope opstapt, betreed je meer dan alleen een schip. Je stapt een wereld binnen waar tientallen nationaliteiten samenleven, waar duizenden boeken hun weg vinden naar bezoekers en waar iedere dag opnieuw wordt gezoc