In christelijk Nederland zijn homo’s dé zondebok: "We gebruiken hen om van onze schuld af te komen"

Dagelijks leven 13 juni 2019
matthijs

"Waarom gaan we in de kerk eigenlijk zoveel strenger om met een homoseksueel echtpaar dan met een rijke bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?" Dat vraagt Matthijs Vlaardingerbroek zich af in het programma Bij Jorieke op Groot Nieuws Radio. Hij sprak in 2019 daar uitgebreid over wat hij noemt 'het zondebokmechanisme'. Volgens hem een groot probleem in kerkelijk Nederland.

Matthijs kwam er achter dat hij persoonlijk zondebokken had, maar dat dit ook speelde in de wereld, in Nederland én in christelijk Nederland. "Er is een groep christenen in kerkelijk Nederland die de zondebok is. Als christenen hebben we één gezamenlijke zondebok. Dat is niet ooit door iemand bepaald, maar het is eigenlijk zo gegroeid. Deze zondebok is eigenlijk een groep. Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom. We sturen ze eigenlijk de woestijn in, zoals in Leviticus in het Oude Testament. We leggen schuld en zonde op hen neer en zeggen: jullie zijn zo schuldig en slecht dat jullie niet meer in onze heilige gemeenschap passen. Het effect is dat wij als groep meer een eenheid zijn én onschuldig door het leven kunnen gaan. Die andere groep draagt de schuld namelijk. Wij worden er zelf beter van omdat we een andere groep christenen als heel slecht beschouwen."

Maar wie is dan de zondebok? Wat is nu eigenlijk de grootste zonde in christelijk Nederland? Matthijs: "Blijkbaar zeggen we in ons hoofd dat sommige dingen heel erg zijn in de ogen van God en andere dingen helemaal niet erg. We maken een rijtje. We zeggen bijvoorbeeld: schatten verzamelen op de aarde is niet erg, dat vindt God niet zo erg en dat begrijpt Hij. Jezus zegt dan wel dat we geen schatten moeten verzamelen hier op aarde, maar je mag gewoon een eigen huis hebben en een mooie auto, God begrijpt echt wel dat je een goede bankrekening hebt. En wanneer God zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de dag van morgen zeggen we: God vindt het helemaal niet erg dat je een pensioenvoorziening hebt, natuurlijk moet je aan de toekomst denken. Dat vindt God echt niet erg. Maar er is één zonde, dat vindt God zo erg, dat is echt de allerergste zonde en die mogen we absoluut niet begaan want dan horen we er niet meer bij."

"Het is een groep christenen op wie wij een bepaalde schuld hebben gelegd en waartegen wij hebben gezegd: je bent eigenlijk niet welkom in ons midden en als je wél welkom bent, ben je niet volledig welkom."

"Wanneer Jezus het Koninkrijk van God aankondigt, vertelt hij daar direct zijn prioriteiten bij. Dat gaat over geen schatten verzamelen op de aarde, geen zorgen voor de dag van morgen hebben, goed zijn en dat niet alleen voor mensen die je liefhebt, maar juist voor de zondebokken en je vijanden en niet wellustig kijken naar een andere vrouw. Daarbij gaat hij zelfs zo ver dat je geen overspel hoeft te plegen. Als je in je hoofd al de gedachte hebt gehad over een buurvrouw of die mooie aanbiddingsleider in de kerk, heb je het al gedaan. Dan zeggen wij: God begrijpt het wel, het is allemaal niet zo erg. Dat zegt Jezus wel, maar dat zijn niet de grootste zondes. Hier moet je natuurlijk ook niet de zondebok van maken, want dan zijn we allemaal de sjaak. We hebben namelijk allemaal last van schatten verzamelen op de aarde. Het is makkelijker om iets tot een grote zonde te maken waar de meerderheid geen last van heeft. Niemand wil de zondebok zijn, dus je kunt beter in de veilige hoek zitten. Natuurlijk falen we allemaal, maar God vindt dat vast niet zo erg, want gelukkig hebben wij geen last van de zondebokzonde."

Vlaardingerbroek vervolgt: "Er is een groep christenen die niet welkom is in bepaalde kerken. En als ze wél welkom zijn, mogen ze niet meedoen aan het avondmaal. En als dat wel mag, mogen ze geen taak hebben. En als ze wel een taak mogen hebben, dan toch niet op het podium of een leidinggevende taak. Dit zijn allemaal gradaties van welkom heten en erbij mogen horen. Nu denk je waarschijnlijk dat dit christenen zijn die een koophuis hebben, maar dat is niet het geval. Christenen die het moeilijk vinden om te vergeven dan? Ook dat is niet het geval. Dan toch christenen die macht uitoefenen? Ook zeker niet het geval. Wanneer het gaat om de grootste zondebokken, komen we altijd bij seksuele zondes terecht. Wanneer je gaat scheiden, kun je tegenwoordig binnen twee maanden je positie binnen de kerk weer innemen, bij overspel ben je anderhalf jaar uit de roulatie en met een goed christelijk netwerk kun je weer als vanouds je ding doen. Maar er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst. Ik heb het over homoseksuele broeders en zusters in de Heer."

"Er is een groep mensen die levenslang hebben. Zij zijn levenslang de zondebok en worden levenslang buiten onze gemeenschap geplaatst."

"Dit is het ergste wat je momenteel in Nederland kunt doen qua zonde", vervolgt Matthijs. "Natuurlijk is dat niet overal zo. Er zijn gemeenten die na de Nashvilleverklaring zeiden: homoseksuele broeders en zusters zijn net zo welkom als heteroseksuele broeders en zusters. Maar over het algemeen wordt die groep door ons de wildernis in gestuurd. Er zijn ouders en familieleden die door de druk van het zondebokmechanisme daarin meegaan en zelfs het contact met hun kinderen verbreken. Er zijn zelfs ouders die zeggen dat ze liever een niet-gelovig kind hebben dan een homoseksueel gelovig kind."

Volgens Vlaardingerbroek is het vooral ook een heel veilige zondebok. "Een koophuis zou lastiger zijn. De vraag is: waarom vinden we in Nederland homoseksualiteit zo erg dat mensen niet aan het avondmaal deel mogen nemen, geen taak mogen hebben of geen leiders mogen zijn? We zien talloze andere zondes door de vingers en zeggen dat het niet ernstig genoeg is. Dan zegt men: God heeft er een gruwelijke hekel aan. Ik heb hier Spreuken 6 voor me. Daarin staan zeven dingen die God tot gruwel zijn, een top zeven: ogen die hooghartig kijken, een tong die liegt, handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat op het kwade zint, voeten die zich naar de misdaad reppen, getuigen die bedriegen en zij die stoken tussen broers. Daar zit dus geen enkele seksuele zonde tussen. Dit zijn dingen waar wij als christenen allemaal wel eens mee te maken hebben gehad. Maar we zeggen: dat vindt God niet zo erg, hiermee kun je gewoon naar het avondmaal. Nee, er is maar één zonde écht heel erg."

Matthijs nodigt iedereen uit kritisch naar zichzelf te kijken. "Is dit een zondebok in je leven? Misschien zijn homoseksuele broeders en zusters wel een zondebok. Dat betekent dat je hen gebruikt om eenheid te creëren. We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij onschuld en lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen. We zijn namelijk niet zo schuldig als zij. We hebben een onschuldigheid gecreëerd door andere mensen schuldig te maken en daarmee hen onrecht aangedaan. Daar zouden we bij stil moeten staan, vergeving voor moeten vragen. Een nieuw leven met Christus betekent dat we ook onze zondebok af moeten leggen."

"We gebruiken de zondebokken eigenlijk om van onze eigen schuld af te komen. Vanuit ons egoïsme hebben we extra zware schuld op hen gelegd, zodat wij lanterfantend al die dingen die Jezus heeft gezegd aan onze laars kunnen lappen."

Vlaardingerbroek laat echter wel ruimte voor verschillen. "Er zijn mensen die vanuit de Bijbel zeggen dat God een monogame homoseksuele relatie zegent. Andere christenen zeggen van niet, maar dan moet je ook consequent zijn. Dan moet je ook andere zondes benoemen en er gevolgen aan verbinden. Dan moet je dus naar de Bergrede kijken, die leggen we zo gemakkelijk naast ons neer. Dat is echter het beleid voor zijn koninkrijk. We noemen ons volgelingen van Jezus, maar we leggen aan één zonde een grens en de rest laten we vrij. Wees dan consequent. Er zit zoveel pijn bij deze mensen. Je zal toch maar de zondebok zijn en door heel veel christenen waaronder familie en ouders apart worden gezet omdat ze jou zondig vinden... Hoe voorkomen we toch dat we anderen kwetsen en tot op het bot pijn doen? Alleen als we een liefdevolle gemeenschap zijn, die onze vijanden lief hebben. Hoe kunnen we dan niet onze eigen broeders en zusters in de Heer liefhebben?"

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft? Ja, natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar je moet jezelf afvragen wat je mening doet met de ander. Als je de ander liefhebt, moet je misschien niet alles willen zeggen."

"Ik doe dit niet om te schuren", benadrukt Vlaardingerbroek. "Ik word er verdrietig van. Ik weet dat homoseksuele gelovige broeders en zusters hier zo onder lijden en dat raakt mij heel diep. We doen mensen onrecht. We gaan zo niet eerlijk om met onze eigen zondes en ons eigen falen van Jezus' woorden in de Bergrede. Tegelijkertijd gaan we heel gemakkelijk om met andere mensen en beschouwen ze als heel zondig en hangen daar ook gevolgen aan. Dat is onrecht."

"Waarom gaan we bijvoorbeeld heel veel strenger om met een homoseksueel echtpaar in de gemeente dan met de bankier die twee huizen in Frankrijk heeft?"

Afkomen van het zondeboksysteem kan volgens Matthijs nog best lastig zijn. "Het zondeboksysteem werkt alleen als je jezelf er niet van bewust bent en als je zelf niet door hebt dat die mensen die jij als fout bestempelt helemaal niet fout zijn. Je kunt het bijvoorbeeld wel gemakkelijk aan anderen zien. Er zijn foute Mexicanen, maar niet iedere Mexicaan is fout. Als Trump roept dat iedere Mexicaan fout is, zien we allemaal dat dit niet klopt. Maar bij onszelf het zondeboksysteem herkennen is lastiger. Dat komt ook omdat we er winst uithalen. Als je ergens winst uithaalt, is het lastiger om neer te leggen. Dan raak je namelijk ook die winst kwijt. Als we toegeven dat we een gezamenlijke zondebok hebben, gaan we verlies lijden. Dan halen we een stukje eenheid en goed voelen over onszelf weg. We moeten dan namelijk onze eigen levensstijl plotseling net zo serieus nemen als die van anderen. Men begint bij homoseksualiteit bijvoorbeeld altijd over praktiseren of niet, maar we praktiseren allemaal. Kijk bijvoorbeeld naar 'maak je geen zorgen voor de dag van morgen'. Er is een verschil tussen je zorgen maken of daadwerkelijk meedoen met een pensioenplan. We zijn allemaal zondig en praktiseren allemaal. Wanneer je jouw zondebok toegeeft, moeten je je eigen zonden serieus gaan nemen en kun je niet meer onschuldig door het leven gaan."

Tot slot begint Mattijs over Jezus die volgens hem de ultieme zondebok is. "Bij de zondebok gebeurden vroeger eigenlijk twee dingen. De ene zondebok werd gedood en de andere zondebok werd de woestijn in geduwd en nam zijn zonden op zich. Jezus werd gedood én buiten de poorten van Jeruzalem worden hem de zonden opgelegd. Hij is dus de zondebok in allebei de situaties. Hij is de ultieme zondebok. Wij aanbidden als christen de ultieme zondebok, degene van wie wij het meeste houden is de zondebok. Hij heeft het hele systeem van de zondebok, het mechanisme, opgeblazen. Kijkend naar Jezus als allergrootste zondebok die onze zonden op zich heeft genomen, is het eigenlijk vreemd dat wij als volgelingen van Jezus er onze eigen zondebokken op na houden, omdat wij juist dé zondebok aanbidden. Hij is de zondebok die onze zonden heeft gedragen."

Praatmee

Beluister onze podcast

#402 Patrick & Don Ceder over christenvervolging en politiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Pastor Stephen Clayden en gemeentelid
Nieuws

Petitie voor kerk Colchester tegen evangelisatieverbod levert 10.000 handtekeningen op

Een petitie ter ondersteuning van de Bread of Life Community Church in de Engelse stad Colchester is meer dan 10.000 keer ondertekend. De kerk mag van de gemeenteraad niet langer het evangelie in het stadscentrum verkondigen. De petitie roept het sta

Donald Trump
Nieuws

Dader mislukte moordaanslag op Trump begaf zich in christelijke kring

De man die zaterdagavond een aanslag probeerde te plegen tijdens een diner in Washington D.C. begaf zich in christelijke kring. Dat schrijven verschillende Amerikaanse media. In een persconferentie kort na het incident merkte de Amerikaanse president

Ds. Oscar Lohuis
Video

Oscar Lohuis over gedode Khamenei: "47 jaar lang riep hij op tot Israëls vernietiging"

Iemand die jaren uit was op de vernietiging van Israël, en daarmee ook constant dreigde, was voormalig Iran-leider Ali Khamenei. Diezelfde Khamenei werd uiteindelijk zelf gedood. Iedereen die Israël naar het leven staat, of dat nu individuele persone

Calum Miller
Podcast

Terugluisteren: Oxford-onderzoeker spreekt zich uit tegen abortus

Een nieuwe aflevering van De Podcast van je Leven! staat sinds kort online. In deze aflevering spreekt presentator Chris Develing met de Britse arts, ethicus en filosoof Calum Miller. Calum Miller begon zijn studie ooit als voorstander van abortusrec

Clive Johnston
Nieuws

Noord-Ierse predikant wacht op uitspraak na preek in bufferzone bij ziekenhuis

Een gepensioneerde predikant in Noord-Ierland wacht in spanning op de uitspraak van de rechter. Het gaat om Clive Johnston. Hij wordt vervolgd na een openluchtpreek binnen de bufferzone van een ziekenhuis waar abortussen plaatsvinden. Dat meldt The C

Bram Hofland
Video

Openbaring is volgens dominee Bram Hofland geen puzzelboek

Het Bijbelboek Openbaring roept bij veel christenen vragen op. Sommigen vinden het ingewikkeld en laten het liever liggen. Anderen proberen het te lezen als een soort puzzel over de toekomst. In deze video legt dominee Bram Hofland uit dat Openbaring

bhutan
Getuigenis

Christenen in Bhutan leren hun kruis te dragen

In Bhutan ben je vrij om te denken en te geloven wat je wilt. Althans, dat is wat de grondwet zegt van dit kleine en bergachtige land, grenzend aan China en India. Dezelfde grondwet stelt dat het boeddhisme het “spirituele erfgoed van Bhutan” is en v

Jennifer and Shane DeGross
Nieuws

Christelijk echtpaar botst met Amerikaanse staat over genderbeleid rond pleegkinderen

Een federale rechtbank in de Amerikaanse staat Washington heeft besloten dat een rechtszaak van een christelijk echtpaar door mag gaan. Het gaat om Jennifer en Shane DeGross. Zij zeggen dat ze geen volledige pleegzorglicentie kregen, omdat ze het nie

Meerartikelen

Opperrabbijn
Column

Hoe politiek en religie vaak sterk door elkaar lopen

Politiek en religie lopen vaak sterk door elkaar heen, zo concludeert opperrabbijn Jacobs. Hij legt dat aan de hand van zijn dagelijkse leven uit in zijn nieuwe onderstaande dagboek. Ook vertelt hij hoe iemand contact met opnam met de vraag waarom hi

Nigeria
Nieuws

Nigeriaanse pastor en gezin vermoord in eigen huis

Vier leden van een christelijke familie, onder wie een pastor, zijn op vrijdagavond 26 april gedood bij een aanval op hun huis in het Nigeriaanse dorp Gako. Gewapende mannen drongen de woning binnen in de deelstaat Plateau, melden lokale bronnen tege

Pakistan
Nieuws

VN eisen maatregelen Pakistan tegen gedwongen bekeringen en kindhuwelijken

Een door de VN ingesteld orgaan wil dat Pakistan zich meer inzet om gedwongen bekeringen en huwelijken in het land tegen te gaan. Men waarschuwt dat jonge meisjes uit minderheden stelselmatig het slachtoffer worden van islamistische dwang. Dat geldt

Discipelen maken discipelen
Boekfragment

Toen ik mijn roeping wilde opgeven, begon God opnieuw

Wat doe je als je roeping te zwaar wordt om te dragen? In dit aangrijpende verhaal worstelt David Watson met verlies, twijfel en uitputting, nadat collega’s één voor één zijn omgekomen. Toch volgt er ondanks de ellende een nieuw begin. Wanneer hij Go

Perez Hilton
Nieuws

Celebrityblogger die met religie spotte, komt na ziekenhuisopname tot geloof

De bekende Amerikaanse celebrityblogger Perez Hilton heeft bekendgemaakt dat hij de volledige Bijbel wil gaan lezen. Dat besluit volgt na een zware periode waarin Hilton met een ernstige ziekte kampte en liefst drie weken in het ziekenhuis lag. De bl

Shamar Elkins
Nieuws

Diepe schok na familiedrama in Louisiana: bij kerk betrokken vader doodt acht kinderen

In de Amerikaanse staat Louisiana wordt met grote verslagenheid gereageerd op een afschuwelijk familiedrama. Een vader heeft acht kinderen gedood, onder wie zeven van zijn eigen gezin. De dader maakte met zijn gezin onderdeel uit van een kerkelijke g

Belder
Column

Koningsdag 2026: Jezus als Voorbeeld voor vorst en onderdaan

Koningsdag is voor ds. J. Belder een mooie gelegenheid om zijn gedachten te laten gaan over het koningshuis en de monarchie. Zo valt hem op dat Oranjevrouwen een belangrijke rol speelden en spelen. Maar zijn gedachten gaan ook terug naar koningen van

Mart-Jan van der Maas
Column

Jezus volgen in Cambodja: deze vier lessen leerde ik er

Zes jaar geleden kwam Mart-Jan van der Maas, oprichter van Alongsiders Europe, met zijn gezin terug in Nederland. Na zes jaar als zendeling in Cambodja gewerkt te hebben, kwam Van der Maas weer op Nederlandse bodem. Deze vier lessen leerde hij bij te

Ds. Neeltje Reijnders
Interview

Een rouwdienst inspireerde ds. Reijnders om dominee te worden: “Ik wil mensen helpen"

“De hele kerk zat vol met snikkende tieners, terwijl de predikant niet verder kwam dan: ‘Wat was ze lief.’ Toen dacht ik: dit moet beter kunnen. Ik wil mensen werkelijk helpen op zo'n moment”, aldus ds. Neeltje Reijnders. In gesprek met Cvandaag vert

Wim Hasselman
Column

Waarom ik van Amerikanen houd (en wat we van hen kunnen leren)

Tot voor kort kon hij op veel sympathie rekenen als hij vertelde over Amerika, schrijft Wim Hasselman. 'Maar dat is aan het kantelen. Begrijpelijk, want Amerika staat volop in de picture. De meningen zijn verdeeld en vaak zwart-wit, met veel te weini

Ds. A. Baars
Video

CGK-predikant roept toehoorders op tot directe bekering: "De tijd gaat snel"

Als er over 'het heden der genade' gesproken wordt, dan wordt daarmee bedoeld dat de Heere God zondaren nog altijd de kans geeft, ruim baan biedt zelfs, om de toevlucht tot Hem te nemen en daarmee voor eeuwig geborgen te zijn in het bloed van Jezus.

Teshale Heldoorn
Video

Van adoptie tot boer: het bijzondere verhaal van Teshale Heldoorn

Hoe ziet een leven eruit dat stap voor stap door God wordt geleid? In een nieuwe aflevering van de In His Company Podcast vertelt Teshale Heldoorn zijn bijzondere verhaal. Van adoptiekind tot jurist en uiteindelijk boer. Zijn levensweg kent onverwach