Het avondmaal vieren: hoe doen we dat?

God 28 november 2018 Arie-Jan Mulder
Arie-Jan Mulder

In de vorige afleveringen hebben we gelezen wat Jezus zijn leerlingen heeft meegegeven over de betekenis van het avondmaal. Dat blijkt in alle opzichten een feestmaal te zijn. Over de betekenis van het avondmaal was Jezus dus heel duidelijk. Maar over de manier waarop zijn leerlingen de maaltijd van de Heer vieren heeft hij nauwelijks iets gezegd.

Dat is opvallend. We krijgen alleen te horen waar die maaltijd over gaat, met daarbij de opdracht om deze feestelijke maaltijd ‘telkens opnieuw’ te vieren. Het enige praktische in zijn opdracht is dat het met brood en wijn gedaan moet worden. Brood breken en daar wat wijn bij drinken was op zich niets bijzonders, dat gebeurde aan tafel bij iedere maaltijd. Maar hoe moet de maaltijd dan gevierd worden? Jezus laat ons daarover in het onzekere. Net als bij zoveel dingen wordt in de Bijbel niet uitgelegd hoe het praktisch gedaan zal worden. Het was blijkbaar Zijn bedoeling om niet een vast stramien te geven. Jezus vindt het echt het allerbelangrijkste dat we weten wat we doen. Hoe we dat dan doen wordt vervolgens vrijwel helemaal aan ons overgelaten. Jezus laat ons daarin vrij. We kunnen avondmaal vieren met prachtig zilveren gerei in een mooie kerkzaal of helemaal zonder iets, in een smerige cel, zoals vervolgde christenen dat soms doen.

Net als bij zoveel dingen wordt in de Bijbel niet uitgelegd hoe het praktisch gedaan zal worden. Het was blijkbaar Zijn bedoeling om niet een vast stramien te geven.

Blijkbaar mogen we het vieren zoals we willen, als de betekenis maar voorop staat. Dat is misschien maar goed ook. Het is immers een heel menselijke neiging om na verloop van tijd steeds meer te verschuiven van de inhoud van de dingen naar de vorm. Het is nu eenmaal zo dat we voor ons eigen gevoel van veiligheid of vertrouwdheid de behoefte hebben om de dingen vast te leggen en te herhalen op een manier waaraan wij gewend zijn. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de manier waarop wij in de zondagse kerkdienst bijna allemaal een vast plekje hebben om te zitten. Dat voelt vertrouwd en dat voelt veilig. Dan weet je waar je aan toe bent.

Zo heeft ook de viering van het avondmaal in de geschiedenis zijn vorm gekregen in de verschillende kerken. En hoewel de Heer zelf helemaal niets heeft gezegd over de manieren waarop het gevierd kan worden, heeft Zijn kerk daar in de loop van de eeuwen zijn eigen gewoonten in ontwikkeld. We hebben onze vrijheid zelf ingevuld met regels, die we vervolgens ook aan anderen wilden opleggen. En zo heeft de kerk eindeloos gediscussieerd, ruzie gemaakt en zelfs oorlogen gevoerd over het avondmaal.

Het avondmaal was in de eerste gemeenten dus in het algemeen een normale zaak die geen aanleiding gaf tot praktische of theologische problemen.

Maar we laten die geschiedenis nu maar zitten en kijken weer terug naar de bron, in het boek Handelingen.
Het eerste dat opvalt als je in Handelingen naar het avondmaal zoekt, is dat er vrijwel niet over gesproken wordt. Toch had Jezus wel opgedragen om het steeds te vieren. Het was dus belangrijk. Als er over dingen die belangrijk zijn toch nauwelijks iets geschreven wordt dan is dat eigenlijk ook veelzeggend. Net zoals we nu bijvoorbeeld de berichtgeving over het verkeer volgen: als er ongelukken zijn gebeurd, of files staan, dan horen we daar iets over in het nieuws. Maar als er geen ongelukken of files zijn horen we niets. Zo kunnen we uit het feit dat er nauwelijks over het avondmaal gesproken wordt aflezen dat er weinig bijzonders mee aan de hand was. Blijkbaar riep het geen vragen of problemen op.

We zien ook alleen maar in de Korintenbrief dat er geschreven wordt over misstanden bij het avondmaal. Maar dat ging eigenlijk niet eens speciaal over het avondmaal zelf, maar over verkeerd gedrag in het algemeen, dat ook tot uiting kwam bij het avondmaal. En juist bij het avondmaal kon Paulus goed illustreren hoe scheef ze daar zaten in de praktijk van hun christenleven.

Het avondmaal was in de eerste gemeenten dus in het algemeen een normale zaak die geen aanleiding gaf tot praktische of theologische problemen. Volgende keer gaan we kijken wat we van die eerste vieringen kunnen leren.

Arie-Jan Mulder is spreker en schrijver. Zijn boek over het avondmaal is verkrijgbaar als papieren boek en als ebook. Klik hier om zijn website te bezoeken.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidIsraëlOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

John
Nieuws

Ex-moslim slaat alarm over "digitale islamitische sharia" en waarschuwt Westen

Evangelist John Ghanim zegt dat zijn video’s in Pakistan niet meer te bekijken zijn nadat de regering zijn inhoud bij Meta heeft gemeld. Dat vertelt de voormalige moslim uit Jemen in een interview met CBN News. Ghanim, die vorige week zaterdag op...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Meerartikelen

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...