Het avondmaal vieren: hoe doen we dat?

God 28 november 2018 Arie-Jan Mulder
Arie-Jan Mulder

In de vorige afleveringen hebben we gelezen wat Jezus zijn leerlingen heeft meegegeven over de betekenis van het avondmaal. Dat blijkt in alle opzichten een feestmaal te zijn. Over de betekenis van het avondmaal was Jezus dus heel duidelijk. Maar over de manier waarop zijn leerlingen de maaltijd van de Heer vieren heeft hij nauwelijks iets gezegd.

Dat is opvallend. We krijgen alleen te horen waar die maaltijd over gaat, met daarbij de opdracht om deze feestelijke maaltijd ‘telkens opnieuw’ te vieren. Het enige praktische in zijn opdracht is dat het met brood en wijn gedaan moet worden. Brood breken en daar wat wijn bij drinken was op zich niets bijzonders, dat gebeurde aan tafel bij iedere maaltijd. Maar hoe moet de maaltijd dan gevierd worden? Jezus laat ons daarover in het onzekere. Net als bij zoveel dingen wordt in de Bijbel niet uitgelegd hoe het praktisch gedaan zal worden. Het was blijkbaar Zijn bedoeling om niet een vast stramien te geven. Jezus vindt het echt het allerbelangrijkste dat we weten wat we doen. Hoe we dat dan doen wordt vervolgens vrijwel helemaal aan ons overgelaten. Jezus laat ons daarin vrij. We kunnen avondmaal vieren met prachtig zilveren gerei in een mooie kerkzaal of helemaal zonder iets, in een smerige cel, zoals vervolgde christenen dat soms doen.

Net als bij zoveel dingen wordt in de Bijbel niet uitgelegd hoe het praktisch gedaan zal worden. Het was blijkbaar Zijn bedoeling om niet een vast stramien te geven.

Blijkbaar mogen we het vieren zoals we willen, als de betekenis maar voorop staat. Dat is misschien maar goed ook. Het is immers een heel menselijke neiging om na verloop van tijd steeds meer te verschuiven van de inhoud van de dingen naar de vorm. Het is nu eenmaal zo dat we voor ons eigen gevoel van veiligheid of vertrouwdheid de behoefte hebben om de dingen vast te leggen en te herhalen op een manier waaraan wij gewend zijn. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de manier waarop wij in de zondagse kerkdienst bijna allemaal een vast plekje hebben om te zitten. Dat voelt vertrouwd en dat voelt veilig. Dan weet je waar je aan toe bent.

Zo heeft ook de viering van het avondmaal in de geschiedenis zijn vorm gekregen in de verschillende kerken. En hoewel de Heer zelf helemaal niets heeft gezegd over de manieren waarop het gevierd kan worden, heeft Zijn kerk daar in de loop van de eeuwen zijn eigen gewoonten in ontwikkeld. We hebben onze vrijheid zelf ingevuld met regels, die we vervolgens ook aan anderen wilden opleggen. En zo heeft de kerk eindeloos gediscussieerd, ruzie gemaakt en zelfs oorlogen gevoerd over het avondmaal.

Het avondmaal was in de eerste gemeenten dus in het algemeen een normale zaak die geen aanleiding gaf tot praktische of theologische problemen.

Maar we laten die geschiedenis nu maar zitten en kijken weer terug naar de bron, in het boek Handelingen.
Het eerste dat opvalt als je in Handelingen naar het avondmaal zoekt, is dat er vrijwel niet over gesproken wordt. Toch had Jezus wel opgedragen om het steeds te vieren. Het was dus belangrijk. Als er over dingen die belangrijk zijn toch nauwelijks iets geschreven wordt dan is dat eigenlijk ook veelzeggend. Net zoals we nu bijvoorbeeld de berichtgeving over het verkeer volgen: als er ongelukken zijn gebeurd, of files staan, dan horen we daar iets over in het nieuws. Maar als er geen ongelukken of files zijn horen we niets. Zo kunnen we uit het feit dat er nauwelijks over het avondmaal gesproken wordt aflezen dat er weinig bijzonders mee aan de hand was. Blijkbaar riep het geen vragen of problemen op.

We zien ook alleen maar in de Korintenbrief dat er geschreven wordt over misstanden bij het avondmaal. Maar dat ging eigenlijk niet eens speciaal over het avondmaal zelf, maar over verkeerd gedrag in het algemeen, dat ook tot uiting kwam bij het avondmaal. En juist bij het avondmaal kon Paulus goed illustreren hoe scheef ze daar zaten in de praktijk van hun christenleven.

Het avondmaal was in de eerste gemeenten dus in het algemeen een normale zaak die geen aanleiding gaf tot praktische of theologische problemen. Volgende keer gaan we kijken wat we van die eerste vieringen kunnen leren.

Arie-Jan Mulder is spreker en schrijver. Zijn boek over het avondmaal is verkrijgbaar als papieren boek en als ebook. Klik hier om zijn website te bezoeken.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlOpvoedenDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...

Nigeria
Nieuws

Opnieuw dodelijke aanvallen op christelijke dorpen in Nigeria

Bij aanvallen in de Nigeriaanse deelstaat Plateau zijn zondag en maandag volgens lokale bronnen zeker veertien mensen gedood. Het geweld trof overwegend christelijke gemeenschappen. Onder de slachtoffers zouden een echtpaar met hun tweeling en een...

Abortuswetgeving Georgia
Nieuws

Democraten willen abortuswet in Georgia schrappen, Republikeinen verzetten zich

De Democraten in de Amerikaanse staat Georgia willen een einde maken aan de wet die abortus vanaf ongeveer zes weken zwangerschap grotendeels verbiedt. Na hun verkiezingswinst zien zij mogelijkheden om de regels te veranderen. Maar de...

Judith Pen
Persbericht

Amerikaanse Bijbelleraar Andy Woods brengt boek over Daniël uit met Nederlandse uitgever

De Amerikaanse theoloog en Bijbelleraar dr. Andy Woods brengt samen met de Nederlandse uitgever Judith Pen een uitgebreide Bijbelstudie over het boek Daniël uit. Het boek, Daniël – Verzegeld tot de eindtijd, bestemd om ontdekt te worden behandelt...

Oostenrijk
Nieuws

Onderzoek: katholieke kerk brengt Oostenrijkse overheid meer op dan zij kost

De katholieke kerk levert de Oostenrijkse overheid volgens nieuw onderzoek meer op dan zij ontvangt. Onderzoeksinstituut Joanneum Research berekent een positief saldo van ongeveer 890 miljoen euro. Daarbij tellen ook de economische effecten van...

Kevin Doran
Nieuws

Ierse bisschop verdedigt bedenktijd bij abortus: 'Heeft veel jonge levens gered'

De Ierse bisschop Kevin Doran roept politici op de verplichte bedenktijd van drie dagen bij abortus te behouden. Volgens hem biedt die periode vrouwen gelegenheid om hun besluit te overwegen en hulp te zoeken. 'Uw moedige optreden heeft veel jonge...

doop
Nieuws

Bijna 10.000 volwassenen gedoopt in Church of England in 2025: mogelijk hoogste aantal ooit

In de Church of England zijn vorig jaar 9.900 volwassenen gedoopt. Dat zijn er ongeveer 1.300 meer dan in 2024. Volgens het kerkverband ligt het aantal mogelijk hoger dan ooit, al ontbreken de gegevens om dat met zekerheid vast te stellen. De cijfers...

Meerartikelen

Hoskin
Nieuws

Oprichter Book of Hope overleden: Bob Hoskins bracht miljoenen kinderen het Evangelie

Bob Hoskins, oprichter van de christelijke zendingsorganisatie OneHope, is zaterdag 14 november op 90-jarige leeftijd overleden. Met het werk dat begon onder de naam Book of Hope wilde hij kinderen wereldwijd in aanraking brengen met het Evangelie....

Bijbel
Nieuws

Statenvertalers bouwden voort op oudere Bijbelvertaling

Meer dan de helft van de tekst van het Oude Testament in de Statenvertaling komt overeen met de oudere Deux-Aesvertaling. Dat blijkt uit onderzoek van Kees Jan van Linden, die maandag 16 november promoveerde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De...

Yassir Eric
Levensverhaal

Als fanatieke moslim haatte Yassir christenen intens, totdat Jezus in zijn leven kwam

Ooit was Yassir Eric een fanatieke moslim die de Koran uit zijn hoofd kende en christenen intens haatte. Totdat hij tot geloof in Jezus kwam. Nadat hij Hem begon te volgen, verloor hij zijn familie, veiligheid en uiteindelijk ook zijn vrijheid....

zwart
Nieuws

Rapport: 44 procent meer aanvallen en bedreigingen tegen christenen in Europa

Het aantal geregistreerde christenvijandige incidenten gericht tegen personen in Europa is in 2025 met 44 procent gestegen. Dat meldt OIDAC Europe in het maandag verschenen jaarrapport. De organisatie registreerde minstens 395 incidenten die...

Sarina Kriek
Column

We willen kinderen beschermen, maar maken we ouders vooral bang?

We willen kinderen beschermen en geen enkel signaal van onveiligheid missen. Maar wat gebeurt er als die zorg omslaat in angst en controle? Sarina Kriek ziet hoe ouders en professionals daardoor soms tegenover elkaar komen te staan, terwijl juist...

Jeroen
Getuigenis

Jeroen verloor zijn moeder en vluchtte in het uitgaansleven: "Toen kwam Jezus dichtbij"

Jeroen Timmermans groeit op in een warm katholiek gezin in Midden-Limburg. Maar wanneer zijn moeder overlijdt, raakt hij als twintigjarige student de weg kwijt. Hij probeert zijn verdriet te verdringen met feesten en alcohol. Tot hij na een nacht...

wout
Analyse

Zorgen voetballers als Wout Weghorst voor een herleving van het christelijke geloof?

Wout Weghorst bidt na een wedstrijd op het veld en krijgt daar felle kritiek op. De Duitse international Felix Nmecha legt na een doelpunt symbolisch zijn kroon voor Jezus neer en ziet na overleg met zijn bondscoach af van dat gebaar. Tegelijk...

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. W. J. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...