De intimidatie nam in de jaren daarna toe en bereikte een gruwelijk hoogtepunt tijdens de genocide van 1994. Dalie spreekt aarzelend terwijl ze zich die tijd herinnert: “In 1994 werd mijn man vermoord. Ik had toen vier kinderen. Ik heb acht kinderen gekregen, maar vier van hen leven niet meer.” Ze probeert een snik te onderdrukken. Met moeite bedwingt ze haar emoties. Een zachte kreun gaat vooraf aan haar volgende woorden: “Eén van hen werd tijdens de genocide gedood, samen met mijn man.”

Dalie gaat naar de kerk in Kavumu, diep in het binnenland van Rwanda. Een prachtig gebied met groene, beboste heuvels. Nog maar dertig jaar geleden werd de bodem van deze vredige plek doordrenkt met het bloed van duizenden onschuldige slachtoffers.

“Ik las altijd in de Bijbel en bad, tot aan de genocide,” vervolgt Dalie. “Daarna nam de angst mijn hart over. Ik wilde niet meer naar de kerk, omdat ik degenen die mijn man en zoon hadden gedood niet kon vergeven.”

Op zoek naar verzoening
Kort na de genocide startte de Rwandese overheid een verzoeningsprogramma, waarbij slachtoffers en daders met elkaar in gesprek gingen. “Dit programma werd in onze kerk gehouden. Zo ben ik weer naar de kerk gegaan,” vertelt Dalie. “Door dit programma voelde ik dat ik moest vergeven wie tegen mij gezondigd hadden.”

Toch bleef de bitterheid in haar hart aanwezig. Dalie had iets anders nodig om werkelijk te kunnen vergeven. Iets dat dieper ging. Dat vond ze in een Bijbelstudiegroep van Bible League.

“Ik las het Bijbelgedeelte waarin slechte mensen Jezus zwaar mishandelden,” vertelt ze, terwijl haar donkere ogen beginnen te glanzen. “Ze bespotten Hem en nagelden Hem aan het kruis. Maar Jezus keek omhoog naar de hemel en bad: ‘Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen.’”

Vader, vergeef het hun…
Het bloed van haar Heiland, vergoten aan het kruis van Golgotha, reinigde de wrok uit Dalie’s hart. Wanneer ze over Jezus spreekt, breekt voor het eerst de gespannen uitdrukking op haar gezicht. Haar ogen vullen zich met tranen. Ze veegt ze weg met haar slanke handen en gaat verder:

“Ik besefte dat degenen die mijn man en zoon hadden gedood, ook niet werkelijk begrepen wat zij deden. Het waren de woorden van de Heere Jezus aan het kruis die mij hielpen om hen van harte te vergeven. Daardoor kwam er weer vrede in mijn leven.”

Rijk in Christus
Dalie’s eenvoudige witte jurk en het ontbreken van sieraden laten zien dat uiterlijke dingen voor haar weinig betekenis hebben. Zij heeft een rijkdom gevonden die alles overtreft. Ze heeft ontdekt dat het offer van Christus aan het kruis zwaarder weegt dan alle onuitsprekelijke verliezen die zij heeft geleden.

“Jezus leidt mij. Hij is mijn Raadgever,” voegt ze dankbaar toe. “Hij zorgt voor mij en neemt mijn angsten weg.” Dankzij de Bijbelstudies van Bible League kan Dalie nu ook anderen begeleiden in het omgaan met de gevolgen van de genocide.

“Nu ik ouder word, is de Bijbelstudie als een wandelstok op mijn reis naar de hemel,” zegt ze. “Door de Bijbelstudies leer ik hoe ik andere mensen kan helpen die lijden. Ik moedig mijn familie aan om samen met mij deze weg te gaan. Ook al zien mijn ogen niet meer goed, ik lees de Bijbel wanneer ik maar kan.”

Wat hebben die donkerbruine, diepliggende ogen gezien? Zij hebben Christus gezien – en hem gekruisigd. Zij hebben het wonder van het kruis leren kennen. En daardoor kon Dalie eindelijk vergeven.