“Als je Jezus echt volgt, dan gaat het dwangmatige er vanaf,” zegt Rob van Houwelingen naar aanleiding van zijn boek ‘Handbagage voor Jezusvolgers’. In dit boek geeft de hoogleraar Nieuwe Testament aan de Theologische Universiteit Kampen twintig inzichten die zo belangrijk zijn, dat ze volgens hem tot de christelijke handbagage behoren. Bijbelse teksten en thema’s rond het volgen van Jezus zijn academisch doordacht en tegelijkertijd op een toegankelijke manier gecommuniceerd.

Met CIP.nl bespreekt Rob van Houwelingen twee inzichten uit het boek die meer dan de moeite waard zijn. Zo wijdt hij bijvoorbeeld een hoofdstuk aan wat heiligheid betekent.

1. Christenen zijn heiligen
“De eerste christenen in Jeruzalem noemden zichzelf ‘heiligen’ en later schrijft Paulus brieven aan ‘geroepen heiligen’ uit de niet-Joodse volken. Veel christenen associëren tegenwoordig heiligheid met jezelf houden aan bepaalde leefregels en zuiver zijn voor God. Het wordt dan iets wat je zelf moet bereiken, iets waar je continu naar moet streven. Maar dat bedoelt de Bijbel er niet mee.

Ik vertel in het boek het verhaal over een kleine jongen die voor een oude kathedraal staat. Hij kijkt naar de ramen en ze zien er vies uit. Totdat hij de kathedraal binnenloopt en opeens ziet dat die ramen, die van buitenaf vies leken, prachtige glas in lood ramen zijn. De zon schijnt door het gekleurde glas en hij ziet allerlei heiligenfiguren uit de Bijbel.

Komt die jongen de volgende dag op school en vraagt zijn meester wat heiligen eigenlijk zijn. En weet je wat het jongetje antwoordde? ‘Mensen waar de zon doorheen schijnt’. Dat is wat heiligen zijn! Van buiten lijken ze vuil, maar voor God zijn ze prachtig. Net als die ramen van de kathedraal. Als je de zon van God door je heen laat schijnen, dan gebeurt er iets geweldig moois van binnen.

“Wat je van dit verhaal leert, maar ook van de eerste christenen en van Paulus, is dat gelovigen al heilig zijn. Ook al zien we er van buiten misschien vies uit. Kijk bijvoorbeeld eens naar de Korinthiërs. Ze maakten er in menig opzicht een puinhoop van, maar toch maakt Paulus in zijn brieven die mensen allereerst duidelijk dat ze heiligen zijn en dat God van hen houdt. Dat is het beginpunt. Als je dat beseft; dat je al heilig en geliefd bent, dan gaat het dwangmatige eraf in je leven met God.”

2. Christenen zijn volgelingen
Een ander onmisbaar inzicht uit het boek van Rob heeft te maken met de navolging van Jezus. “Een beetje een technisch verhaal,” zegt hij daarover. Maar dit is wat je erover moet weten volgens hem: “Als je in Israël besloot om een rabbi te volgen dan ging je voor kortere of langere tijd met hem mee. Je kon van je rabbi leren in de praktijk door te leven zoals hij. Dat deden de discipelen ook bij Jezus. Maar na de hemelvaart was dat in zijn geval niet meer mogelijk. Je kon Hem in letterlijke zin niet meer volgen. Als de apostelen het dan ook hebben over Jezus volgen in hun brieven, gebruiken ze opeens een ander Grieks werkwoord dat niet ‘navolgen’ betekent maar eerder zoiets als ‘nabootsen’. Op één uitzondering na.

Die ene keer
Die ene keer dat er wel letterlijk ‘volgen’ staat in de brieven is wanneer Petrus in zijn eerste brief in het bijzonder de huisslaven aanspreekt. Hij doet een oproep aan die christelijke slaven om hun meester onderdanig te zijn, ook als ze onrechtvaardig behandeld worden. ‘Want hiertoe bent u geroepen, omdat ook Christus voor ons geleden heeft; Hij laat ons zo een voorbeeld na, opdat u zijn voetsporen zou volgen,’ schrijft Petrus. ‘Hij, die geen zonde gedaan heeft en in wiens mond geen bedrog gevonden is; die, toen Hij uitgescholden werd, niet terug schold, en toen Hij leed, niet dreigde, maar het overgaf aan Hem die rechtvaardig oordeelt; die zelf onze zonden in zijn lichaam gedragen heeft op het hout, opdat wij, voor de zonden dood, voor de gerechtigheid zouden leven. Door zijn striemen bent u genezen.’

Rob over dit Bijbelgedeelte: “Het is alsof Petrus letterlijk Jezus voor zich uit ziet lopen, met de striemen van de geseling op zijn rug. Petrus koppelt de houding die de huisslaven moeten aannemen aan wat hij zelf lange tijd had gedaan: achter Jezus aan gaan. ‘Volg zijn voetstappen’ schrijft hij daarom, jaren later. Natuurlijk, Petrus wist ook wel dat je niet meer letterlijk in Jezus’ spoor kunt treden, maar het is wel alsof hij diens voetstappen in het zand weer voor zich ziet. En mensen die lijden troost hij met het voorbeeld van de lijdende Heer. Dat ontroert me. Petrus heeft hier haast tastbaar zijn Rabbi voor ogen.

In de kerk wordt soms gemakkelijk geroepen dat we Jezus moeten volgen, maar dan moet je er wel bij vertellen hoe de eerste discipelen dit hebben ervaren en wat dat dan voor ons vandaag betekent. Want er komt echt geen dominee aan je deur die je uitnodigt om Jezus letterlijk achterna te gaan. Dat kan immers niet meer. Ook hierbij geldt trouwens dat het volgen van Jezus bij de discipelen iets anders was dan allerlei ge- en verboden houden. Het was voor mensen als Petrus al een belevenis op zich om elke dag met Jezus op te trekken en zo van Hem te leren. In het begin wisten ze niet eens wie Hij precies was, laat staan waar Hij met hen naartoe wilde! Dat was Jezus volgen dus voor de eerste leerlingen: een dagelijks avontuur. En dat zou het voor ons ook moeten zijn.”