De aanleiding voor het nieuwe debatverzoek zijn de antwoorden die minister Sophie Hermans van Volksgezondheid maandag gaf op 36 Kamervragen van Van Dijk. Daaruit blijkt dat het kabinet niet van plan is in te grijpen bij de plannen van beroepsorganisaties en ziekenhuizen om abortus op sociale indicatie bij 22 en 23 weken zwangerschap toegankelijker te maken.

Van Dijk reageerde dinsdag tijdens de regeling van werkzaamheden met scherpe kritiek. "Voorzitter, het kabinet gaat de proef met late abortussen vanaf 22 weken zwangerschap niet tegenhouden. Diep betreurenswaardig. De verontwaardiging en het ongemak hierover zijn groot."

De discussie draait om zwangerschapsafbrekingen waarbij geen sprake hoeft te zijn van een medische aandoening bij het ongeboren kind of een medische noodzaak bij de moeder. Tot dusver werden dergelijke abortussen rond 22 en 23 weken in Nederlandse ziekenhuizen nauwelijks uitgevoerd. Beroepsorganisaties onderzoeken nu hoe deze zorg op meer locaties beschikbaar kan worden gemaakt.

Minister Hermans beschouwt deze ontwikkeling niet als een verruiming van de abortuspraktijk, maar als een verbetering van de toegankelijkheid van bestaande zorg (lees dit Cvandaag-artikel voor meer achtergrondinformatie, red.). De wettelijke abortusgrens wordt niet gewijzigd. In Nederland is abortus toegestaan tot het moment waarop een ongeboren kind buiten het lichaam levensvatbaar wordt geacht.

Van Dijk bestrijdt de uitleg van de minister. "De minister kan niet volhouden dat deze proef geen verruiming van de abortuspraktijk is. Ziekenhuizen kozen er altijd bewust voor om geen late abortussen uit te voeren bij gezonde kindjes." Hij verwees daarbij naar de interne protocollen van onder meer het Amsterdamse OLVG. "Interne ziekenhuisprotocollen, zoals die van het OLVG, zeggen letterlijk dat er alleen abortussen worden gedaan op basis van een medische indicatie."

Voor de SGP is het verschil tussen de bestaande wetgeving en de manier waarop ziekenhuizen daar in de praktijk invulling aan geven van groot belang. "Dit is dus een breuk met hoe de abortuspraktijk decennialang functioneerde. En dat mag niet zonder fundamenteel debat worden doorgevoerd", stelde Van Dijk.

Steun van ChristenUnie en andere partijen
Het SGP-Kamerlid benadrukte vervolgens waarom hij een afzonderlijk debat noodzakelijk vindt. "Dit is letterlijk een kwestie van leven of dood voor gezonde kindjes. En daarom vraag ik mede namens mevrouw Bikker van de ChristenUnie een debat aan."

Het verzoek kreeg steun van verschillende Kamerleden. PVV-Kamerlid Alexander Kops sprak zijn afschuw uit over de plannen. Ook FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren wilde dat de Tweede Kamer zich over de kwestie zou uitspreken. Hij bekritiseerde de manier waarop het kabinet de ontwikkeling benadert en vindt het onderwerp van cruciaal belang.

Daarnaast spraken andere Kamerleden steun uit voor een plenaire behandeling. Een van hen wees erop dat de toepassing van een bestaande wet in de loop der jaren kan veranderen. Wanneer de uitvoering afwijkt van de eerdere praktijk, kan dat aanleiding zijn voor een nieuw parlementair debat.

CDA en VVD verwijzen naar commissiedebat
Niet alle partijen die het onderwerp willen bespreken, steunden het verzoek van Van Dijk. Het CDA liet weten de zorgen en het ongemak te herkennen, maar gaf de voorkeur aan behandeling tijdens het commissiedebat over medische ethiek dat voor november gepland staat. Daarbij verwees de partij naar de aard van het onderwerp en de drukte op de plenaire agenda.

Ook de VVD wilde geen afzonderlijk debat. VVD-Kamerlid Judith Wendel zei de analyse van Van Dijk niet volledig te delen, maar vond het wel belangrijk dat de Kamer over de kwestie spreekt.

Bekijk ook de bijbehorende video: