Bewakers en gevangenisfunctionarissen hebben hun posten in de gevangenissen door heel Iran verlaten. Hierdoor hebben hardliners van de paramilitaire groep genaamd de ‘Counter-Terrorism Special Force’ (NOPO) de controle overgenomen. De echtgenote van politiek gevangene Mostafa Mohammadhasan, gedetineerd in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran, bevestigde dit op X. Zij stelt: 'De situatie in de Evin-gevangenis is erg slecht. De gevangenis is nu in handen van NOPO-troepen. Zij hebben de poorten volledig gesloten, en alle gevangenisfunctionarissen zijn vertrokken. Het verkrijgen van voedsel is erg moeilijk geworden en er is geen (gevangenis)winkel meer.'

Gevangenisautoriteiten hebben familiebezoeken stopgezet en medische zorg aan gevangenen geweigerd. Gedetineerden krijgen nu slechts 'één kleine, kwalitatief ondermaatse maaltijd per dag', aldus Artikel 18, een organisatie die zich inzet voor vervolgde christenen in Iran. Iraanse gevangenissen staan al bekend om ernstige mensenrechtenschendingen, waaronder marteling van onder meer christenen en politieke gevangenen. 

De overname van gevangenissen door NOPO baart mensenrechtenactivisten en verdedigers van godsdienstvrijheid grote zorgen. Deze speciale eenheid is verantwoordelijk voor enkele van de ernstigste mensenrechtenschendingen in Iran. Hiertoe behoren de doden die vielen bij protesten tegen het heersende regime, en de dood van Mahsa Amini, een 22-jarige Iraans-Koerdische vrouw die in hechtenis overleed nadat de zedenpolitie haar arresteerde omdat ze haar hoofddoek niet droeg.

Zowel de Amerikaanse overheid als de Europese Unie hebben sancties ingesteld tegen de leiding van NOPO. Het Amerikaanse ministerie van Financiën verklaarde in 2021 dat NOPO 'buitensporig en dodelijk geweld toepaste bij protesten, daarbij ongewapende demonstranten, inclusief vrouwen en kinderen, met automatische wapens beschoot. NOPO-eenheden blokkeerden hoofdwegen met bewapende voertuigen en schoten willekeurig op menigten met zware machinegeweren'.

De organisatie Middle East Concern (MEC) meldt dat gevangenen bovendien worden overgeplaatst naar gevaarlijke plaatsen. 'Sommige gevangenen zijn overgebracht naar onbekende locaties of gebieden nabij potentiële militaire doelwitten, wat de zorgen over hun veiligheid intensiveert', schrijft men in een persbericht. Familieleden van christenen in de Evin-gevangenis maken zich zorgen, aangezien telefoontjes vanuit de gevangenis zeldzaam zijn geworden.

Voordat de bombardementen van de VS en Israël van start gingen, zaten 48 christenen verspreid over verschillende Iraanse gevangenissen. Zij zaten gevangen vanwege hun religieuze overtuigingen of activiteiten, waaronder ten minste 16 in de Evin-gevangenis. Een bekeerlinge in de Evin-gevangenis, die voor de oorlog onder huisarrest zou worden geplaatst, is sinds het begin van de bombardementen spoorloos. Haar familie vreest voor haar veiligheid.

Iran stond in januari op de tiende plaats van de Ranglijst Christenvervolging van Open Doors, maar dat was nog voor de huidige oorlog.