Eén op de vijf kerkgebouwen niet meer in gebruik
Nederland telt ongeveer 6.900 kerkgebouwen. Inmiddels is één op de vijf daarvan niet langer in religieus gebruik. Tegelijkertijd groeien veel migrantenkerken en jonge geloofsgemeenschappen juist sterk, vooral in de grote steden. Zij zoeken ruimte voor samenkomsten, diaconale activiteiten en ontmoeting, maar lopen volgens de ChristenUnie steeds vaker tegen gesloten deuren aan.

Met name in steden als Amsterdam en Rotterdam is de situatie nijpend. Vertegenwoordigende organisaties stuurden eerder al brandbrieven over het gebrek aan geschikte locaties. Tientallen kerken zijn op zoek naar nieuwe plekken om samen te komen.

Tweede Kamerlid Don Ceder noemt de kwestie fundamenteel. “Vrijheid van godsdienst is geen papieren recht. Als geloofsgemeenschappen geen plek meer kunnen vinden om samen te komen, wordt die vrijheid in de praktijk uitgehold.”

Meer dan stenen
In het manifest benadrukt de ChristenUnie dat kerken veel meer zijn dan gebouwen. Zij functioneren als ankerpunten in wijken en dorpen. Van schuldhulp en voedselhulp tot jeugdwerk, integratie en opvang van kwetsbaren: de maatschappelijke waarde van religieuze organisaties loopt volgens onderzoek in de honderden miljoenen euro’s per jaar.

Juist in wijken waar het vertrouwen in overheid en instituties laag is, zijn kerken vaak een eerste aanspreekpunt. “Kerken bereiken mensen die buiten beeld blijven bij formele instanties. Zij dragen bij aan sociale samenhang en nemen verantwoordelijkheid voor hun omgeving. Dat verdient erkenning en ruimte”, aldus Ceder.

Ook in Rotterdam klinkt die boodschap. Volgens lokale lijsttrekkers gaan er op zondag in de stad meer mensen naar de kerk dan naar voetbalstadion De Kuip. Dat onderstreept volgens hen dat geloof een zichtbare en legitieme plek heeft in de samenleving.

Huisvestingsadviseur en lokaal politicus Gaetan Mbwete ziet al langer hoe snelgroeiende migrantenkerken vastlopen op een gebrek aan ruimte. “Gemeenschappen die van grote waarde zijn voor hun wijk worden letterlijk belemmerd om samen te komen. Vrijheid van religie zonder ruimte voor kerken is een lege huls.”

Tien voorstellen
Het manifest bevat tien concrete voorstellen. De ChristenUnie roept kerken op om onderling samen te werken en vraag, aanbod en financiering beter op elkaar af te stemmen. Daarnaast pleit de partij voor een landelijk onderzoek naar de huisvestingsbehoefte van kerken en voor versterking van het jaarlijkse overleg tussen Rijksoverheid en religieuze leiders.

Gemeenten worden opgeroepen om bij gebiedsontwikkeling expliciet rekening te houden met religieus vastgoed, contactambtenaren aan te wijzen voor kerkhuisvesting en gemeentelijke panden beschikbaar te stellen voor tijdelijk of gedeeld gebruik. Ook moet religieuze geletterdheid volgens de partij structureel onderdeel worden van ambtelijke opleidingen.

Ceder benadrukt dat de scheiding van kerk en staat niet betekent dat de overheid zich moet terugtrekken. “Een neutrale overheid is geen kille overheid. Zij beschermt grondrechten actief en zorgt dat geloofsgemeenschappen daadwerkelijk kunnen functioneren. Ruimte geven aan kerken is ruimte voor samenleven.”