Waar komt de tomeloze haat tegen de God van Israël en Joden vandaan?

Verdieping 9 januari 2024 6 minuten Ton Stier
antisemitisme

De gruwelijke pogrom van Hamas op 7 oktober 2023 zal Israëls geschiedenis ingaan als de - tot dan toe - zwartste dag sinds haar oprichting in 1948. De Israëlische bevolking is nog steeds in shock, die ongetwijfeld voor velen in een levenslang trauma zal uitmonden. Wie had trouwens kunnen bevroeden dat de veilige thuishaven, waar het volk na de Sjoa zo naar hunkerde, in existentieel gevaar zou kunnen komen?

Anti-Israëlisme
Inmiddels breidt het anti-Israëlisme zich als een olievlek uit over de hele wereld. Kritische kanttekeningen bij het Israëlische regeringsbeleid zijn legitiem, maar het begrip anti-Israëlisme raakt aan Israëls bestaansrecht. Hoe vaak wordt bij protestdemonstraties niet de leus gescandeerd “From the river to the sea Palestine will be free”? Anders gezegd, Israël zou ‘Judenfrei’ gemaakt moeten worden.

En dat brengt ons bij de islamitische visie op het land, waar Joden hooguit kunnen worden gedoogd als dhimmi’s, een onderworpen status met verplichting tot belastingbetaling waarmee de niet-islamitische inwoner een zekere mate van bescherming koopt. De religieuze component van anti-Israëlisme, blijkt ook uit artikel 6 van de Hamas’ doelstellingen: “Hamas streeft ernaar Allahs vaandel te planten op elke centimeter van Palestina, want onder de vleugels van de islam kunnen de volgelingen van alle religies samenleven in veiligheid en geborgenheid.” Maar dan natuurlijk met dhimmi-status met beperkte houdbaarheidsdatum.

In artikel 7 citeert Hamas namelijk een overlevering van de profeet: “De Dag des Oordeels zal pas komen als de moslims de Joden bevechten en doden. Wanneer de Jood zich verschuilt achter stenen en bomen, zullen deze zeggen: “O dienaar van Allah, er zit een Jood achter mij. Kom, dood hem.” Was die ‘dag des oordeels’ tijdens de gruwelijke slachtpartij op 7 oktober in de perceptie van Hamasbeulen reeds aangebroken? Was het bedoeld om een mondiale chaos uit te lokken die de komst van de Mahdi moest bespoedigen? Deze sjiitische eindtijdverwachting van de Iraanse ayatollahs, waarin de Mahdi als messiasfiguur het wereldtoneel betreedt, behoort tot de apocalyptische ideeën die in het Midden-Oosten worden rondgepompt.

Antisemitisme is blinde haat tegen het volk, aan wie de God van de Bijbel Zich geopenbaard en verbonden heeft, met als dieptepunt: de openbaring van ‘de mens van de wetteloosheid.

Geheim van de wetteloosheid
Als Paulus waarschuwt dat het geheimenis van de wetteloosheid reeds werkzaam is en uitmondt in de openbaring van de wetteloze (2 Thess. 2:7,8), lijken enkele contouren daarvan al op te lichten. Daniël 11 gaat over een koning, die tegen de God der goden wonderlijke (lees: blasfemische) dingen zal spreken. Hij zal ook het sieraadland (aanduiding voor Israël) binnentrekken en “de tenten van zijn paleis tussen de zeeën opzetten, bij de berg van het heilig sieraad” (vs. 36, 41, 45). En ja, wellicht begeleid door een mondiaal scanderende massa: “From the river to the sea Palestine will be free”. Want Israëls profeten zijn er duidelijk over: alle heidenvolken zullen eens tegen Jeruzalem optrekken (zie o.a. Joël 3:2; Zach. 12:2,3,9; 14:2).

Antisemitisme
Antisemitisme heeft echter nog een dimensie. Want hoe kan het Israëlisch-Palestijns conflict wereldwijd de gemoederen, ongeacht religieus of politiek engagement, zo in beroering brengen? Laat zich dat verklaren als massaal medeleven met de Palestijnse bevolking in Gaza? Als dat zo was, wat heel terecht zou zijn, hoe verhoudt die intense betrokkenheid en vermeend gekrenkt rechtsgevoel zich dan tot andere conflicten in de wereld?

Denk aan regeringsleiders als Bashar al-Assad en Vladimir Poetin die duizenden onschuldige burgers de dood injagen? Waar waren de mondiale protestacties toen steden als het Syrische Aleppo of het Oekraïense Marioepol grotendeels in de as werden gelegd? Werden in het buitenland woonachtige Syriërs of Russen op daden van deze regeringsslagers afgerekend?

“Zolang Joden slachtoffer zijn, kunnen mensen daar prima mee omgaan, maar zodra ze terugslaan, verdwijnt de sympathie”, aldus de Joodse historicus Simon Schama in NRC. Vanwaar dat meten met twee maten?

Antisemitisme is dus meer dan alleen haat tegen het volk van Israël, het is bovenal haat tegen de God van Israël.

Het antwoord op die vraag is dat antisemitisme zich niet beperkt tot protest tegen een bepaalde religie, ideologie of regeringsbeleid. Antisemitisme is de blinde haat tegen het volk, aan wie de God van de Bijbel Zich geopenbaard en verbonden heeft, met als dieptepunt: de openbaring van ‘de mens van de wetteloosheid, de zoon van het verderf, de tegenstander, die zich ook verheft boven al wat God genoemd of als God vereerd wordt, zodat hij als God in de tempel van God (in Jeruzalem) gaat zitten en zichzelf als God voordoet’ (2 Thess. 2:3-4). Dat verklaart in belangrijke mate de opmars van tomeloze haat tegen de God van Israël, het volk van Israël en het land van Israël.

De engelvorst van Perzië
Het is duidelijk dat voor anti-Israëlisme en antisemitisme geen logische verklaring te vinden is, tenzij we oog hebben voor de metafysische, oftewel de onzienlijke werkelijkheid achter de strijd. Hier en daar licht de Bijbel een tipje van de sluier op, zoals de strijd van Michaël, de grote (engel)vorst van Israël, die het volk in haar benauwde tijd zal bijstaan (Dan. 12:1), zoals hij ook een hemelse boodschapper in een 21 dagen durende strijd tegen de engelvorst van Perzië (het huidige Iran) bijstond (Dan. 10:13). En dat brengt ons wederom bij de intense verbondenheid tussen God en Israël.

De Naam
Die verbondenheid blijkt namelijk ook uit de vele beloften die God nog aan Zijn volk heeft uitstaan en in het land Israël hun vervulling gaan krijgen. Ook blijkt Zijn verbondenheid uit de eeuwige liefde Die Hij voor hen koestert (Jer. 31:3). Maar zeker zo belangrijk is het feit dat Hij Zich met Zijn Naam, en daarmee Zijn Wezen, aan Israël heeft verbonden. Behalve dat de Heere zo’n 200 keer in de Bijbel ‘de God van Israël’ wordt genoemd, krijgen Aäron en zijn zonen ook de opdracht om Zijn Naam op de Israëlieten te leggen (Num. 6:23-27; zie ook Dan. 9:19).

Laten we bidden dat die dag spoedig mag aanbreken en Israël als volk de Naam van de HEERE in hun benauwdheid zal aanroepen.

En dat brengt ons bij het begrip ‘antisemitisme’, dat in feite anti sem is. Sem, in de betekenis van ‘naam’. Niet zomaar een naam, maar de godsnaam, JHWH. Religieuze Joden zullen die nooit uitspreken, maar aanduiden als Hasjem, de Naam. Antisemitisme is dus meer dan alleen haat tegen het volk van Israël, het is bovenal haat tegen de God van Israël. Asaf onthult dat glashelder in Psalm 83, waarin Hij smeekt:

  • “…wees niet stil, o God! Want zie, Uw vijanden tieren, wie U haten, steken hun hoofd omhoog” (vs. 2-3).
  • Met als gevolg: “Zij beramen listig een heimelijke aanslag tegen Uw volk en beraadslagen tegen Uw beschermelingen” (vs. 4).
  • Met als doel: “Kom, zeiden zij, laten wij hen uitroeien, zodat zij geen volk meer zijn en aan de naam van Israël niet meer gedacht wordt” (vs. 5).
  • Met als beweegreden: “… dezen hebben een verbond tegen U gesloten…” (vs. 6).
  • En dan eindigt de psalmist met de woorden: “Laten zij beschaamd en door schrik overmand zijn tot in eeuwigheid, laten zij rood van schaamte worden en omkomen. Dan zullen zij weten, dat U – Uw Naam is HEERE! – U alleen de Allerhoogste bent over de hele aarde” (vs. 18-19).

Laten we bidden dat die dag spoedig mag aanbreken en Israël als volk de Naam van de HEERE in hun benauwdheid zal aanroepen. Dan zal Joëls heerlijke profetie in vervulling gaan: “Het zal geschieden dat ieder die de Naam van de HEERE zal aanroepen, behouden zal worden. Want op de berg Sion en in Jeruzalem zal ontkoming zijn, zoals de HEERE gezegd heeft, namelijk bij hen die ontkomen zijn, die de HEERE roepen zal” (Joël 2:32).

Bovenstaand artikel verscheen eerder in het magazine van Stichting Israël en de Bijbel en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om het magazine te ontvangen.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidDuurzaamheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #17: Voormalig politieman Erik over de zware stormen in zijn leven
Of beluister op:

Meerartikelen

Vluchtelingen
Nieuws

Duizenden kerken opgeroepen om statushouders tijdelijk onderdak te bieden

Duizenden kerken in heel Nederland worden opgeroepen om tijdelijk onderdak te bieden aan statushouders. Met de landelijke Actie Onderdak willen verschillende kerkgenootschappen en christelijke organisaties de druk op de asielopvang verlichten. De...

Opening ontmoetingscentrum
Persbericht

GZB-zendingswerkers openen ontmoetingscentrum in Oost-Duitsland: “Hier mogen mensen groeien”

In de Oost-Duitse stad Schwerin is zaterdag het nieuwe ontmoetingscentrum ‘Zum Gewächshaus’ feestelijk geopend. GZB-zendingswerkers Gerard en Janneke de Wit willen hier samen met lokale christenen een plek bieden waar buurtbewoners elkaar ontmoeten...

Ds. G. H. Vlijm
Nieuws

Hervormde gemeente Apeldoorn brengt beroep uit op ds. G. H. Vlijm

De hervormde gemeente te Apeldoorn (Eben-Haëzerkerk) heeft een beroep uitgebracht op ds. G. H. Vlijm (foto).  De predikant moet in wijk Oost ds. H. I. Methorst opvolgen. Laatstgenoemde predikant nam vorig jaar een beroep aan vanuit de hervormde...

Martijn en Kirsten Wijnen
Interview

Martijn wordt langzaam blind, maar noemt zijn oogziekte een zegen: “Gezegend die niet zien en toch geloven”

Jarenlang probeerde ondernemer Martijn Wijnen zijn ongeneeslijke oogziekte te bestrijden. Hij zocht zijn toevlucht tot alternatieve geneeswijzen en new age, maar verloor steeds meer zicht. Toen ook een veelbelovende gentherapie niet doorging,...

Reformierte Kirche Zürich
Nieuws

Zwitserse Gereformeerde Kerk nam onvoldoende verantwoordelijkheid na seksueel misbruik door predikant

De Gereformeerde Kerk in het Zwitserse kanton Zürich heeft ernstige fouten gemaakt bij de afhandeling van meldingen van seksueel misbruik door een predikant. Minstens tien vrouwen werden tussen 1992 en 2006 slachtoffer van seksueel, lichamelijk en...

John Lennox
Nieuws

Apologeet John Lennox: “Christenen praten niet over hun geloof omdat ze bang zijn voor moeilijke vragen”

Christenen hoeven geen theoloog of Bijbelgeleerde te zijn om hun geloof met anderen te delen. Dat benadrukt de Britse wiskundige en christelijke apologeet John Lennox (81). Volgens hem laten veel gelovigen zich afschrikken door lastige vragen,...

Het Armeense deel in Jeruzalem
Nieuws

Aantal meldingen van intimidatie tegen christenen in Jeruzalem opnieuw gestegen

Het aantal geregistreerde incidenten van intimidatie tegen christenen in Israël is in het derde kwartaal van 2026 opnieuw gestegen. Het Religious Freedom Data Center (RFDC) telde 96 incidenten, waarbij 106 afzonderlijke vormen van intimidatie...

Eminem & Kid Rock
Nieuws

Rockzanger brengt christelijk album uit met Eminem: 'Willen opwekking teweegbrengen'

De Amerikaanse rockzanger Kid Rock hoopt met zijn nieuwe christelijke album Halfway 2 Jesus een 'geestelijke opwekking' in de Verenigde Staten teweeg te brengen. Dat schrijft The Christian Post. De muzikant droomt van grote concerten waar duizenden...

Meerartikelen

Bisschoppen Ruth Bushyager en Philip North
Positief nieuws

Britse bisschoppen zien groeiende belangstelling voor geloof onder jongeren: “Er vindt een wedergeboorte plaats”

Steeds meer jonge Britten ontdekken het christelijk geloof via sociale media, podcasts en andere online kanalen. Dat signaleren twee bisschoppen van de Anglicaanse Kerk in Engeland. Volgens hen groeit de belangstelling voor het evangelie en weten...

Abortuspillen
Nieuws

Vrouw eist tonnen van pro-lifeorganisatie die eigen abortuswet zou hebben overtreden

Een Amerikaanse vrouw heeft een rechtszaak aangespannen tegen pro-lifeorganisatie Students for Life of America (SFLA). De organisatie zou tijdens een undercoveractie abortuspillen hebben besteld en daarmee een Texaanse wet hebben overtreden...

Jacques Brunt & Christian Verwoerd
Persbericht

Jacques Brunt en Christian Verwoerd starten najaarstour ‘Hoopvol leven in een onrustige wereld’

Eind oktober gaat de najaarstour ’Hoopvol leven in een onrustige wereld’ van start. Zanger en liedschrijver Christian Verwoerd trekt samen met zijn voltallige band en spreker Jacques Brunt langs vijf grote kerken in Nederland. Tijdens deze avonden...

Ds. A. Baars
Video

Merk je het altijd als je wedergeboren wordt? CGK-predikant antwoordt

Kun je altijd weten dat je wedergeboren bent? En hoe weet je eigenlijk óf je wedergeboren bent? Die vragen behandelde CGK-emerituspredikant ds. A. Baars in een recente preek over Zondag 13 van de Heidelbergse Catechismus. Bekijk zijn antwoord terug...

Bart van den Brink
Nieuws

Kabinet vindt extra onderzoek naar geweld tegen christenen in azc's niet nodig

Het kabinet ziet geen aanleiding voor aanvullend onderzoek naar bedreiging, intimidatie en geweld tegen christelijke asielzoekers. Dat blijkt uit een ambtelijke beslisnota die afgelopen week openbaar werd. Opvallend is dat de overheid eerder...

Symposium TUA
Persbericht

Symposium: Hoe christelijk blijft een organisatie bij personeelstekorten?

Hoe houd je als christelijke organisatie vast aan je identiteit wanneer de arbeidsmarkt onder druk staat? En welke ruimte biedt de wet om medewerkers aan de grondslag van een instelling te houden? Tijdens het symposium 'Identiteit - sprankelende bron...

Prof. dr. Henk Jochemsen
Boekfragment

Een botsing tussen vrijheid en veiligheid in de transgenderzorg

De medische benadering van genderdysforie is de afgelopen decennia sterk veranderd. Volgens prof. dr. Henk Jochemsen hangt die ontwikkeling samen met fundamentele verschuivingen in onze cultuur en ons mensbeeld. Vrijheid, zelfontplooiing en de wens...

Marijn Burkunk
Column

Hebben christenen de Heilige Geest vervangen door de Bijbel?

Heeft de kerk de Heilige Geest gaandeweg naar de achtergrond verdrongen? In de slotaflevering van zijn columnreeks over de Heilige Geest stelt Marijn Burkunk die confronterende vraag. Vanuit zijn eigen geloofsweg beschrijft hij hoe hij Gods Geest...

Kerk Elspeet /Inzet: Hendrik Jan van der Heiden
Opinie

Wie wist wat in Elspeet? Kerkelijke vrede kan niet worden gebouwd op het vermijden van moeilijke vragen

De onthullingen over vermeend seksueel misbruik binnen de Gereformeerde Gemeente te Elspeet roepen vragen op die verder reiken dan het handelen van één verdachte, vindt publicist Hendrik Jan van der Heiden. 'Werkelijke kerkelijke vrede kan niet...

Nicky en Peppa Gumbel
Nieuws

Alpha-oprichter Nicky Gumbel krijgt plek in invloedrijk kerkbestuur: “Evangelisatie moet centraal staan”

De bekende Britse predikant Nicky Gumbel (71), grondlegger van de wereldwijd verspreide Alpha-cursus, is gekozen in de Generale Synode van de Church of England. Hij wil zijn nieuwe positie gebruiken om evangelisatie hoger op de agenda te krijgen....

De kerk in St. Catherine of Siena in Sheffield
Nieuws

Engelse kerken krijgen miljoenen voor restauratie

De Anglicaanse Kerk in Engeland ontvangt ruim 13 miljoen pond (ruim 15 miljoen euro) aan overheidssubsidie voor het onderhoud en de restauratie van 37 historische kerkgebouwen. Het geld komt uit een nieuw fonds voor religieus erfgoed. Hoewel de steun...

Kerkgangers
Nieuws

Waarom gaan jongeren naar de kerk? Onderzoek laat zien wat hen motiveert

Het verlangen om hun geloof opnieuw te ontdekken is voor jonge Amerikanen de belangrijkste reden om naar de kerk te gaan. Maar ook mentale gezondheid, persoonlijke ontwikkeling en de behoefte aan ondersteuning spelen een belangrijke rol. Dat blijkt...