Waar komt de tomeloze haat tegen de God van Israël en Joden vandaan?

Verdieping 9 januari 2024 6 minuten Ton Stier
antisemitisme

De gruwelijke pogrom van Hamas op 7 oktober 2023 zal Israëls geschiedenis ingaan als de - tot dan toe - zwartste dag sinds haar oprichting in 1948. De Israëlische bevolking is nog steeds in shock, die ongetwijfeld voor velen in een levenslang trauma zal uitmonden. Wie had trouwens kunnen bevroeden dat de veilige thuishaven, waar het volk na de Sjoa zo naar hunkerde, in existentieel gevaar zou kunnen komen?

Anti-Israëlisme
Inmiddels breidt het anti-Israëlisme zich als een olievlek uit over de hele wereld. Kritische kanttekeningen bij het Israëlische regeringsbeleid zijn legitiem, maar het begrip anti-Israëlisme raakt aan Israëls bestaansrecht. Hoe vaak wordt bij protestdemonstraties niet de leus gescandeerd “From the river to the sea Palestine will be free”? Anders gezegd, Israël zou ‘Judenfrei’ gemaakt moeten worden.

En dat brengt ons bij de islamitische visie op het land, waar Joden hooguit kunnen worden gedoogd als dhimmi’s, een onderworpen status met verplichting tot belastingbetaling waarmee de niet-islamitische inwoner een zekere mate van bescherming koopt. De religieuze component van anti-Israëlisme, blijkt ook uit artikel 6 van de Hamas’ doelstellingen: “Hamas streeft ernaar Allahs vaandel te planten op elke centimeter van Palestina, want onder de vleugels van de islam kunnen de volgelingen van alle religies samenleven in veiligheid en geborgenheid.” Maar dan natuurlijk met dhimmi-status met beperkte houdbaarheidsdatum.

In artikel 7 citeert Hamas namelijk een overlevering van de profeet: “De Dag des Oordeels zal pas komen als de moslims de Joden bevechten en doden. Wanneer de Jood zich verschuilt achter stenen en bomen, zullen deze zeggen: “O dienaar van Allah, er zit een Jood achter mij. Kom, dood hem.” Was die ‘dag des oordeels’ tijdens de gruwelijke slachtpartij op 7 oktober in de perceptie van Hamasbeulen reeds aangebroken? Was het bedoeld om een mondiale chaos uit te lokken die de komst van de Mahdi moest bespoedigen? Deze sjiitische eindtijdverwachting van de Iraanse ayatollahs, waarin de Mahdi als messiasfiguur het wereldtoneel betreedt, behoort tot de apocalyptische ideeën die in het Midden-Oosten worden rondgepompt.

Antisemitisme is blinde haat tegen het volk, aan wie de God van de Bijbel Zich geopenbaard en verbonden heeft, met als dieptepunt: de openbaring van ‘de mens van de wetteloosheid.

Geheim van de wetteloosheid
Als Paulus waarschuwt dat het geheimenis van de wetteloosheid reeds werkzaam is en uitmondt in de openbaring van de wetteloze (2 Thess. 2:7,8), lijken enkele contouren daarvan al op te lichten. Daniël 11 gaat over een koning, die tegen de God der goden wonderlijke (lees: blasfemische) dingen zal spreken. Hij zal ook het sieraadland (aanduiding voor Israël) binnentrekken en “de tenten van zijn paleis tussen de zeeën opzetten, bij de berg van het heilig sieraad” (vs. 36, 41, 45). En ja, wellicht begeleid door een mondiaal scanderende massa: “From the river to the sea Palestine will be free”. Want Israëls profeten zijn er duidelijk over: alle heidenvolken zullen eens tegen Jeruzalem optrekken (zie o.a. Joël 3:2; Zach. 12:2,3,9; 14:2).

Antisemitisme
Antisemitisme heeft echter nog een dimensie. Want hoe kan het Israëlisch-Palestijns conflict wereldwijd de gemoederen, ongeacht religieus of politiek engagement, zo in beroering brengen? Laat zich dat verklaren als massaal medeleven met de Palestijnse bevolking in Gaza? Als dat zo was, wat heel terecht zou zijn, hoe verhoudt die intense betrokkenheid en vermeend gekrenkt rechtsgevoel zich dan tot andere conflicten in de wereld?

Denk aan regeringsleiders als Bashar al-Assad en Vladimir Poetin die duizenden onschuldige burgers de dood injagen? Waar waren de mondiale protestacties toen steden als het Syrische Aleppo of het Oekraïense Marioepol grotendeels in de as werden gelegd? Werden in het buitenland woonachtige Syriërs of Russen op daden van deze regeringsslagers afgerekend?

“Zolang Joden slachtoffer zijn, kunnen mensen daar prima mee omgaan, maar zodra ze terugslaan, verdwijnt de sympathie”, aldus de Joodse historicus Simon Schama in NRC. Vanwaar dat meten met twee maten?

Antisemitisme is dus meer dan alleen haat tegen het volk van Israël, het is bovenal haat tegen de God van Israël.

Het antwoord op die vraag is dat antisemitisme zich niet beperkt tot protest tegen een bepaalde religie, ideologie of regeringsbeleid. Antisemitisme is de blinde haat tegen het volk, aan wie de God van de Bijbel Zich geopenbaard en verbonden heeft, met als dieptepunt: de openbaring van ‘de mens van de wetteloosheid, de zoon van het verderf, de tegenstander, die zich ook verheft boven al wat God genoemd of als God vereerd wordt, zodat hij als God in de tempel van God (in Jeruzalem) gaat zitten en zichzelf als God voordoet’ (2 Thess. 2:3-4). Dat verklaart in belangrijke mate de opmars van tomeloze haat tegen de God van Israël, het volk van Israël en het land van Israël.

De engelvorst van Perzië
Het is duidelijk dat voor anti-Israëlisme en antisemitisme geen logische verklaring te vinden is, tenzij we oog hebben voor de metafysische, oftewel de onzienlijke werkelijkheid achter de strijd. Hier en daar licht de Bijbel een tipje van de sluier op, zoals de strijd van Michaël, de grote (engel)vorst van Israël, die het volk in haar benauwde tijd zal bijstaan (Dan. 12:1), zoals hij ook een hemelse boodschapper in een 21 dagen durende strijd tegen de engelvorst van Perzië (het huidige Iran) bijstond (Dan. 10:13). En dat brengt ons wederom bij de intense verbondenheid tussen God en Israël.

De Naam
Die verbondenheid blijkt namelijk ook uit de vele beloften die God nog aan Zijn volk heeft uitstaan en in het land Israël hun vervulling gaan krijgen. Ook blijkt Zijn verbondenheid uit de eeuwige liefde Die Hij voor hen koestert (Jer. 31:3). Maar zeker zo belangrijk is het feit dat Hij Zich met Zijn Naam, en daarmee Zijn Wezen, aan Israël heeft verbonden. Behalve dat de Heere zo’n 200 keer in de Bijbel ‘de God van Israël’ wordt genoemd, krijgen Aäron en zijn zonen ook de opdracht om Zijn Naam op de Israëlieten te leggen (Num. 6:23-27; zie ook Dan. 9:19).

Laten we bidden dat die dag spoedig mag aanbreken en Israël als volk de Naam van de HEERE in hun benauwdheid zal aanroepen.

En dat brengt ons bij het begrip ‘antisemitisme’, dat in feite anti sem is. Sem, in de betekenis van ‘naam’. Niet zomaar een naam, maar de godsnaam, JHWH. Religieuze Joden zullen die nooit uitspreken, maar aanduiden als Hasjem, de Naam. Antisemitisme is dus meer dan alleen haat tegen het volk van Israël, het is bovenal haat tegen de God van Israël. Asaf onthult dat glashelder in Psalm 83, waarin Hij smeekt:

  • “…wees niet stil, o God! Want zie, Uw vijanden tieren, wie U haten, steken hun hoofd omhoog” (vs. 2-3).
  • Met als gevolg: “Zij beramen listig een heimelijke aanslag tegen Uw volk en beraadslagen tegen Uw beschermelingen” (vs. 4).
  • Met als doel: “Kom, zeiden zij, laten wij hen uitroeien, zodat zij geen volk meer zijn en aan de naam van Israël niet meer gedacht wordt” (vs. 5).
  • Met als beweegreden: “… dezen hebben een verbond tegen U gesloten…” (vs. 6).
  • En dan eindigt de psalmist met de woorden: “Laten zij beschaamd en door schrik overmand zijn tot in eeuwigheid, laten zij rood van schaamte worden en omkomen. Dan zullen zij weten, dat U – Uw Naam is HEERE! – U alleen de Allerhoogste bent over de hele aarde” (vs. 18-19).

Laten we bidden dat die dag spoedig mag aanbreken en Israël als volk de Naam van de HEERE in hun benauwdheid zal aanroepen. Dan zal Joëls heerlijke profetie in vervulling gaan: “Het zal geschieden dat ieder die de Naam van de HEERE zal aanroepen, behouden zal worden. Want op de berg Sion en in Jeruzalem zal ontkoming zijn, zoals de HEERE gezegd heeft, namelijk bij hen die ontkomen zijn, die de HEERE roepen zal” (Joël 2:32).

Bovenstaand artikel verscheen eerder in het magazine van Stichting Israël en de Bijbel en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om het magazine te ontvangen.

Praatmee

Beluister onze podcast

#401 Jeffrey & Hans Maat over spanning rond charismatische vernieuwing: herstel of ontsporing?
Of beluister op:

Meerartikelen

Opperrabbijn
Column

Paracetamol neemt de kwaal niet weg

Het beveiligen van Joodse gebouwen is vooral symptoombestrijding, zo betoogt opperrabbijn Jacobs in zijn nieuwe dagboek. Hij bracht deze week een bezoek aan de Tweede Kamer en sprak daarbij met kopstukken van verschillende partijen. Daarna trok hij r

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

Ontoelaatbare oproep Eurocommissaris Lahbib over abortus: SGP stelt vragen

Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) stelt vragen over de zeer opmerkelijke oproep die Eurocommissaris voor Gelijkheid, Hadja Lahbib, dinsdag deed in het Europees Parlement. Ze wil namelijk dat leden van het Europees Parlement in de eigen lidsta

 Tom Wright
Nieuws

Britse theoloog onder vuur vanwege in twijfel trekken bestaan Bijbelse figuren

Uitspraken van de Britse theoloog Tom Wright hebben voor flinke ophef gezorgd onder christenen. In een recente podcast zei hij namelijk dat hij niet zeker weet of sommige bekende personen uit de Bijbel daadwerkelijk geleefd hebben. Wright deed zijn u

baby van Brittney
Positief nieuws

Vrouw kiest na gebed toch voor haar baby: “God gaf mij hoop”

Een jonge vrouw uit de Amerikaanse stad Chicago besloot vorig jaar geen abortus te laten uitvoeren nadat ze buiten een abortuskliniek werd aangesproken door christelijke vrijwilligers. Brittney Munoz zegt dat ze aanvankelijk zeker wist wat ze wilde d

Ds. C. P. de Boer
Video

CGK-predikant vraagt mannen of ze hun vrouw complimenteren vanwege haar uiterlijk

"Ik kan me niet voorstellen dat je als getrouwde man nog nooit tegen je vrouw gezegd hebt hoe knap ze is", aldus ds. C. P. de Boer. De predikant van de CGK te Renswoude zei dit onlangs in een preek over Abraham en Sara. Die twee waren onderweg naar E

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp heeft een boodschap voor mensen die muren opgebouwd hebben

"Alleen Gods bovennatuurlijke liefde kan je verwonde hart genezen. Want angst bouwt muren, hoopt bouwt bruggen, maar Gods liefde haalt de muren rondom je hart neer", aldus Wilkin van de Kamp. De spreker en schrijver heeft in een nieuwe aflevering van

Ben Armstrong
Nieuws

Opnieuw onrust rond Amerikaanse megakerk: predikant beschuldigd van seksueel misbruik

De Bethel Church in de Amerikaanse stad Redding laat een extern onderzoek uitvoeren vanwege beschuldigingen van seksueel misbruik aan het adres van voorganger Ben Armstrong. Ook het bestuur en de cultuur binnen de kerk zullen onder de loep genomen wo

Lennard van der Vegt
Nieuws

Jongeren maken kennis met Alpha Youth: “Ze denken: misschien is dit ook iets voor mij”

Youth United, een christelijke jongerenorganisatie actief in Harderwijk en op andere plekken in Nederland, bereikt steeds meer jongeren via middelbare scholen. Dat vertelt leider Lennard van der Vegt. De organisatie zet zich in om jongeren Jezus te l

Meerartikelen

Marloes Altelaar en Liduin Bos
Interview

Marloes en Liduin over onzichtbaar leed: “Kinderwens kan de plaats van Jezus innemen”

Een onvervulde kinderwens is een vorm van verdriet die vaak onzichtbaar blijft, ook binnen de kerk. Terwijl gezinnen groeien en doopdiensten gevierd worden, dragen sommigen stil een diep verlangen met zich mee dat (nog) onvervuld blijft. In de Cvanda

in memoriam foto
Nieuws

In memoriam ds. A. Lagendijk: (1957-2026)

Op Eerste Paasdag, 5 april 2026, is ds. A. (Adrianus) Lagendijk, predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland, overleden op de leeftijd van 69 jaar. Hij laat zijn vrouw, Annemarie Lagendijk-Maaskant, achter. Op de rouwkaart stond Hebreeën 7:25.

Don Ceder
Nieuws

ChristenUnie wil uitleg over benoeming Iran in VN-commissie

Don Ceder heeft schriftelijke vragen gesteld aan minister van Buitenlandse Zaken over de steun van Nederland aan omstreden benoemingen binnen de Verenigde Naties. Aanleiding is het besluit van de Economische en Sociale Raad van de VN om Iran voor te

Op weg met de ander
Persbericht

Op weg met de ander houdt 31ste Ontmoetingsdag in Krimpen aan den IJssel

Op zaterdag 30 mei houdt vereniging Op weg met de ander de 31e Ontmoetingsdag voor anders begaafde mensen en iedereen die om hen heen staat. Het thema is: ‘Samen sterk! Met God en met elkaar.’ In het ochtendprogramma vertelt ds. K. Hak een Bijbelverh

Ethiopie
Nieuws

Geweld tegen christenen in Ethiopië neemt toe

Christelijke gemeenschappen in Oost-Arsi, Ethiopië, worden al maandenlang geconfronteerd met een toenemend aantal dodelijke aanvallen. Tussen eind februari en april zijn meerdere incidenten gemeld, wat heeft geleid tot grote bezorgdheid bij kerkleide

Tel Azekah
Nieuws

Duitse en Israëlische archeologen ontdekken 2500 jaar oud massagraf in waterput

Bij opgravingen in de archeologische vindplaats Tel Azekah (Israël) hebben archeologen een bijzondere en vooral aangrijpende ontdekking gedaan. In een oude waterput vonden zij de resten van mogelijk 89 mensen. Het zou daarbij vooral gaan om baby’s en

Ds. C. G. Vreugdenhil
Video

Mag je als christen ontevreden zijn over de overheid? GerGem-predikant antwoordt

Onder veel christelijke jongeren bestaat ontevredenheid over de overheid, dat stelde ds. C. G. Vreugdenhil in een preek over Artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. De GerGem-predikant stelde de vraag of die ontevredenheid wel gepast is. Mag

Peter Magyar
Nieuws

Organisatie ziet Hongaarse christenen verdeeld reageren op historische verkiezingsuitslag

De Hungarian Evangelical Alliance roept Hongaarse christenen op tot eenheid. De organisatie ziet dat christenen zeer verdeeld reageren op de verkiezingswinst van Péter Magyar. Die overwinning zorgde voor een politieke aardverschuiving: na zestien jaa

groene geloofsrituelen
Persbericht

Groene geloofsrituelen krijgen plek in kerken: “Inspirerend én broodnodig”

Christelijke organisaties roepen kerken op om meer aandacht te geven aan de schepping in hun geloofsbeleving. Op vrijdag 17 april organiseren Laudato Si’ Alliantie NL, GroeneKerken en A Rocha een bijeenkomst rond zogeheten ‘groene geloofsrituelen’. D

Ben ik geroepen?
Persbericht

CAMA Zending lanceert e-book over roeping: ‘Iedere gelovige is geroepen’

CAMA Zending heeft een nieuw, gratis e-book uitgebracht dat christenen wil helpen nadenken over hun roeping. Het boek, getiteld Ben ik geroepen?, is bedoeld voor iedereen die zich afvraagt wat Gods bedoeling is met zijn of haar leven en welke rol zen

Ruth
Getuigenis

Twaalf jaar in onzekerheid: moeder Ruth uit Nigeria over haar twee ontvoerde dochters

“Wat me het meest pijn doet, is dat ik niet weet of ze nog leven of vermoord zijn. Anderen hebben hun eigen kinderen al wel gezien… Ik bid God om duidelijkheid: dat ik met mijn eigen ogen kan zien of ze nog leven of dat ik hoor dat ze gestorven zijn.

Pakistan
Nieuws

Pakistan: wetsvoorstel tegen kindhuwelijken nadert goedkeuring in Punjab

Een belangrijke commissie in de Assemblée van de Pakistaanse provincie Punjab heeft onlangs een wetsvoorstel goedgekeurd dat meisjes uit religieuze minderheidsgroepen beter moet beschermen tegen gedwongen bekeringen en huwelijken. Dat betekent goed n