Waar komt de tomeloze haat tegen de God van Israël en Joden vandaan?

Verdieping 9 januari 2024 6 minuten Ton Stier
antisemitisme

De gruwelijke pogrom van Hamas op 7 oktober 2023 zal Israëls geschiedenis ingaan als de - tot dan toe - zwartste dag sinds haar oprichting in 1948. De Israëlische bevolking is nog steeds in shock, die ongetwijfeld voor velen in een levenslang trauma zal uitmonden. Wie had trouwens kunnen bevroeden dat de veilige thuishaven, waar het volk na de Sjoa zo naar hunkerde, in existentieel gevaar zou kunnen komen?

Anti-Israëlisme
Inmiddels breidt het anti-Israëlisme zich als een olievlek uit over de hele wereld. Kritische kanttekeningen bij het Israëlische regeringsbeleid zijn legitiem, maar het begrip anti-Israëlisme raakt aan Israëls bestaansrecht. Hoe vaak wordt bij protestdemonstraties niet de leus gescandeerd “From the river to the sea Palestine will be free”? Anders gezegd, Israël zou ‘Judenfrei’ gemaakt moeten worden.

En dat brengt ons bij de islamitische visie op het land, waar Joden hooguit kunnen worden gedoogd als dhimmi’s, een onderworpen status met verplichting tot belastingbetaling waarmee de niet-islamitische inwoner een zekere mate van bescherming koopt. De religieuze component van anti-Israëlisme, blijkt ook uit artikel 6 van de Hamas’ doelstellingen: “Hamas streeft ernaar Allahs vaandel te planten op elke centimeter van Palestina, want onder de vleugels van de islam kunnen de volgelingen van alle religies samenleven in veiligheid en geborgenheid.” Maar dan natuurlijk met dhimmi-status met beperkte houdbaarheidsdatum.

In artikel 7 citeert Hamas namelijk een overlevering van de profeet: “De Dag des Oordeels zal pas komen als de moslims de Joden bevechten en doden. Wanneer de Jood zich verschuilt achter stenen en bomen, zullen deze zeggen: “O dienaar van Allah, er zit een Jood achter mij. Kom, dood hem.” Was die ‘dag des oordeels’ tijdens de gruwelijke slachtpartij op 7 oktober in de perceptie van Hamasbeulen reeds aangebroken? Was het bedoeld om een mondiale chaos uit te lokken die de komst van de Mahdi moest bespoedigen? Deze sjiitische eindtijdverwachting van de Iraanse ayatollahs, waarin de Mahdi als messiasfiguur het wereldtoneel betreedt, behoort tot de apocalyptische ideeën die in het Midden-Oosten worden rondgepompt.

Antisemitisme is blinde haat tegen het volk, aan wie de God van de Bijbel Zich geopenbaard en verbonden heeft, met als dieptepunt: de openbaring van ‘de mens van de wetteloosheid.

Geheim van de wetteloosheid
Als Paulus waarschuwt dat het geheimenis van de wetteloosheid reeds werkzaam is en uitmondt in de openbaring van de wetteloze (2 Thess. 2:7,8), lijken enkele contouren daarvan al op te lichten. Daniël 11 gaat over een koning, die tegen de God der goden wonderlijke (lees: blasfemische) dingen zal spreken. Hij zal ook het sieraadland (aanduiding voor Israël) binnentrekken en “de tenten van zijn paleis tussen de zeeën opzetten, bij de berg van het heilig sieraad” (vs. 36, 41, 45). En ja, wellicht begeleid door een mondiaal scanderende massa: “From the river to the sea Palestine will be free”. Want Israëls profeten zijn er duidelijk over: alle heidenvolken zullen eens tegen Jeruzalem optrekken (zie o.a. Joël 3:2; Zach. 12:2,3,9; 14:2).

Antisemitisme
Antisemitisme heeft echter nog een dimensie. Want hoe kan het Israëlisch-Palestijns conflict wereldwijd de gemoederen, ongeacht religieus of politiek engagement, zo in beroering brengen? Laat zich dat verklaren als massaal medeleven met de Palestijnse bevolking in Gaza? Als dat zo was, wat heel terecht zou zijn, hoe verhoudt die intense betrokkenheid en vermeend gekrenkt rechtsgevoel zich dan tot andere conflicten in de wereld?

Denk aan regeringsleiders als Bashar al-Assad en Vladimir Poetin die duizenden onschuldige burgers de dood injagen? Waar waren de mondiale protestacties toen steden als het Syrische Aleppo of het Oekraïense Marioepol grotendeels in de as werden gelegd? Werden in het buitenland woonachtige Syriërs of Russen op daden van deze regeringsslagers afgerekend?

“Zolang Joden slachtoffer zijn, kunnen mensen daar prima mee omgaan, maar zodra ze terugslaan, verdwijnt de sympathie”, aldus de Joodse historicus Simon Schama in NRC. Vanwaar dat meten met twee maten?

Antisemitisme is dus meer dan alleen haat tegen het volk van Israël, het is bovenal haat tegen de God van Israël.

Het antwoord op die vraag is dat antisemitisme zich niet beperkt tot protest tegen een bepaalde religie, ideologie of regeringsbeleid. Antisemitisme is de blinde haat tegen het volk, aan wie de God van de Bijbel Zich geopenbaard en verbonden heeft, met als dieptepunt: de openbaring van ‘de mens van de wetteloosheid, de zoon van het verderf, de tegenstander, die zich ook verheft boven al wat God genoemd of als God vereerd wordt, zodat hij als God in de tempel van God (in Jeruzalem) gaat zitten en zichzelf als God voordoet’ (2 Thess. 2:3-4). Dat verklaart in belangrijke mate de opmars van tomeloze haat tegen de God van Israël, het volk van Israël en het land van Israël.

De engelvorst van Perzië
Het is duidelijk dat voor anti-Israëlisme en antisemitisme geen logische verklaring te vinden is, tenzij we oog hebben voor de metafysische, oftewel de onzienlijke werkelijkheid achter de strijd. Hier en daar licht de Bijbel een tipje van de sluier op, zoals de strijd van Michaël, de grote (engel)vorst van Israël, die het volk in haar benauwde tijd zal bijstaan (Dan. 12:1), zoals hij ook een hemelse boodschapper in een 21 dagen durende strijd tegen de engelvorst van Perzië (het huidige Iran) bijstond (Dan. 10:13). En dat brengt ons wederom bij de intense verbondenheid tussen God en Israël.

De Naam
Die verbondenheid blijkt namelijk ook uit de vele beloften die God nog aan Zijn volk heeft uitstaan en in het land Israël hun vervulling gaan krijgen. Ook blijkt Zijn verbondenheid uit de eeuwige liefde Die Hij voor hen koestert (Jer. 31:3). Maar zeker zo belangrijk is het feit dat Hij Zich met Zijn Naam, en daarmee Zijn Wezen, aan Israël heeft verbonden. Behalve dat de Heere zo’n 200 keer in de Bijbel ‘de God van Israël’ wordt genoemd, krijgen Aäron en zijn zonen ook de opdracht om Zijn Naam op de Israëlieten te leggen (Num. 6:23-27; zie ook Dan. 9:19).

Laten we bidden dat die dag spoedig mag aanbreken en Israël als volk de Naam van de HEERE in hun benauwdheid zal aanroepen.

En dat brengt ons bij het begrip ‘antisemitisme’, dat in feite anti sem is. Sem, in de betekenis van ‘naam’. Niet zomaar een naam, maar de godsnaam, JHWH. Religieuze Joden zullen die nooit uitspreken, maar aanduiden als Hasjem, de Naam. Antisemitisme is dus meer dan alleen haat tegen het volk van Israël, het is bovenal haat tegen de God van Israël. Asaf onthult dat glashelder in Psalm 83, waarin Hij smeekt:

  • “…wees niet stil, o God! Want zie, Uw vijanden tieren, wie U haten, steken hun hoofd omhoog” (vs. 2-3).
  • Met als gevolg: “Zij beramen listig een heimelijke aanslag tegen Uw volk en beraadslagen tegen Uw beschermelingen” (vs. 4).
  • Met als doel: “Kom, zeiden zij, laten wij hen uitroeien, zodat zij geen volk meer zijn en aan de naam van Israël niet meer gedacht wordt” (vs. 5).
  • Met als beweegreden: “… dezen hebben een verbond tegen U gesloten…” (vs. 6).
  • En dan eindigt de psalmist met de woorden: “Laten zij beschaamd en door schrik overmand zijn tot in eeuwigheid, laten zij rood van schaamte worden en omkomen. Dan zullen zij weten, dat U – Uw Naam is HEERE! – U alleen de Allerhoogste bent over de hele aarde” (vs. 18-19).

Laten we bidden dat die dag spoedig mag aanbreken en Israël als volk de Naam van de HEERE in hun benauwdheid zal aanroepen. Dan zal Joëls heerlijke profetie in vervulling gaan: “Het zal geschieden dat ieder die de Naam van de HEERE zal aanroepen, behouden zal worden. Want op de berg Sion en in Jeruzalem zal ontkoming zijn, zoals de HEERE gezegd heeft, namelijk bij hen die ontkomen zijn, die de HEERE roepen zal” (Joël 2:32).

Bovenstaand artikel verscheen eerder in het magazine van Stichting Israël en de Bijbel en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om het magazine te ontvangen.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlOpvoedenDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #5: Ds. T. A. Bakker promoveerde op homoseksualiteit en hermeneutiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Palestijnse vlag
Nieuws

Pauluskerk Rotterdam organiseert solidariteitsavond voor Palestijnen met boekpresentatie

De Pauluskerk in Rotterdam houdt donderdag 29 oktober een solidariteitsavond voor de Palestijnse bevolking. Tijdens de bijeenkomst wordt een nieuw boek van een schrijver uit Gaza gepresenteerd en vertellen verschillende betrokkenen over hun werk in...

Resten kerk
Nieuws

Archeologen vinden sporen van kerk die Hiëronymus 1600 jaar geleden beschreef

Archeologen hebben bij Venetië de resten gevonden van een vroegchristelijke kerk die vermoedelijk al in het jaar 396 werd beschreven door kerkvader Hiëronymus. Volgens de Universiteit Ca' Foscari, die de vondst op 15 oktober bekendmaakte, komt het...

Rellen Parijs
Nieuws

Duitse christenen opgeroepen om bij stadhuizen te bidden uit vrees voor rellen bij protesten

Terwijl jongeren in tientallen Duitse steden zich voorbereiden op grootschalige protesten, roepen christelijke organisaties op tot gebed. Op zaterdag 31 oktober, Hervormingsdag, worden christenen gevraagd om met hun Bijbel naar het plaatselijke...

Hervormd Rijssen
Nieuws

Ds. Elsman legt werkzaamheden neer na conflict binnen hervormde gemeente Rijssen

Binnen de hervormde gemeente Rijssen is onrust ontstaan door een conflict tussen ds. D.M. (Domus) Elsman en de kerkenraad van wijkgemeente 6. De 65-jarige predikant heeft zijn werkzaamheden neergelegd, omdat hij naar eigen zeggen onder de huidige...

Erika Kirk
Nieuws

Erika Kirk waarschuwt voor namaakchristendom: 'Ook het kwaad citeert de Bijbel'

Je kunt elke zondag naar de kerk gaan, de Bijbel uit je hoofd kennen en jezelf een overtuigd christen noemen. Toch betekent dat niet automatisch dat je leeft zoals Jezus het bedoeld heeft. Die waarschuwing gaf Erika Kirk tijdens haar speech op de...

Pastor Israel Ford
Nieuws

Amerikaanse voorganger heeft al drie jaar twee vrouwen: 'Eén vrouw hebben is onbijbels'

Een Amerikaanse voorganger verraste zijn gemeente zondag met een opmerkelijke bekendmaking. Pastor Israel Ford uit Cleveland, Ohio, vertelde namelijk dat hij al drie jaar lang met twee vrouwen samenleeft. Volgens hem staat de Bijbel dat toe....

Iran
Nieuws

Ernstig zieke christen mag Iraanse cel tien dagen verlaten: Mahshar dreigt blind te worden

De ernstig zieke Iraanse christen Mahshar Parandin heeft tien dagen medisch verlof gekregen uit de Evin-gevangenis in Teheran. Ze kampt met lymfeklierkanker en andere gezondheidsproblemen, maar kreeg lange tijd niet de behandeling die ze nodig had....

Kerstboom
Nieuws

Almere haalt kerstboom terug naar stadscentrum: verrassing verklapt tijdens raadsdebat

Na jaren van afwezigheid keert de kerstboom terug in het centrum van Almere. Dat liet wethouder Jan-Bert Vroege tijdens een raadsdebat doorschemeren, meldt de lokale nieuwssite 1Almere. Vooral het CDA drong aan op de terugkeer van de boom. Vorige...

Meerartikelen

southwell
Nieuws

Eeuwenoude Engelse kathedraal dreigt te sluiten door financiële problemen

De ruim 900 jaar oude kathedraal van Southwell in Engeland dreigt haar deuren te sluiten. Het kerkgebouw kampt met een enorme onderhoudsachterstand en het geld raakt op. “We hebben geen 20 miljoen pond”, zegt deken Stephen Evans, die leiding geeft...

Wilfred Kols bij Hour of Power
Interview

Van zware crimineel tot gevangenisevangelist: “Vier woorden veranderden mijn leven”

Drugsdeals, inbraken en geweld: Wilfred Kols had naar eigen zeggen 110 delicten op zijn naam staan en bracht zes jaar in de gevangenis door. In een donkere isoleercel veranderde zijn leven door vier eenvoudige woorden: “Ik hou van jou.” Inmiddels...

piano
Nieuws

Ruzie over pianospel in Spaanse kerk eindigt met dodelijke steekpartij: 32 jaar cel geëist

In de Spaanse stad Valencia is maandag het proces begonnen tegen een pianist van een evangelische kerk en twee van zijn familieleden. Zij staan terecht voor een dodelijke steekpartij in de kerk. Volgens de aanklacht ontstond de ruzie nadat een...

kerk
Nieuws

Vijf kerken in Leipzig beschadigd: politie onderzoekt mogelijk verband

In de Duitse stad Leipzig zijn binnen enkele dagen vijf kerken beschadigd. Onbekenden vernielden ramen en beschadigden deuren en gevels. De politie onderzoekt de zaken en zoekt getuigen. De beschadigingen vonden plaats tussen woensdag 21 oktober en...

N.T. Wright
Persbericht

Theoloog N.T. Wright spreekt op conferentie over interculturele kerk in Veenendaal

Hoe kunnen christenen met verschillende culturele achtergronden samen één geloofsgemeenschap vormen? Die vraag staat centraal tijdens de One Church Conference, die op vrijdag 20 november plaatsvindt in Veenendaal. De Britse theoloog N.T. Wright...

Prof. W. H. Th. (Wim) Moehn
Persbericht

Hoe las Luther de Bijbel? Hoogleraar legt het uit in Apeldoorn

Welke betekenis had de Bijbel voor Maarten Luther? Welk gezag kende hij daaraan toe? Die vragen zijn het startpunt voor de Reformatieherdenking in Apeldoorn op vrijdag 30 oktober. "Maarten Luther heeft het volk de Bijbel teruggegeven.” Dat leren...

bikker
Nieuws

CU-leider haalt fel uit: "Wie met Hamasvlaggen zwaait, is een vijand van de vrijheid"

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker wil dat de overheid harder optreedt tegen antisemitisme en demonstraties waarbij met Hamasvlaggen wordt gezwaaid. Ook moeten scholen die geen lesgeven over de Holocaust volgens haar worden aangepakt. Dat zei ze...

bus
Nieuws

Begrafenis bisschop eindigt in nieuwe tragedie: 24 doden bij ongeluk met kerkbus in Kenia

Een bus met kerkgangers is zondag in Kenia betrokken geraakt bij een ernstig ongeluk. De groep keerde terug van de begrafenis van een bisschop toen de bus op een vrachtwagen botste. Zeker 24 mensen kwamen om het leven, onder wie meerdere voorgangers....

India
Nieuws

Juridisch gevecht om godsdienstvrijheid in Indiase deelstaat Chhattisgarh

In maart 2026 wijzigde de regering van de Indiase deelstaat Chhattisgarh de wet op godsdienstvrijheid van de deelstaat. Sinds de wijzigingen van kracht zijn geworden, worden christenen in Chhattisgarh geconfronteerd met toenemend heftige tegenstand...

Ethiopie
Nieuws

Kerk luidt noodklok na nieuw bloedbad Ethiopië: 60 christenen omgekomen

Bij twee gewelddadige aanvallen in de Ethiopische regio Oromia zijn zeker zestig christenen om het leven gekomen. Dat maakte de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk maandag bekend. Onder de slachtoffers zijn volgens een ooggetuige vijf kinderen. “Ze omsingelden...

Dr. C. A. van der Sluijs
Column

Waarom zetten christenen hun leiders zo graag op een voetstuk?

Een paus die honderdduizenden mensen trekt. Een populaire dominee voor wie gelovigen massaal samenkomen. Maar draait het in de kerk nog om Gods Woord of steeds meer om de persoon die het verkondigt? Dr. C. A. van der Sluijs waarschuwt voor de...

Prof. dr. Maarten Kater
Boekfragment

Kunnen we onze verlangens veranderen zonder ze te onderdrukken?

Hoe ga je als pastor in gesprek met iemand die worstelt met genderidentiteit en tegenstrijdige verlangens? Volgens prof. dr. Maarten Kater vraagt dat om meer dan een gesprek over gevoelens of lichamelijkheid. In dit boekfragment verkent hij hoe de...