Yuval Noah Harari, in het dagelijks leven actief als auteur, professor en adviseur van het invloedrijke World Economic Forum, is er sterk van overtuigd dat Al niet enkel in staat is om nieuwe religieuze teksten te creëren, maar ook een religie die volgens hem een complete waarheid bevat. Harari deed deze uitspraken afgelopen maand in gesprek met journalist Pedro Pinto in Lissabon. De twee spraken met elkaar over Al en ‘de toekomst van de mensheid’ waarin Harari de opkomst van Al vergeleek met andere baanbrekende uitvindingen zoals de drukpers.

Maar in tegenstelling tot de drukpers of de Gutenberg Bijbel (het eerste substantiële gedrukte boek dat in de westerse wereld gedrukt werd, red.) heeft Al volgens Harari het potentieel om met geheel nieuwe ideeën te komen die losstaan van eerdere menselijke ontwikkeling. Harari: "De drukpers drukte net zoveel kopieën van de Bijbel als Gutenberg hem opdroeg, maar creëerde geen enkele nieuwe pagina. Het had geen eigen ideeën over de Bijbel. Is het goed, is het slecht, hoe dit te interpreteren, hoe dat te interpreteren? AI kan nieuwe ideeën creëren. Het kan zelfs een nieuwe Bijbel schrijven."

Met deze uitspraken verwerpt Harari het idee dat de Bijbel, maar ook andere heilige boeken, door goddelijke inspiratie tot stand gekomen zijn. Harari merkte op dat AI de "religieuze droom" van een boek geschreven door een "bovenmenselijke intelligentie" zou kunnen vervullen. Harari: "Door de geschiedenis heen droomden religies over een boek dat geschreven zou zijn door bovenmenselijke intelligentie, door een niet-menselijke entiteit. Elke religie beweert over alle andere boeken van andere religies dat zij door mensen geschreven zijn. Maar ons boek? Nee, dat kwam van een of andere bovenmenselijke intelligentie."

Ondanks het feit dat de drie Abrahamitische religies (het christendom, de islam en het jodendom, red.) wereldwijd meer dan 3,8 miljard aanhangers hebben, suggereerde Harari dat "kunstmatige intelligentie eindelijk zou kunnen zorgen voor een juiste religie voor de massa." Zo merkte de wereldwijd bekende auteur onder meer dat "er over een paar jaar misschien religies zijn die echt correct zijn". Volgens Harari zou het over een paar jaar zomaar realiteit kunnen zijn dat er een religie en een heilig boek verschijnen op basis van Al. 

Harari, die zelf homoseksueel is en de bestsellerauteur van Sapiens: A Brief History of Humankind (2014) en Homo Deus: A Brief History of Tomorrow (2016), noemde de Bijbel al eerder een boek van "mythen" en "slechts verhalen". In een column die Harari vorig jaar oktober voor de Engelse krant The Guardian schreef, wees de auteur erop "hoe jonge kinderen in Israël al vroeg kennis maken met de Bijbelse verhalen over het Hof van Eden en de Ark van Noach, maar pas veel later notie nemen over de Neanderthalers of grotschilderingen."

Harari stelt dat de Bijbelverhalen maar "gewoon verhalen zijn." "Om te zien waar ze voor bedoeld zijn, moeten we in de eerste plaats begrijpen hoe ze zijn ontstaan en verspreid", aldus Harari. De schrijver beschreef christenen ook al eerder als "mensen die zichzelf hebben opgesloten in een zichzelf versterkende mythologische luchtbel, waarbij ze nooit de feitelijke juistheid van de Bijbel in twijfel durven te trekken."

Daily Mail
De Engelse krant The Daily Mail berichtte eveneens over de uitspraken die Harari met betrekking tot Al deed, maar dan genuanceerder. Volgens de krant merkte Harari op dat "software zoals ChatGPT aanbidders zou kunnen aantrekken door zijn eigen heilige teksten te schrijven."

In zijn toespraak op een wetenschappelijke conferentie stelde Harari daarnaast dat "Al een nieuwe grens heeft overschreden door 'meester te worden' over onze taal en nu in staat is om deze te gebruiken om de menselijke cultuur vorm te geven."

Harari sluit zich daarmee aan bij de groeiende roep om dringende regulering van de sector, die zich volgens experts in een 'gevaarlijke' wapenwedloop bevindt. Harari merkte daarnaast volgens The Daily Mail op dat we "in de toekomst de eerste sektes en religies in de geschiedenis kunnen zijn waarvan de vereerde teksten zijn geschreven door een niet-menselijke intelligentie. Natuurlijk beweerden religies door de geschiedenis heen dat hun heilige boeken waren geschreven door een onbekende menselijke intelligentie. Dit was nooit eerder waar. Dit zou heel snel waar kunnen worden, met verstrekkende gevolgen."

Tijdens zijn toespraak op het Frontiers Forum in Zwitserland waarschuwde Harari dat machines nu de middelen hebben om ons 'in een Matrix-achtige wereld van illusies te hullen', verwijzend naar de sciencefilm uit 1999. De Hollywood kaskraker toont een dystopische (nare) toekomst waarin de mensheid onbewust gevangen zit in een gesimuleerde werkelijkheid die intelligente machines hebben gecreëerd om mensen af te leiden terwijl ze hun lichamen gebruiken als energiebron.

Harari: "In tegenstelling tot wat sommige complottheorieën veronderstellen, hoef je niet echt chips in de hersenen van mensen te implanteren om ze te controleren of te manipuleren. Duizenden jaren lang hebben profeten, dichters en politici taal en verhalen gebruikt om mensen te manipuleren, te controleren en de samenleving opnieuw vorm te geven. Nu zal AI dat waarschijnlijk ook kunnen. En als ze dat eenmaal kan... hoeft ze geen moordrobots te sturen om ons neer te schieten. Het kan mensen de trekker laten overhalen."