Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

#400 Jeffrey & Paulien Vervoorn over preekstress, kunstmatige intelligentie en plagiaat
Of beluister op:

Meerartikelen

Arjan van Essen
Column

Vijfhonderd dagen wachten: wat als alle kerken hun deuren openen?

Al vijfhonderd dagen bieden mensen in een kerk in Kampen onafgebroken Kerkasiel Kampen. Dat betekent: een doorlopende kerkdienst, dag en nacht, waardoor de overheid het gezin dat daar schuilt niet mag uitzetten. Binnen die muren wachten Aram, Ariana,

Restanten van oude klooster
Nieuws

Oud klooster uit begintijd christendom ontdekt in Egyptische woestijn

In de Egyptische woestijn hebben archeologen een bijzonder oud klooster ontdekt. Het gebouw stamt uit de begintijd van het christendom. Dat maakte het Egyptische ministerie van Toerisme en Oudheden eind maart bekend. De vondst werd gedaan in Wadi El-

Asielminister Bart van den Brink
Nieuws

Geen uitzondering voor kerkasiel: minister houdt vast aan asielregels

De familie Babayants zit inmiddels ruim vijfhonderd dagen in kerkasiel in de Open Hof in Kampen, maar van het kabinet hoeven zij geen uitzondering te verwachten. Asielminister Bart van den Brink benadrukt tegenover het Nederlands Dagblad dat het asie

Finland
Positief nieuws

Steeds meer Finse jongemannen ontdekken het geloof: “Het geeft richting en hoop”

In een van de meest seculiere landen van Europa groeit de interesse in het christelijk geloof onder jonge mannen. Dat blijkt uit een nieuwe wetenschappelijke studie uit Finland. Onderzoekers ontdekten dat steeds meer jonge mannen zich aangetrokken vo

Crew Artemis II
Nieuws

Historische maanmissie met christelijke astronaut aan boord bijna ten einde

De maanmissie Artemis II komt in de nacht van vrijdag op zaterdag ten einde. Dat zal gebeuren middels een landing in de Stille Oceaan voor de Californische kust. Vorige week woensdag vertrokken vier astronauten richting de maan. Voor het eerst sinds

Oorlog Libanon
Nieuws

Christelijke organisaties roepen op tot vrede in Libanon: “Mensen verliezen alles”

Christelijke hulporganisaties roepen op tot een einde aan het geweld in Libanon. Dat doen zij nadat nieuwe luchtaanvallen op de hoofdstad Beiroet tientallen slachtoffers hebben gemaakt. Kort na het ingaan van de wapenstilstand begon Israël een nieuwe

Pauline Calmez
Video

Aanstaande zondag is Pauline Calmez te gast in Hour of Power

Ze was pas 22 jaar toen ze besloot zich in te zetten voor kwetsbare jongeren in Rotterdam. Wat begon met een verlangen om verschil te maken, groeide uit tot Netwerk Nieuw Rotterdam, een initiatief dat inmiddels jaarlijks meer dan duizend jongeren ber

Kerk VK
Nieuws

Zorg om kerken in Verenigd Koninkrijk: Gemiddeld tien misdrijven per dag

In het Verenigd Koninkrijk zijn in 2025 duizenden misdrijven gepleegd tegen kerken. Volgens een nieuw rapport gaat het om bijna 4.000 incidenten in één jaar tijd. Dat is gemiddeld tien per dag, merkt Christian Today op. Het rapport laat zien dat kerk

Meerartikelen

Don Ceder en Pieter Grinwis
Video

Video: ChristenUnie-Kamerleden bezoeken Mannenzangavond in Katwijk

ChristenUnie-Kamerleden Don Ceder en Pieter Grinwis bezochten gisteren de Mannenzang in Katwijk. De politici lieten aan Cvandaag weten genoten te hebben. Op beelden, die de partij zelf met Cvandaag deelde, is te zien hoe Ceder en Grinwis uit volle bo

SCHOOL voor Leefgemeenschappen
Persbericht

Groeiende interesse in christelijke leefgemeenschappen: trainingen en introductiedagen

De belangstelling voor christelijke leefgemeenschappen blijft groeien. Om mensen te helpen bij het verkennen of starten van zo’n woonvorm, organiseert de SCHOOL voor Leefgemeenschappen dit voorjaar een reeks activiteiten op verschillende locaties in

Ds. A. van der Stoep
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde Sionkerkgemeente Ede: ds. A. van der Stoep

De hervormde Sionkerkgemeente te Ede krijgt een nieuwe dominee. Ds. A. van der Stoep (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In Ede volgt Van der Stoep ds. L. de Wit op. Laatstgenoemde predikant vertrok in 2024 naar Veenendaal. Sinds 2022 was

Uwicyeza Dalie
Getuigenis

Dalie uit Rwanda vond ware vergeving in Jezus Christus

Wat hebben deze donkerbruine, diepliggende ogen gezien? Ogen die een oceaan aan emoties lijken te bevatten – welke verschrikkingen dragen zij met zich mee? Dalie’s gezicht staat ernstig, bijna verdrietig. Ze glimlacht zelden; haar ogen lijken te zegg

Cees van Breugel
Column

Kunstmatige intelligentie en de Heilige Geest: waar ligt de grens?

Christenen hebben over het algemeen de neiging om niet voorop te lopen bij vernieuwingen. Vernieuwing is zelfs vaak verdacht. “Laat je niet in met hen die op veranderingen uit zijn”, zegt Salomo immers in Spreuken 24:21b. En op andere plaatsen roept

Jan de Beer
Opinie

Oproep aan CDA en SGP: stem tegen straf op barmhartigheid

De nieuwe asielnovelle lijkt op het eerste gezicht ruimte te laten voor hulp aan ongedocumenteerden, maar volgens critici is die bescherming allerminst zeker. Juristen en hulpverleners waarschuwen dat de wet onduidelijk is en juist ruimte laat voor t

Marco van Putten
Column

Vergeving of verlossing: wat is de kern van het evangelie?

Wat heeft Jezus werkelijk gebracht met Pasen: alleen vergeving of iets diepers? In dit slotdeel van de serie laat Marco van Putten zien dat de kern van het evangelie ligt in de verlossing van de macht van de zonde. Hij onderzoekt de verhouding tussen

Doop
Nieuws

Britse man overlijdt tijdens doop in tuin: predikant aangeklaagd voor doodslag

In het Verenigd Koninkrijk is een 48-jarige predikant aangeklaagd voor doodslag door grove nalatigheid na de verdrinking van een man tijdens een doopceremonie. Het slachtoffer, de 61-jarige Robert Smith, kwam op 8 oktober 2023 om het leven in de Enge

Hugo
Nieuws

Rechtszaak Week van Lentekriebels: Rutgers en christelijke stichting lijnrecht tegenover elkaar

Bij Stichting Rutgers gaat de telefoon. Medewerkers die opnemen, horen soms geschreeuw. ‘Stelletje viezerikken, pedofielen dat jullie er zijn.’ Sinds Civitas Christiana campagne voert tegen de Week van de Lentekriebels, zegt Rutgers geregeld bedreigi

Restanten van Sussita/Hippos
Nieuws

Archeologen stuiten op 1400 jaar oud christelijk voorwerp bij Meer van Galilea

Archeologen hebben een bijzondere ontdekking gedaan bij het Meer van Galilea. In de oude stad Hippos vonden zij een christelijk voorwerp van ongeveer 1.400 jaar oud. Het gaat om een rechthoekig blok van marmer. De vondst werpt nieuw licht op hoe chri

ICE-agenten
Nieuws

Christenen in Amerika vrezen deportatie én voor leven bij terugkeer in Iran

Twee Iraanse mannen die zich hebben bekeerd tot het christendom dreigen Amerika uitgezet te worden. Momenteel worden zij vastgehouden door de omstreden immigratiedienst ICE. Volgens hun voorganger lopen de twee mannen groot gevaar als zij worden teru

Vietnam
Nieuws

Oudere vrouwelijke gelovigen in Vietnam mishandeld door familie

Enkele jaren geleden vonden drie oudere vrouwen, Sy*, Thu* en Chau*, vrede toen zij tot geloof in de Here Jezus kwamen. Die innerlijke vrede staat in scherp contrast met hun omstandigheden. Thuis hebben ze met veel lijden te maken. De beslissing van