Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #1: Ds. Simons over geloofszekerheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Kerk
Nieuws

Veilige Kerk roept kerken op tot actie na waarschuwend rapport

Stichting Veilige Kerk roept kerken op om pro-actiever werk te maken van preventie van seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag. Aanleiding is een nieuw WODC-onderzoek naar seksueel misbruik en aangiftebereidheid binnen religieuze gemeenschapp

Victoria Culf
Nieuws

Na uitsluiting van eigen expositie treft christelijke kunstenares schikking in 'genderconflict'

De Britse christelijke kunstenares Victoria Culf heeft een juridische schikking getroffen met de gemeenteraad van Watford. Zij raakte in conflict met de gemeente nadat zij tijdens een gesprek met een gemeentemedewerker had gezegd dat zij op grond van

Christian Pulisic
Nieuws

Amerikaanse topvoetballer Christian Pulisic deelt foto van biddende teamgenoten na WK-zege

De Amerikaanse topvoetballer Christian Pulisic trekt tijdens het WK niet alleen de aandacht door zijn prestaties op het veld, maar ook door de manier waarop hij en zijn ploeggenoten uiting geven aan het geloof.  Na de 2-0 overwinning van de Verenigde

Hanger met daarop een menora
Nieuws

Unieke vondst bij Tempelberg wijst op eeuwenoude Joodse verbondenheid met Jeruzalem

Een unieke archeologische vondst in Jeruzalem werpt nieuw licht op de eeuwenoude verbondenheid van het Joodse volk met de heilige stad. Het gaat om een ongeveer 1.300 jaar oude loden hanger met daarop aan beide zijden een afbeelding van een menora, d

Ds. W. M. Mulder
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Arnemuiden brengt beroep uit op ds. W. M. Mulder

De hersteld hervormde gemeente te Arnemuiden heeft een beroep uitgebracht op ds. W. M. Mulder (foto). De predikant moet in het Zeeuwse dorp ds. G. Kater vervangen. Laatstgenoemde predikant is sinds vorig jaar september verbonden aan de hersteld hervo

Ds. P. de Vries
Video

Ds. De Vries vertelt over telefoongesprek met vriend die enkele dagen later overleed

"Ik vroeg hem: 'Hoe is het?' Toen gaf hij geen ruim getuigenis, waarop ik hem aansprak. Ik zei: 'Je mag toch ook weten dat je het eigendom van Christus bent?' Dat had hij niet zo ruiterlijk beleden", aldus ds. P. de Vries. De predikant, actief binnen

Nigeria
Nieuws

Meer dan twintig christenen gedood bij nachtelijke aanval Nigeria: "Hartverscheurend"

Opnieuw is een christelijke gemeenschap in Nigeria getroffen door extreem geweld. In de vroege uren van maandag 22 juni zijn volgens lokale bronnen meer dan twintig christenen om het leven gekomen bij een aanval op het overwegend christelijke dorp Ka

Gospelcelebrations
Persbericht

Gospelcelebrations naar Oud-Beijerland met gratis concert Pearl Jozefzoon en Elvis E

Het landelijke muziekevenement Gospelcelebrations komt op vrijdag 26 juni naar Oud-Beijerland. Tijdens de twaalfde editie van het evenement verzorgen onder anderen zangeres Pearl Jozefzoon, gospelartiest Gideon en muzikaal leider Elvis E een gratis c

Meerartikelen

Bijbelboek Handelingen
Verdieping

Handelingen onder de loep: kloppen de feiten van Lukas?

De bekendste geschiedschrijver van de Bijbel is Lukas, de auteur van het gelijknamige evangelie en het vervolgboek Handelingen. Alleen al het achttiende hoofdstuk van Handelingen bevat genoeg aanknopingspunten om Lukas eens flink op de proef te stell

Kees Postma
Column

Wachten op een wonder? Petrus ging gewoon vissen

Veel christenen verlangen naar bijzondere openbaringen, wonderen en spectaculaire ervaringen met God. Maar wat als geestelijke groei juist begint in het gewone leven? In deze column laat Kees Postma zien hoe Petrus na de opstanding van Jezus niet ble

Bas op Bezoek - IZB
Positief nieuws

Van 'slapende reus' naar missionaire gemeente: kerk in Maasdijk bloeit

De protestantse gemeente van Maasdijk heeft de afgelopen jaren een opvallende ontwikkeling doorgemaakt. Waar de gemeente enkele jaren geleden worstelde met vergrijzing, coronamaatregelen en ingrijpende veranderingen rondom kerkgebouwen, is volgens be

Ambassadeur Zvi Aviner Vapni
Interview

Israëlische ambassadeur spreekt zich uit: "Ik voel antisemitisme in een split second aan"

Als het om Israël gaat, is Nederland een land van uitersten, ontdekte ambassadeur Zvi Aviner Vapni in het afgelopen jaar. Furieus is hij, als het gaat om de zijns inziens verkeerde beeldvorming rond Israël. De steun vanuit christelijke hoek raakt hem

Keir Starmer
Nieuws

Christelijke organisaties roepen op tot gebed na vertrek Britse premier Starmer

De Britse premier Keir Starmer heeft zijn ontslag aangekondigd na afnemende steun binnen zijn eigen Labour-partij en aanhoudende druk om zijn functie neer te leggen. Christelijke organisaties in het Verenigd Koninkrijk reageren met oproepen tot gebed

Kraamzorg
Nieuws

SGP en CU vragen aandacht voor kraamzorg: 'Hoogzwangere vrouwen verliezen toegezegde hulp'

Een brede groep Kamerleden van SGP, SP, ChristenUnie, PVV, 50PLUS en PRO heeft minister Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport om opheldering gevraagd over de ontstane problemen in de kraamzorg. Aanleiding zijn signalen uit onder meer Utrecht en Z

Ds. M. J. van Oordt
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Veenendaal: ds. M. J. van Oordt

De hervormde gemeente te Veenendaal (Westerkerk) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. M. J. van Oordt (foto) nam het onlangs op hem uitgebrachte beroep aan. In Veenendaal volgt Van Oordt ds. W. G. Teeuwissen op. Laatstgenoemde predika

Iran
Nieuws

Nieuwe AI-tool vergroot toegang tot het evangelie voor Iraniërs

Een christelijke organisatie heeft een nieuwe AI-tool ontwikkeld die Iraniërs moet helpen bij het vinden van betrouwbare informatie over het christelijk geloof. Dat schrijft The Christian Post. De tool, genaamd Kairos, is gemaakt door Transform Iran,

Bijbel
Nieuws

Chinese autoriteiten staan Bijbels toe voor gevangengenomen predikanten na juridische strijd

Voor het eerst hebben twee gevangengenomen predikanten van de Chinese Zion Church een Bijbel ontvangen in detentie. Dat gebeurde nadat een christelijke advocaat met succes bezwaar maakte tegen het verbod op toegang tot Bijbels in een detentiecentrum

Ds. J. A. van den Berg
Video

Hervormde predikant over bekeringsverhaal Belgische influencer: "God verlost mensen"

"Ze zei: 'Ik kon alles doen wat ik wilde, want ik had alles. Maar ik was niet gelukkig. Als er een moment van geluk was, was ik dat ook meteen weer kwijt.' Totdat zij de Heere leerde kennen en tot bekering kwam", aldus ds. J. A. van den Berg. De pred

OMF logo
Persbericht

OMF: aantal christenen groeit, maar miljarden mensen hebben nog nooit over Jezus gehoord

Hoewel wereldwijd jaarlijks miljoenen mensen tot het christelijk geloof komen, groeit het aantal mensen dat nog nooit over Jezus heeft gehoord nog altijd sneller. Daarvoor waarschuwt zendingsorganisatie OMF Nederland in aanloop naar het OMF Mission E

AI-gegenereerde impressie van een demonstratie voor geloofsvrijheid. De afgebeelde personen zijn niet de geïnterviewden in dit artikel.
Interview

Elrose vluchtte als christen uit Pakistan: "Als ik was gebleven, hadden ze me gedood"

Op 1 juli demonstreren Pakistaanse christenen in Den Haag voor geloofsvrijheid en aandacht voor de positie van christelijke asielzoekers. Pakistan staat volgens de jaarlijkse ranglijst van Open Doors op de achtste plaats van landen waar christenen he