Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

ChristenvervolgingOpvoedenGeloofszekerheidIsraëlDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #5: Ds. T. A. Bakker promoveerde op homoseksualiteit en hermeneutiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Renzo Merbis
Nieuws

ChristendomNL wil documentaire over islam maken: "We willen moeilijke vragen niet uit de weg gaan"

ChristendomNL werkt aan een nieuwe documentaire over de islam en de invloed van deze religie op de Nederlandse samenleving. Initiatiefnemer Renzo Merbis wil daarvoor in gesprek gaan met moslims, imams, ex-moslims en deskundigen op het gebied van...

Kerk in Stockholm
Nieuws

Ophef in Zweden om getuigenis van bekeerde politiemoordenaar in kerk

Een Zweedse kerk krijgt veel kritiek omdat een veroordeelde politiemoordenaar tijdens een kerkdienst over zijn bekering mocht vertellen. Tony Olsson, tegenwoordig Tony Byström, zat jarenlang vast voor de moord op twee politieagenten in 1999....

moslims en christenen herdenken slachtoffers
Nieuws

Jordanië beveiligt kerken na dodelijke aanslag: moslims en christenen herdenken slachtoffers

Koning Abdullah II van Jordanië laat kerken beveiligen na de aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk, waarbij negen mensen omkwamen. Ook worden straten vernoemd naar de slachtoffers. In de hoofdstad Amman staken moslims en christenen samen kaarsen...

bijbel
Nieuws

Chinese huiskerkleider vast na bijbelcursus in Indonesië

De Chinese huiskerkleider Ding Xing’an zit vast na een inval tijdens een samenkomst in Pingxiang. Zijn detentie houdt volgens mensenrechtenorganisatie ChinaAid verband met een bijbelcursus in Indonesië. Ding en zijn vrouw gaven in 2022 hun banen op...

Kerstboom
Nieuws

Gemeente Berg en Dal zwicht voor massaal protest: kerstboom in Groesbeek blijft toch staan

De traditionele kerstboom bij het gemeentehuis in Groesbeek blijft voorlopig behouden. De gemeente Berg en Dal wilde de boom vervangen door een lichtsculptuur die niet aan één bepaalde traditie verbonden is. Na fel protest van inwoners en een petitie...

pakistan
Nieuws

Christelijke Maria (14) nog altijd niet thuis: rechter in Pakistan stelt zaak uit

De ouders van het ontvoerde christelijke meisje Maria Shahbaz uit Pakistan moeten opnieuw wachten op een uitspraak over hun dochter. De rechter stelde de behandeling op 21 oktober uit omdat de verdachte geen oproep had ontvangen. Zijn woonadres zou...

Manifest 'Ruimte voor rust'
Nieuws

Zeven christelijke organisaties willen zondagsrust terug: 'Wat als we één dag zouden stoppen?'

Zeven christelijke organisaties pleiten voor de terugkeer van de zondagrust. Volgens hen heeft ons land behoefte aan een gezamenlijke rustdag. Volgens de organisaties helpt zondagrust om stress en prestatiedruk te verminderen, maar is het ook goed...

Stoffer
Nieuws

SGP wil actie na bloedbad onder christenen in Ethiopië

De SGP wil dat Nederland aandringt op bescherming van christenen in Ethiopië na twee aanvallen waarbij volgens de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk zeker zestig gelovigen omkwamen. SGP-leider Chris Stoffer en Kamerlid Diederik van Dijk stelden dinsdag...

Meerartikelen

Tiktok
Nieuws

Zes christelijke jongeren vrij na arrestatie om TikTok-filmpje in Egypte

De zes christelijke jongeren die in Egypte vastzaten na het naspelen van een komische filmscène, zijn vrij. Dat meldt de Egyptische mensenrechtenorganisatie EIPR maandag in een verklaring. De jongeren werden opgepakt omdat hun TikTok-filmpje de islam...

Wilma Veen presenteert 400e aflevering 'Ik wonder jou'
Persbericht

Wilma Veen maakt de 400e aflevering van Ik Wonder Jou

Wat in het voorjaar van 2020 begon als een snel bedacht bemoedigingsmoment tijdens de coronacrisis, is uitgegroeid tot een vaste ontmoetingsplek voor duizenden kijkers. Op 19 oktober 2026 verscheen de vierhonderdste aflevering van Ik Wonder Jou op...

Bijbel
Nieuws

Amerikaanse school moet excuses aanbieden nadat leerlingen Bijbels moesten verbergen

Een Amerikaanse schoolorganisatie moet excuses aanbieden en ongeveer 247.000 euro betalen na een rechtszaak over godsdienstvrijheid. Christelijke leerlingen moesten hun Bijbels en christelijk lesmateriaal in gesloten enveloppen stoppen. Volgens...

SGP-jongeren
Persbericht

Prof. dr. Van Vlastuin en Ruben Brekelmans spreken op najaarscongres SGP-jongeren

Apologeet Carel de Lange, prof. dr. Wim van Vlastuin, Ruben Brekelmans en SGP-leider Chris Stoffer leveren een bijdrage aan het najaarscongres van SGP-jongeren. De bijeenkomst vindt op vrijdag 6 en zaterdag 7 november plaats in Amersfoort. Naast...

Vrouwen van Hoop
Persbericht

Vrouwen van Hoop organiseert vrouwenavond in Amersfoort: 'Laat je kruik staan'

Wat kunnen christelijke vrouwen vandaag leren van de Samaritaanse vrouw die Jezus ontmoette bij de waterput? Die vraag staat centraal tijdens een vrouwenavond van Vrouwen van Hoop op donderdag 12 november in Amersfoort. Onder het thema 'Laat je kruik...

Benefietconcert
Persbericht

Benefietconcert in Genderen brengt Joodse en christelijke muziek samen voor goed doel

Onder het motto 'Muziek verbindt harten' wordt op zaterdag 7 november 2026 in Genderen een benefietconcert georganiseerd. Tijdens de muzikale avond treden onder anderen een Joodse muziekgroep van Stichting MOCA en verschillende christelijke musici...

Marcos en zijn familie
Getuigenis

Marcos ontsnapte aan de grip van criminele bendes en vindt zijn houvast nu in God en de Bijbel

"Ik zal mijn kinderen nooit verlaten. Zelfs als we onder een brug moesten slapen, zou ik ze niet achterlaten.” Marcos woont als alleenstaande vader met zijn vier kinderen langs de Amazone-rivier in Brazilië. Sinds zijn vrouw hem verliet, gaat zijn...

Sarina Kriek
Column

Wat een pruimenboom mij leerde over opvoeden

We leven in een tijd waarin iedereen op de piek van zijn kunnen moet presteren. Hulpinstanties lopen over en we proberen elk ‘probleem’ meteen op te lossen met praten en verwachtingen. Na de oogst van mijn pruimenboom had ik een voorbeeld van snel...

Prof. dr. Arnold Huijgen
Opinie

Luther provoceerde om te hervormen, maar wat wil de SGP bereiken?

De SGP zoekt steeds nadrukkelijker de provocatie, constateert theoloog Arnold Huijgen. Maar wat levert die politieke stijl op? Aan de hand van drie risico's onderzoekt hij de keerzijde van provocerende christelijke politiek. Tegelijkertijd erkent hij...

Ds. A. J. Mensink
Interview

Ds. Mensink schreef als leerling op dat hij dominee wilde worden: “Ik wist niet waar dat vandaan kwam”

Sinds maart dit jaar is ds. A.J. Mensink predikant van de hervormde gemeente in Huizen. Na Hei- en Boeicop, Emst, Driesum, Krimpen aan den IJssel en Elburg is het de zesde gemeente die hij dient. Terugkijkend ziet Mensink hoe iedere standplaats hem...

Bikker Van Dijk
Nieuws

CDA steunt CU en SGP niet: Kamer wil plannen voor late abortussen niet stoppen

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil de plannen voor late abortussen in ziekenhuizen niet stoppen. Een motie van ChristenUnie-Kamerlid Mirjam Bikker kreeg dinsdag 50 stemmen voor en 96 tegen. Ook het CDA stemde tegen het voorstel. Een motie van...

Palestijnse vlag
Nieuws

Pauluskerk Rotterdam organiseert solidariteitsavond voor Palestijnen met boekpresentatie

De Pauluskerk in Rotterdam houdt donderdag 29 oktober een solidariteitsavond voor de Palestijnse bevolking. Tijdens de bijeenkomst wordt een nieuw boek van een schrijver uit Gaza gepresenteerd en vertellen verschillende betrokkenen over hun werk in...