Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #14: Is de hemel het einddoel? In gesprek met Sebastiaan
Of beluister op:

Meerartikelen

Bijbel
Nieuws

Onderzoek: praktiserende christenen hebben minder moeite met vergeven

Praktiserende christenen hebben minder moeite om anderen én zichzelf te vergeven dan christenen die minder betrokken zijn bij hun geloof. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek. Vooral bij het vergeven van anderen zijn de verschillen groot. Van de...

indi
Nieuws

Rechtszaak tegen Indiase wet die evangelisatie en gebedsgenezing bedreigt

De nieuwe anti-bekeringswet in de Indiase deelstaat Maharashtra is voor de rechter aangevochten. Volgens de indiener zijn verschillende bepalingen zo ruim geformuleerd dat ook evangelisatie, christelijk hulpwerk en spreken over goddelijke genezing...

Ds. J. Koppelaar
Video

Ds. Koppelaar over bekering: "Loop je bij Hem weg of loop je naar Hem toe?"

Wat betekent de Bijbelse oproep tot bekering? Ds. J. Koppelaar (HHK) preekte onlangs vanuit Lukas 13 over Gods oordelen, de genadetijd en de noodzaak om tot Christus te gaan. Daarbij stond hij ook stil bij vragen rond geloof als gave van God,...

Jessica Bates
Nieuws

Christelijke moeder botst met Amerikaanse staat over gender: nu mag ze toch adopteren

Een christelijke moeder uit de Amerikaanse staat Oregon mag opnieuw proberen kinderen uit de pleegzorg te adopteren. Haar aanvraag werd eerder afgewezen omdat ze niet kon instemmen met bepaalde regels rond genderidentiteit. Na een jarenlange...

christenen
Nieuws

Gevangen christenen in China verliezen tientallen kilo’s door slechte omstandigheden

De families van acht gevangengenomen leden en leiders van de Chinese Zion Church maken zich grote zorgen over hun gezondheid. Door gebrekkig voedsel, overvolle cellen en onvoldoende medische zorg zouden meerdere christenen sterk zijn vermagerd. De...

Zweden vlag
Positief nieuws

Geloof in Jezus groeit onder Zweedse jongeren: "Ze hongeren naar Gods Woord"

In Zweden lijkt onder jongeren een opvallende nieuwe belangstelling voor het christelijk geloof te ontstaan. Kerkleiders spreken zelfs over een geestelijke opleving. Na tientallen jaren van ontkerkelijking zoeken steeds meer jonge Zweden naar God, de...

pakistan
Nieuws

Kerken Pakistan verzetten zich tegen nieuwe huwelijkswet: ‘Nooit onze toestemming gegeven’

Een wetsvoorstel dat christelijke huwelijken en echtscheidingen in de Pakistaanse provincie Sindh opnieuw moet regelen, leidt tot onrust onder kerkleiders. De initiatiefnemer zegt verschillende kerkgenootschappen te hebben geraadpleegd, maar de...

Hilbert Steen Redeker
Column

Eens als de bazuinen klinken: Gods uitnodiging klinkt vandaag al

Wat blijft er over wanneer de bazuin klinkt en ieder mens zich voor God moet verantwoorden? Voor Hilbert Steen Redeker brengt een lied uit zijn jeugd die vraag dichtbij. Niet om angst aan te jagen, maar om stil te staan bij wat uiteindelijk werkelijk...

Meerartikelen

Stoffer
Nieuws

Zes opvallende momenten van CU en SGP tijdens de eerste dag van de APB

De Tweede Kamer debatteerde woensdag tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) over de plannen van het kabinet voor het komende jaar. Ook ChristenUnie en SGP lieten daarbij nadrukkelijk van zich horen. Tijdens...

Bikker
Nieuws

Woorden van Jezus, sterke gezinnen en bescherming van leven: dit was de bijdrage van Mirjam Bikker

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen opgeroepen om Nederland weer als een gezamenlijk huis te zien. Zij opende haar bijdrage met woorden van Jezus uit het Marcus-evangelie: een huis dat tegen zichzelf...

Stoffer
Nieuws

Gouden beelden, oprukkende islamisering en Jezus' kruis: dit was de bijdrage van Chris Stoffer

SGP-leider Chris Stoffer heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen gewaarschuwd voor moderne afgoden en leiders die zich bijna als messias presenteren. In plaats daarvan wees hij in zijn betoog naar Jezus en sprak hij de hoop uit dat...

parlement
Column

VGS en VBSO reageren op kabinetsplannen: Rust bij God te vinden in onrustige wereld

‘Het is volkomen logisch dat mensen zich afvragen: in welke wereld groeien mijn kinderen en kleinkinderen op’, zei koning Willem-Alexander op Prinsjesdag in zijn Troonrede. Hij wees daarbij op de wereldwijde onrust en onveiligheid. Het kabinet wil...

Israël Producten Centrum
Nieuws

Israël Producten Centrum gaat in hoger beroep tegen handelsverbod

Het Israël Producten Centrum (IPC), dat nauw verbonden is aan Christenen voor Israël, gaat in hoger beroep tegen de uitspraak in het kort geding over het aanstaande handelsverbod voor producten uit Israëlische nederzettingen. De rechtbank Den Haag...

koffer
Nieuws

Dorcas over plannen kabinet: Waardevolle stap in de juiste richting

Dinsdag presenteerde kabinet-Jetten de Miljoenennota. De christelijke hulporganisatie Dorcas is blij met de plannen. 'Er staat goed nieuws in voor mensen die wereldwijd geraakt worden door extreme armoede, uitsluiting en geweld', schrijft men in...

Ds. M. Messemaker
Video

Ds. Messemaker: "Wie Gods belofte serieus neemt, wacht niet passief af"

Rebekka is onvruchtbaar, terwijl zij en haar man Izak er zeer naar verlangen ouders te worden. Toch draait hun nood niet alleen om hun kinderloosheid: God heeft ook een belofte gegeven. In zijn preek staat ds. M. Messemaker stil bij de manier...

China
Nieuws

Chinese voorganger vrijgelaten na jarenlange vervolging en gevangenschap

De Chinese voorganger Lian Xuliang is vrijgelaten en naar huis teruggekeerd. Hij werd vervolgd vanwege zijn betrokkenheid bij een niet-geregistreerde huiskerk en zou tijdens zijn gevangenschap ernstig zijn mishandeld. Lian is voorganger van de Church...

Nigeri
Nieuws

Zeven christenen en zes agenten gedood bij aanvallen in Nigeria

Zeven christenen en zes politieagenten zijn binnen enkele dagen gedood bij twee aanvallen rond de gemeenschap Ayilamo in de Nigeriaanse staat Benue. Volgens lokale bewoners zijn de daders islamitische Fulani-herders. Een ooggetuige zegt dat de...

stadsmuur
Nieuws

Man krijgt voorwaardelijke celstraf na intimiderende boodschap aan christelijk parlementslid

Een 55-jarige man uit het Engelse York heeft een voorwaardelijke gevangenisstraf gekregen nadat hij een vlag had opgehangen met een boodschap gericht aan Labour-parlementslid Rachael Maskell. De christelijke politica verklaarde dat het incident...

Kirk
Nieuws

Standbeeld Charlie Kirk beklad: naam van Jezus doorgestreept en ‘Satan’ aangebracht

Een pas onthuld standbeeld van de vermoorde christelijke activist Charlie Kirk is met rode verf beklad. Ook werd op een herdenkingsbord de naam van Jezus doorgestreept en het woord ‘Satan’ aangebracht. Het ruim twee meter hoge bronzen beeld staat bij...

Oscar Lohuis
Nieuws

Oscar Lohuis roept christenen op naar Israëlmanifestatie te komen

Predikant Oscar Lohuis roept christenen op om donderdagavond naar De Dam in Amsterdam te komen voor een landelijke Israëlmanifestatie. Hij maakt zich grote zorgen over de toename van antisemitisme in Nederland en vindt dat christenen daar niet over...