Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #14: Is de hemel het einddoel? In gesprek met Sebastiaan
Of beluister op:

Meerartikelen

Muskathlon
Persbericht

Muskathlon bestaat vijftien jaar: ruim 3.000 deelnemers kwamen in beweging tegen onrecht

Muskathlon bestaat vijftien jaar. Wat begon met één sportief avontuur, groeide uit tot een internationale beweging met 3.120 deelnemers in 25 landen. Samen haalden zij tientallen miljoenen euro’s op voor organisaties die zich inzetten tegen onder...

Jan van den Bosch en Xander van Loon
Nieuws

Meervoudig Europees kampioen taekwondo Xander van Loon zondag te gast bij Hour of Power

Hij heeft een indrukwekkende carrière achter de rug. Xander van Loon werd meermaals Europees kampioen maar uiteindelijk is het geloof voor hem doorslaggevend, vertelt hij zondag in Hour of Power. "Het geloof is het fundament onder mijn leven. Daar...

Kloens
Nieuws

Maassluis verbiedt omstreden genezingsdienst niet: ‘Wet biedt geen mogelijkheden’

De gemeente Maassluis grijpt niet in bij de omstreden genezingsdienst die evangelist Jelthe Kloens vrijdagavond organiseert. Burgemeester Jack de Vries begrijpt de zorgen over mogelijke misleiding van zieke en kwetsbare bezoekers, maar ziet geen...

Derksen
Nieuws

Johan Derksen wil SGP verbieden: "Pure vrouwendiscriminatie"

De populaire talkshowhost Johan Derksen wil het liefst dat de SGP verboden wordt. Hij haalde in de talkshow Vandaag Inside, niet voor het eerst, hard uit naar de partij. Directe aanleiding was het feit dat fractievoorzitter Chris Stoffer tijdens de...

Chris Landau
Nieuws

Amerikaanse topdiplomaat uit zorgen over stierenbeeld vanwege Bijbelse associatie met afgoderij

Een hoge Amerikaanse regeringsfunctionaris heeft bezwaar gemaakt tegen een stierenbeeld dat bedoeld was voor het Amerikaanse paviljoen op Expo 2027 in Belgrado. Onderminister van Buitenlandse Zaken Chris Landau (foto) vreesde dat het ontwerp te...

Sarah Mullally
Nieuws

Aartsbisschop trekt onderscheiding Pakistaanse imam in na uitspraken over Bin Laden

De aartsbisschop van Canterbury, Sarah Mullally (foto), heeft een onderscheiding voor de Pakistaanse imam Hafiz Muhammad Tahir Mehmood Ashrafi ingetrokken. Aanleiding zijn oude uitspraken waarin hij zich positief uitliet over Osama bin Laden....

Syrie
Nieuws

Kinderen ontsnappen aan bomaanslag bij Syrische kathedraal

Kinderen die op het terrein van een Syrische kathedraal speelden, zijn ongedeerd gebleven nadat vlak buiten de kerk een explosief afging. Ook andere aanwezigen raakten niet gewond. De aanslag veroorzaakte wel schade aan het kerkgebouw en de directe...

Pakistan
Nieuws

Christelijke jongen (15) in Pakistan verdwijnt na vermeende gedwongen bekering tot islam

De christelijke ouders van de 15-jarige Sagar Masih vragen de Pakistaanse autoriteiten om hun zoon veilig naar huis te laten terugkeren. Zij zeggen dat de jongen op zijn werk in een fabriek onder druk is gezet om het christelijke geloof te verlaten...

Meerartikelen

Ds. A. T. Vergunst
Video

Ds. Vergunst over rechtvaardigmaking: stumperds die vrijgesproken worden

Hoe kan God een mens die dagelijks zondigt toch rechtvaardigen? Ds. A. T. Vergunst (GerGem) stond daar in een preek over Handelingen 13 uitvoerig bij stil. Daarbij maakte hij onderscheid tussen rechtvaardigmaking en heiligmaking. Aan de hand van...

GZB-echtparen
Persbericht

Twee echtparen bereiden zich via GZB voor op uitzending naar Zimbabwe en Colombia

Twee Nederlandse echtparen zijn deze maand bij de GZB begonnen met de voorbereiding op hun uitzending naar het buitenland. Bart en Pauline Visser hopen in het voorjaar van 2027 naar Zimbabwe te vertrekken, terwijl Marnix en Ariëtte Hogendoorn zich...

werkvloer
Nieuws

Kerken opgeroepen aandacht te besteden aan ‘christen-zijn op je werk’

Kerken en gemeenten in Nederland worden opgeroepen om zondag 8 november stil te staan bij de betekenis van het christelijk geloof voor het dagelijks werk. Tijdens de landelijke themazondag ‘Christen-zijn op je werk’ kunnen voorgangers in hun preek...

Btv
Persbericht

Bond tegen Vloeken kiest met nieuwe huisstijl nadrukkelijk vóór respectvolle taal

Bond tegen Vloeken lanceerde op 17 september een nieuwe huisstijl en legt daarbij nadrukkelijker de focus op respectvolle taal. De Bond tegen Vloeken verbindt haar naam voortaan nadrukkelijk aan de woorden ‘voor respectvolle taal’. Met het frisse,...

Stoffer
Nieuws

Deal met het kabinet voor gezinnen en middeninkomens

Er komt een startbonus bij de geboorte van ieder kind, een extra investering van 150 miljoen euro in de kindregelingen én er gaat een streep door de bezuiniging van 330 miljoen euro op het kindgebonden budget. Een motie van SGP-voorman Chris...

Paul Kingsnorth
Interview

Paul Kingsnorth waarschuwt christenen: “De Machine put ons uit en beschadigt onze ziel”

De Britse schrijver en essayist Paul Kingsnorth geldt als een van de bekendste critici van de moderne technologische samenleving. Sinds hij christen werd, kijkt hij zowel vanuit cultureel als vanuit geestelijk perspectief naar de invloed van...

Adonis & ouders
Nieuws

Extreem vroeggeboren baby mag na bijna een jaar naar huis: "Het was Gods plan"

De Amerikaanse baby Adonis werd geboren na een zwangerschap van slechts 24 weken en vijf dagen. Hij woog nog geen 900 gram en zijn overlevingskansen waren klein. Na bijna een jaar in het ziekenhuis mocht hij afgelopen vrijdag eindelijk met zijn...

Natalie
Nieuws

Christelijke vader zit al anderhalf jaar vast in Syrië, dochter blijft moedig: "God beschermt hem"

De Syrische christen Suleiman Khalil zit al ruim anderhalf jaar gevangen. Zijn dochter Natalie strijdt voor zijn vrijlating. Ondanks alles zegt ze dat de gevangenschap van haar vader haar geloof in God juist heeft versterkt. "Dit heeft mij meer in...

Dam Amsterdam
Nieuws

Duizenden christenen tonen op Dam steun aan Israël: "We zijn jullie niet vergeten"

Duizenden christenen kwamen donderdagavond naar de Dam in Amsterdam om hun verbondenheid met Israël en de Joodse gemeenschap te tonen. Tijdens de landelijke Israëlmanifestatie klonken gebeden, Bijbelwoorden en liederen en werd een grote Israëlische...

Bijbel
Nieuws

Onderzoek: praktiserende christenen hebben minder moeite met vergeven

Praktiserende christenen hebben minder moeite om anderen én zichzelf te vergeven dan christenen die minder betrokken zijn bij hun geloof. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek. Vooral bij het vergeven van anderen zijn de verschillen groot. Van de...

indi
Nieuws

Rechtszaak tegen Indiase wet die evangelisatie en gebedsgenezing bedreigt

De nieuwe anti-bekeringswet in de Indiase deelstaat Maharashtra is voor de rechter aangevochten. Volgens de indiener zijn verschillende bepalingen zo ruim geformuleerd dat ook evangelisatie, christelijk hulpwerk en spreken over goddelijke genezing...

Ds. J. Koppelaar
Video

Ds. Koppelaar over bekering: "Loop je bij Hem weg of loop je naar Hem toe?"

Wat betekent de Bijbelse oproep tot bekering? Ds. J. Koppelaar (HHK) preekte onlangs vanuit Lukas 13 over Gods oordelen, de genadetijd en de noodzaak om tot Christus te gaan. Daarbij stond hij ook stil bij vragen rond geloof als gave van God,...