Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #3: Dominee David bezocht Nigeria
Of beluister op:

Meerartikelen

Kloostercomplex Kyiv Pechersk Lavra
Nieuws

Evangelische Alliantie veroordeelt Russische aanval op eeuwenoud klooster

De Europese Evangelische Alliantie (EEA) heeft de Russische raketaanval op Kyiv van 15 juni scherp veroordeeld. Bij de aanval kwamen negen burgers om het leven. Ook raakte het eeuwenoude kloostercomplex Kyiv Pechersk Lavra zwaar beschadigd. Door de a

waterkoeler
Nieuws

Christen gedood omdat hij uit dezelfde waterkoeler dronk als moslimcollega

Een 40-jarige christelijke arbeider is in Pakistan om het leven gebracht nadat een moslimcollega bezwaar maakte tegen het feit dat hij uit dezelfde waterkoeler dronk. Het slachtoffer, Siddique Masih, laat een vrouw en vier jonge kinderen achter, laat

DENK-leider Stephan van Baarle
Nieuws

DENK-leider stelt dat SGP'er pro-zionistische dictatuur nastreeft, Kamervoorzitter grijpt in

Zelfs een debat dat over de Nederlandse rechtsstaat had moeten gaan, mondde door toedoen van DENK-leider Stephan van Baarle uit in een Israël-debat. Nadat SGP-Kamerlid André Flach daar de vinger op legde, deed Van Baarle zodanige uitspraken in de ric

Ds. L. J. T. Heuvelman
Nieuws

Nieuwe predikant voor protestantse gemeente Pijnacker-Delfgauw: ds. L. J. T. Heuvelman

De protestantse gemeente te Pijnacker-Delfgauw mag een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. L. J. T. Heuvelman (foto) nam het onlangs op hem uitgebrachte beroep aan. De predikant moet in de Ontmoetingskerk de opvolger worden van ds. C. A. Schoonenberg-L

Ds. J. C. de Groot
Video

Na een begrafenis stapte een boze man op ds. De Groot af: "Ik laat mij verbranden"

'Ik dacht dat ik verlost was van die godsdienst van jullie, maar nu zag je kans om het allemaal weer levend te maken. Alles waarmee ik grootgebracht ben, komt weer terug. Ik zal je één ding zeggen: jij begraaft mij niet. Ik laat mij verbranden', zei

Kerk
Persbericht

Oecumenische herdenking slavernijverleden in Sint-Jan van Den Bosch

De Raad van Kerken in Nederland en de Stichting Heilzame Verwerking Slavernijverleden organiseren op zaterdag 27 juni een landelijke oecumenische herdenkingsdienst rond de afschaffing van de slavernij. De bijeenkomst vindt plaats in de Sint-Jan in ’s

Biddende voetballers Ecuador
Verdieping

Ecuador op het WK: hoe geloof een voetbalploeg verbindt

Vanavond kijken miljoenen voetballiefhebbers tijdens het WK voetbal naar een van de meest talentvolle generaties uit de geschiedenis van Ecuador. In het Zuid-Amerikaanse land speelt het christelijk geloof al eeuwenlang een belangrijke rol. Die geloof

Jaap Bönker
Boekfragment

Rebekka: een beslissende schakel in Gods heilsplan

Waarom speelt Rebekka zo'n belangrijke rol in de Bijbel? In dit boekfragment uit Torah of Wet?! laat Jaap Bönker zien hoe de keuze van een jonge vrouw bepalend werd voor de voortgang van Gods verbond met Abraham. Rivkah, haar naam betekent schakel, s

Meerartikelen

MJ Nixon
Getuigenis

MJ Nixon gaf haar oude leven op na visioen van Jezus: "De regenboog is van God"

Een persoonlijke ontmoeting met Jezus veranderde het leven van de Amerikaanse MJ Nixon ingrijpend. Na jaren in een lesbische relatie koos ze ervoor haar leven aan Christus toe te wijden. Tegenwoordig leidt ze een groeiende bediening die mensen met ee

Dr. W. van Herwijnen
Opinie

Lezen we de Bijbel letterlijk of symbolisch? Wat Job tot ons te zeggen heeft

Steeds meer christenen worstelen met de vraag hoe de Bijbel gelezen moet worden. Zijn de schepping en de zondeval historische gebeurtenissen of moeten we deze verhalen vooral symbolisch verstaan? Volgens dr. W. van Herwijnen raakt die vraag aan de ke

Mars voor Jezus Rotterdam
Persbericht

Honderden christenen verwacht in Rotterdam tijdens Mars voor Jezus

Rotterdam staat eind juni in het teken van geloof, aanbidding en evangelisatie. Op vrijdag 26 en zaterdag 27 juni worden honderden christenen uit heel Nederland verwacht voor de Go Now!-conferentie en de Mars voor Jezus. De evenementen worden georgan

Vaticaan
Nieuws

Vaticaan wijst verzoek af: leken mogen preek tijdens mis niet overnemen

Het Vaticaan heeft een verzoek van de Duitse bisschoppen afgewezen om in uitzonderlijke gevallen leken toe te staan de homilie (preek) tijdens de mis te verzorgen. Volgens Rome is de homilie onlosmakelijk verbonden met de verkondiging van het Evangel

Ds. J.N. Zuiderduijn
Video

Steeds meer voetballers delen hun geloof: positief of twijfelachtig? Ds. Zuiderduijn antwoordt

Bijbelteksten delen in posts op social media, naar boven wijzen na een gemaakte goal of een gebed na afloop van de wedstrijd. Steeds meer christelijke voetballers kiezen ervoor om hun geloof openlijk uit te dragen. Dat geldt niet minder voor de inter

Petitie
Nieuws

Petitie met ruim duizend handtekeningen roept overheid op terug te keren naar God

Een petitie waarin de Nederlandse overheid wordt opgeroepen zich te bekeren tot de God van de Bijbel is dinsdagmiddag aangeboden aan de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Namens Stichting Evangelisatie Sjofar overhandigde vo

Canada
Nieuws

Christenen bezorgd nu Canada uitzonderingsgrond voor religieuze uitingen schrapt

Christelijke organisaties in Canada maken zich zorgen over een wetswijziging die de juridische uitzonderingsgrond voor religieuze uitingen schrapt. Volgens hen is nog onduidelijk welke gevolgen de verandering op termijn precies zal hebben voor de vri

Kerkleiders bedreigd door gewapende groeperingen
Nieuws

Gewapende groeperingen bedreigden kerkleiders rond Colombiaanse presidentsverkiezingen

Kerkleiders in verschillende delen van Colombia zijn voorafgaand aan de presidentsverkiezingen bedreigd door gewapende groeperingen. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). Volgens CSW probeerden militante groepen inv

Chris Develing
Video

Euthanasieverzoeken bij psychisch lijden voortaan strenger beoordeeld: Chris Develing reageert

De regels voor euthanasieverzoeken van mensen met psychisch lijden worden aangescherpt. Daarmee moeten euthanasieverzoeken nog zorgvuldiger beoordeeld worden. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat patiënten onnodig lang op een beslissing moeten wa

Ds. W. J. van de Velde
Nieuws

Ds. W. J. van de Velde ontvangt opnieuw beroep: CGK Bunschoten hoopt op komst predikant

De christelijke gereformeerde kerk te Bunschoten heeft een beroep uitgebracht op ds. W. J. van de Velde (foto). De predikant moet in de Fontein de openstaande tweede predikantsplaats invullen. De eerste predikantsplaats wordt nu nog ingevuld door ds.

Indiase kinderen
Nieuws

Ophef in India om verplichte hindoegebeden op openbare scholen

Een besluit van de regering van de Indiase deelstaat Chhattisgarh om openbare scholen dagelijks hindoegebeden en mantra's te laten uitspreken, leidt tot felle kritiek van christelijke organisaties, stamvolken en oppositiepartijen. Volgens hen schendt

Interserve
Persbericht

Interserve Nederland viert 55-jarig jubileum tijdens bijzondere Encounter Dag

Interserve Nederland staat in 2026 stil bij haar 55-jarig bestaan. Dit jubileum wordt op 26 juni vanaf 16:30 gemarkeerd tijdens een bijzondere editie van de jaarlijkse Encounter Dag, een dag waarop veldwerkers, betrokkenen en genodigden samenkomen ro