Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

ChristenvervolgingGeloofszekerheidDuurzaamheidIsraëlOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #17: Voormalig politieman Erik over de zware stormen in zijn leven
Of beluister op:

Meerartikelen

GerGem Elspeet
Nieuws

Misbruikzaak veroorzaakt verdeeldheid binnen Gereformeerde Gemeente Elspeet

Binnen de Gereformeerde Gemeente in Elspeet is grote onrust ontstaan door beschuldigingen van seksueel misbruik tegen een voormalige dirigente van het jongerenkoor. De 39-jarige vrouw, die een dochter is van de plaatselijke predikant, wordt...

Eritrea
Nieuws

Christelijke vrouw sterft in militaire gevangenis Eritrea

Een christelijke Eritrese vrouw is na bijna drie jaar gevangenschap overleden. Lokale partners van Open Doors in de Hoorn van Afrika vertellen dat zij gevangen zat in een van de beruchte militaire gevangenissen van Eritrea. Het land staat op de...

Bijbel
Nieuws

Driekwart van Urker scholieren leest elke dag in de Bijbel

Zelf de Bijbel openslaan is voor veel scholieren op Urk een dagelijkse gewoonte. Van de 665 leerlingen die meededen aan een onderzoek van Het Urkerland zeggen er 507 minstens één keer per dag zelfstandig in de Bijbel te lezen. Tegelijk geeft ruim een...

Maria en Jozef en het baby'tje Jezus
Nieuws

Steeds minder Amerikanen geloven dat Jezus uit de maagd Maria werd geboren

Voor het eerst gelooft minder dan de helft van de Amerikanen dat Jezus uit de maagd Maria is geboren. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de American Bible Society (ABS). Hoewel het geloof in de heilsfeiten onder de Amerikaanse bevolking afneemt,...

Johan Schep
Video

Johan Schep over Jezus aan het kruis: "Tot het einde toe de grote Redder"

De zeven kruiswoorden van Jezus laten zien hoe Hij zelfs tijdens Zijn zwaarste lijden gericht bleef op vergeving, redding en zorg voor anderen. Dat benadrukt evangelist Johan Schep in een videoboodschap van Growing Faith. Hij staat stil bij de...

congres ‘De kerk nabij in kwetsbaarheid’
Persbericht

Congres in Zeist richt zich op pastoraat bij ziekte en kwetsbaarheid

Hoe kan een kerkelijke gemeente mensen nabij zijn bij ziekte, psychische problemen of moeilijke medische keuzes? Die vraag staat centraal tijdens het congres ‘De kerk nabij in kwetsbaarheid’, dat op vrijdag 20 november in Zeist wordt gehouden. De...

Kirsten en Martien Wijnen
Nieuws

Martien en Kirsten Wijnen te gast bij Hour of Power: "Zoek God, de rest komt vanzelf"

Als ondernemer wil hij anderen meegeven: zoek God en de rest komt vanzelf. Martien Wijnen zocht zelf in een spirituele zoektocht ook de waarheid: "Gelukkig kwam ik bij dé Waarheid uit." Zondag zijn hij en Kirsten Wijnen te gast bij Hour of Power....

Ds. A. A. Egas
Interview

Ds. Egas ging na bijna 27 jaar met emeritaat: "Ik besefte: ik sta aan het einde"

Na bijna 27 jaar als gemeentepredikant ging ds. A. A. Egas in januari met emeritaat. De christelijke gereformeerde predikant diende in totaal vier gemeenten. Inmiddels woont Egas weer op Urk, waar zijn predikantschap in 1999 begon. In de...

Meerartikelen

VK
Nieuws

Britse ‘christelijke nationalisten’ verdedigen het geloof, maar zitten zelden wekelijks in de kerk

Groot-Brittannië moet zijn christelijke karakter beschermen. Dat vinden Britten die onderzoekers omschrijven als ‘christelijke nationalisten’. Toch gaat maar 13 procent van deze groep iedere week naar de kerk, terwijl 81 procent zich christen...

Eppo Bruins
Column

De cijfers zijn klein, maar de zorgen over jonge meisjes zijn groot

Van 65 naar 163. In één jaar tijd steeg het aantal abortussen bij meisjes jonger dan vijftien van een schommelend dieptepunt naar het hoogste cijfer in jaren. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kan hiervoor geen verklaring geven. Experts stellen...

Larry Koelewijn
Opinie

Hoe de regenboog zwart-wit werd

De regenboogvlag moest symbool staan voor acceptatie en verbinding, maar lijkt volgens columnist Larry Koelewijn juist steeds vaker verdeeldheid te veroorzaken. De recente stemming over het hijsen van de vlag bij de Tweede Kamer en de harde...

Chosen
Nieuws

Zien: nieuwe trailer The Chosen toont Jezus op weg naar het kruis

De makers van The Chosen hebben donderdag de officiële trailer van het zesde seizoen uitgebracht. De nieuwe afleveringen draaien om de laatste dag van Jezus vóór Zijn kruisiging. Nederlandse kijkers kunnen het seizoen vanaf 16 november volgen via New...

bus
Nieuws

Amerikaans schoolbestuur biedt excuses aan na tegenwerken Bijbellessen en betaalt 275.000 dollar

Een Amerikaans schoolbestuur biedt excuses aan nadat het leerlingen en ouders die voor Bijbellessen kozen had tegengewerkt. Everett Public Schools in de staat Washington past zijn beleid aan en vergoedt 275.000 dollar aan advocaatkosten. Leerlingen...

Ab Klein Haneveld
Nieuws

Bijbelleraar Ab Klein Haneveld (81) overleden na plotselinge ziekte

De Nederlandse Bijbelleraar en gospelmuzikant Ab Klein Haneveld is op 81-jarige leeftijd overleden. Vorige week werd hij opgenomen in het ziekenhuis, waar artsen vaststelden dat hij aan uitgezaaide alvleesklierkanker leed. De ziekte bleek niet meer...

Diederik van Dijk
Nieuws

SGP dient motie van afkeuring in tegen minister Hermans om late abortussen

SGP-Kamerlid Diederik van Dijk heeft een motie van afkeuring ingediend tegen het beleid van minister Sophie Hermans van Volksgezondheid rond late abortussen. De partij is diep teleurgesteld dat de minister geen afstand neemt van de plannen om...

Ds. J. W. Sparreboom
Nieuws

Ds. J. W. Sparreboom neemt beroep aan van hervormde gemeente Woerden

Ds. J. W. Sparreboom (foto) heeft een beroep aangenomen van de hervormde gemeente te Woerden (Centrum Oost). De predikant was sinds mei 2020 verbonden aan wijk 2 van de hervormde gemeente te Nieuwerkerk aan den IJssel. In Woerden volgt Sparreboom ds....

Indi
Nieuws

Omstreden antibekeringswet in India voor rechter: ook vrijwillige bekering onder toezicht

De omstreden antibekeringswet in de Indiase deelstaat Chhattisgarh ligt voor de rechter. Tegenstanders willen dat bepalingen die de geloofskeuze van inwoners onder overheidstoezicht plaatsen, voorlopig buiten werking worden gesteld. Het gerechtshof...

Tienduizenden christenen komen samen in Amerikaans stadion
Nieuws

80.000 christenen komen in stadion samen om God te aanbidden: ‘God was tastbaar aanwezig’

Zo'n tachtigduizend christenen zijn zaterdag samengekomen in het AT&T Stadium in Arlington, Texas, voor een massale gebeds- en aanbiddingsbijeenkomst. Het evenement werd georganiseerd door de Amerikaanse kerk 2819 Church, onder leiding van voorganger...

Jenne Minnema
Video

Landelijke kinderwerkersconferentie keert na tien jaar terug en is binnen drie weken uitverkocht

Na een afwezigheid van ongeveer tien jaar keert de landelijke kinderwerkersconferentie terug. Op 31 oktober komen kinderwerkers uit allerlei kerkelijke achtergronden bijeen in Harderwijk voor ontmoeting, inspiratie en praktische toerusting. Dat...

Wim Grandia
Video

Openbaring spreekt over ‘spoedig’: hoe kan dat na 2000 jaar?

Veel christenen kennen de woorden uit Openbaring dat gebeurtenissen 'spoedig' moeten plaatsvinden. Maar hoe moeten we die belofte begrijpen als er inmiddels bijna tweeduizend jaar zijn verstreken? In de tweede aflevering van zijn veertigdelige...