Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

#293 Jeffrey & Farshid Seyed Mehdi over massamoord in Iran, het regime & Jeremia 49
Of beluister op:

Meerartikelen

Cor Verkade
Nieuws

Cor Verkade spreekt zich uit na kritisch interview met hardstyle-dj Sefa

De publieke discussie rond hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp en zijn plek binnen kerk en cultuur houdt de christelijke achterban bezig. In een uitgebreide reactie spreekt de reformatorische ondernemer Cor Verkade zich nadrukkelijk uit. Hij reageert op het

Ds. W. M. Dekker
Nieuws

Nieuwe dominee voor Adventkerk (PKN) in Amersfoort: ds. W. M. Dekker

De protestantse gemeente te Amersfoort beschikt binnenkort weer over een eigen dominee. Ds. W. M. Dekker (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In de Adventkerk volgt Dekker de begin vorig jaar naar Leersum vertrokken ds. H. S. Mosterd op. De

Mirjam Bikker
Nieuws

CU-leider Bikker: “Zorgwekkend als christenen stemmen op FVD”

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker maakt zich grote zorgen over de groeiende steun voor Forum voor Democratie onder christelijke kiezers. In de talkshow DIT, het nieuwsplatform van de EO, zegt zij het “zeer zorgwekkend” te vinden dat ook christenen ov

Nigeria vlag
Nieuws

Zeker 70 Nigeriaanse christenen gedood bij gecoördineerde aanvallen

Bij een reeks gecoördineerde aanvallen in de Nigeriaanse deelstaat Taraba zijn naar schatting ten minste zeventig leden van de overwegend christelijke Tiv-bevolkingsgroep gedood. Woningen werden in brand gestoken, voedselvoorraden vernietigd en perso

Joods gebedenboek
Nieuws

Joods gebedenboek uit 1415 brengt op veiling bijna zes miljoen euro op

Een Joods gebedenboek uit het jaar 1415 heeft op een veiling bijna zes miljoen euro opgebracht. Dat meldt All Israel News. Het gebedenboek werd gebruikt bij de belangrijkste Joodse feestdagen van het jaar. Wat dit boek ook bijzonder maakt, is dat het

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding waarschuwt voor afwachtende houding bij bekering

In een recente preek sprak ds. D. J. Budding indringend over bekering. Hij waarschuwde tegen een afwachtende houding waarin bekering vooral wordt gezien als iets wat je ooit misschien overkomt. De hervormde emerituspredikant benadrukte dat de Bijbel

Het Omega Project
Verdieping

God aanvaardt ons zoals we zijn maar wil ons wél veranderen: hoe zit dat? Bekijk de tutorial

God aanvaardt ons zoals we zijn, maar laat ons daar niet bij. Juist vanuit die onvoorwaardelijke aanvaarding nodigt Hij ons uit tot verandering. Het opvallende is dat echte groei vaak pas mogelijk wordt wanneer we onszelf leren accepteren. Die ogensc

Istanbul
Nieuws

Europees Hof buigt zich over inreisverboden voor christenen in Turkije

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gaat twintig zaken behandelen van christenen die Turkije niet meer in mogen. Dat meldt The Christian Post. De Turkse overheid ziet hen namelijk als een risico voor de nationale veiligheid. Volgens de betro

Meerartikelen

pastoraat
Persbericht

Cursus Pastoraat in Dordrecht: hoe help je mensen met psychische problemen?

Vanaf 18 februari start de Cursus Pastoraat in Dordrecht, georganiseerd door De Hoop. In de pastorale praktijk van de kerkelijke gemeente kom je mensen tegen met depressiviteit, verslaving of persoonlijkheidsstoornissen. Hoe kun je hen het beste help

Farshid Seyed Mehdi
Podcast

Farshid Seyed Mehdi over massamoord Iran: “Mensen zijn de islam spuugzat”

De beelden en berichten uit Iran zijn schokkend. Het regime probeert met grof geweld zijn macht te behouden en massaprotesten de kop in te drukken. Het resulteerde in vermoedelijk minimaal 36.000 doden. In een thema-uitzending van de Cvandaag podcast

Jef
Hoofdredactioneel commentaar

We moeten iets opbiechten over AI

Of we het nu willen of niet: AI verovert de wereld en dat gebeurt in een ontzagwekkend tempo. Iedere dag wordt Artificiële Intelligentie (AI) slimmer, sneller en overtuigender. Levensechte video’s, hyperrealistische afbeeldingen en teksten die nauwel

Wimco Ester
Video

Open Doors-medewerker over kabinetsbesluit om godsdienstgezant te schrappen

De drie christelijke partijen, de ChristenUnie, het CDA en de SGP, reageren verbaasd op het kabinetsbesluit om de functie van de gezant voor godsdienstvrijheid en levensovertuiging te schrappen. Met dit besluit kan het effectief aankaarten van christ

Een deel van de pelgrimsweg
Nieuws

Eeuwenoude pelgrimsweg naar Tempelberg na 2000 jaar toegankelijk voor publiek

Een eeuwenoude pelgrimsweg in Jeruzalem is nu toegankelijk voor bezoekers. Het gaat om een geplaveide weg uit de eerste eeuw. Deze liep van de Siloamvijver naar de Tempelberg. Joodse pelgrims gebruikten deze route om God te aanbidden in de tempel. De

CU-Kamerlid Don Ceder
Interview

CU-Kamerlid wil vaderschap op agenda: “800.000 kinderen groeien op in eenoudergezinnen"

Begin deze week presenteerde ChristenUnie-Tweede Kamerlid Don Ceder het manifest Betrokken vaders, bloeiende samenleving. Met dit manifest wil hij aandacht vragen voor een thema dat volgens hem structureel wordt onderbelicht in debat en beleid: de ro

Dr. C. A. van der Sluijs
Opinie

Opwekking is broodnodig, maar niet los van de kerk

Het verlangen naar geestelijke opwekking leeft breed in de kerk. Door de eeuwen heen hebben zogenoemde revivals mensen geraakt, kerken in beweging gezet en soms ook diepe verdeeldheid gebracht. Wat is een ware opwekking eigenlijk, en hoe verhoudt zij

Nick Vujicic
Preekverslag

Nick Vujicic houdt christenen spiegel voor: "Waarheid zonder gehoorzaamheid verandert niets"

Er zijn momenten in de geschiedenis waarop je bijna lichamelijk voelt dat de grond onder je voeten verschuift. Onzekerheid neemt toe, oude zekerheden wankelen, nieuwe vragen dienen zich aan. Nick Vujicic: “Er is zoveel gaande. Mensen zoeken naar dat

Martin Tensen, TPZ
God

Genezing van je ziel: we verliezen zo snel wat God ons geeft

We vragen God vaak om meer kracht, meer vrede en liefde, meer genezing en zegen, en meer van de Geest. En natuurlijk – Hij geeft dat graag. Ons probleem is vaak: we verliezen weer zo snel wat Hij geeft. Ons systeem lijkt het onvoldoende te kunnen bev

Mirjam Bikker
Nieuws

CU stelt Kamervragen na bericht over vrouw die kliniek aanklaagt na uitgevoerde abortus

CU-leider Mirjam Bikker heeft Kamervragen gesteld over de zorgvuldigheid rond abortusuitvoeringen. Aanleiding daarvoor is een artikel dat in het Algemeen Dagblad verscheen. Een vrouw die in paniekerige toestand bij een abortuskliniek kwam, zou direct

Grace
Nieuws

Dochter gearresteerde Chinese predikant: "God houdt ons overeind."

Grace Jin Drexel, de dochter van de in China gevangengenomen voorganger Ezra Jin, heeft haar vertrouwen geuit tijdens de zesde jaarlijkse Internationale Top voor Religieuze Vrijheid. Ze verklaarde maandag dat "zelfs onderdrukking het geloof niet kan

Kerk in het Zwitserse Lugano
Nieuws

Nieuwe studie: bijna vier op de tien Zwitsers noemen zich ongelovig

Bijna vier op de tien Zwitsers noemen zich ongelovig. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Zwitserse federale statistiekbureau. Zo'n 37 procent van de Zwitserse bevolking maakt kenbaar zich niet meer tot een religie te verhouden. Tien jaar geleden l