Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #6: Danny groeide op in 'Maasbachsekte'
Of beluister op:

Meerartikelen

nigeria
Nieuws

Nigeria: Hoogzwangere christen verliest man bij aanval en bevalt tijdens vlucht

Een 22-jarige christelijke vrouw is in de Nigeriaanse deelstaat Plateau gevlucht nadat Fulani-militanten haar dorp aanvielen en haar man doodschoten. Slechts enkele uren later bracht zij haar eerste kind ter wereld. Dat meldt International Christian

pakistan
Nieuws

Woedende menigte eist arrestatie van christen in Pakistan

Een valse beschuldiging van godslastering tegen een christen heeft in de Pakistaanse stad Karachi geleid tot massale protesten en grote onrust. Volgens Morning Star News moest de politie ingrijpen nadat honderden moslims zich hadden verzameld om de a

GZB
Video

Aftermovie: GZB viert 125-jarig jubileum met feestelijke dag in Beesd

De Gereformeerde Zendingsbond (GZB) bestaat dit jaar 125 jaar. Daarom belegde de organisatie afgelopen zaterdag een feestelijk jubileumevent op landgoed Mariënwaerdt in Beesd. Tijdens de drukbezochte dag, waarbij er voor jong en oud van alles te bele

Mannenzang Katwijk
Video

Schitterend: 1700 mannen zingen uit volle borst 'Ik wil zingen van mijn Heiland' in bomvolle kerk

Jaarlijks verzorgen dirigent Bert Noteboom en organist Marco den Toom meerdere mannenzangavonden in Katwijk aan Zee. De avonden, waarbij onder meer psalmen, gezangen en geestelijke liederen gezongen worden, vinden jaarlijks plaats in de Nieuwe Kerk e

Bert Noteboom
Video

Bert Noteboom vertelt hoe hij ooit gevraagd werd of hij de Katwijkse Mannenzang wilde leiden

]De Mannenzang in Katwijk is onder veel christenen zeer geliefd. Elk jaar worden in het voor- en najaar meerdere zangavonden georganiseerd. Die zijn steevast in een mum van tijd uitverkocht en trekken mannen uit binnen- en buitenland. Tijdens de avon

kinderwerk
Persbericht

Kinderwerkersconferentie keert na bijna tien jaar terug

Na bijna tien jaar afwezigheid keert de landelijke kinderwerkersconferentie dit najaar terug. Op 31 oktober 2026 komen kinderwerkers uit heel Nederland bijeen in Harderwijk voor een dag vol ontmoeting, inspiratie en praktische toerusting. De conferen

Gor Khatchikyan
Preekverslag

Volgens Gor Khatchikyan is luisteren naar een preek iets anders dan Jezus volgen

“Er zit een groot verschil tussen iets horen van God en Hem dagelijks volgen”, zei Gor Khatchikyan tijdens een dienst in de Levend Evangelie Gemeente. Hij sprak over Lukas 5, waar Jezus Simon Petrus roept na de wonderlijke visvangst. Volgens Khatchik

De Walk of Hope 2025
Nieuws

Stille tocht voor vervolgde christenen krijgt tweede editie op 26 september

Om in Nederland aandacht te vragen voor christenvervolging, organiseren ChristenUnie, SGP, Cvandaag, Friedensstimme, HVC, Open Doors en SDOK de tweede Walk of Hope. Deze stille tocht vindt plaats op zaterdag 26 september in Utrecht. CU-Kamerlid Don C

Meerartikelen

Open Hof in Kampen
Nieuws

CDA-prominenten bekritiseren Bontenbal om afwijzing kerkasiel Kampen

Binnen het CDA is kritiek ontstaan op partijleider Henri Bontenbal vanwege zijn afwijzing van een uitzondering voor het gezin Babayants, dat al ruim anderhalf jaar in kerkasiel verblijft in de Open Hof in Kampen. Oud-Kamerlid Kathleen Ferrier en CDA-

rechtbank
Nieuws

Kort geding GerGem Tricht-Geldermalsen vindt plaats op 17 juli

Het kort geding rond de Gereformeerde Gemeente Tricht-Geldermalsen wordt op vrijdag 17 juli inhoudelijk behandeld door de rechtbank in Arnhem. De zaak komt voor rechter mr. Ellen de Groot, nadat de eerder aangewezen rechter deze week door de wrakings

Bijbel
Nieuws

Amerikaans onderzoek: Bijbellezen beter voor welzijn dan sport of meditatie

Regelmatig Bijbellezen draagt volgens een nieuw onderzoek meer bij aan het welzijn dan sport of meditatie. Dat blijkt uit een studie van de American Bible Society. Mensen die wekelijks de Bijbel lezen, ervaren volgens het onderzoek minder stress, ang

Conversietherapie
Nieuws

Christelijke organisatie luidt noodklok over Brits wetsvoorstel tegen conversietherapie

De christelijke juridische organisatie ADF International luidt de noodklok over het wetsvoorstel van de Britse Labour-regering om zogenoemde conversietherapie te verbieden. De wet richt zich volgens de regering op 'misbruikende praktijken', maar legt

china
Nieuws

Vervolging Chinese christenen gaat door na vrijlating bekende voorganger

De vrijlating van de Chinese voorganger Ezra Jin Mingri betekent niet dat de druk op christenen in China afneemt. Volgens The Christian Post worden onafhankelijke kerken nog altijd gesloten en zitten meerdere leiders van Jins gemeente vast. Jin, opri

Ds. W. Visscher
Video

Ds. Visscher vertelt hoe de Heere hem inwon voor het ambt van predikant

"En toen we daar 's morgens in de kerk liepen, kwam de Heere over en gaf Hij antwoord op de vraag: hoe gaat het er dan uitzien?", aldus ds. W. Visscher. De predikant van de gereformeerde gemeente te Amersfoort vertelde in een recente preek hoe de Hee

Israël en de Bijbel
Podcast

Als Gods klok stil lijkt te staan: een gesprek over breukprofetieën in de Bijbel

Hoe moeten we profetieën lezen waarin gebeurtenissen direct achter elkaar lijken te worden genoemd, terwijl er in werkelijkheid eeuwen tussen de vervulling liggen? In deze aflevering van de IB Podcast – over God, Israël en de Bijbel staat dit onderwe

belder
Opinie

Afgunst is een venijnig monster dat je van binnen verteert

Afgunst en jaloezie kunnen je letterlijk ziek maken en een depressie inslepen, zo stelt Ds. J. Belder in zijn nieuwe opiniebijdrage. In het slot van zijn columnserie over de zeven hoofdzonden bespreekt hij de zonde van afgunst en oppert hij onder mee

Podcast stichting Evangelie & Moslims
Persbericht

Stichting Evangelie & Moslims lanceert nieuwe podcastserie: 'Goed nieuws voor moslims'

‘Goed nieuws voor moslims - hoe het evangelie verschilt van de boodschap van de Koran’. Dat is het thema van de nieuwe serie podcasts die de stichting Evangelie & Moslims onlangs publiceerde. Opzet van de podcastserieNico Bontenbal, missionair medewe

Jan Bor
Interview

Jan Bor smokkelde Bijbels, werd gearresteerd en waarschuwt nu de Nederlandse kerk

Hij werd gearresteerd in Vietnam met een koffer vol Bijbels, zocht christenen in Noord-Korea en bezocht meer dan 150 landen. Toch vertelt Jan Bor (82) tegenwoordig minstens zo graag over een echtpaar dat hij ontmoette in zijn kringloopwinkel. Na ruim

Adam Curry
Video

Aanstaande zondag Adam Curry in de zomerherhaling van Hour of Power: "Ik ben gered"

Aanstaande zondag een zomerherhaling van Hour of Power. Met dit keer Adam Curry die radicaal tot geloof kwam door een bijzondere ervaring. "Ik ben gered", zegt hij hier zelf over. "Ik heb een heel nieuw leven. Ik heb een hoop afgegooid en ben gedoopt

Samenwerking zorgorganisaties
Persbericht

Christelijke zorgorganisaties bundelen krachten voor ernstig zieke kinderen

Kinderzorghuis Onder de Wieken en Lelie zorggroep gaan samenwerken om respijtzorg voor ernstig zieke kinderen beter toegankelijk te maken. Het kinderzorghuis in Moerkapelle wil eind 2026 starten met weekendzorg en op termijn ook doordeweeks logeerzor