Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

ChristenvervolgingOpvoedenGeloofszekerheidIsraëlDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #18: SGP-Kamerlid Diederik van Dijk over zijn geloof in God
Of beluister op:

Meerartikelen

Ethiopie
Nieuws

Zeker 34 orthodoxe christenen gedood bij nieuwe aanval in Ethiopië

Gewapende mannen hebben donderdag 5 november volgens lokale media minstens 34 Ethiopisch-orthodoxe christenen gedood in het dorp Endato, in de regio Oromia. De aanval volgt op twee bloedige aanvallen in oktober, waarbij volgens de...

politie
Nieuws

Federaal parket onderzoekt terreurmotief na vondst explosief bij Antwerpse kerk

Het Belgische federale parket onderzoekt of een explosief dat op zondag 1 november voor een kerk in Antwerpen-Noord werd gevonden, bedoeld was voor een terroristische aanslag. Volgens VRT NWS was de Belarussische Grieks-katholieke gemeenschap die...

Bunschoten
Nieuws

CU en SGP Bunschoten lijnrecht tegenover elkaar over verzet tegen gedwongen asielopvang

De gemeenteraad van Bunschoten wil laten onderzoeken of de gemeente gedwongen asielopvang via de rechter kan voorkomen. De SGP diende de motie donderdag 5 november samen met het CDA, de VVD en CAP de Dorpspartij in. Volgens het ANP stemde de...

Stoffer
Nieuws

SGP stijgt naar vier zetels in peiling De Hond, ChristenUnie blijft op drie

De SGP komt in de nieuwste Tweede Kamerpeiling van Maurice de Hond uit op vier zetels. Dat is er één meer dan in zijn vorige peiling én één meer dan de partij ooit bij Tweede Kamerverkiezingen behaalde. De ChristenUnie blijft in dezelfde peiling op...

kerkasiel
Persbericht

Al twee jaar dag en nacht kerkdienst voor gezin in Kampen: nieuwe documentaire belicht kerkasiel

Al twee jaar woont het gezin Babayants in kerkgebouw De Open Hof in Kampen. Om te voorkomen dat het gezin wordt uitgezet naar Oezbekistan, gaat er dag en nacht een kerkdienst door. Hoe is het om zo lang binnen de muren van een kerk te leven? En...

Psalm 42
Video

Cherubijn Music brengt Psalm 42 tot leven in nieuwe muziekvideo

Zoals een dorstig hert verlangt naar water, zo kan een mens verlangen naar de nabijheid van God. Die Bijbelse gedachte staat centraal in de muziekvideo Als een hert verlangt naar Water, die Cherubijn Music onlangs op YouTube heeft gepubliceerd. De...

Compassion
Nieuws

Compassion International klaagt klokkenluider over sponsorbrieven aan

Compassion International heeft oud-medewerker Andrew Vezey voor de rechter gedaagd. De christelijke hulporganisatie zegt dat hij zijn geheimhoudingsplicht heeft geschonden door interne stukken te delen met onderzoeksplatform The Roys Report. Vezey...

Parijs
Nieuws

Franse bisschoppen willen kiezers helpen bij presidentsverkiezingen, maar geven geen stemadvies

De Franse bisschoppen willen katholieken helpen hun keuze te bepalen bij de presidentsverkiezingen van 2027. Tijdens een persconferentie woensdag in Lourdes presenteerden zij daarvoor een nieuw initiatief. Ze willen maatschappelijke vraagstukken...

Meerartikelen

Euthanasie
Nieuws

Christelijke partij in Noorwegen begint netwerk tegen invoering euthanasie

De Noorse christendemocratische partij KrF heeft een netwerk opgericht om de invoering van euthanasie tegen te gaan. Donderdag vond de eerste bijeenkomst plaats, meldt de christelijke krant Dagen. Het initiatief volgt op een discussie in het Noorse...

Esther de Musical
Persbericht

Bijbels verhaal van Esther komt groots tot leven in Drachten

Van 18 tot en met 21 december 2026 staat de Sluisfabriek in Drachten in het teken van Esther de Musical. Een groots opgezette voorstelling waarin zang, dans, acteerwerk, indrukwekkende decors en spectaculaire effecten samenkomen. De musical vertelt...

Evangelische Hogeschool
Persbericht

Evangelische Hogeschool houdt Open Dag voor jongeren die christelijk tussenjaar overwegen

Jongeren die na hun middelbare school of tijdens hun studie bewust tijd willen nemen voor hun geloof, persoonlijke ontwikkeling en toekomstplannen, kunnen op vrijdag 13 november 2026 kennismaken met de Evangelische Hogeschool (EH) in Amersfoort....

IZB-Toerustingsdag
Persbericht

IZB helpt kerken bij geestelijke begeleiding van nieuwe gelovigen

Hoe kunnen kerken mensen begeleiden die pas tot geloof zijn gekomen? En welke geestelijke veranderingen maken zij door? Deze vragen staan centraal tijdens de IZB-Toerustingsdag ‘Metamorfose’, die op zaterdag 14 november plaatsvindt in Zeist. De...

Cvandaag Explainer
Video

Waarom is Urk zo kerkelijk?

Een dorp waar driekwart van de scholieren dagelijks in de Bijbel leest: hoe bijzonder is Urk eigenlijk? Achter de sterke geloofscultuur schuilt een verhaal van eeuwenoude tradities, maar ook geestelijke zorgen en kerkelijke verdeeldheid. Want hoe...

de betteld
Nieuws

Christelijk vakantiepark De Betteld wil opnieuw honderd nareizigers opvangen

Het christelijke vakantiepark De Betteld in Zelhem wil vanaf 1 december opnieuw ongeveer honderd nareizende statushouders opvangen. Dat maakte de gemeente Bronckhorst donderdag bekend. Het plan ligt nog ter beoordeling bij het college van...

Justus Molenkamp, Hour of Power
Nieuws

Personal trainer én begeleider bij Ontmoeting Justus Molenkamp te gast bij Hour of Power

Aanstaande zondag is Justus Molenkamp te gast bij Hour of Power. Hij leefde lang van festival naar festival en van krachttraining naar krachttraing. "Het was de zin van mijn leven. Ik hoopte er mijn rust in te vinden." Toch ontdekte de personal...

David in Laos
Interview

Zendingswerker David over discipelschap: “Iemand die net tot geloof komt, begint niet op nul”

Wie iemand discipelt, moet er niet naar streven om altijd de leraar te blijven. Dat is een van de lessen die David* meenam uit zijn jarenlange zendingswerk in Laos. Hij zag nieuwe christenen soms razendsnel verantwoordelijkheid nemen en anderen...

Ernst Leeftink
Opinie

De kinderwens van volwassenen: wie komt er op voor het kind?

Ieder kind verdient liefde en een veilige plek om op te groeien. Maar heeft een kind ook het recht om zijn biologische ouders te kennen? In deze column stelt Ernst Leeftink kritische vragen bij donorouderschap en de manier waarop onze samenleving...

Kerkscheuring CGK
Nieuws

Rijnsburg dringt aan op gesprek met CGK-synode in Hoogeveen: "We zijn niet uitgepraat"

De Algemene Vergadering van Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) rond Rijnsburg roept de generale synode in Hoogeveen dringend op om alsnog rechtstreeks in gesprek te gaan over de gezamenlijke verantwoordelijkheden binnen het kerkverband. Desnoods...

Longetjes die geen adem kregen
Persbericht

Op de Dam voor kindjes die geen levensadem kregen

Bij vroeggeboren kindjes van 24 weken oud vechten we voor het leven, vlak daarvoor wordt het leven soms bewust afgebroken. Kunstenares Corrie Heideveld en de SGP vragen er op woensdag 11 november aandacht voor met een kunstwerk op de Dam. Midden in...

Folder Kies Leven
Nieuws

Organisatie stapt naar reclamewaakhond om folder Kies Leven: 'Gevaarlijk en medisch onjuist'

Stichting Samen naar de Kliniek heeft bij de Reclame Code Commissie (RCC) een klacht ingediend tegen de christelijke prolife-organisatie Kies Leven. De stichting vindt dat een folder die bij abortusklinieken wordt uitgedeeld gevaarlijke en medisch...