Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #2: Echtscheiding in de kerk
Of beluister op:

Meerartikelen

China
Nieuws

Amnesty reageert op massale inval Chinese kerk: twee kerkleiders nog steeds vast

De internationale mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft de Chinese autoriteiten opgeroepen twee protestantse kerkleiders onmiddellijk vrij te laten. De oproep volgt op de grootschalige politieactie tegen de Early Rain Covenant Church i

Leah
Nieuws

Leah Sharibu nog altijd vermist: christenen demonstreren voor haar vrijheid

In de Verenigde Staten organiseren christelijke organisaties op 18 juni een demonstratie bij de Nigeriaanse ambassade in Washington D.C. Met de actie vragen de organisatoren aandacht voor de Nigeriaanse scholiere Leah Sharibu die acht jaar geleden we

USA-Iran
Nieuws

'Helft van Amerikaanse evangelicals kritisch op Trumps Iran-beleid'

Ongeveer de helft van de Amerikaanse evangelicals vindt dat het beleid van president Donald Trump op het gebied van Iran en immigratie niet overeenkomt met hun christelijke overtuigingen. Dat blijkt uit een nieuwe peiling van persbureau Reuters en on

 St. Matthew-in-the-City in Auckland
Nieuws

Nieuw-Zeelandse kerk protesteert met opvallend billboard tegen genderwet

Een Anglicaanse kerk in Nieuw-Zeeland heeft een opvallend billboard geplaatst uit protest tegen een wetsvoorstel dat de begrippen 'man' en 'vrouw' wettelijk wil definiëren op basis van biologisch geslacht. Met de actie wil de kerk aandacht vragen voo

Robin van Soolingen
Interview

Wereldkampioen karate Robin van Soolingen knielde voor Jezus: "Hij overspoelde mij met liefde"

Als kind leerde Robin van Soolingen al vroeg dat hij het vooral zelf moest doen. Op zijn zevende begon hij met karate omdat hij zich onveilig voelde en zich staande wilde houden op het schoolplein. Het bracht hem uiteindelijk nationale en internation

Hersteld hervormde kerk Genemuiden
Nieuws

Drie kandidaten binnen Hersteld Hervormde Kerk ontvangen preekbevoegdheid

De Hersteld Hervormde Kerk heeft preekbevoegdheid verleend aan de drie kandidaten H. Pool, H. A. Overduin en J. M. Heldoorn. Dat maakte het kerkverband zelf afgelopen week via haar website bekend. Pool (Moerkapelle), Overduin (Hendrik-Ido-Ambacht) en

Raad van vrouwen
Analyse

Tijd voor een 'raad van vrouwen' in de kerk? Dit zegt de Bijbel

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk is al decennialang een van de meest gevoelige onderwerpen binnen een deel van de christelijke wereld. Dit gesprek kreeg de afgelopen weken een nieuwe wending. Niet de vraag of vrouwen predikant of ou

Annelies Bos
Interview

Annelies Bos over echtscheiding en kerkpijn: “Je verliest iemand die nog leeft”

"Echtscheiding is rouw om iemand die nog leeft", zegt psychosociaal werker Annelies Bos in Van Hart tot Hart, het interviewprogramma van Cvandaag. Ze spreekt openlijk over schaamte, gebrokenheid, kerkpijn en de vraag hoe christenen trouw en genade bi

Meerartikelen

Dr. Bart Jan Spruyt
Opinie

Eerste Kamer zet orthodoxe christenen verder onder druk

Een inperking van de godsdienstvrijheid en een instrument in liberale handen om in het leven van orthodoxe gemeenschappen in te grijpen. Dat is het betreurenswaardige resultaat van de acceptatie van de anti-conversiewet in de Eerste Kamer. De Eerste

TUA
Nieuws

Aantal toegelaten studenten predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken stijgt naar zes

Het curatorium van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) heeft dinsdag drie studenten toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 22-jarige J. A. (Julian) Hoogendoorn, de 32-jarige A. D. (Andries)

Eerste Kamer
Nieuws

Eerste Kamer stemt in met verbod 'homogenezing'; SGP waarschuwt voor gevolgen

De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met de omstreden Wet strafbaarstelling conversiehandelingen. Met de nieuwe wet worden bepaalde vormen van zogenoemde conversietherapie of 'homogenezing' strafbaar. Het wetsvoorstel werd aangenomen met 57 stemme

Zanzibar
Nieuws

Voorganger op Zanzibar mishandeld: "Ik dacht dat ik zou sterven"

De christelijke voorganger Ester Felisian Wakala uit Zanzibar (Tanzania) heeft in april twee gewelddadige aanvallen overleefd. Ze werd daarbij ontvoerd en mishandeld, wat haar leven in gevaar bracht. Wakala, die een kleine christelijke gemeenschap le

Arjan Banninga
Video

Terugkijken: Arjan Banninga over Russische aanvallen op Kiev

De Oekraïense hoofdstad Kiev is opnieuw getroffen door zware Russische aanvallen. Daarbij werd volgens berichtgeving ook schade toegebracht aan een historisch kloostercomplex. Arjan Banninga van stichting Hope4Ukraine was op het moment van de bombard

China
Nieuws

Grootschalige politie-inval in Chinese kerk: SDOK roept op tot gebed

Bij een grootschalige politie-inval in een samenkomst van de Early Rain Covenant Church in China zijn gisteren kerkleiders, gemeenteleden en kinderen meegenomen. De meesten zijn inmiddels weer vrijgelaten. SDOK roept christenen op wereldwijd te bidde

Soedan
Nieuws

Soedanese christen mishandeld in kerk van vluchtelingenkamp

Een Soedanese christen is mishandeld terwijl hij zich in een kerk in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan bevond. Dat meldt mensenrechtenorganisatie en waakhond op het gebied van christenvervolging International Christian Concern (ICC). Volgens de or

Vlag Israël
Nieuws

Aantal aanvallen op christenen in Israël blijft stijgen

Christenen in Israël krijgen steeds vaker te maken met intimidatie, vernielingen en geweld. Volgens het Religious Freedom Data Center (RFDC), een Israëlische organisatie die incidenten tegen christenen documenteert, zijn er dit jaar al meer dan 88 aa

The Obama Presidential Center in Chicago, Illinois.
Nieuws

Amerikaanse predikant haalt fel uit naar gloednieuw Obama-centrum: 'Anti-christelijk en atheïstisch'

De Amerikaanse predikant Todd Friel heeft stevige kritiek geuit op het nieuwe Obama Presidential Center in Chicago. Volgens hem straalt het gebouw zelfs een atheïstische en anti-christelijke boodschap uit. Dat schrijft The Christian Post.  Het centru

Hugo de Jonge
Nieuws

Hugo de Jonge nieuwe voorzitter van kerkelijk overlegorgaan CIO

Het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) krijgt een nieuwe voorzitter. Hugo de Jonge neemt per 1 november 2026 het voorzitterschap over van Jaap Smit, die de functie dan bijna tien jaar heeft vervuld. Dat maakte het CIO vorige week bekend.

Dormitiekathedraal
Nieuws

Brand in eeuwenoude kathedraal Kyiv na zware Russische raket- en droneaanvallen

De Dormitiekathedraal in de Oekraïense hoofdstad Kyiv is in de nacht van maandag op dinsdag zwaar beschadigd geraakt door een brand na grootschalige Russische raket- en droneaanvallen. Dat meldt The Christian Post. De kathedraal maakt deel uit van he

Proponent N. L. Dijkdrent
Nieuws

Hervormde gemeente Aalst mag nieuwe predikant verwelkomen: proponent N. L. Dijkdrent

De hervormde gemeente te Aalst beschikt binnenkort over een nieuwe herder en leraar. Proponent N. L. Dijkdrent (foto) aanvaardde het onlangs op hem uitgebrachte beroep. Dijkdrent hoopt in Aalst ds. J. Domburg op te volgen. Laatstgenoemde predikant is