Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

#402 Patrick & Don Ceder over christenvervolging en politiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Perry Stone
Nieuws

Amerikaanse pastors zouden briefing hebben gekregen over UFO’s en buitenaards leven

De Amerikaanse evangelist Perry Stone zegt dat Amerikaanse overheidsfunctionarissen pastors zouden hebben voorbereid op ‘mogelijke onthullingen over UFO’s en buitenaards leven’. Dat vertelde hij in een video op YouTube, die eind april verscheen. Ston

Paus
Nieuws

Paus en Trump botsen over kernwapens en oorlogsdreiging

De spanningen tussen paus Leo XIV en de Amerikaanse president Donald Trump zijn de afgelopen dagen verder opgelopen. De aanleiding is de discussie over Iran, oorlogsdreiging en kernwapens.  Trump beschuldigde de paus ervan te soft te zijn tegenover I

Bethlehem
Nieuws

Onrust bij kerkfeest in Bethlehem nadat terroristen zich verstoppen in kloosterkerk

In het Palestijnse plaatsje al-Khader, vlakbij Bethlehem, zijn spanningen ontstaan nadat Palestijnse terroristen zich tijdens een christelijk feest verborgen in een kerk. Dit meldt All Israel News. Volgens het Israëlische leger gooiden twee mannen br

Acteur Jim Caviezel en regisseur Mel Gibson
Nieuws

Bekende Jezus-film krijgt vervolg: opnames van ‘The Resurrection of the Christ’ afgerond

De opnames van The Resurrection of the Christ zijn afgerond. De film is het vervolg op de bekende film The Passion of the Christ van regisseur Mel Gibson. De nieuwe productie verschijnt in twee delen in 2027. Dat meldt The Christian Post.  Het eerste

This Is Beirut
Nieuws

Arabische christenen in Israël nodigen Libanezen uit: "Kom naar de heilige plaatsen"

Arabische christenen in Israël delen een video-oproep, gericht aan hun buurland. In een video van het YouTube-kanaal This Is Beirut nodigen zij Libanezen uit om de heilige plaatsen te bezoeken en spreken zij hun verlangen uit naar vrede tussen beide

Péter Magyar
Nieuws

Hongaarse christenen reageren verdeeld op historische verkiezingswinst Magyar

De verkiezingsnederlaag van oud-premier Viktor Orbán houdt christelijk Hongarije sterk bezig. De nieuwe regeringsleider Péter Magyar begint op 9 mei aan zijn taak als premier. Onder Hongaarse christenen leven zowel hoop als zorgen over de toekomst va

mozambique
Nieuws

Jihadisten verwoesten historische kerk Mozambique

Een historische kerk in Meza, in de regio Cabo Delgado in het noorden van Mozambique, is op 30 april verwoest door jihadististen. Bij de aanval op de parochie van St. Louis de Montfort vielen geen slachtoffers onder de missionarissen. Wel veroorzaakt

Ds. W. J. van de Velde
Video

CGK-predikant spoort jongeren aan om uit de Bijbel te lezen en kerkdiensten te bezoeken

Veel jongeren vinden het moeilijk om de Bijbel te lezen en daarmee kan het zomaar gebeuren dat die Bijbel dichtgaat. Ds. W. J. van de Velde, CGK-predikant te Doetinchem, riep jongeren in een recente preek op om hun Bijbel te blijven lezen, ook als ze

Meerartikelen

Todd Nettleton
Nieuws

Ondergrondse kerk in Iran groeit ondanks oorlog: “Dit is een geestelijk keerpunt”

Hoewel de oorlog in Iran veel lijden veroorzaakt, zien christenen in het land ook nieuwe kansen om het evangelie te delen. Dat zegt een leider van een organisatie die vervolgde christenen ondersteunt in gesprek met de Christian Post. Volgens Todd Net

Ship of Joy
Persbericht

Stichting Gave en Operatie Mobilisatie organiseren Ship of Joy

Op vrijdag 29 mei organiseren Stichting Gave en Operatie Mobilisatie een bijzondere ontmoetingsdag aan boord van de Logos Hope. Onder de naam Ship of Joy zijn vluchtelingen, nieuwkomers en Nederlanders welkom voor een dag vol ontmoeting, muziek en ho

Gerdien en Yvonne
Interview

Wie komt op voor het gezin? In gesprek met Yvonne Koopman en Gerdien Lassche

Voor elk belang is er wel een lobbyclubje in Den Haag. Maar waarom komt er niemand op voor het gezin? Die vraag bracht iets in beweging bij Yvonne Koopman (rechts op de foto) en Gerdien Lassche (links op de foto). "We willen een serieuze gesprekspart

dr. Wim Dekker
Interview

Dr. Wim Dekker pleit voor ruimte in het homodebat: "Aanvaard elkaar"

Zodra het woord ‘homo’ valt, buitelen christenen over elkaar heen, merkt ook dr. Wim Dekker op. De hervormde emeritus-predikant leverde een bijdrage aan de bundel Homoseksualiteit en de kerk, een handreiking aan kerken in het gepolariseerde homodebat

OMF Nederland
Interview

Mentale gezondheidsproblemen op zendingsveld niet ongewoon

Een kerkplanter met een burn-out, een veldleider met een depressie of een predikant met een angststoornis: op het zendingsveld zijn mentale gezondheidsproblemen niet ongewoon. Zeker in een creatief toegankelijk gebied, waar isolatie en voortdurende s

Noord-Korea
Nieuws

Mensenrechtenprijs voor zendelingen die vastzitten in Noord-Koreaans kamp

Drie Zuid-Koreaanse zendelingen die al meer dan tien jaar vastzitten in Noord-Korea, ontvangen in augustus de Graciela Fernandez Meijide Mensenrechtenprijs. Het gaat om Choi Chun-gil, Kim Jong-Uk en Kim Kuk-gi. Dat meldt International Christian Conce

Katholieke priester ziekenhuisbed
Nieuws

Canadese priester geschokt: “Arts stelde euthanasie voor terwijl ik niet stervend ben”

Een 79-jarige katholieke priester in Canada is geschokt nadat ziekenhuispersoneel hem herhaaldelijk wees op de mogelijkheid van euthanasie, terwijl hij herstellende is van een gebroken heup, meldt CBN News. De priester, Larry Holland, kwam in het zie

Preekstoel
Nieuws

Student Teunissen beroepbaar gesteld als lerend ouderling binnen (Vrije) Oud Gereformeerde Gemeenten

De (Vrije) Oud Gereformeerde Gemeenten hebben student B. Teunissen beroepbaar gesteld als lerend ouderling. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad.  Het moderamen maakte eerder deze week bekend dat Teunissen beroepbaar gesteld is. Per 1 mei kunnen geme

crypto
Nieuws

Christelijke crypto-ondernemer onder vuur na miljoenenclaims van investeerders

De 29-jarige crypto-ondernemer David Tomasian ligt onder vuur nadat tientallen investeerders, onder wie veel christenen, miljoenen euro’s terugvorderen, zo blijkt uit onderzoek van De Telegraaf. Tomasian werd eerder door zakenblad Quote gepresenteerd

Sam Allberry
Nieuws

Amerikaanse voorganger legt functie neer vanwege 'ongepaste relatie' met man

Sam Allberry heeft zijn functie als predikant bij Immanuel Church Nashville neergelegd. De kerkleiding maakte kenbaar dat hij op dit moment niet langer geschikt is om zijn bediening uit te oefenen. Dat meldt The Christian Post. Allberry was sinds 202

stadion van Atlético Madrid
Positief nieuws

35.000 christenen bijeen in Madrid: “Christus kan levens veranderen”

In het stadion van de Spaanse voetbalclub Atlético Madrid zijn begin mei zo’n 35.000 christenen samengekomen voor het grote evenement The Change Madrid 2026. De bijeenkomst stond in het teken van geloof, aanbidding en een oproep om Jezus te volgen, m

Ds. J. C. de Groot
Video

Ds. De Groot over Jezus' eeuwigdurende liefde voor geredde zondaren

Toen Petrus Jezus tot drie keer toe verloochende, kraaide de haai. Daarmee ging in vervulling wat Jezus al eerder tegen Petrus zei: 'Eer de haan gekraaid zal hebben, zult gij Mij driemaal verloochenen.' Ondanks het feit dat Petrus Jezus verloochende,