Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #2: Echtscheiding in de kerk
Of beluister op:

Meerartikelen

TUA
Nieuws

Vierde en vijfde student toegelaten tot predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken

Het curatorium van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) heeft dinsdag opnieuw twee studenten toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 22-jarige J. A. (Julian) Hoogendoorn en de 32-jarige A. D.

Zanzibar
Nieuws

Voorganger op Zanzibar mishandeld: "Ik dacht dat ik zou sterven"

Een christelijke voorganger op Zanzibar, Tanzania, Ester Felisian Wakala, heeft in april twee gewelddadige aanvallen overleefd. Ze werd daarbij ontvoerd en mishandeld, wat haar leven in gevaar bracht. Wakala, die een kleine christelijke gemeenschap l

Familie Willemsen
Nieuws

Willemsen in Xingang: kerkplanting in Taiwan

In het midden van Xingang staat een grote tempel. Als je op de hoofdstraat loopt, springt het gebouw direct in het oog: het is het centrum van het dorp. Deze tempel is gewijd aan Mazu, een zeegodin die thuishoort in zowel Chinese volksreligie als het

Arjan Banninga
Video

Terugkijken: Hope4Ukraine-directeur over Russische aanvallen op Kiev

De Oekraïense hoofdstad Kiev is opnieuw doelwit geweest van zware Russische aanvallen. Daarbij werd volgens berichtgeving ook schade toegebracht aan een historisch kloostercomplex. Arjan Banninga van stichting Hope4Ukraine was op het moment van de bo

Christian Verwoerd
Getuigenis

Ik kan niet zonder U: Christian Verwoerd aan het woord

"Gods Koninkrijk moet vol worden," vindt zanger en liedschrijver Christian Verwoerd. Muziek is zijn bediening: hij wil God prijzen, aanbidden en Zijn Naam bekend maken. Tegelijk wil hij iets van verdieping meegeven aan zijn luisteraars waardoor ze op

China
Nieuws

Grootschalige politie-inval in Chinese kerk: SDOK roept op tot gebed

Bij een grootschalige politie-inval in een samenkomst van de Early Rain Covenant Church in China zijn gisteren kerkleiders, gemeenteleden en kinderen meegenomen. De meesten zijn inmiddels weer vrijgelaten. SDOK roept christenen op wereldwijd te bidde

Soedan
Nieuws

Soedanese christen mishandeld in kerk van vluchtelingenkamp

Een Soedanese christen is mishandeld terwijl hij zich in een kerk in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan bevond. Dat meldt mensenrechtenorganisatie en waakhond op het gebied van christenvervolging International Christian Concern (ICC). Volgens de or

The Obama Presidential Center in Chicago, Illinois.
Nieuws

Amerikaanse predikant haalt fel uit naar gloednieuw Obama-centrum: 'Anti-christelijk en atheïstisch'

De Amerikaanse predikant Todd Friel heeft stevige kritiek geuit op het nieuwe Obama Presidential Center in Chicago. Volgens hem straalt het gebouw zelfs een atheïstische en anti-christelijke boodschap uit. Dat schrijft The Christian Post.  Het centru

Meerartikelen

Hugo de Jonge
Nieuws

Hugo de Jonge nieuwe voorzitter van kerkelijk overlegorgaan CIO

Het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) krijgt een nieuwe voorzitter. Hugo de Jonge neemt per 1 november 2026 het voorzitterschap over van Jaap Smit, die de functie dan bijna tien jaar heeft vervuld. Dat maakte het CIO vorige week bekend.

Dormitiekathedraal
Nieuws

Brand in eeuwenoude kathedraal Kyiv na zware Russische raket- en droneaanvallen

De Dormitiekathedraal in de Oekraïense hoofdstad Kyiv is in de nacht van maandag op dinsdag zwaar beschadigd geraakt door een brand na grootschalige Russische raket- en droneaanvallen. Dat meldt The Christian Post. De kathedraal maakt deel uit van he

Proponent N. L. Dijkdrent
Nieuws

Hervormde gemeente Aalst mag nieuwe predikant verwelkomen: proponent N. L. Dijkdrent

De hervormde gemeente te Aalst beschikt binnenkort over een nieuwe herder en leraar. Proponent N. L. Dijkdrent (foto) aanvaardde het onlangs op hem uitgebrachte beroep. Dijkdrent hoopt in Aalst ds. J. Domburg op te volgen. Laatstgenoemde predikant is

TUA
Nieuws

Derde student toegelaten tot predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken

Het curatorium van de Christelijke Gereformeerde Kerken heeft maandag opnieuw een student toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 20-jarige M. J. (Thijs) van der Lee.  Secretaris ds. C. J. Droger ma

Themadag Back to the Future
Nieuws

Themadag onderzoekt lessen van de eerste christenen voor de kerk van nu

Hoe kan de kerk vandaag vernieuwen zonder haar wortels te verliezen? Die vraag staat centraal tijdens de themadag Back to the Future op zaterdag 27 juni op Landgoed Zonheuvel in Doorn. Sprekers zijn onder anderen de internationaal bekende orthodoxe t

ds. R. Kok
Verdieping

Onderzoeker over de kwestie-Kok: ‘Hier wordt de kern van het Evangelie geraakt’

‘De kwestie rond de schorsing van ds. R. Kok gaat niet alleen over een pijnlijke bladzijde uit de kerkgeschiedenis van de Gereformeerde Gemeenten. Het raakt aan de kern van het Evangelie: de prediking van Gods genade aan zondaren, met bevel van geloo

Jan Keuken
Dagelijks leven

Van Cuba naar Spanje: een predikant tussen afwaswerk en evangelisatie

Onder het genot van een versgebakken, rijkelijk gesuikerde Spaanse churros luisterden we naar het verhaal van predikant Ariel. Onze gezonde voornemens voor deze reis konden we daarmee direct overboord zetten, maar het leverde wel een bijzonder gespre

Evert Leeflang
Recensie

Puzzelen met Daniël: spookrijden in de eindtijd

Wim Grandia wil met zijn nieuwe boek De tijd van het einde het vaak ingewikkelde Bijbelboek Daniël toegankelijk maken voor een breed publiek. Theoloog Evert Leeflang waardeert die ambitie, maar plaatst tegelijkertijd vraagtekens bij Grandia's uitleg.

Joe Weller
Getuigenis

YouTube-ster Joe Weller getuigt: "Jezus is het beste wat mij ooit is overkomen"

De Britse YouTuber Joe Weller heeft zijn miljoenen volgers verrast met een openhartige getuigenis over zijn geloof. In een video op Instagram vertelt de populaire internetpersoonlijkheid dat hij christen is geworden en zijn leven aan Jezus Christus h

Jac de Gooijer
Opinie

Zelfliefde of zelfverloochening? Een boodschap voor evangelischen én reformatorischen

Ik heb in mijn leven veel kerken bezocht. Reformatorische gemeenten waar de ernst als een deken over de banken hing. Evangelische samenkomsten waar de muziek harder stond dan het denken. Pinksterdiensten waarin mensen hun armen omhoogstaken alsof God

TUA
Nieuws

Twee studenten toegelaten tot predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken

Het curatorium van de Theologische Universiteit Apeldoorn (TUA) van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), heeft vrijdag twee studenten toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat schrijft het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 33-jarige A. T

Ds. H. Raveling
Nieuws

Nieuwe predikant voor CGK Winschoten: ds. H. Raveling uit Hilversum

De christelijke gereformeerde kerk te Winschoten (De Rank) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. H. Raveling (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep en zal ds. G. Huisman opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in 2023 naar