Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlOpvoedenDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #5: Ds. T. A. Bakker promoveerde op homoseksualiteit en hermeneutiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Kerk
Persbericht

Nieuwe single ‘Uw huis’ van Delise ft. Elisa Krijgsman

“We komen naar de kerk om God te aanbidden en te ontmoeten. Maar ergens tussen alle activiteiten, goede bedoelingen en soms ook ‘kerkpijn' kan de kern soms uit beeld raken.” Dat is de gedachte achter Uw huis, de nieuwe single van Delise en zanger...

soedan
Nieuws

Kerkleiders Zuid-Soedan doen dringende oproep: ‘Vergeet ons niet’

Kerkleiders uit Zuid-Soedan vragen internationale steun voor hun strijd tegen het aanhoudende geweld in hun land. Tijdens een bijeenkomst op vrijdag 23 oktober in Londen vroegen zij aandacht voor de nood onder de bevolking. 'Vergeet Zuid-Soedan...

tv
Nieuws

Christelijke tv-zender wil Afghanen bereiken: "Taliban kunnen satellieten niet beheersen"

Afghaanse christenen hebben een eigen televisiezender gelanceerd om hun landgenoten over Jezus te vertellen. Mozhda TV begon zaterdag 24 oktober met uitzenden en richt zich ook op vrouwen die onder het Talibanbewind steeds minder vrijheid hebben. “De...

Donald Trump
Nieuws

Aartsbisschop biedt excuses aan na gebed met Trump: 'We zijn politiek gebruikt'

De Amerikaanse aartsbisschop Jeffrey Grob van Milwaukee heeft zijn excuses aangeboden voor zijn deelname aan een bijeenkomst met president Donald Trump. Grob bad samen met elf andere katholieke bisschoppen voor de president. Het gebed werd gefilmd en...

Congo
Verdieping

Voorganger uit D.R. Congo: “We verkeren in grote moeilijkheden”

Het noordoosten van de Democratische Republiek Congo kampt momenteel met een dodelijke ebola-epidemie. Dit komt voor de christenen in het gebied boven op het leed door de aanhoudende terreuraanvallen van de Allied Democratic Forces (ADF). Volgens...

kerk
Nieuws

Twintig kerken maken ruimte voor statushouders, ook CGK steunt opvangactie

Twintig kerken in Nederland bereiden tijdelijke opvang voor statushouders voor. Ruim veertig andere kerkgemeenschappen onderzoeken of zij ook kunnen meedoen aan Actie Onderdak. Ook de Christelijke Gereformeerde Kerken steunen het initiatief, maakte...

JD Vance
Nieuws

JD Vance bidt Onze Vader met publiek nadat vrouw onwel wordt tijdens speech

De Amerikaanse vicepresident JD Vance onderbrak donderdag zijn toespraak tijdens een verkiezingsbijeenkomst om samen met het publiek het Onze Vader te bidden. Een vrouw op de tribune achter hem werd plotseling onwel. Terwijl hulpverleners de vrouw...

New York
Nieuws

Aartsbisdom New York betaalt 800 miljoen dollar aan circa 1.300 misbruikslachtoffers

Ongeveer 1.300 misbruikslachtoffers stemmen in met een schikking van 800 miljoen dollar met het rooms-katholieke aartsbisdom New York. Hun advocaten maakten dat zaterdag 24 oktober bekend. Het akkoord moet een einde maken aan jarenlange rechtszaken...

Meerartikelen

Isadora Borges
Nieuws

Braziliaanse studente riskeert opnieuw tien jaar cel na berichten over transgenders

De Braziliaanse justitie wil de strafzaak tegen studente Isadora Borges heropenen. Dat meldt The Christian Post. Borges werd vervolgd vanwege twee berichten op sociale media over transgender personen. In maart bepaalde een rechtbank echter dat haar...

Macron
Nieuws

Franse president zet uitspraak recht na ophef over vergeten christelijke slachtoffers

De Franse president Emmanuel Macron krijgt kritiek omdat hij eerdere terreurslachtoffers lijkt te vergeten. Na een aanslag bij Parijs zei hij vrijdag dat terroristen voor het eerst Franse burgers wilden doden vanwege hun huidskleur of geloof....

 Zwitserse zangeres Jessica Paulo
Nieuws

Christelijke zangeres weigert 'Ave Maria' te zingen bij The Voice: 'Ik aanbid alleen Jezus'

De 20-jarige Zwitserse zangeres Jessica Paulo heeft tijdens The Voice of Germany geweigerd het lied 'Ave Maria' te zingen. Dat meldt het Duitse persbureau IDEA. Volgens Paulo, die protestants christen is, past het lied niet bij haar geloof: "Ik...

Jinek
Nieuws

Omstreden abortusgesprek Jinek met Stoffer eindigt als tweede bij Sonja Barend Award

Eva Jinek is zondagavond tweede geworden bij de Sonja Barend Award met haar veelbesproken abortusgesprek met SGP-leider Chris Stoffer. Tijdens de uitreiking in Pauw & De Wit ging de prijs naar Sven Kockelmann. Juryleden prijzen Jineks aanpak, terwijl...

Doden aanslag kerk Jordanië
Nieuws

Drie verdachten opgepakt na aanslag op kerk Jordanië waarbij negen doden vielen

De Jordaanse politie heeft drie mannen opgepakt die worden verdacht van de aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in de stad Karak. Dat melden persbureau Reuters en het Jordaanse staatspersbureau Petra. Bij de schietpartij kwamen vrijdag negen mensen...

Man in Laos
Interview

David zag christenen in Laos vervolgd worden: “Op een gegeven moment kon ik niet meer”

Jarenlang werkte David* in Laos met christenen die vanwege hun geloof onder druk stonden. Hij vertelt over arrestaties, verhoren en zelfs christenen die werden gedood. Zelf dacht hij dat hij goed met die voortdurende dreiging kon omgaan. Tot één...

Bijbel Oekraïne
Dagelijks leven

Bijbels uitdelen terwijl de raketten op Kyiv afkomen

Ik ben mijn collega Yurii Petrenko in Oekraïne als een vriend gaan beschouwen, ook al hebben we elkaar nog nooit persoonlijk ontmoet. Ons bijna wekelijkse contact tijdens de oorlog begon als een manier om updates te ontvangen over het werk en de...

Rosaline Ratering-McDonald
Column

God vraagt geen perfect lichaam, maar zorgvuldig rentmeesterschap

We bidden om gezondheid, maar hoe zorgvuldig gaan we om met het lichaam dat we van God hebben ontvangen? Is gezond leven een vorm van maakbaarheid, Bijbels rentmeesterschap of misschien allebei? De grens tussen verstandig zorgen en krampachtig...

Hervormingsdag festival
Persbericht

Kerk viert Hervormingsdag met festival en verkiezing 'Hervormer van het Jaar'

Wie durft vandaag de dag maatschappelijke misstanden aan te kaarten, zoals Maarten Luther dat ruim vijf eeuwen geleden deed? Op zaterdag 31 oktober staat die vraag centraal tijdens een nieuw festival in de Lutherse Kerk aan het Spui in Amsterdam....

Bear Grylls
Nieuws

Avonturier Bear Grylls: "Wat ons werkelijk vrijmaakt, is ontdekken dat we thuis zijn"

De Britse avonturier en televisiepresentator Bear Grylls deelt op Instagram een bijzondere boodschap over zijn geloof in Jezus Christus. Waar hij vroeger altijd dacht dat hij zijn waarde moest bewijzen door steeds meer te presteren, ziet hij dat...

Handen rond de Holy Bible
Nieuws

Christelijke organisaties slaan alarm over mogelijk Brits verbod op conversietherapie

Drie Britse christelijke organisaties maken zich grote zorgen over een wetsvoorstel dat conversietherapie moet verbieden. Volgens hen gaat de wet veel te ver en kunnen zelfs gewone gesprekken tussen ouders en kinderen of tussen voorgangers en...

Jan van den Bosch en Wilfred Krols
Getuigenis

Wilfred Kols zondag te gast in Hour of Power: "In de isoleercel vond ik Jezus"

Hij stal, verkocht drugs en ging voor jaren de cel in. De Molukse Wilfred Krols beleefde een radicale ommekeer toen hij in de isoleercel Jezus vond. Je ziet het zondag in Hour of Power: om 8 en 9 uur op RTL5 en om 17 uur op Family7.