Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

gebed
Nieuws

Christenen wereldwijd opgeroepen tot week van gebed voor vrede

De internationale gebedsbeweging 24-7 Prayer roept christenen wereldwijd op om van 16 tot en met 22 maart deel te nemen aan een week van gebed voor vrede. Aanleiding is de toenemende onrust in de wereld en de escalatie van verschillende oorlogen. Vol

Proponent D. P. A. Damsteeg
Nieuws

Hervormde gemeente Werkhoven krijgt nieuwe predikant: proponent D. P. A. Damsteeg

De hervormde gemeente te Werkhoven beschikt binnenkort over een nieuwe predikant. Proponent D. P. A. Damsteeg (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep. In de Stevenskerk volgt de proponent de vorig jaar naar Est en Meteren vertrokken ds. E. M

Eric Rivera
Nieuws

Christelijke leraar uit Amerika mag les over homohuwelijk overslaan

Een christelijke leraar uit de Amerikaanse stad Nashville mag een aangekondigde les over het homohuwelijk overslaan. Dat meldt CBN News. De basisschoolleraar stelde dat hij vanwege zijn geweten geen les kon geven over het homohuwelijk. Na druk van ju

Pro-Israël christenen
Nieuws

Predikanten in actie: Gebed voor Israël bij PKN in Utrecht

Bij het landelijk dienstencentrum van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in Utrecht vindt op vrijdagmorgen 20 maart een gebedsbijeenkomst voor Israël plaats. De bijeenkomst wordt georganiseerd door de PKN-predikanten Arenda Haasnoot en Alfons va

Ds. P. de Vries
Video

Ds. P. de Vries neemt zijn hondje Moos regelmatig mee naar preekbeurten

"Hij heeft al een paar keer naast de koster in de kerkbank gezeten", aldus ds. P. de Vries. In een aflevering van de serie Getuigend Gesprek vertelt de hersteld hervormde emerituspredikant over zijn hondje Moos. De predikant besloot, mede op initiati

Nicaragua kerk
Nieuws

Nicaragua verbiedt wijding van nieuwe priesters en diakenen

De regering van Nicaragua heeft het wijden van nieuwe katholieke priesters en diakenen in verschillende bisdommen verboden. Kerkleiders zeggen dat deze maatregel de druk op religieuze gemeenschappen verder vergroot, zo meldt Christian Daily Internati

Brits parlement
Nieuws

Brits parlement wil ‘haatmeldingen’ schrappen na kritiek op aanpak straatpredikers

Het Britse Hogerhuis heeft gestemd voor het afschaffen van zogenoemde non-crime hate incidents (NCHI’s). Deze meldingen werden ook gebruikt tegen christelijke straatpredikers die Bijbelteksten citeerden of hun geloof uitlegden in het openbaar. Critic

Stichting In de Rechte Straat
Persbericht

IRS-Ontmoetingsdag in Gorinchem: aandacht voor gereformeerd werk in Italië

Stichting In de Rechte Straat (IRS) organiseert op zaterdag 21 maart 2026 een ontmoetingsdag in Gorinchem met als thema ‘Gereformeerd in Italië’. Tijdens deze dag staat het evangelisatiewerk in Italië centraal. Een van de sprekers is ds. Andrea Ferra

Meerartikelen

Ellie van Vliet
Interview

Ellie van Vliet: “Elke dag heb ik genoeg om de Heer te danken!”

Ze had geen gemakkelijk leven. Maar ze heeft altijd de moed erin gehouden. Want ze mag weten dat ze een toekomst heeft met Jezus. In gesprek met de actieve zeventiger Ellie van Vliet. “Ik heb elke dag weer genoeg om de Heer voor te danken!” Ellie van

Mr. Lineke Blijdorp
Column

De les van Nehemia: hoe kijken christenen naar hun roeping?

Het Bijbelverhaal van Nehemia laat zien hoe God één persoon kan gebruiken om herstel te brengen in een tijd van verval. Volgens Lineke Blijdorp ligt daarin ook een boodschap voor de kerk in Nederland vandaag. Nehemia werkte gedwongen als schenker aan

Gave-dag
Persbericht

‘Lef om lief te hebben’: Gave-dag wil kerken inspireren

‘Lef om lief te hebben’ is het centrale thema op de Gave-dag die zaterdag 21 maart in Houten wordt gehouden. Stichting Gave wil op deze jaarlijkse ontmoetingsdag christenen bemoedigen en opbouwen in het contact met vluchtelingen. Ook bezoekers met ee

Johan Schep
Video

Videoboodschap: Johan Schep over Simeon en het kind Jezus

In deze video van Growing faith staat evangelist Johan Schep stil bij een bijzonder moment uit het Evangelie. Hij vertelt over de opdracht van Jezus in de tempel, dertig dagen na Zijn geboorte. Daar ontmoeten Maria en Jozef de oude Simeon, die het ki

St. Matthew’s Cathedral
Nieuws

Man achter verijdelde aanslag op Amerikaanse kathedraal riskeert jarenlange celstraf

Een man uit de Amerikaanse staat New Jersey heeft schuld bekend aan het plan om een aanslag te plegen bij een katholieke kerk in Washington D.C. Hij kan daarvoor tientallen jaren gevangenisstraf krijgen. Dat schrijft The Christian Post. De man, Louis

Evangelist Johan Krijgsman
Video

GerGem-evangelist vertelt hoe Jezus de wet overtrad door een melaatse aan te raken

"Tegen alle regels in, ging hij naar Jezus toe. Jezus gaat ook tegen alle regels in, want hij raakt die melaatse man aan. Jezus handelt hier tegen de wet in omdat Zijn Vader dat wil", aldus Johan Krijgsman. De evangelist, verbonden aan de GerGem, pre

Libanon
Persbericht

Meer dan half miljoen mensen ontheemd in Libanon: Medair schaalt noodhulp op

Door een nieuwe escalatie van geweld in Libanon zijn binnen korte tijd meer dan een half miljoen mensen ontheemd geraakt. Dat meldt de internationale christelijke hulporganisatie Medair. De organisatie heeft haar noodhulp in het land inmiddels uitgeb

Billy Graham
Nieuws

145 kerken werken samen aan evangelisatiebijeenkomst aan Amerikaanse Golfkust

Aan de Golfkust van de Verenigde Staten wordt een grote evangelisatieactie voorbereid. In totaal werken liefst 145 lokale kerken samen om op 21 en 22 maart aan zoveel mogelijk mensen het evangelie te delen. Willy Graham, kleinzoon van de bekende evan

Jan Pool
Boekfragment

Vriendschap is een van Gods mooiste geschenken aan ons

Je weet misschien wel uit je eigen leven dat je met verschillende mensen verschillende soorten vriendschappen hebt. Filosoof Aristoteles onderscheidt er drie. Ten eerste zijn er ‘nuttige’ vriendschappen. Je helpt elkaar als buren, collega’s, studiege

Arie-Jan Mulder
Column

Er staan geen genezingsverhalen in de evangeliën!

Begin nu niet meteen te steigeren, als je de titel van dit stuk leest. Je hebt misschien de neiging om te roepen dat ik dom ben, omdat de evangeliën immers vol staan met verhalen waarin Jezus mensen geneest. Daar kan inderdaad geen twijfel over besta

Joris Linssen en Anne-Marie van Briemen
Interview

Uit je bubbel stappen: wat het Bijbelboek Ruth vandaag van christenen vraagt

Wat vraagt samenleven in een tijd waarin mensen steeds vaker tegenover elkaar komen te staan? Voor de nieuwe theaterproductie Lieve Hemel dook Joris Linssen samen met predikant Anne-Marie van Briemen in het Bijbelboek Ruth. Als niet-gelovige en gelov

Synagoge Rotterdam
Nieuws

Voorzitter Joodse Gemeente Rotterdam reageert op brandstichting bij synagoge: "Geen verrassing"

Afgelopen nacht is er brand gesticht bij de synagoge van de Joodse Gemeente Rotterdam. De brand ging vanzelf uit voordat hulpdiensten het vuur hoefden te blussen. Hoewel de materiële schade beperkt is, is de schrik onder Joodse Rotterdammers groot. D