Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #13: Theoloog Wim Dekker over wetticisme
Of beluister op:

Meerartikelen

Helden
Opinie

Inspectie Gezondheidszorg lost mogelijkheid frauderen met de abortuspil niet op

Sinds 23 maart dit jaar is het mogelijk om een recept voor abortuspillen aan te vragen via een website. Huisarts Peter Leusink startte deze site op omdat slechts 3,5 procent van de Nederlandse huisartsen wilde meewerken aan het verstrekken van de abo

Matthijs de Jong
Interview

Matthijs de Jong was 20 jaar Bijbelvertaler: "Er waren in de Bijbel altijd dingen anders dan ik dacht"

Matthijs de Jong neemt na twintig jaar vertaalwerk afscheid van het NBG om hoogleraar Oude Testament te worden. Bij een groot publiek werd hij bekend van de Bijbel in Gewone Taal en de NBV21. Hoe kijkt hij terug op zijn tijd bij het NBG? En kijkt hij

Willem Ouweneel en Jeroen Koornstra
Briefwisseling

Slotbrief Jeroen Koornstra: 'De nieuwe hemel en aarde zijn gekomen'

'De wederkomst van Christus kan nog helemaal niet hebben plaatsgevonden', stelde prof. dr. Willem Ouweneel in zijn vorige brief. In deze derde en laatste bijdrage reageert Jeroen Koornstra op Ouweneels bezwaren tegen het preterisme. Hij gaat onder me

Schuller
Interview

Bobby Schuller: "De meeste christenen roeien, maar God wil dat wij zeilen"

Bobby Schuller heeft een groot deel van zijn leven als christen en voorganger geprobeerd om God in eigen kracht te dienen. Dat vertelt hij samen met zijn vrouw Hannah in een gesprek met Jan van den Bosch in Hour of Power. Inmiddels is de Amerikaanse

Hoornbeeck College Amersfoort
Nieuws

Pastorale Questions & Answers-avond in Amersfoort brengt opnieuw vier predikanten samen

Op D.V. donderdag 17 september vindt in de kapel van het Hoornbeeck College in Amersfoort opnieuw een pastorale Questions & Answers-avond plaats. Een eerste, gezegende en wijdverspreide avond heeft ertoe geleid dat inmiddels een tweede en zelfs derde

Oscar Lohuis
Nieuws

Oscar Lohuis roept op tot kopen Israëlische producten uit protest tegen handelsverbod

Predikant en Bijbelleraar Oscar Lohuis roept christenen op om uit protest tegen het aangekondigde Nederlandse handelsverbod producten uit Judea en Samaria te kopen. Hij reageert daarmee op het kabinetsbesluit om vanaf 22 september handel in goederen

Pakistaanse premier en christelijke verpleegkundige
Nieuws

Pakistaanse premier eert christelijke verpleegkundige die baby uit vuurzee redde

De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif heeft een christelijke verpleegkundige geëerd die haar eigen leven riskeerde om een baby uit een brandend ziekenhuis te redden. Dat schrijft Christian Daily International. Bij de brand kwamen veertien pasgeboren

Kerk Gaza
Nieuws

Aantal christenen in Gaza gehalveerd sinds begin oorlog

Het aantal christenen in de Gazastrook is sinds het uitbreken van de oorlog sterk gekrompen. Kort na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 woonden er naar schatting nog ongeveer duizend christenen in Gaza. Inmiddels zijn dat er nog 541, mel

Meerartikelen

Kruis
Nieuws

Chinese politie beëindigt kerkdienst en zet kerkleider zeven dagen vast

Meer dan dertig Chinese politieagenten en andere overheidsfunctionarissen zijn een dienst van een niet-geregistreerde kerk in Shanghai binnengevallen. De aanwezigen moesten het gebouw verlaten en kerkleider Hu Yile werd zeven dagen vastgezet. De inva

india
Nieuws

VS dreigen in heel 2026 geen enkele vervolgde christelijke vluchteling toe te laten

De Verenigde Staten dreigen dit fiscale jaar geen enkele christelijke vluchteling toe te laten uit de vijftig landen waar christenen het zwaarst worden vervolgd. Dat zou voor het eerst zijn sinds het Amerikaanse hervestigingsprogramma voor vluchtelin

kirill
Nieuws

Tienduizenden gelovigen trekken door Moskou tijdens grote orthodoxe processie

Tienduizenden orthodoxe gelovigen zijn zondag door het centrum van Moskou getrokken. De processie werd geleid door patriarch Kirill, het hoofd van de Russisch-Orthodoxe Kerk en een uitgesproken medestander van president Vladimir Poetin. De deelnemers

Bijbelstudie met moslim
Persbericht

Nieuwe e-cursus wil christenen toerusten voor contact met moslims

Stichting Arbeiders in de Oogst start op 14 september met een nieuwe online cursus die christenen wil helpen om in gesprek te gaan met moslims over het geloof. Voor de e-cursus Iedere Moslim voor Christus hebben zich vóór de officiële start al ongeve

Opwekking 917
Video

Opwekking 917: ‘God regeert, Uw Koninkrijk triomfeert’

Gods koningschap staat centraal in God regeert, het nieuwe Opwekkingslied met nummer 917. Het krachtige aanbiddingslied bezingt Gods heiligheid en koningschap en roept hemel en aarde op om Hem te eren. Het lied opent met een lofzang op Gods heilighei

Georges Assadourian
Interview

Bisschop vreest voor toekomst christenen in Syrië: “Laat ons niet verdwijnen”

Wat is de toekomst van christenen in Syrië na Assad? Die vraag staat dinsdag 8 september centraal tijdens een conferentie in het Europees Parlement. De Armeens-katholieke bisschop Georges Assadourian van Damascus ziet christenen vertrekken, jongeren

Anne-Marie van de Nieuwendijk
Getuigenis

Anne-Marie werd twee keer overvallen: "God, waarom laat U dit toe?"

Anne-Marie van de Nieuwendijk vertelt in de podcast Ichthus Alive openhartig over haar weg naar geloof, haar jaren in Zuid-Afrika en ingrijpende gebeurtenissen die haar vertrouwen in God op de proef stelden. Ze werd twee keer overvallen en was slacht

Kruisiging
Verdieping

Duisternis op klaarlichte dag: wat gebeurde er tijdens de kruisiging?

Jezus’ leven, sterven en opstanding werden getekend door allerlei wonderen. Een van de meest opmerkelijke vond plaats toen Hij aan het kruis hing. Rond het middaguur werd het donker. Drie uur lang. Drie evangelisten beschrijven deze wonderlijke gebeu

Ds. Alfred van de Weg
Recensie

Inferno: behoedzaam spreken over de hel, zonder Gods oordeel af te zwakken

Hoe spreken we als christenen over de hel zonder de ernst van Gods oordeel af te zwakken of meer te zeggen dan we kunnen weten? In zijn nieuwe boek Inferno. De ontdekking van de hel zoekt theoloog Arnold Huijgen naar een antwoord. Dominee Alfred van

Ds. Ernst Leeftink
Column

Ziekte en handicap: hoe ga je er als christen mee om?

Moet een christen ervan uitgaan dat God iedere ziekte wil genezen? Dominee Ernst Leeftink gelooft daar niets van. Aan de hand van Job, Romeinen 8 en de Heidelbergse Catechismus legt hij uit waarom ziekte en handicap volgens hem ook deel kunnen uitmak

lukas
Persbericht

Nieuwe zaterdagochtendshow en ruimte voor nieuw radiotalent bij Groot Nieuws Radio

Vanaf zaterdag 5 september wordt de vroege zaterdagochtend een stuk leuker met De Nieuwe Zaterdag. Lukas Kramer neemt luisteraars van 06.00 tot 10.00 uur mee het weekend in met muziek, verhalen, terugblikken en momenten van bezinning. Tegelijkertijd

Jannica
Nieuws

Jannica van Barneveld zondag ingezegend als voorganger van Mozaiek010 in Rotterdam

Jannica van Barneveld wordt zondag 6 september officieel ingezegend als voorganger van Mozaiek010. Daarmee treedt zij toe tot het voorgangersteam van de Rotterdamse kerk, dat verder bestaat uit Ies Maaswinkel en Jan-Willem Bosman. Van Barneveld is si