Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

#293 Jeffrey & Farshid Seyed Mehdi over massamoord in Iran, het regime & Jeremia 49
Of beluister op:

Meerartikelen

Franscesca Albanese``
Persbericht

Groep Europarlementariërs vraagt ontslag Francesca Albanese op initiatief van SGP

De roep om het vertrek van Franscesca Albanese, de speciale VN-rapporteur voor de Palestijnse gebieden, wordt steeds luider. Op initiatief van SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen vraagt nu ook een groep Europarlementariërs om haar onmiddellijke o

Don Ceder
Persbericht

ChristenUnie presenteert manifest ‘Ruimte voor kerken’

De ChristenUnie heeft vandaag samen met lokale fracties het manifest ‘Ruimte voor kerken’ gepresenteerd. Met het document roept de partij kerken, gemeenten en de Rijksoverheid op om gezamenlijk werk te maken van voldoende ruimte voor kerkhuisvesting.

GG-synode
Nieuws

GerGem en GGiN bereiken overeenstemming over uitleg ‘aanbod van genade’

De Gereformeerde Gemeenten (GerGem) en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland (GGiN) hebben overeenstemming bereikt over de uitleg van het zogeheten 'aanbod van genade'. Dat maakte ds. G. Clements woensdag bekend tijdens de generale synode van de GG

Roemenië
Nieuws

Ex-bewoners Roemeense kindertehuizen beschuldigen predikant van seksueel misbruik

Harvest Christian Fellowship, een grote evangelische gemeente in de Amerikaanse staat Californië, wil dat 22 rechtszaken over vermeend seksueel misbruik worden afgewezen. De zaken zijn aangespannen door voormalige bewoners van kindertehuizen in Roeme

Voorgangers Anglicaanse Kerk
Nieuws

Anglicaanse Kerk stopt gesprekken over zegenen homorelaties, verdeeldheid blijft

De Anglicaanse Kerk, ook wel bekend als de Kerk van Engeland, zet deze zomer een punt achter een meerjarig traject van gesprek en bezinning over relaties, seksualiteit en de zegen van paren van hetzelfde geslacht. Dat besloot de Generale Synode, het

Hugo de Jonge
Video

Hugo de Jonge is aankomende zondag te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag in Hour of Power is voormalig vicepremier Hugo de Jonge te gast. Hij spreekt openhartig over zijn geloofswortels en de invloed van zijn opvoeding in een domineesgezin op zijn leven en leiderschap. “Mijn vader was dominee. De kerk ho

Schoolbussen
Nieuws

Schooldistrict aangeklaagd vanwege mogelijke discriminatie van christelijke organisaties

Een schooldistrict in de Amerikaanse staat Illinois wordt aangeklaagd wegens mogelijke discriminatie van christelijke naschoolse clubs. Dat meldt The Christian Post. Volgens de aanklacht krijgen de zogeheten Good News Clubs minder ruimte dan seculier

Carlino Bus
Video

Video: deze maatregelen moeten urenlange files bij Pinksterconferentie voorkomen

Tijdens Pinksteren vind op het evenemententerrein van Walibi Holland in Biddinghuizen de 56e editie van de Opwekkingsconferentie plaats. Tijdens deze conferentie komen jaarlijks tienduizenden christenen samen om God één of meerdere dagen groot te mak

Meerartikelen

Piet Baarssen & Ds. K. H. Bogerd
Video

Ds. Bogerd en Piet Baarsen zingen het prachtige: 'Er komen stromen van zegen'

Ds. K. H. Bogerd (rechts op de foto) is als predikant van de hervormde gemeente Jaarsveld dagelijks met het Woord bezig, maar wanneer zijn drukke bestaan dat toelaat, zingt hij graag. En dan voornamelijk als bariton. In onderstaande video zingt hij s

Johan Schep
Video

Evangelist Johan Schep vertelt hoe Melchizedek vooruitwijst naar Christus

In Genesis 14 slaan Abram en Sarai hun tenten op bij de eiken van Mamre, in de buurt van Hebron. Lot woont ondertussen in Sodom. In die regio komen vijf stadskoningen in opstand tegen Kedor-Laomer, de koning van Elam, omdat zij weigeren nog langer be

Ds. V. S. van der Meer
Video

HHK-predikant vertelt over christelijke arrestant die om appels bad in Sovjet-gevangenis

Appels zijn voor de meeste mensen de normaalste zaak ter wereld. Maar wat als je opgesloten zit in een Sovjet-gevangenis? Dan is het eten van zoiets ogenschijnlijk normaals helemaal niet vanzelfsprekend. De christelijke evangelist Michael zat vanwege

Ds. B. L. P. Tramper
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Elspeet: ds. B. L. P. Tramper

De hervormde gemeente te Elspeet mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. B. L. P. Tramper (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Veluwse dorp volgt Tramper ds. M. van Kooten op. Laatstgenoemde predikant ging in oktober vor

Colombia
Podcast

Rolo uit Colombia: Van rebel tot radicale volgeling van Jezus

Wat gebeurt er als iemand die ooit vocht met een geweer, zijn leven in handen legt van Christus? In deze aflevering van podcast De Stem vertelt Rolo uit Colombia zijn indrukwekkende verhaal. Hij was jarenlang actief als guerrillastrijder en stond fel

Clariska van Hoek
Opinie

Christelijke politiek begint niet bij het veroordelen van kiezers

Politiek vraagt om waakzaamheid aan alle kanten. Maar wanneer morele verontwaardiging selectief wordt ingezet, raakt het politieke en maatschappelijke kompas uit balans. Dat geldt des te meer wanneer die verontwaardiging zich richt op kiezers, terwij

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt over de periode dat zijn vrouw ernstig ziek was

In deze aflevering van 'Begin je dag met God' vertelt Wilkin van de Kamp over een moeilijke periode uit zijn leven. Hij blikt terug op de tijd dat zijn vrouw Aukje ziek was en welke impact dit op hen had. Van de Kamp merkt op dat er grenzen zijn aan

Bert-Jan Ruissen
Persbericht

Resolutie SGP over terugkeer uitgezette zendelingen in Turkije aangenomen

Mede op initiatief van SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen nam het Europees Parlement in Straatsburg donderdagmiddag een resolutie aan met de oproep aan Turkije om uitgezette christelijke zendelingen weer terug te laten keren. Turkije zette de af

Grote Kerk Alkmaar
Nieuws

Minister grijpt niet in na weigering paasdienst in Grote Kerk Alkmaar

Onlangs werd bekend dat de protestantse gemeente Alkmaar de Grote Kerk van Alkmaar niet mag huren voor een kerkdienst. De weigering leidde vervolgens zowel in de Alkmaarse gemeenteraad als de Tweede Kamer tot vragen. Minister Gouke Moes (Onderwijs, C

Gereformeerde Gemeente Gouda
Nieuws

GerGem stelt toetsingscommissie in bij behandeling klachten over seksueel misbruik

De generale synode van de Gereformeerde Gemeenten (GG) heeft woensdag in Gouda besloten een onafhankelijke toetsingscommissie in te stellen. Deze commissie moet zorgen voor extra zorgvuldigheid en meer onafhankelijkheid bij de behandeling van klachte

Oeganda
Nieuws

Moslimextremisten vallen pastors aan na kerkdienst in Oeganda

Twee pastors uit Oost-Oeganda zijn op 30 januari aangevallen door moslimextremisten. Ze raakten daarbij gewond en verbleven ruim een week in het ziekenhuis. De twee geestelijken van de New Life Church in Palilisa werden op de terugweg van een kerkdie

Ds. H. C. Bezemer
Nieuws

CGK Urk hoopt op komst ds. H. C. Bezemer

De christelijke gereformeerde kerk te Urk hoopt op de komst van ds. H. C. Bezemer (foto). In de Maranathakerk is één van de predikantsplaatsen vacant in verband met het emeritaat van ds. H. Korving. Laatstgenoemde predikant ging in 2021 met emeritaat