Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #13: Theoloog Wim Dekker over wetticisme
Of beluister op:

Meerartikelen

Belder
Column

Zeven deugden: Ik denk dat ongelovigen niet bestaan

Na een zevendeelse columnserie over de hoofdzonden, gaat ds. J. Belder verder met een columnserie over de zeven deugden. En met welke deugd kan de predikant beter beginnen dan geloven? In onderstaande column legt Belder onder meer uit waarom er volge

Matthijs Schuurman en Mirjam Sterk
Nieuws

Hervormde predikant verdedigt veelgekritiseerde oproep minister Mirjam Sterk

Predikant Matthijs Schuurman begrijpt de kritiek op minister Mirjam Sterk, maar vindt dat haar oproep aan kerken om zich sterker maatschappelijk in te zetten een belangrijk punt raakt. In een uitgebreide reeks berichten op X schrijft hij dat hij Ster

Kerkdienst
Nieuws

Aantal geloofsdopen binnen Duits kerkverband in vier jaar met 76 procent gestegen

Het aantal geloofsdopen binnen de Duitse Bond van Vrije Evangelische Gemeenten (Bund Freier evangelischer Gemeinden, FeG) is de afgelopen jaren sterk gestegen. In vier jaar tijd nam het aantal dopelingen toe van 1.491 naar 2.624. Dat betekent een gro

Moeder en dochter
Nieuws

Hooggerechtshof Maine houdt verbod op kerkbezoek voor 13-jarig meisje in stand

Het Hooggerechtshof van de Amerikaanse staat Maine heeft unaniem een voogdijbesluit gehandhaafd waardoor een moeder haar 13-jarige dochter niet mee mag nemen naar de kerk. Ook mag zij haar dochter niet zelf Bijbelonderwijs geven, melden diverse Ameri

Pakistan
Nieuws

Christenen sterven in Pakistaanse riolen: islamitische politicus wil meer bescherming

Een Pakistaanse politicus wil schoonmakers en rioolwerkers beter beschermen tegen levensgevaarlijke arbeidsomstandigheden. Een groot deel van deze beroepsgroep bestaat uit christenen. Tientallen van hen zijn de afgelopen decennia omgekomen bij ongelu

nigeria
Nieuws

Nigeriaanse gouverneur verbiedt islamitische ‘politie’ die inwoners zou intimideren

De gouverneur van de Nigeriaanse deelstaat Plateau heeft opdracht gegeven de activiteiten van een vermeende islamitische zedenpolitie onmiddellijk te beëindigen. De groep zou inwoners van de stad Jos hebben geïntimideerd, lastiggevallen en afgeperst.

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp: "Een reeks teleurstellingen had me alle moed ontnomen"

"Jaren geleden zag ik het niet meer zitten om langer voorganger te zijn." Wilkin van de Kamp vertelt in een persoonlijke videoboodschap hoe hij na een reeks teleurstellingen besloot zijn bediening neer te leggen. Een onverwachte bemoediging van een b

pakistan
Nieuws

Twee christenen in Pakistan opgepakt wegens godslastering: doodstraf dreigt

Twee christelijke mannen zijn in Pakistan gearresteerd op verdenking van godslastering. Een veroordeling kan hun de doodstraf opleveren. De omgeving van de mannen trekt de beschuldigingen in twijfel en vermoedt dat persoonlijke conflicten een rol spe

Meerartikelen

gespreksgroep
Persbericht

SEM traint vertrouwenspersonen voor eerste opvang bij grensoverschrijdend gedrag

Stichting Evangelisch Meldpunt (SEM) organiseert op vrijdag 11 september een basistraining voor interne vertrouwenspersonen binnen evangelische kerken, gemeenten en christelijke organisaties. Tijdens de trainingsdag in Alblasserdam staat centraal hoe

Willem Ouweneel en Jeroen Koornstra
Briefwisseling

Vervolgbrief Willem Ouweneel: 'De wederkomst kan nog niet hebben plaatsgevonden'

'Een nieuwe tempel met offerdienst zou een gruwel zijn', stelde Jeroen Koornstra in zijn vorige brief. Via Cvandaag wisselt hij met prof. dr. Willem Ouweneel van gedachten over de eindtijd, Bijbelse profetieën en de wederkomst van Christus. In deze t

Prof. dr. Henk Jochemsen
Column

De marshmallowtest: Zelfbeheersing is geen persoonlijke prestatie

Is zelfbeheersing vooral een kwestie van karakter en wilskracht? Nieuwere onderzoeken naar de bekende marshmallowtest laten een ingewikkelder beeld zien. De thuissituatie, armoede en de stabiliteit waarin een kind opgroeit, blijken eveneens van grote

thuisabortus
Nieuws

SGP geschokt na kritisch IGJ-rapport over Thuisabortus.nl: "Waarom is niet ingegrepen?"

SGP-Kamerlid Diederik van Dijk reageert geschokt op een kritisch rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) over Thuisabortus.nl. De toezichthouder concludeert dat het onlineplatform op meerdere onderdelen niet voldeed aan wet- en regelg

Elisabeth Magazine
Column

Maakt geloven in God gelukkig?

Op YouTube moedigt inspirator Jaap Bressers mij aan: Creëer een geluksmomentje! Momentjes waardoor je je gelukkig voelt. Nou, dat lukt vandaag wel. Ik plof met een glas koud water op mijn tuinbankje: "Wat een geluk dat op mijn vrije dag de zon schijn

burning
Nieuws

Evangelisten verwijderd van wereldberoemd festival: "Dit is nog niet voorbij"

De Amerikaanse evangelist Philip Renner zegt dat hij van het wereldberoemde festival Burning Man is verwijderd omdat hij aan het evangeliseren was. Renner was met een team naar de woestijn in Nevada afgereisd om bezoekers over Jezus te vertellen, met

Jonge Duitsers
Nieuws

Bijna helft jonge Duitsers gelooft dat de hel echt bestaat

Bijna de helft van de jongvolwassenen in Duitsland gelooft dat de hel, zoals die in de Bijbel wordt beschreven, werkelijk bestaat. Opvallend genoeg ligt dat percentage onder jongeren veel hoger dan onder oudere Duitsers. Dit blijkt uit een onderzoek

Bijbelrusland
Nieuws

Rusland vernietigt honderden Bijbels en christelijke boeken

Een Russische rechtbank heeft opdracht gegeven om 178 exemplaren van het Nieuwe Testament en 74 boekjes met het Johannesevangelie te vernietigen. De Bijbeluitgaven zijn volgens de rechter verboden materiaal omdat ze werden gepubliceerd door Mission E

School
Nieuws

Christelijke scholen in Jeruzalem blijven dicht door problemen met werkvergunningen

Veel christelijke scholen in Jeruzalem zijn aan het begin van het nieuwe schooljaar dicht gebleven. Meer dan zeventig Palestijnse leraren en andere medewerkers kregen geen toestemming om Jeruzalem binnen te komen. Daardoor kunnen twaalf scholen naar

Myanmar
Nieuws

Voorganger na wekenlange gevangenschap gedood door leger Myanmar

Een baptistenvoorganger en een gemeentelid zijn vermoedelijk door het leger van Myanmar gedood nadat zij wekenlang gevangen werden gehouden. Dat meldt het Burma Research Institute (BRI) op basis van twee lokale bronnen. Voorganger William gaf al 25 j

Vance
Nieuws

Amerikaanse vicepresident ervaart geestelijke duisternis tijdens gesprekken met wereldleiders

De Amerikaanse vicepresident JD Vance zegt tijdens gesprekken met wereldleiders soms een "bepaalde duisternis” te ervaren. Uitspraken van sommige gesprekspartners laten volgens hem "alle geestelijke alarmbellen” in zijn lichaam afgaan. Dat vertelt hi

Diederik van Dijk
Nieuws

SGP krijgt geen meerderheid voor debat over late abortussen

SGP-Kamerlid Diederik van Dijk heeft dinsdag geen meerderheid gekregen voor een plenair debat over de proef met abortussen tussen 22 en 24 weken zwangerschap. Van Dijk wilde met de minister van Volksgezondheid spreken over de ethische, medische en ju