Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #16 Refoweb: al 25 jaar luis in de reformatorische pels
Of beluister op:

Meerartikelen

Laurenskerk
Nieuws

Duizenden mensen tekenen petitie tegen XXL-Halloweenfeest in Rotterdamse kerk

Het protest tegen het geplande Halloweenfeest in de Rotterdamse Laurenskerk groeit. Afgelopen zaterdag stond de teller van een petitie tegen het evenement al op ongeveer 7.500 handtekeningen, meldde omroep Rijnmond. Ook 67 kerkelijke gemeenten en...

Aquaduct
Nieuws

Archeologen ontdekken 2.000 jaar oud aquaduct dat water naar Tempelberg bracht

Archeologen hebben ten zuiden van Jeruzalem een ongeveer 300 meter lang deel van een eeuwenoud aquaduct blootgelegd. Dat schrijft All Israel News. De waterleiding werd zo'n 2.000 jaar geleden aangelegd en bracht water naar de Tempelberg. Het water...

Verwoeste Oekraïense kerk
Nieuws

Meer dan 40.000 mensen gedoopt tijdens oorlog in Oekraïne: "God is aan het werk"

Sinds het begin van de Oekraïne-oorlog zijn meer dan 40.000 mensen gedoopt. Ook zijn ongeveer 2.000 voorgangers en diakenen bevestigd in hun ambt. Dat vertelde de Oekraïense voorganger Igor Bandura tijdens een christelijke conferentie in Albanië....

Kerstkaart
Nieuws

Schotse basisschool noemt kerstkaarten voortaan 'winterkaarten': "Zo voelt iedereen zich welkom"

Een Schotse basisschool gaat kerstkaarten voortaan 'winterkaarten' noemen. Dat meldt Premier Christian News. De school zegt dat het 'meer rekening' wil houden met leerlingen die een andere culturele of religieuze achtergrond hebben. Tegenstanders...

Bond tegen Vloeken
Nieuws

Naar een taalbewuste generatie: de Bijbel is behoorlijk scherp over onze woorden

Als we vinden dat taal verruwt, moeten opvoeders, docenten en andere volwassenen naar zichzelf durven kijken, vindt Janneke van der Molen, gastdocent voor Bond tegen Vloeken. 'Waar Spreuken scherp is over schadelijke taal, klinkt ook het...

Ds. D. H. J. Folkers
Video

HHK-dominee wijst in preekfragment op lagere opkomst tijdens avonddienst

Hoe afhankelijk zijn gemeenten in de praktijk van de Heere en van het werk van Zijn Geest? Die vraag stelde ds. D. H. J. Folkers zijn hoorders tijdens een recente preek. Daarbij wees de HHK-predikant onder meer op het belang van gebed en trouwe...

Yoido Full Gospel Church
Nieuws

Cyberaanvallen op twee megakerken: gegevens van bijna een miljoen leden mogelijk gelekt

Twee grote kerken in Zuid-Korea zijn mogelijk slachtoffer geworden van een cyberaanval. Daarbij kunnen de persoonlijke gegevens van liefst 939.000 kerkgangers zijn buitgemaakt. Een van de getroffen kerken is de Yoido Full Gospel Church in Seoul,...

Maria en Jozef en het baby'tje Jezus
Nieuws

Steeds minder Amerikanen geloven dat Jezus uit de maagd Maria werd geboren

Voor het eerst gelooft minder dan de helft van de Amerikanen dat Jezus uit de maagd Maria is geboren. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het American Bible Society (ABS). Hoewel het geloof in de heilsfeiten onder de Amerikaanse bevolking afneemt,...

Meerartikelen

Wang Yi
Nieuws

Zorgen om gevangen Chinese voorganger Wang Yi: mogelijk vergevorderde leverkanker

De Chinese voorganger Wang Yi heeft mogelijk leverkanker in een vergevorderd stadium. Mensenrechtenorganisatie ChinaAid ontving daarover berichten uit China en vraagt dringend om medisch onderzoek en toegang voor zijn familie. De voorganger van de...

protest
Nieuws

Amerikaanse predikant gearresteerd bij gebedsprotest voor vervolgde christenen in China

De Amerikaanse predikant Patrick Mahoney moet voor de rechter verschijnen na zijn arrestatie bij een gebedsprotest buiten de Chinese ambassade in Washington. Hij bad daar christen die in China vervolgd worden. Toen agenten hem opdroegen te...

Graham
Nieuws

Franklin Graham wijst op Hollywood na ophef over openbare executie

Evangelist Franklin Graham vindt de verontwaardiging over een live uitgezonden executie moeilijk te rijmen met het geweld dat mensen in films accepteren. De Amerikaanse baptistenpredikant Robert Jeffress steunt openlijk het plan om de terechtstelling...

oldebroek
Nieuws

Regenboogvlag bij kerk in Oldebroek verdwenen, ook vlaggen bij inwoners gestolen en vernield

In de gemeente Oldebroek zijn afgelopen weekend meerdere regenboogvlaggen gestolen of vernield. Ook de vlag bij de Kruiskerk in Wezep verdween zaterdagavond, enkele uren nadat ds. Han Wilmink die in aanwezigheid van ongeveer tweehonderd mensen...

Paus
Nieuws

Paus moet geopereerd worden na ontdekking knobbeltje in long

Paus Leo XIV (71) ondergaat deze week een operatie om een knobbeltje in zijn long te verwijderen. Artsen ontdekten het tijdens recent medisch onderzoek. De paus maakte dat zondag zelf bekend na het Angelusgebed op het Sint-Pietersplein. Volgens Leo...

Oostenrijk
Nieuws

Jongeren verstoren kerkdienst in Wenen met ‘Allahu akbar’-kreten

Jongeren hebben een kerkdienst in het westen van Wenen verstoord door vanaf de ingang luid ‘Allahu akbar’ te roepen. De pastoor is geschrokken van het incident, maar benadrukt dat de kerkgangers geen gevaar liepen. Hij houdt de naam van zijn kerk...

kerk
Nieuws

Man in Duitsland voor rechter na fatale aanval op koster tijdens kerstpreek over Oekraïne

Een zestigjarige man staat woensdag in Hamburg terecht na een fatale aanval op een koster tijdens een kerstnachtdienst. Volgens de aanklacht ergerde de kerkbezoeker zich aan een preek over de oorlog in Oekraïne. Toen de koster hem probeerde te...

Wim Verkerk
Interview

Volgens Wim Verkerk zou iedere christen een discipelmaker moeten zijn

“Het gaat niet om kennis of programma’s, maar om gehoorzaamheid aan Jezus. Daar waar mensen Zijn woorden serieus nemen, daar werkt de Geest”, zegt Wim Verkerk. Volgens de ondernemer en kerkvernieuwer is het tijd voor een omslag in de kerk: iedere...

Alexani
Nieuws

Vrouw van gevangengenomen Iraanse voorganger moet nu zelf acht jaar de cel in

De Iraanse christen Lida Alexani (58) moet zich melden om acht jaar gevangenisstraf uit te zitten. Haar man, voorganger Joseph Shahbazian, zit sinds februari 2025 vast vanwege zijn betrokkenheid bij een huiskerk. Nu dreigt ook zij jarenlang van...

Jacobs
Column

Ik vertrek niet, ik blijf!

Opperrabbijn Jacobs voelt zich steeds vaker een reisbureau.  Hij krijgt namelijk voortdurend de vraag of voor Joden nog wel veilig is om in Nederland te blijven. Sterker nog: in onderstaand nieuw dagboek vertelt hij dat hij wordt bestookt met...

Sarina Kriek
Column

Wat een pruimenboom mij leerde over opvoeden

We leven in een tijd waarin iedereen op de piek van zijn kunnen moet presteren. Hulpinstanties lopen over en we proberen elk ‘probleem’ meteen op te lossen met praten en verwachtingen. Na de oogst van mijn pruimenboom had ik een voorbeeld van snel...

azerbeidzjan
Nieuws

Advocaat: Armeense christenen krijgen geen Bijbel en worden gedwongen Koran te lezen

Armeense christenen in Azerbeidzjaanse gevangenissen krijgen geen Bijbel en worden in sommige gevallen gedwongen de Koran te lezen. Dat zegt mensenrechtenadvocaat Siranush Sahakyan, die gevangenen vertegenwoordigt bij het Europees Hof voor de Rechten...