Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

Patrick & Jeffrey over de Opwekkingsconferentie, asielkoers ChristenUnie en Nigeriaanse christenen
Of beluister op:

Meerartikelen

brand
Nieuws

Zorgen om stijging anti-christelijke haatmisdrijven in Europa

Het aantal anti-christelijke incidenten in Europa blijft toenemen. Dat blijkt uit het nieuwste maandoverzicht van de Oostenrijkse waakhondorganisatie OIDAC Europe (Observatory on Intolerance and Discrimination Against Christians in Europe). De organi

Paus
Nieuws

Deze lessen deelt paus Leo met de wereld naar aanleiding van WK Voetbal

Vandaag start het WK Voetbal in de Verenigde Staten. Paus Leo, oorspronkelijk afkomstig uit het land, deelt in aanloop naar het toernooi op social media enkele lessen die we van voetbal kunnen leren. ‘Veel mensen zullen de wedstrijden op het WK kijke

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden wijst in preek op strijd tegen wereldgelijkvormigheid onder gelovigen

In een recente preek merkte ds. G. van Zanden op dat wereldgelijkvormigheid niet alleen buiten de kerk voorkomt, maar ook in het hart van gelovigen. Daartegenover wees de hervormd predikant op het wonder van Gods genade, die de macht van de oude mens

Belfast
Nieuws

Christelijke leiders roepen op tot gebed en kalmte na geweld in Belfast

Christelijke leiders in Noord-Ierland roepen op tot gebed, kalmte en verzoening nadat een man in Belfast slachtoffer werd van een uiterst gewelddadige mesaanval die volgens ooggetuigen uitliep op een poging tot onthoofding. De aanval leidde tot grote

EO-documentaire Generatie Gebed - Wat bezielt Gen Z?
Persbericht

EO-documentaire onderzoekt waarom steeds meer jongeren kiezen voor geloof

De nieuwe EO-documentaire Generatie Gebed - Wat bezielt Gen Z? volgt vier jongeren die midden in een intens proces van geloof en zelfonderzoek zitten. Terwijl Nederland al jarenlang ontkerkelijkt, gebeurt er onder Generatie Z iets opvallends: steeds

Lenny Kuhr
Nieuws

Initiatief voor Lenny Kuhr-park in Israël krijgt steun van christenen

Een groep initiatiefnemers uit Leeuwarden en omgeving is een actie gestart voor de aanleg van een Lenny Kuhr-park in Israël. Met het park willen zij de bekende zangeres en liedschrijfster bedanken voor haar bijdrage aan de Nederlandse cultuur en same

Oude vrouw
Nieuws

Meerderheid Italianen is voorstander van euthanasie en hulp bij zelfdoding

Een groeiende meerderheid van de Italiaanse bevolking staat positief tegenover euthanasie en hulp bij zelfdoding. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Italiaanse onderzoeksinstituut Eurispes. Tegelijk roept de Italiaanse Evangelische Alliantie (AEI

Cycle for Hope
Persbericht

Ruim 200 fietsers rijden 1200 kilometer voor De Hoop tijdens Cycle for Hope

Meer dan tweehonderd fietsers stappen op 18 juni op de fiets voor de twaalfde editie van Cycle for Hope Rondje Nederland. In estafettevorm leggen zij in 48 uur tijd gezamenlijk 1200 kilometer af om geld in te zamelen voor het werk van De Hoop, een ch

Meerartikelen

Gerald Troost
Interview

Gerald Troost over nieuw album Reisgenoten: "Midden in gebrokenheid blijft Gods genade overeind"

Verslaving, eenzaamheid, rouw, prestatiedruk en het verlangen om thuis te komen bij God. Op zijn nieuwe album Reisgenoten laat Gerald Troost opnieuw de rafelranden van het leven horen. De liedjes ontstonden vanuit gesprekken met mensen om hem heen, m

Daan Lensink
Opinie

Neutraal onderwijs bestaat niet: thuisonderwijs verdient erkenning

Met een recente uitspraak heeft de Hoge Raad de mogelijkheden voor ouders beperkt om bezwaar te maken tegen plaatsing van hun kind op een openbare school. Volgens Daan Lensink raakt deze beslissing aan fundamentele vragen over vrijheid van onderwijs,

Dina-Perla Portnaar
Column

Opgroeien in een narcistisch gezin: van overleven naar eigen keuzes maken

In het derde deel van haar serie over opgroeien in een narcistisch gezinssysteem beschrijft Dina-Perla Portnaar hoe controle, verstrengeling en oude familiepatronen het volwassen leven blijven beïnvloeden. Ze laat zien waarom inzicht alleen vaak niet

Studiedag EC
Persbericht

Studiedag over hel, genezing en Israël: hoe blijf je het Koninkrijk centraal stellen?

Hoe ga je als christen om met gevoelige onderwerpen als gebedsgenezing, de hel, alverzoening en de positie van Israël? Die vraag staat centraal tijdens de studiedag Tijd voor het Koninkrijk: heikele thema's en Koninkrijkstheologie, die op zaterdag 20

Elianne Lammers
Interview

Medair-coördinator Elianne ziet Gods voorzienigheid in rampgebied Madagaskar: "Gods kracht houdt nooit op"

Toen in februari een zware cycloon grote delen van Madagaskar verwoestte, ging bij hulporganisatie Medair de telefoon. Een collega viel uit, de nood was hoog en er moest snel iemand ingevlogen worden die het land kende. Binnen een week zat Elianne La

Amnazo
Nieuws

De vrouw van het goede nieuws in een vluchtelingenkamp in Malawi

Stel je voor: van het ene op het andere moment is je leven in gevaar. Je hebt geen tijd om na te denken, spullen te pakken of afscheid te nemen. Urenlang ren je, op de vlucht, op zoek naar veiligheid. Buiten adem bereik je de horizon – maar daar wach

Nienke
Nieuws

Ambulant woonbegeleider Nienke: "Waar onze armen te kort zijn, reiken Gods armen vele malen verder"

"Als hulpverlener wil ik er als mens echt zijn voor de ander, door mijn hart open te stellen en een relatie op te bouwen. De liefde en compassie die Jezus mij geeft, mag ik uitstralen door er te zijn voor de ander. Ik merk dat cliënten zich hierdoor

Honger naar Echtheid
Nieuws

Boekuitgave George Verwer: Honger naar echtheid

"Er is hoop voor christenen die honger hebben naar God. Die erop gebrand zijn om Hem te leren kennen", het is alsof deze woorden gisteren zijn opgeschreven, maar niets is minder waar. In de jaren ’80 maakte George Verwer, oprichter van wereldwijde ze

Nigeria kerk
Nieuws

Doodstraf voor vier moslimterroristen na bloedbad in kerk op Pinksterzondag

Bijna vier jaar na de bloedige terreuraanslag tijdens een kerkdienst op Pinksterzondag, heeft een rechtbank in Nigeria vier daders veroordeeld tot de doodstraf. De mannen werden schuldig bevonden aan hun betrokkenheid bij de aanslag op de Sint-Franci

Ds. J. R. Bulten
Nieuws

Ds. J. R. Bulten ontvangt opnieuw beroep: CGK Scherpenzeel hoopt op zijn komst

Ds. J. R. Bulten (foto) heeft opnieuw een beroep ontvangen. De christelijke gereformeerde kerk te Scherpenzeel hoopt op de komst van de predikant. Vorige week ontving Bulten nog een beroep vanuit Kampen. In Scherpenzeel zoekt men naar een nieuwe geme

Don Ceder en Diederik van Dijk
Nieuws

CU en SGP stellen Kamervragen over bedreigingen christelijke asielzoekers in azc's

ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder (links op de foto) en SGP-Kamerlid Diederik van Dijk (rechts op de foto) hebben Kamervragen gesteld over meldingen van bedreiging, intimidatie en geweld tegen christelijke asielzoekers in Nederlandse opvanglocaties. Aa

Stichting Hart van Homo's
Nieuws

Discussie over homoseksualiteit in reformatorische kring laait opnieuw op

Binnen de reformatorische gezindte is discussie ontstaan over de vraag hoe christenen moeten omgaan met homoseksuele gevoelens. Stichting Hart van Homo’s reageert in het Reformatorisch Dagblad op kritiek die eerder werd geuit naar aanleiding van een