Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

Praatmee

Beluister onze podcast

#403 Jeffrey & Alie Hoek over medische verrassingen in de Bijbel
Of beluister op:

Meerartikelen

SGP-leider Chris Stoffer
Video

Terugkijken: bekende christenen spreken zich uit over waarde gezin en ouderschap

Afgelopen week was het de Week van het Gezin. Tijdens deze week, die jaarlijks georganiseerd wordt door GezinsPlatform.NL, wordt het gezin en het ouderschap onder de aandacht gebracht. Nu de druk op gezinnen toeneemt, is het hard nodig dat er nadrukk

DENK-lijsttrekker Stephan van Baarle
Video

SGP'er en DENK-lijsttrekker clashen hevig in debat over asielbeleid

Tijdens het commissiedebat over het vreemdelingen- en asielbeleid kwam het tot een stevige clash tussen SGP en DENK. SGP-Kamerlid Diederik van Dijk stelde dat asielzoekers onderling verschillen in hun religieuze en culturele afstand tot de Nederlands

Metro
Nieuws

Spaanse politicus uit kritiek op evangeliserende christenen in metro: 'Sekte intimideert reizigers'

In het regionale parlement van Madrid ontstond afgelopen week felle discussie over evangeliserende christenen in de metro. Vooral evangelische en pinksterchristenen kregen harde kritiek van een linkse oppositiepartij. Dat meldt Evangelical Focus. De

Bijbel voor mensen met dementie
Nieuws

Duitse stichting brengt speciale Bijbel uit voor mensen met dementie

Een christelijke stichting in Duitsland heeft een speciale Bijbel uitgebracht voor mensen met dementie. Dat meldt Christian Daily International. Het boek bevat eenvoudige Bijbelverhalen, korte zinnen en kleurrijke illustraties. De uitgave moet dement

prof. dr. W.J. op ’t Hof
Nieuws

Gereformeerd Venster legt verband tussen telefoongesprek en overlijden ds. Op ’t Hof

Een artikel in de nieuwsbrief van Gereformeerd Venster leidt tot beroering binnen de Hersteld Hervormde Kerk (HHK). In de nieuwsbrief suggereert kerkrechtdeskundige dr. D. de Vos een verband tussen een telefoongesprek van het breed moderamen van de H

Ds. C. J. Rijsdijk
Video

Hoe werd de misdadiger aan het kruis zalig? Ds. Rijsdijk antwoordt in preekfragment

Een van de meest bijzondere bekeringen in de Bijbel is die van de misdadiger aan het kruis. Deze kwam, in tegenstelling tot de andere misdadiger aan het kruis, tot berouw en vroeg Jezus: 'Heere, denk aan mij, als U in Uw Koninkrijk gekomen bent.' Dez

Russisch-Orthodoxe Kerk
Nieuws

Kritiek op komst Russische metropoliet naar West-Europa vanwege steun Oekraïne-oorlog

Verschillende Europese organisaties hebben protest aangetekend tegen de benoeming van de Russisch-orthodoxe metropoliet Mark (Golovkov) als leider van de Russisch-Orthodoxe Kerk in West-Europa. De organisaties uit Frankrijk, Spanje en Duitsland maken

Ds. S. Haverkamp
Interview

Ds. Haverkamp verloor zijn vader toen hij negen jaar was: “Ik bad: waarom God?”

“Ik bad: waarom, God? Ik hoopte dat hij weer in de kamer zou staan, maar dat gebeurde niet. Toen werd ik echt geconfronteerd met de gebrokenheid van dit leven”, aldus ds. S. (Simon) Haverkamp. Haverkamp (29) verloor als negenjarige jongen zijn vader.

Meerartikelen

Jannine van Woerden
Column

De avond dat de hemel stil bleef en mijn godsbeeld veranderde

Tijdens de MKZ-crisis van 2001 verloor Jannine van Woerden haar geliefde geitjes Moortje en Doortje. Wat voor buitenstaanders misschien slechts een ruiming was, werd voor haar als dertienjarig meisje een ingrijpende breuk in haar geloof en godsbeeld.

Jan-Willem Grievink
Opinie

Een stille verschuiving in de kerk: vijf bewegingen onder de loep

Jan-Willem Grievink waarschuwt in deze column voor ontwikkelingen die volgens hem steeds zichtbaarder worden binnen christelijke kringen. Van de Nieuwe Apostolische Reformatie (NAR) en het welvaartsevangelie tot hypercharismatische stromingen en de E

Ds. Yme Horjus
Column

De zwartgelakte pagina’s van ons leven: Zonde laat zich niet verbergen

Er stak in de Verenigde Staten eind vorig jaar een grote publicitaire storm op toen de Epstein Files werden vrijgegeven. Het bleek namelijk dat een aanmerkelijk deel van de documenten en het beeldmateriaal dat toebehoorde aan de zedendelinquent Jeffr

Syrische moslimvrouw
Getuigenis

Moslima Nasreen: "Ik zie Jezus in mijn dromen"

Nasreen (43) vindt het spannend om te delen wat er diep in haar leeft. Ze groeide op in Syrië in een soennitisch moslimgezin en droomde tijdens haar studententijd over Jezus. Ze ging met een christelijke vriendin naar de kerk, in de hoop daar vrede t

Iran
Nieuws

Historische uitspraak Irak: vrouw mag na jaren islam officieel christen zijn

Een rechtbank in Irak heeft een uitspraak gedaan in het voordeel van een christelijke vrouw die haar geregistreerde religie wilde wijzigen van islam naar christendom. Dit besluit wordt door voorstanders van godsdienstvrijheid beschouwd als een belang

Ds. P. den Ouden
Video

Ds. Den Ouden: "Ons tobben en twijfelen kan soms te maken hebben met eigenwijsheid"

"Ons tobben en twijfelen kan soms ook wel een beetje te maken hebben met eigenwijsheid. Dat je zegt: 'Als de Heere gaat werken, dan moet het wel zus en zo. Als het niet dan niet zus of zo gaat, dan houdt het op voor mij.' Dat is eigenwijsheid en late

Syri
Verdieping

Sterft de kerk in het Midden-Oosten?

Het Midden-Oosten is de bakermat van het christendom. Maar als je het aan de christenen daar zou vragen, zouden velen antwoorden dat ze hun geboortegrond willen verlaten. Miljoenen christenen zijn hen in de afgelopen decennia al voorgegaan. Op veel p

Ruben Flach
Podcast

Voormalig Opwekking-directeur vertelt hoe hij als 12-jarige gedoopt werd in Brazilië

In de D-PODcast gaat presentator Mart-Jan van der Maas in gesprek met Ruben Flach. Veel mensen kennen Flach van grote podia, zoals Opwekking, maar in deze aflevering deelt hij vooral zijn persoonlijke verhaal. Zo vertelt hij over zijn jeugd in Brazil

Groene vingers gezocht
Persbericht

Groene vingers gezocht voor Gods schepping

NatuurGetrouw roept christenen op om mee te denken over nieuwe manieren om Gods schepping onder de aandacht te brengen. Tijdens een voorjaarsbijeenkomst op zaterdag 23 mei in Amersfoort staat het thema ‘Groene vingers gezocht’ centraal. De vereniging

studie
Persbericht

Studiedag over nalatenschap Jonathan Sacks in Bilthoven

De invloed van de overleden Britse opperrabbijn Jonathan Sacks blijft wereldwijd groeien. Zijn boeken behoren nog altijd tot de meest gelezen titels over geloof, Bijbeluitleg en zingeving. Daarom wordt op 18 mei in Bilthoven een studiedag georganisee

Dineke
Column

Geen vergeving in de liefdesrelatie

Veel stellen kennen het patroon: er gebeurt iets — groot of klein — en al snel volgt een “sorry”, of de vraag: “Wil je me vergeven?” Op het eerste gezicht lijkt dat liefdevol en volwassen. Maar onder de oppervlakte gebeurt vaak iets anders. Met elke

Fred
Opinie

Trump als Gouden Kalf

Best wel lief, dat mensen met de pet rond gaan om een beeld van je te laten maken. Lieve vrienden heb je dan, zeker als dat beeld ook nog eens van goud is. Jammer dat ik zelf niet zulke vrienden heb. Want daar kikker je toch van op, als er momentjes