Evangelie en extreemrechts gaan niet samen

Opinie 14 september 2024 5 minuten Micha Nederland
Ouweneel-Lee-Paas
ANP

In de afgelopen jaren is extreemrechts gedachtegoed door heel Europa sterker geworden. Politieke partijen met dit gedachtegoed hebben verkiezingen gewonnen en nemen deel aan regeringen. Dat geldt voor zowel Nederland als voor andere Europese landen. In Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben meerdere kerkleiders hier duidelijk stelling tegen genomen. Hun boodschap luidt steeds dat het evangelie niet samengaat met extreemrechtse gedachtegoed en extreemrechtse politiek. In Nederland overheerst tot nu toe de stilte vanuit kerkelijk leiderschap. In deze verklaring klinkt voluit het geloof dat alle mensen gelijkwaardig zijn, zowel voor Gods aangezicht als in de samenleving. Wij vinden dat de kerk nu stelling moet nemen. Daarom roepen wij christelijk Nederland op deze verklaring te onderschrijven.

Wij, ondergetekenden, spreken ons hierbij uit over het volgende:

1. Menselijke waardigheid behoort tot de kern van het christelijk geloof.
Wij geloven dat alle mensen door God gewild, geliefd en gekend zijn. Gods Koninkrijk is een veelkleurig Koninkrijk, bedoeld voor elke stam en elke taal.  Alle mensen zijn gelijkwaardig. We kunnen en willen geen onderscheid maken tussen de ene of de andere groep mensen.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn. Dit blijkt onder andere uit het reduceren van groepen mensen tot een enkel kenmerk (zoals ‘gelukszoeker’ of ‘hoofddoekje’). We doen mensen geen recht als we ze typeren aan de hand van hun afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur.

Ook de niet-menselijke metaforen (zoals ‘tsunami aan vluchtelingen’ of ‘roedel’) die regelmatig gebruikt worden zijn dehumaniserend.

Op dit moment wordt er over grote groepen mensen in Nederland gesproken alsof zij minderwaardig zijn.

2. Een christelijke levensovertuiging kan onmogelijk samengaan met een extreemrechtse ideologie.
Bij ideologieën van extreemrechtse (politieke) partijen worden witte, westerse ‘volken’ gezien als superieur aan andere ‘volken’, waardoor mensen afkomstig uit andere ‘volken’ niet dezelfde rechten toekomen. Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Politieke partijen als de PVV en FVD stellen dat de superioriteit van westerse landen mede te danken is aan onze christelijke of joods-christelijke erfenis. Verschillende politici zeggen te willen strijden voor het behoud van de joods-christelijke cultuur, waarbij het volgens hen nodig is om (de culturele gedragingen van) niet-westerse migranten te weren. Maar juist het beroep op deze vermeende joods-christelijke erfenis versmalt onze naastenliefde tot slechts het omkijken naar het eigen ‘volk’. Hierdoor worden niet-westerse groepen, en in het bijzonder moslims, neergezet als tweederangsburgers. De naam van Christus wordt hiermee misbruikt.

3. Onze roeping tot naastenliefde is onbegrensd.
In een individualistische samenleving en in tijden van bestaansonzekerheid (met reële problemen zoals de woningnood en de groeiende moeite voor veel huishoudens om rond te komen) verleiden sommige politici mensen om als eerste en vooral hun eigen nood te zien. Toch moeten wij niet alleen willen opkomen voor onze eigen belangen. Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf. Alle mensen zijn elkaars naasten, ongeacht afkomst, religie, huidskleur, omstandigheden of cultuur, omdat we allemaal naar Gods beeld zijn geschapen.

Wij/zij-denken en hoger/lager-denken staat haaks op het evangelie van Gods liefde voor álle mensen zonder enig onderscheid.

Het idee van ‘eigen volk eerst’ gaat ten koste van andere mensen en dat sluit niet aan bij de houding die wij willen aannemen ten opzichte van armoede, onrecht of uitsluiting. De Bijbelse boodschap is radicaal: een leven als volgeling van Jezus is onlosmakelijk verbonden met een bewogen hart voor de mensen die in deze wereld uitgesloten of achtergesteld worden. Wanneer wij nalaten om hiernaar te leven, geven wij met onze houding en ons handelen een vertekend beeld van Gods liefdevolle bedoeling voor alle mensen, en werken wij Gods Koninkrijk tegen.

4. Gemakzuchtige politiek is schadelijk en het is belangrijk om ons daartegen te verzetten.
Sommige politieke partijen creëren de laatste jaren opzettelijk onrust door onwaarheden te vertellen. Hierdoor is er in onze samenleving een voedingsbodem ontstaan voor haat en uitsluiting, vanuit een gevoel van angst of onvrede. Maar zo willen wij niet naar elkaar en naar de wereld kijken.

Sommige politici willen complexe politieke uitdagingen oplossen (zoals het huizentekort en de uitdagingen rondom migratie) door bepaalde groepen mensen als zondebok aan te wijzen. Vervolgens stellen zij aanlokkelijke en opnieuw te simpele oplossingen voor (bijvoorbeeld grenzen sluiten), die de problemen op geen enkele manier daadwerkelijk kunnen oplossen. Natuurlijk zouden we allemaal wel willen dat het inderdaad zo simpel is. Maar het is niet reëel en het gaat voorbij aan het feit dat de uitdagingen van onze tijd complex zijn en de manieren om daarmee om te gaan vragen om meer wijsheid, diepgang en nuance. Politici verergeren zo het lijden van mensen door de complexiteit van de problemen niet serieus te nemen.

Als christenen zijn we geroepen om God lief te hebben boven alles en onze naasten als onszelf.

5. Christelijke leiders mogen niet zwijgen over extreemrechts.
In Duitsland, Engeland en Frankrijk spraken leiders van landelijke kerkverbanden zich onlangs uit tegen extreemrechts gedachtegoed. Dat leiders van Nederlandse kerkverbanden daarentegen zwijgen, draagt bij aan de normalisatie van extreem-rechtse denkbeelden, ook binnen de kerk. Bovendien doet het afbreuk aan de geloofwaardigheid van het evangelie.

Ook in lokale kerken mogen we niet nalaten om extreemrechtse denkbeelden tegen te spreken, zeker nu steeds meer christenen deze ondersteunen. Wij geloven dat ongelijkheid, dehumanisering en racisme vormen van onrecht zijn waar de kerk zich in de meest heldere taal tegen moet verzetten.

Bovendien moeten we ook kritisch naar onze geschiedenis kijken. Onlangs in een verklaring heeft de PKN beleden dat ze voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog tekortschoot “in spreken en in zwijgen, in doen en in laten, in houding en in gedachten”. Mogen de lessen van het verleden richtingwijzers zijn voor de toekomst.

Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen.

6. De profetische stem mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.
Wij geloven dat het essentieel is om stelling te nemen voor gerechtigheid, ook als dat leidt tot moeilijke gesprekken binnen de kerk. Gerechtigheid vraagt om stellingname; zoals we nu weten vanuit het verleden, bij onrecht zoals discriminatie kunnen we niet ontwijkend in het zogenaamd neutrale midden blijven staan.
Ons geloof in Christus dringt ons om stelling te nemen vóór de gelijkheid en gelijkwaardigheid van alle mensen. Daarom kiezen wij ervoor om de profetische stem niet te laten verstommen, maar om onze geloofsgemeenschappen te laten fungeren als oefenplaatsen voor de noodzakelijke gesprekken over racisme en discriminatie. Opdat ons evangelie haar kracht niet verliest en smakeloos wordt!

Bovenstaande verklaring over extreemrechts gedachtegoed is door honderden christelijke leiders ondertekend. De christelijke organisatie Micha Nederland is de initiatiefnemer van de verklaring. Inmiddels staan er al ruim meer dan 400 christelijke leiders onder de verklaring, onder anderen publiek theoloog Stefan Paas (rechts op de foto) en binnen de christelijke wereld bekende namen zoals Willem J. Ouweneel (links op de foto), Thomas Quartier, Wilkin van de Kamp, Rhoïnde Doth en Samuel Lee (in het midden op de foto).

ChristenvervolgingOpvoedenDuurzaamheidGeloofszekerheidIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #18: SGP-Kamerlid Diederik van Dijk over zijn geloof in God
Of beluister op:

Meerartikelen

begrafenis
Nieuws

Twee christelijke meisjes sterven kort na vrijlating uit gevangenschap in Nigeria

Na ruim een halfjaar gevangenschap kwamen de Nigeriaanse meisjes Silvia Samuel en Hasana Bulus op 2 november eindelijk vrij. Beiden waren zo ernstig verzwakt dat zij kort daarna overleden. Silvia was vier jaar oud. Tijdens haar gevangenschap...

Petra van Aalst
Opinie

Mijn cliënt had de abortuspil al in haar mond, maar spuugde hem weer uit

De politieke strijd rond de abortuswet begin jaren tachtig, ik weet het nog goed, ondanks dat ik een kind was. Er waren gebedsbijeenkomsten en tijdredes, en het was onderwerp van gebed in de kerken. Het onderwerp leefde! Wat een ontsteltenis over...

Aurelie
Video

Aurelie leeft met haar gezin zonder auto: "Zorg voor Gods schepping begint bij jezelf"

Geen auto, zoveel mogelijk tweedehands spullen en zelfs het douchewater wordt opgevangen. Voor Aurelie en haar gezin is duurzaam leven geen tijdelijke uitdaging, maar een bewuste levensstijl. Ze ziet de zorg voor de aarde als een opdracht die...

Embryokweek
Nieuws

Eerste Kamer stemt in met embryokweek voor onderzoek

De Eerste Kamer heeft dinsdag met een nipte meerderheid ingestemd met een wetsvoorstel van D66 en VVD dat het mogelijk maakt om menselijke embryo’s speciaal voor wetenschappelijk onderzoek te kweken. De stemming eindigde in 38 stemmen voor en 35...

RD-hoofdredacteuren
Nieuws

Reformatorisch Dagblad krijgt twee hoofdredacteuren

Het Reformatorisch Dagblad (RD) krijgt vanaf 1 januari 2027 twee hoofdredacteuren. De huidige adjunct-hoofdredacteuren Pieter Ariese (48) en Gijsbert Bouw (43) volgen samen Steef de Bruijn op. Het duo wil de reformatorische identiteit van de krant...

Gerald Troost
Nieuws

Gerald Troost trekt ‘blauwe lijn’ tegen Jodenhaat: ‘Durf ik naast hen te staan?’

De christelijke zanger Gerald Troost spreekt zich uit tegen antisemitisme in Nederland. In een bericht op Facebook vraagt hij aandacht voor de onveiligheid die Joodse Nederlanders ervaren. Hij sluit zich aan bij de actie Trek de blauwe lijn,...

Felix Nmecha
Nieuws

Ophef bij Duitse voetbalclub over christelijk juichgebaar van Felix Nmecha

De Duitse international Felix Nmecha heeft Borussia Dortmund met twee schitterende doelpunten aan een overwinning geholpen, maar zijn manier van juichen zorgt voor discussie. De 26-jarige middenvelder verwees met zijn gebaren naar Jezus Christus en...

Gedenkteken voor de vermoorde Joden van Europa
Nieuws

Duitse christenen vragen Joden om vergeving voor steun aan Hitler

De Duitse Evangelische Alliantie heeft het Joodse volk om vergeving gevraagd voor de houding van haar leiders tijdens het naziregime. De christelijke organisatie erkent dat christelijke voorgangers Adolf Hitler in 1933 verwelkomden en de vervolging...

Meerartikelen

Päivi Räsänen
Nieuws

Päivi Räsänen waarschuwt voor gevolgen van Europese haatzaaiwetten voor christenen

De Finse christelijke politica Päivi Räsänen waarschuwt dat Europese wetten tegen haatzaaien de vrijheid van meningsuiting en godsdienst onder druk zetten. Volgens haar dreigt Europa zelfs af te glijden naar 'ideologisch totalitarisme', waarbij...

Donald Trump
Nieuws

Trump erkent dat uitzettingsbeleid mogelijk te ver ging: christelijke organisatie reageert hoopvol

De Amerikaanse president Donald Trump erkent dat zijn harde immigratiebeleid mogelijk grenzen heeft overschreden. In een interview met CBS-programma 60 Minutes liet hij weten bereid te zijn met de Democraten te onderhandelen over hervormingen. De...

Ds. C. R. van der Toorn
Nieuws

Ds. C. R. van der Toorn aanvaardt beroep hersteld hervormde gemeente Rotterdam (Kralingse Veer)

De hersteld hervormde gemeente te Rotterdam (Kralingse Veer) mag een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. C. R. van der Toorn (foto) volgt in de Laankerk ds. F. van Binsbergen op. Laatstgenoemde predikant is sinds september 2025 predikant van de...

Ds. Dirk de Bree
Nieuws

Dirk de Bree hoofdspreker New Wine Zomerconferentie 2027

Ds. Dirk de Bree, predikant van de Nieuwe Kerk in Utrecht en bekend van de dagelijkse christelijke podcast Eerst Dit, is volgend jaar de hoofdspreker van de New Wine Zomerconferentie. Dat heeft New Wine Nederland bekendgemaakt. De organisatie is...

Logos Conferentie Vlaanderen
Persbericht

Logos Conferentie brengt geloof en wetenschap samen: ‘Wandel in het licht’

Hoe verhouden de Bijbel en de wetenschap zich tot elkaar? En hoe kunnen christenen het gesprek over schepping en evolutie aangaan? Die vragen staan centraal tijdens de zesde Logos Conferentie Vlaanderen, die op zaterdag 14 november 2026 plaatsvindt...

 Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp over de kracht van woorden: "Je tong is je identiteitskaart"

"Waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over." Aan de hand van deze woorden van Jezus uit Lukas 6:45 legt Wilkin van de Kamp uit hoe onze gedachten en woorden met elkaar verbonden zijn. In een aflevering van Begin je dag met God benadrukt...

Stichting De Haven
Persbericht

Christelijke hulporganisatie De Haven bestaat 30 jaar: "Trouw blijven is het belangrijkste"

Wat dertig jaar geleden begon met gesprekken op de hoek van een prostitutiestraat in Den Haag, is uitgegroeid tot een christelijke hulporganisatie die wekelijks mannen en vrouwen in de seksbranche opzoekt. Stichting De Haven viert dit jaar haar...

Dirk-Jan de Jeu
Opinie

We praten over de toon van de SGP, maar vergeten waar het werkelijk om gaat

Afgelopen week las ik het opiniërende artikel van professor Arnold Huijgen over de provocerende politieke stijl van de SGP. Zijn pleidooi voor wijsheid, liefde en de radicaliteit van het Evangelie onderschrijf ik van harte. Juist in een tijd van...

Johan Schep
Video

Johan Schep: "Het is gevaarlijk om nee te zeggen tegen de uitnodiging van Jezus"

De uitnodiging van Jezus Christus geldt voor iedereen, maar vraagt wel om een antwoord. Dat benadrukt evangelist Johan Schep in een videoboodschap van Growing Faith. Aan de hand van de gelijkenis van de grote maaltijd uit Lukas 14 staat hij stil...

Ben de la Mar
Interview

Ben de la Mar over een onderschat probleem in de kerk: "Oordelen staat luisteren in de weg"

We praten wat af met elkaar. Thuis, op het werk, in de kerk en online. Maar luisteren? Dat is volgens Ben de la Mar iets heel anders. Na ruim dertig jaar bij de telefonische hulpdienst weet hij hoeveel het kan betekenen als iemand werkelijk ruimte...

paus
Nieuws

Paus Leo XIV noemt ongeboren kinderen, armen en ouderen in toespraak voor Argentijnse leiders

“Welke plaats hebben ongeboren kinderen in onze besluiten?” Die vraag stelde paus Leo XIV zondag 8 november in het Palacio Libertad in Buenos Aires. President Javier Milei zat in de zaal, samen met andere bestuurders, diplomaten en vertegenwoordigers...

Pastorie gereedgemaakt voor opvang statushouders
Nieuws

Apeldoornse kerk maakt pastorie binnen enkele dagen klaar voor opvang statushouders

De protestantse wijkgemeente De Hofstad in Apeldoorn (PKN) heeft binnen enkele dagen een leegstaande pastorie omgebouwd tot een tijdelijk thuis voor een gezin van vijf statushouders. Vrijwilligers zorgden voor meubels, schilderwerk en andere...