Keti Koti 2024: Zijn we klaar met herdenken?

Verdieping 26 juni 2024 3 minuten Ds. René de Reuver
Rene de Reuver

Vanaf 1 juli 2023 is extra aandacht besteed aan de afschaffing van de slavernij tijdens het Herdenkingsjaar Slavernijverleden. Op 1 juli is het nationale herdenkingsjaar ten einde. Zijn we nu klaar met herdenken?

Wanneer we werkelijk willen stilstaan bij onrecht dat heeft plaatsgevonden, kunnen we er volgens de beroemde Zwitserse theoloog Karl Barth (1886-1968) maar het beste de tijd voor nemen en ons (diep) laten raken. Als mensen zijn we al snel geneigd om ‘sorry’ te zeggen, om vervolgens over te gaan tot de orde van de dag. We vallen daarmee door de mand. Want we staan dan niet werkelijk stil, maar lopen snel weer door en ontlopen de stem en de blik van de ander, die zegt: ‘Het onrecht staat nog tussen jou en mij in.’ We hebben ons dan nog niet werkelijk verdiept in wat er is gebeurd en wat voor impact dit heeft voor de ander tot op de dag van vandaag. Het heeft ons nog niet echt geraakt.

Lastige vraag
In de Bijbel lezen we over een ongemakkelijk confronterende en tegelijk prachtige dialoog tussen Jezus en Petrus. Tot driemaal toe vraagt Jezus: ‘Petrus, houd je van Mij - houd je werkelijk van Mij?’ Jezus weet dat het onrecht van het verraad door Petrus nog tussen hen in staat. Juist met het oog op Petrus, en met het oog op hun gezamenlijke toekomst, stelt Jezus deze lastige vraag. Een vraag die nodig is om samen weer verder te kunnen. Het stemt Petrus in eerste instantie verdrietig. Hij moet eerst stilstaan bij het verdriet dat hij heeft veroorzaakt bij Jezus en bij zichzelf. Maar het is een heilzaam verdriet: het opent een nieuwe weg. Gelouterd kan hij verder. Wat er nog tussen hen in stond, is weggenomen.

Laten aanspreken
Het einde van het herdenkingsjaar van de daadwerkelijke afschaffing van de slavernij, Keti Koti 2024, roept ons allen op om ons te laten aanspreken, om werkelijk te kijken naar wat er nog tussen ons mensen in stond en staat - als individuen en bevolkingsgroepen. Hebben wij het verleden echt onder ogen gezien en ons diep laten raken? We kunnen ons niet onttrekken aan het verleden. Onze geschiedenis begint niet bij onze geboorte. We staan, om het Bijbels te zeggen, in de lijn van de geslachten. Dit geldt ook voor onze samenleving. Het verleden dragen we met ons mee en bepaalt ons voor een groot deel. Laten we de tijd nemen om ons er diep door te laten raken. Opdat er ruimte komt om als nieuw verder te gaan en om achterstelling en discriminatie vanwege huidskleur, achternaam of afkomst scherper te doorzien en aan de kaak te stellen.

Huiswerk
De Britten en Fransen gingen ons meer dan een eeuw geleden al voor. Zij hadden een veel groter besef dat het systeem van slavernij onverenigbaar is met menselijke vrijheid en waardigheid. Onder grote Britse druk, én vanwege het gegeven dat de Nederlandse plantages niet meer rendabel waren, is ons land ook tot afschaffing van de slavernij overgegaan. Maar zwichten voor internationale druk en voor financiële afwegingen is iets anders dan onder ogen zien dat er fundamenteel iets moet veranderen. Er is nog veel huiswerk te doen. 

Opluchting
Petrus deed zijn huiswerk niet uit zichzelf. Daarvoor was het te pijnlijk en te ongemakkelijk. Maar liefdevol werd hij er door Jezus op gewezen dat dit wél nodig was. De opluchting was groot toen hij de confrontatie met zichzelf was aangegaan en schoon schip had gemaakt. Hij kon weer verder. De verantwoordelijkheid om ons te laten aanspreken, om zaken onder ogen te zien, ligt in de eerste plaats bij onszelf. En daar waar we in gebreke blijven, mogen we ons laten aanspreken en aansporen door anderen. We kunnen in ons gebed vragen of God ons de ogen wil openen, ons hart ontvankelijk wil maken.

Herdenken houdt nooit op
Te lang heeft het slavernijverleden geen of weinig aandacht gekregen. Het herdenkingsjaar heeft eraan bijgedragen dat we onze geschiedenis beter hebben leren kennen. Het heeft ons ook in de gelegenheid gesteld om de pijn, de strijd en de gevolgen te herdenken. Het schonk ons de tijd om ons te laten aanspreken en te laten raken. Zodat we kunnen erkennen dat dit nooit meer mag gebeuren. Herdenken houdt nooit op.

Ds. René de Reuver is scriba generale synode van de Protestantse Kerk in Nederland. Deze bijdrage verscheen eerder op de website van de PKN. 

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

islam
Nieuws

'In 2035 wereldwijd meer moslims dan christenen in de wereld'

Wereldwijd zijn er tegen 2035 naar verwachting meer moslims dan christenen. Dat blijkt uit bevolkingsprognoses die het Amerikaanse Pew Research Center woensdag publiceerde. Tegelijk groeit het aantal christenen wereldwijd door tot bijna 3 miljard...

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Meerartikelen

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Notre Dam
Nieuws

Wereldsteden kleuren rood voor vervolgde christenen, maar Salzburg weigert verlichting stadhuis

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen en Madrid: op tal van plaatsen kleurden woensdag gebouwen rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Salzburg ontstond juist ophef. De communistische locoburgemeester wees een verzoek...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Derksen
Nieuws

Johan Derksen slaat alarm over christenen in azc’s: "Kinderen worden in elkaar geslagen"

Johan Derksen heeft in de talkshow Vandaag Inside een boekje opengedaan over de positie van christenen in Nederlandse azc's. Hij stelde dat hun situatie op dit moment de grootste angst is binnen opvanglocaties. "Ze worden de hele dag geterroriseerd...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft woensdag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...