Keti Koti 2024: Zijn we klaar met herdenken?

Verdieping26 juni 2024 3 minuten Ds. René de Reuver
Rene de Reuver

Vanaf 1 juli 2023 is extra aandacht besteed aan de afschaffing van de slavernij tijdens het Herdenkingsjaar Slavernijverleden. Op 1 juli is het nationale herdenkingsjaar ten einde. Zijn we nu klaar met herdenken?

Wanneer we werkelijk willen stilstaan bij onrecht dat heeft plaatsgevonden, kunnen we er volgens de beroemde Zwitserse theoloog Karl Barth (1886-1968) maar het beste de tijd voor nemen en ons (diep) laten raken. Als mensen zijn we al snel geneigd om ‘sorry’ te zeggen, om vervolgens over te gaan tot de orde van de dag. We vallen daarmee door de mand. Want we staan dan niet werkelijk stil, maar lopen snel weer door en ontlopen de stem en de blik van de ander, die zegt: ‘Het onrecht staat nog tussen jou en mij in.’ We hebben ons dan nog niet werkelijk verdiept in wat er is gebeurd en wat voor impact dit heeft voor de ander tot op de dag van vandaag. Het heeft ons nog niet echt geraakt.

Lastige vraag
In de Bijbel lezen we over een ongemakkelijk confronterende en tegelijk prachtige dialoog tussen Jezus en Petrus. Tot driemaal toe vraagt Jezus: ‘Petrus, houd je van Mij - houd je werkelijk van Mij?’ Jezus weet dat het onrecht van het verraad door Petrus nog tussen hen in staat. Juist met het oog op Petrus, en met het oog op hun gezamenlijke toekomst, stelt Jezus deze lastige vraag. Een vraag die nodig is om samen weer verder te kunnen. Het stemt Petrus in eerste instantie verdrietig. Hij moet eerst stilstaan bij het verdriet dat hij heeft veroorzaakt bij Jezus en bij zichzelf. Maar het is een heilzaam verdriet: het opent een nieuwe weg. Gelouterd kan hij verder. Wat er nog tussen hen in stond, is weggenomen.

Laten aanspreken
Het einde van het herdenkingsjaar van de daadwerkelijke afschaffing van de slavernij, Keti Koti 2024, roept ons allen op om ons te laten aanspreken, om werkelijk te kijken naar wat er nog tussen ons mensen in stond en staat - als individuen en bevolkingsgroepen. Hebben wij het verleden echt onder ogen gezien en ons diep laten raken? We kunnen ons niet onttrekken aan het verleden. Onze geschiedenis begint niet bij onze geboorte. We staan, om het Bijbels te zeggen, in de lijn van de geslachten. Dit geldt ook voor onze samenleving. Het verleden dragen we met ons mee en bepaalt ons voor een groot deel. Laten we de tijd nemen om ons er diep door te laten raken. Opdat er ruimte komt om als nieuw verder te gaan en om achterstelling en discriminatie vanwege huidskleur, achternaam of afkomst scherper te doorzien en aan de kaak te stellen.

Huiswerk
De Britten en Fransen gingen ons meer dan een eeuw geleden al voor. Zij hadden een veel groter besef dat het systeem van slavernij onverenigbaar is met menselijke vrijheid en waardigheid. Onder grote Britse druk, én vanwege het gegeven dat de Nederlandse plantages niet meer rendabel waren, is ons land ook tot afschaffing van de slavernij overgegaan. Maar zwichten voor internationale druk en voor financiële afwegingen is iets anders dan onder ogen zien dat er fundamenteel iets moet veranderen. Er is nog veel huiswerk te doen. 

Opluchting
Petrus deed zijn huiswerk niet uit zichzelf. Daarvoor was het te pijnlijk en te ongemakkelijk. Maar liefdevol werd hij er door Jezus op gewezen dat dit wél nodig was. De opluchting was groot toen hij de confrontatie met zichzelf was aangegaan en schoon schip had gemaakt. Hij kon weer verder. De verantwoordelijkheid om ons te laten aanspreken, om zaken onder ogen te zien, ligt in de eerste plaats bij onszelf. En daar waar we in gebreke blijven, mogen we ons laten aanspreken en aansporen door anderen. We kunnen in ons gebed vragen of God ons de ogen wil openen, ons hart ontvankelijk wil maken.

Herdenken houdt nooit op
Te lang heeft het slavernijverleden geen of weinig aandacht gekregen. Het herdenkingsjaar heeft eraan bijgedragen dat we onze geschiedenis beter hebben leren kennen. Het heeft ons ook in de gelegenheid gesteld om de pijn, de strijd en de gevolgen te herdenken. Het schonk ons de tijd om ons te laten aanspreken en te laten raken. Zodat we kunnen erkennen dat dit nooit meer mag gebeuren. Herdenken houdt nooit op.

Ds. René de Reuver is scriba generale synode van de Protestantse Kerk in Nederland. Deze bijdrage verscheen eerder op de website van de PKN. 

Praatmee

Beluister onze podcast

#333 Jeffrey & Peter van der Weerd over ontrouwe kerkgangers, koning voetbal en de wetenschap
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

pakistan
Nieuws

Pakistan wil met nieuwe wet christelijke meisjes beschermen tegen gedwongen islamitisch huwelijk

In Pakistan is een nieuwe wet aangenomen die de minimumleeftijd om te trouwen voor zowel jongens als meisjes op 18 jaar stelt. Daarmee zouden christelijke meisjes, die vaak het slachtoffer zijn van ontvoeringen en gedwongen huwelijken met moslims, me

Roemke
Dagelijks leven

Unieke beelden: pastor imiteert Trump op Republikeinse Conventie en gaat daarna in gebed

Op dit moment vindt de Republikeinse Conventie in Milwaukee plaats. De eerste avond van deze conventie werd met gebed afgesloten door pastor James Roemke van de Messiah Lutheran Church. Nadat de voorganger vertelde ontzettend blij te zijn dat Trump v

Ramon Roks
Nieuws

Celibatair levende homoseksueel stopt met priesteropleiding Den Bosch vanwege anti-homohouding

De 27-jarige Ramon Roks stopt met zijn priesteropleiding in het bisdom van ’s-Hertogenbosch omdat hij zich als celibatair levend homoseksueel niet welkom voelt in het bisdom door de houding van sommige mensen. Dat meldt het dagblad Trouw.  Roks heeft

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden wijst op christenen die Gods aanwezigheid niet ervaren

"Er wordt in onze dagen veel geklaagd over een gebrek aan godservaring. We zeggen al snel: ‘Waar is God nou? Als ik Hem nodig heb, hoor ik Zijn stem niet.’ Heeft u wel eens geprobeerd om de eenzaamheid te zoeken?", aldus ds. G. van Zanden. De hervorm

Peter van der Weerd
Podcast

HHK-predikant bezorgd over lage opkomst kerkactiviteiten: terecht?

“Als we een Bijbelstudiegroep hebben en er komt vijf man, spreken we van een 'goede opkomst'. Bij een Bijbellezing, zomaar midden in de week, zit er een handjevol.” Onlangs uitte ds. W. J. C. van Blijderveen zijn zorgen over de lage opkomst bij kerke

Karin Mechielsen
Video

Biddende moeder deelt indrukwekkend getuigenis over haar zoon

Karin Mechielsen vertelt in onderstaande video van De Stadskerk in Groningen over hoe haar geduld met God op de proef gesteld werd, toen haar zoon het geloof begon te verliezen. "God greep mijn zoon in zijn nekvel", vertelt zij. Maak tijd voor een bi

porno kijken
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller kijkt drie keer per week porno: 'Ik smeek God om hulp'

'Ik ben een jongeman van begin 20 jaar. Al een aantal jaren ben ik 'serieuzer' geworden in het omgaan met geloof en met de Bijbel. Ik probeer zoveel mogelijk naar de kerk te gaan en probeer ook doordeweeks naar de kerk te gaan. Maar ondanks dit loop

W. Kos
Nieuws

Nieuwe dominee voor hersteld hervormd Rijssen: W. Kos

W. Kos gaat voor het eerst als gemeentepredikant aan de slag. De kandidaat heeft een beroep van de hersteld hervormde gemeente in Rijssen aanvaard. Daar volgt hij de vorig jaar naar Katwijk aan Zee verhuisde ds. H. Lassche op. Kandidaat W. Kos uit Hu

Meerartikelen

Hans Borghuis
Column

Jongeren zetten leven opzij voor Jezus (en houden ons een spiegel voor)

Een aantal jonge mensen waar we sinds een poosje mee optrekken zijn nog niet zo lang geleden tot geloof gekomen. Onlangs werd een van hen in Italië gedoopt en een vriendin van haar deelde een week later haar eigen zoektocht naar de waarheid tijdens e

Karmel
Video

Video: Wat iedere christen zou moeten weten over de Karmel

De Karmel is een beboste, rotsachtige bergrug in Israël. De toppen zijn maximaal zo’n 500 meter hoog. Het Karmelgebergte mondt uit in de Middellandse Zee. Op die plaats ligt de grote Israëlische havenstad Haifa. De naam ‘Karmel’ komt van de Hebreeuws

Naomi Oosterhof
Podcast

Bijbellezen, waar moet ik beginnen? Podcastmaker geeft tips

De Geloofwaardige Podcast is dé podcast die jongvolwassenen informeert over het christelijk geloof. In de derde aflevering gaat Naomi Oosterhof (foto) inhoudelijk in op Bijbellezen. Waar moet je beginnen? Het is een ingewikkeld boek wat overweldigend

SharInvest
Nieuws

Dorcas en Kom over en help starten investeringsbedrijf SharInvest

In Oost-Europa ontbreekt het aan een stimulerend ondernemersklimaat waardoor ondernemers in midden- en kleinbedrijven belemmerd worden in de ontwikkeling van hun onderneming. Het krijgen van leningen is bovendien complex én zeer kostbaar. Daarnaast i

Gerard Vrooland
Column

In Nederland heeft de imam meer 'succes' dan de dominee

In Nederland zien we kerken leeglopen. Daarentegen geven cijfers aan dat de islam groeit in Nederland. Hoe kan dat? In België zien we die groei nog duidelijker. Een optimistische islamgeleerde meent dat in Nederland en België jaarlijks 1000 tot 2000

Rechtbank Groningen
Nieuws

Voorganger hoort zes jaar celstraf tegen zich eisen voor jarenlang seksueel misbruik

Het Openbaar Ministerie (OM) in Groningen eiste vandaag zes jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf tegen voorganger Jan Willem M. Hij stond voor de rechtbank voor het herhaaldelijk misbruiken van een vrouw. "De centrale vraag in dit proces is of er s

India
Nieuws

Indiase christenen door hindoes aangevallen tijdens kerkdienst, autoriteiten weigeren in te grijpen

Kerkdiensten in een dorp in de Indiase staat Madhya Pradesh zijn stilgelegd na een gewelddadige aanval door hindoe-extremisten op 1 juni. De aanval, geleid door leden van de Bajrang Dal, richtte zich op een samenkomst van gelovigen in het huis van Pa

Masih
Nieuws

Pakistaans christen (29) voor het oog van eigen kinderen doodgeschoten door moslimburen

Een 29-jarige katholieke vader van vier kinderen is vorige week door zijn moslimburen doodgeschoten nadat hij in opstand kwam omdat zij christenen in de omgeving intimideerden. Dat vertelt familie van de man tegenover Morning Star News.    Marshall M

La Fuente
Nieuws

Spaanse bondscoach getuigt van geloof: "God geeft me veiligheid en kracht"

Spanje heeft het EK voetbal 2024 gewonnen onder leiding van bondscoach Luis de la Fuente. Voor de overwinning op Engeland sprak De la Fuente openlijk over zijn geloof: “Ik ben niet bijgelovig. Als ik vandaag en morgen bid, is dat omdat ik dat al lang

Trump en Vance
Verdieping

Pro-life, pro-Israël en voor 'Bijbels huwelijk': Dit is de man die Trump als vicepresident wil

Daags nadat er een aanslag op zijn leven werd gepleegd, heeft voormalig president Donald Trump bekend gemaakt dat de conservatieve J. D. Vance (39) zijn 'running mate' wordt. Dat betekent dat Vance, uitgesproken pro-life en pro-Israël, ook kandidaat

Rodney en Mary Leah Miller
Nieuws

Christelijk koppel uit Alabama ziet kinderwens via embryo-adoptie in vervulling gaan

In de Verenigde Staten neemt het aantal koppels dat kiest voor in-vitrofertilisatie (ivf) toe. In 2021 resulteerde ivf in de geboorte van meer dan 86.000 baby's, wat twee procent van het totale aantal geboorten vertegenwoordigt. Terwijl het debat ove

ds. M. Maas
Video

Hervormde predikant confronteert kerkgangers: "Waar zijn de getuigenissen?"

"Geloof wordt onder ons beoefend, maar waar zijn de getuigenissen? Theologische boeken hebben we voor handen en we zijn niet onbekend met twistgesprekken. Maar nogmaals, waar zijn de getuigenissen?", vroeg ds. M. Maas zich onlangs af tijdens een pree