Nadat Forum voor Democratie (FVD) bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019 de grootste partij van Nederland werd, ging het bergafwaarts. Er volgden tal van ruzies en incidenten. Het resultaat is dat de FVD bij de meest recente peilingen slechts vier zetels heeft. Veel andere partijen sloten een samenwerking met Baudet inmiddels uit. Bij de SGP ligt dit gevoelig. Het zorgde afgelopen weekend tot tweespalt binnen de partij. De burgemeester van Veenendaal dreigt zelfs zijn lidmaatschap op te zeggen: "Met het heulen met openlijke antisemieten ga je een lijn over."

Het begon allemaal met een interview van de nieuwe SGP-partijvoorzitter Dick van Meeuwen in het Nederlands Dagblad. Hij stelde dat FVD en SGP nooit op één lijn zullen zitten als het gaat om voor SGP belangrijke onderwerpen als abortus en euthanasie. Bovendien stelde hij dat FVD volgens hem geen partij is die kan besturen. Van Meeuwen erkende dat er raakvlakken zijn tussen beide partijen, maar ziet een samenwerking niet zitten. Hij stelde dat ChristenUnie daarin de eerste keuze is. Er is volgens hem een flinke kloof tussen SGP en FVD als het gaat om Bijbelse normen en waarden. Samenwerking is volgens de nieuwe voorzitter daarom niet mogelijk.

Het NRC nam de berichtgeving vervolgens over en kopte dat SGP samenwerking met Forum uitsloot. Dat is volgens Twitteraar Gert-Wim Dubbeldam vooral invulling van de journalist: “Maar de stelling dat CU en CDA dichter bij SGP staan dan andere partijen is een logische uiteraard. Ik denk dat de nieuwe voorzitter dat bedoeld heeft.”

Toch is lang niet iedere SGP’er het met Van Meeuwen eens. “We zouden geen enkele partij moeten uitsluiten”, reageert SGP-raadslid Tom de Nooijer op Twitter. “En zeker niet een partij waar we veel overeenkomsten mee hebben. De ChristenUnie is inderdaad de partij waar de SGP het meest verwantschap mee heeft qua beginselen/ideologie. Dus een natuurlijke bondgenoot om mee op te trekken. Maar werk daarnaast met elke partij samen als je elkaar kunt vinden. Zeker met (mede) rechts-conservatieve partijen.” Ook anderen reageerden verbaasd op de uitspraken van de kersverse partijvoorzitter.

Reactie Kees van der Staaij
Van der Staaij liet dezelfde dag nog weten dat zijn partij FVD zeker niet uitsluit. Volgens de fractievoorzitter blijft de SGP open staan voor samenwerking. Hij stelde in een reactie dat de uitspraken van de nieuwe partijvoorzitter niet gezien moeten worden als een aankondiging van een andere koers.  Volgens Van der Staaij wilde Van Meeuwen alleen maar benadrukken dat er wezenlijke verschillen zijn tussen SGP en populistische partijen. Hoewel ook Van der Staaij vindt dat samenwerking met de andere christelijke partijen het meest voor de hand ligt, sluit hij Forum voor Democratie zeker niet uit.

Woord van God als grondslag
Dat is overigens geen nieuw standpunt van de SGP. Van der Staaij liet zich daar al eerder over uit. Tijdens de boekpresentatie van ‘Concurrent of bondgenoot, een christelijk perspectief op populisme’ kwam het onderwerp al uitgebreid ter sprake. Auteur Hans van de Breevaart, in dienst van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de SGP, schrijft in het boek dat hij zijn partij liever in een coalitie ziet met VVD, CDA en FVD dan met ChristenUnie. Van der Staaij was het daar niet mee eens. Hij stelde dat het Woord van God de grondslag is voor de politiek van de SGP en ook beslissend moet zijn voor de positionering van de partij: “Alle partijen die bij die grondslag het meeste verwantschap tonen, zijn het meest onze natuurlijke bondgenoten. En dan kom ik daarmee allereerst uit bij de ChristenUnie en het CDA.”

Van der Staaij benadrukte echter ook toen al dat zijn partij open blijft staan voor samenwerking met FVD: “Wij vinden dat geen partij melaats is. Het geeft geen pas om te doen alsof je met iedere partij kunt samenwerken en coalities kunt vormen, maar dat deze partijen (FVD en PVV red.) melaats zijn en dat er niet mee samen te werken valt. Dat gaat er bij ons niet in. Laten we alle partijen op dezelfde manier bejegenen. Kijken waar er overeenkomsten zijn en waar we gezamenlijk op kunnen trekken.

Burgemeester van Veenendaal
Eigenlijk zei Van der Staaij dus niet veel nieuws afgelopen maandag. Het is de consequente koers die SGP op dit punt volgt, zo concludeert ook SGP-raadslid in Katwijk Wim van Duijn op Twitter: “Terecht dat SGP geen enkele partij bij voorbaat uitsluit voor samenwerking. Al tijden is dit de lijn van de SGP. Samenwerking hoort op inhoud te gebeuren. Daarin dient het eigen programma leidend te zijn. Overigens doen de rare fratsen van Baudet en de bizarre opvattingen van Van Haga over Corona de kans op verantwoorde inhoudelijke samenwerking met FVD wel klein zijn, dunkt me.”

Gert-Jan Kats, de burgemeester van Veenendaal, is juist behoorlijk teleurgesteld dat SGP dezelfde lijn blijft volgen. Via Twitter laat hij zelfs weten te overwegen om zijn lidmaatschap van de partij op te zeggen. Als hem gevraagd wordt naar zijn beweegredenen laat hij aan duidelijkheid niets te wensen over: “Met heulen met openlijke antisemieten ga je een lijn over, die je niet over moet willen gaan. Jammer dat de partij deze lijn niet trekt.” Hij benadrukt in een andere tweet dat dit voor hem echt een no-go is: “Net als de Trumpliefde in deze partij.”

Ik geloof dat ik mijn lidmaatschap maar eens ga heroverwegen. https://t.co/1b7norwwop

— Gert-Jan Kats (@gertjankats) January 16, 2021