Preken over gastvrijheid: 3 handreikingen op een rijtje

God 24 november 2022 Ds. Pieter Kleingeld
Ds. Pieter Kleingeld

Pieter Kleingeld (predikant NGK Oegstgeest) hield een prekenserie over gastvrijheid. Paulien Vervoorn vroeg hem naar tips om het thema op de kaart te zetten.

1. Communiceer dat gastvrijheid hoort bij de kern van het evangelie
Een groep jongeren in mijn vorige gemeente organiseerde maandelijks een maaltijd. Aanvankelijk nodigden we mensen uit die op de Voedselbank waren aangewezen. Al snel ontstond een veelkleurige groep bezoekers: moslims, christenen, niet-christenen, Antillianen, Nederlanders, Marokkanen. Iedereen die kwam, hielp mee en kon ook – als ie dat wilde – mee koken. Mijn motto: de eerste christenen hadden alles gemeenschappelijk, zelfs de afwas. Op een avond telde ik de nationaliteiten. Het waren er zeven. Toen stelde ik de vraag ‘Wat betekenen al die nationaliteiten?’ Een katholieke Antilliaanse vrouw antwoordde spontaan: ‘Dat betekent verzoening.’ Ik was even stil en zei toen: ‘Ja. Wat we nu doen, is een voorproefje van wat God straks gaat doen. In Jesaja 25 staat dat God ooit alle volken gastvrij bij Hem aan tafel nodigt.’ Ze voelde haarfijn aan wat er gebeurde. Het was een inkoppertje voor mij om het evangelie uit te leggen.

Het woord gastvrijheid komt niet vaak in de Bijbel voor. Maar bedenk je, dat het Griekse woord liefde voor de vreemdeling betekent. Dat komt in de buurt bij het hart van het evangelie. Gastvrijheid begint bij Gods liefde voor ons. Wij waren van Hem vervreemde en soms zelfs Hem vijandige mensen. Maar God de Vader sloeg zijn armen om ons heen en nodigde ons uit bij Hem aan tafel. Gastvrijheid gaat ook over onze ontvankelijkheid om goed nieuws van een ander te ontvangen, juist wanneer we diegene gastvrijheid verlenen in de vorm van onderdak, een maaltijd, een bezoek of het aanbieden van kleding. Zo blijkt de ander soms boodschapper van De Ander te zijn.

Verhalen in de Bijbel over eten, hongersnood, vluchtelingen, gebrek en overvloed hebben alles te maken met het hart van het evangelie.

2. Maak er een prekenserie van
Ben je vertrouwd met de Bijbel, dan herkende je net Romeinen 5, Matteüs 25 en Lukas 15. Misschien denk je bij gastvrijheid ook aan Ruth of Deuteronomium 10:19 of Hebreeën 13:1. Kortom: het thema gastvrijheid leent zich uitstekend voor een prekenserie om Gods genade te presenteren in de vorm van gastvrijheid.

Ik heb voor mezelf het hele evangelie in vier (on-)gastvrije maaltijden samengevat:

Schepping
God nodigt de mens uit om te eten. Voedsel is verbonden met leven en overvloed.

Zondeval
De mens eet stiekem de verboden vrucht.

Voedsel is sinds die tijd verbonden met leven en overvloed, maar ook met ziekte en dood.

Hoop
Ooit komt het weer goed tussen God en mensen, ooit zitten alle volken zonder angst voor de dood samen aan tafel, aan een rijke maaltijd. Verzoend met God en met elkaar.

Redding
De hoop wordt vervuld door Jezus’ lijden en sterven. Voorafgaand aan zijn sterven verbond Jezus een maaltijd aan zijn dood aan het kruis.

Vraag nieuwkomers hoe gastvrij zij jullie gemeente ervaren.

Met deze vierslag in het achterhoofd ontdekte ik dat ik bij elke maaltijd wel iets kon vertellen over Gods gastvrijheid. En andersom: dat verhalen in de Bijbel over eten, hongersnood, vluchtelingen, gebrek en overvloed alles te maken hebben met het hart van het evangelie.

En met Pinksteren? Petrus haalt op de Pinksterdag Joël 3 aan. Dat hoofdstuk vormt het keerpunt van het hele boekje: een boekje dat begint met een hongersnood!

Houd je een prekenserie, dan is zo’n rode draad handig voor jezelf en voor je luisteraars. Wat bovenstaande rode draad ook doet, is nadrukkelijk insteken op Gods gastvrijheid. Want we willen natuurlijk wel Gods genade verkondigen en geen moralistische praatjes houden. Een andere mogelijkheid is om Lukas 15 als rode draad te kiezen of een combinatie van Lukas 14 en 15.

3. Maak het concreet
Ik begon deze blog niet voor niets met het verhaal van die gemeenschappelijke maaltijd. Die zeven nationaliteiten aan tafel lieten de deelnemers Gods verhaal van verzoening beleven. Ik hoefde er alleen nog maar de woorden aan te geven. Nou, nog iets preciezer: de Heilige Geest liet me naar die maaltijd in dat kleine kerkgebouwtje kijken door de ogen van Jesaja 25. Vervolgens kon ik hen dat evangelie verkondigen. De deelnemers aan de maaltijd ‘beleefden’ mijn preek. Soms zoek je als voorganger een praktisch voorbeeld bij een geloofsthema of een Bijbelverhaal. Bij gastvrijheid gaat het vaak andersom. Gastvrije en ongastvrije praktijken roepen Bijbelverhalen en/of geloofsthema’s op. Het is net als Jezus in Lukas 14 een kwestie van goed om je heen kijken.

Omdat gastvrijheid zo dicht op het hart van het evangelie zit, is het ook goed om ons als christenen te oefenen in gastvrijheid. Denk bijvoorbeeld aan

  • gastheren en -vrouwen die mensen verwelkomen aan het begin van een kerkdienst of samenkomst
  • goede koffie en koek na afloop
  • oprechte interesse
  • gasten aanspreken
  • gezamenlijke maaltijden
  • een gebouw dat open is voor de buurt of voor cursussen
  • aandacht voor kinderen en jongeren
  • meedoen aan Kerkproeverij.

Vraag nieuwkomers hoe gastvrij zij jullie gemeente ervaren. Of organiseer een leeskring naar aanleiding van een boek, bijvoorbeeld De Vrijgevige God van Tim Keller of Saved By Grace And Hospitality van Joshua J. Jipp.

Mijn tip: kies als gemeente een aantal passende manieren waarop jullie gastvrij zijn. Als spreker of voorganger in een gemeente kun je vervolgens jaarlijks een of meerdere keren het thema aansnijden.

Leestip: In week 2 van Zin in preken lees je over het plannen van prekenseries. Hierin deelt Pieter Kleingeld een aantal tips en ervaringen.

PS: Alpha Nederland organiseerde in november 2022 de week van de gastvrijheid. Lees ook: Mystery guests bezoeken tientallen kerkdiensten: Dit zeggen ze over de gastvrijheid.

Paulien Vervoorn is spreker, trainer en auteur en eigenaar van Geloofwaardig Spreken. Deze blog van ds. Pieter Kleingeld verscheen eerder op haar website.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidIsraëlOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem Bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Brink
Nieuws

Minister Van den Brink wil snelrecht inzetten tegen religieus geweld in azc’s

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie wil de bestaande mogelijkheden voor snelrecht gebruiken bij religieus geweld in de asielopvang. Ook steunt hij betere kennis van religie bij COA-medewerkers. Dat zei hij donderdag tijdens het...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Eunice van Zomeren en Tobias Cinjee
Interview

Auteurs over de toekomst van christelijke zorg: "De zorg is eigenlijk 'gekaapt' van de kerk"

Veel Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen hebben christelijke wortels. Maar wat betekent die identiteit nog in een tijd van secularisatie, personeelstekorten en toenemende werkdruk? In het boek Blijvend Bezield onderzoeken Eunice van...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...