Preken over gastvrijheid: 3 handreikingen op een rijtje

God 24 november 2022 Ds. Pieter Kleingeld
Ds. Pieter Kleingeld

Pieter Kleingeld (predikant NGK Oegstgeest) hield een prekenserie over gastvrijheid. Paulien Vervoorn vroeg hem naar tips om het thema op de kaart te zetten.

1. Communiceer dat gastvrijheid hoort bij de kern van het evangelie
Een groep jongeren in mijn vorige gemeente organiseerde maandelijks een maaltijd. Aanvankelijk nodigden we mensen uit die op de Voedselbank waren aangewezen. Al snel ontstond een veelkleurige groep bezoekers: moslims, christenen, niet-christenen, Antillianen, Nederlanders, Marokkanen. Iedereen die kwam, hielp mee en kon ook – als ie dat wilde – mee koken. Mijn motto: de eerste christenen hadden alles gemeenschappelijk, zelfs de afwas. Op een avond telde ik de nationaliteiten. Het waren er zeven. Toen stelde ik de vraag ‘Wat betekenen al die nationaliteiten?’ Een katholieke Antilliaanse vrouw antwoordde spontaan: ‘Dat betekent verzoening.’ Ik was even stil en zei toen: ‘Ja. Wat we nu doen, is een voorproefje van wat God straks gaat doen. In Jesaja 25 staat dat God ooit alle volken gastvrij bij Hem aan tafel nodigt.’ Ze voelde haarfijn aan wat er gebeurde. Het was een inkoppertje voor mij om het evangelie uit te leggen.

Het woord gastvrijheid komt niet vaak in de Bijbel voor. Maar bedenk je, dat het Griekse woord liefde voor de vreemdeling betekent. Dat komt in de buurt bij het hart van het evangelie. Gastvrijheid begint bij Gods liefde voor ons. Wij waren van Hem vervreemde en soms zelfs Hem vijandige mensen. Maar God de Vader sloeg zijn armen om ons heen en nodigde ons uit bij Hem aan tafel. Gastvrijheid gaat ook over onze ontvankelijkheid om goed nieuws van een ander te ontvangen, juist wanneer we diegene gastvrijheid verlenen in de vorm van onderdak, een maaltijd, een bezoek of het aanbieden van kleding. Zo blijkt de ander soms boodschapper van De Ander te zijn.

Verhalen in de Bijbel over eten, hongersnood, vluchtelingen, gebrek en overvloed hebben alles te maken met het hart van het evangelie.

2. Maak er een prekenserie van
Ben je vertrouwd met de Bijbel, dan herkende je net Romeinen 5, Matteüs 25 en Lukas 15. Misschien denk je bij gastvrijheid ook aan Ruth of Deuteronomium 10:19 of Hebreeën 13:1. Kortom: het thema gastvrijheid leent zich uitstekend voor een prekenserie om Gods genade te presenteren in de vorm van gastvrijheid.

Ik heb voor mezelf het hele evangelie in vier (on-)gastvrije maaltijden samengevat:

Schepping
God nodigt de mens uit om te eten. Voedsel is verbonden met leven en overvloed.

Zondeval
De mens eet stiekem de verboden vrucht.

Voedsel is sinds die tijd verbonden met leven en overvloed, maar ook met ziekte en dood.

Hoop
Ooit komt het weer goed tussen God en mensen, ooit zitten alle volken zonder angst voor de dood samen aan tafel, aan een rijke maaltijd. Verzoend met God en met elkaar.

Redding
De hoop wordt vervuld door Jezus’ lijden en sterven. Voorafgaand aan zijn sterven verbond Jezus een maaltijd aan zijn dood aan het kruis.

Vraag nieuwkomers hoe gastvrij zij jullie gemeente ervaren.

Met deze vierslag in het achterhoofd ontdekte ik dat ik bij elke maaltijd wel iets kon vertellen over Gods gastvrijheid. En andersom: dat verhalen in de Bijbel over eten, hongersnood, vluchtelingen, gebrek en overvloed alles te maken hebben met het hart van het evangelie.

En met Pinksteren? Petrus haalt op de Pinksterdag Joël 3 aan. Dat hoofdstuk vormt het keerpunt van het hele boekje: een boekje dat begint met een hongersnood!

Houd je een prekenserie, dan is zo’n rode draad handig voor jezelf en voor je luisteraars. Wat bovenstaande rode draad ook doet, is nadrukkelijk insteken op Gods gastvrijheid. Want we willen natuurlijk wel Gods genade verkondigen en geen moralistische praatjes houden. Een andere mogelijkheid is om Lukas 15 als rode draad te kiezen of een combinatie van Lukas 14 en 15.

3. Maak het concreet
Ik begon deze blog niet voor niets met het verhaal van die gemeenschappelijke maaltijd. Die zeven nationaliteiten aan tafel lieten de deelnemers Gods verhaal van verzoening beleven. Ik hoefde er alleen nog maar de woorden aan te geven. Nou, nog iets preciezer: de Heilige Geest liet me naar die maaltijd in dat kleine kerkgebouwtje kijken door de ogen van Jesaja 25. Vervolgens kon ik hen dat evangelie verkondigen. De deelnemers aan de maaltijd ‘beleefden’ mijn preek. Soms zoek je als voorganger een praktisch voorbeeld bij een geloofsthema of een Bijbelverhaal. Bij gastvrijheid gaat het vaak andersom. Gastvrije en ongastvrije praktijken roepen Bijbelverhalen en/of geloofsthema’s op. Het is net als Jezus in Lukas 14 een kwestie van goed om je heen kijken.

Omdat gastvrijheid zo dicht op het hart van het evangelie zit, is het ook goed om ons als christenen te oefenen in gastvrijheid. Denk bijvoorbeeld aan

  • gastheren en -vrouwen die mensen verwelkomen aan het begin van een kerkdienst of samenkomst
  • goede koffie en koek na afloop
  • oprechte interesse
  • gasten aanspreken
  • gezamenlijke maaltijden
  • een gebouw dat open is voor de buurt of voor cursussen
  • aandacht voor kinderen en jongeren
  • meedoen aan Kerkproeverij.

Vraag nieuwkomers hoe gastvrij zij jullie gemeente ervaren. Of organiseer een leeskring naar aanleiding van een boek, bijvoorbeeld De Vrijgevige God van Tim Keller of Saved By Grace And Hospitality van Joshua J. Jipp.

Mijn tip: kies als gemeente een aantal passende manieren waarop jullie gastvrij zijn. Als spreker of voorganger in een gemeente kun je vervolgens jaarlijks een of meerdere keren het thema aansnijden.

Leestip: In week 2 van Zin in preken lees je over het plannen van prekenseries. Hierin deelt Pieter Kleingeld een aantal tips en ervaringen.

PS: Alpha Nederland organiseerde in november 2022 de week van de gastvrijheid. Lees ook: Mystery guests bezoeken tientallen kerkdiensten: Dit zeggen ze over de gastvrijheid.

Paulien Vervoorn is spreker, trainer en auteur en eigenaar van Geloofwaardig Spreken. Deze blog van ds. Pieter Kleingeld verscheen eerder op haar website.

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...