Het ambt laat (als het goed is) duizend bloemen bloeien

God 21 november 2022 Wilbert van Iperen
Wilbert van Iperen

Ouderlingenblad viert dit jaar haar honderdjarig jubileum. Nog altijd wordt het tijdschrift door veel mensen met een taak in de gemeente gelezen. De naam van het blad is al een eeuw oud, maar eerlijk is eerlijk: de vlag dekt niet geheel de lading. Het blad wordt allang niet meer alleen door ouderlingen gelezen. Vandaar ook de ondertitel en de accolades: Ouderlingen{blad} voor pastoraat en gemeenteopbouw.

Allerlei aspecten van het gemeente-zijn passeren de revue, belicht door verschillende schrijvers met diverse achtergronden. Een blad om te informeren en praktisch te gebruiken in je werk in de gemeente. Hoe raakt de verschuiving van de doelgroep van dit tijdschrift – van 'ouderling' naar 'iedereen in de kerk die een taak heeft' – aan de visie op het ambt? Ik doe een poging.

Voorwaar geen kleine zaak!
In 1922 informeert en bemoedigt het blad ouderlingen. Dat is nodig, want als je het bevestigingsformulier leest, dan ‘voelt de broeder allen moed in de schoenen zinken.’ Waar hij voor staat is niet niks:

"Vooreerst heeft hij met den Dienaar des Woords opzicht te hebben over de gemeente, naarstig toe te zien op belijdenis en wandel van alle lidmaten, en degenen die zich onstichtelijk gedragen te vermanen, of bij voortgaande onbekeerlijkheid te behandelen met de kerkelijke tucht. Voorwaar geen kleine zaak!"

Als het 'formele ambt' in de gemeente ertoe leidt dat de gaven van mensen niet tot bloei kunnen komen, dan gaat er iets mis.

Er is in de afgelopen eeuw veel veranderd. Waar begin vorige eeuw het accent lag op tucht en de ouderling en Dienaar des Woords de agenda van het huisbezoek bepaalden, is de mens die bezocht wordt centraal komen te staan. Pastoraat is geen 'spezialfall der Predigt' (geen vorm van verkondiging), maar veel meer een ontmoeting waarin de levens- en geloofsvragen van de mens die je bezoekt centraal staan. Het belangrijkste woord in veel cursussen over pastoraat is 'luisteren'. Niet te snel spreken, maar al luisterend ontdekken waar die ander is en daar passend op reageren.

En waar we in 1922 lezen dat de schroom om het ambt op je te nemen begrijpelijk is, probeer ik aspirant ambtsdragers juist gerust te stellen. “Je hoeft niet alles te weten en overal een antwoord op te hebben als je ouderling of dominee bent.” Maar hoe zit het dan met het aspect van opzicht en tucht? Komt dat alleen om de hoek kijken als iemand in de gemeente het echt te bont heeft gemaakt? Wat is de toegevoegde waarde van het ambt?

Alle leden geroepen en gerechtigd
Wat mij bij de voorbereiding van deze column en De theologie podcast opnieuw verraste is de enorme flexibiliteit die we aantreffen in het Nieuwe Testament. Je kunt proberen daar orde in aan te brengen, maar als je 1 Korintiërs 12 t/m 14 of Romeinen 12 leest, valt als eerste de rijkdom aan gaven op die de Geest aan mensen geeft. Wat royaal! Dat is wat mij betreft de basis van iedere ambtsdiscussie die we voeren: het ambt laat – als het goed is – duizend bloemen bloeien. Als het 'formele ambt' in de gemeente ertoe leidt dat de gaven van mensen niet tot bloei kunnen komen, dan gaat er iets mis.

Ook in de Kerkorde van de Protestantse Kerk is dit uitgangspunt leidend. In artikel IV – waarin de essenties van het gemeente-zijn opgesomd worden – staat:

"De gemeente, daartoe begenadigd door de Geest, is geroepen tot de dienst aan het Woord van God … Alle leden van de gemeente zijn geroepen en gerechtigd hun gaven aan te wenden tot vervulling van de opdracht die Christus aan de gemeente geeft."

Ambtsdragers luisteren niet alleen, zij sturen ook bij, ze wijzen richting en ze maken keuzes. Een verantwoordelijke taak.

De leden van de gemeente zijn het subject van het gemeente-zijn. Hoofd voor hoofd hebben zij een roeping en zijn ze gerechtigd mee te doen. Samen vormen zij het lichaam van Christus. Daarom gaat art. IV ook vooraf aan art. V, waarin over het ambt gesproken wordt.

De ambtsdrager geeft geestelijke leiding
Waarom is het ambt nog nodig als de gemeenteleden samen het subject zijn? Ook daarover heeft Paulus wel wat te zeggen. Met alle waardering voor de rijkdom van gaven waarschuwt hij voor desintegratie. Hij weet hoe wij mensen in elkaar steken. Voordat je het weet gaan we aan de haal met onze gaven en verstikken we de creativiteit van anderen. Daarom onderstreept Paulus: "… als u zo graag gaven van de Geest bezit, streef er dan naar uit te blinken in gaven die de gemeente opbouwen." (1 Korintiërs 14:12)

Ligt hier niet een belangrijke taak voor de ambtsdragers in de gemeente? Geestelijk leiding geven aan allen die hun steentje willen en kunnen bijdragen. Zorgen dat ieder in de gemeente tot zijn recht komt, ook die jongen die wat minder zichtbaar is of dat meisje met ADHD. En tegelijkertijd het totaalplaatje in het oog houden en zorgen dat de essenties van het gemeente-zijn gezekerd zijn.

Ambtsdragers luisteren niet alleen, zij sturen ook bij, ze wijzen richting en ze maken keuzes. Een verantwoordelijke taak, die je samen doet met je mede-ambtsdragers. Als je er zo naar kijkt, kan dit volgens mij ook gevolgen hebben voor de grootte van de kerkenraad. Je hoeft als kerkenraad niet alles zelf te doen.

De kerkenraad is er niet om hekjes te plaatsen. Dan regeert de angst.

Luisteren naar het ritselen van de Geest
Nog even over de taak van opzicht en tucht. Velen hebben het daar in onze tijd een beetje lastig mee hebben. Wie ben ik om iets te vinden van de keuzes of het leven van een ander? Misschien is het ook maar goed dat we onszelf niet zo comfortabel voelen met een woord als tucht. Dat behoedt ons voor een al te snel oordeel. De kerk heeft in de voorbije eeuwen al genoeg mensen buitengesloten en de cancelcultuur in onze samenleving is bikkelhard.

Maar de ongemakkelijkheid mag niet leiden tot onverschilligheid. Soms gebeuren er dingen in de gemeente waarbij je niet weg kunt kijken. Vormen van machtsmisbruik, financiële misstanden, verdraaiing van het evangelie, berusting in het lot van vluchteling. Dan is het aan de ambtsdragers om ‘de gemeente bij het heil te bepalen en bij haar roeping in de wereld te bewaren’ (art. V Kerkorde Protestantse Kerk).

Maar… gebruik opzicht niet om het jezelf als kerkenraad gemakkelijk te maken. De kerkenraad is er niet om hekjes te plaatsen. Dan regeert de angst. Je bent als ambtsdrager geroepen, je hebt zelf de stem van het Evangelie gehoord. Jij hebt 'ja' geantwoord en mag met jouw gave je steentje bijdragen aan het welzijn van de gemeente. Aan jou om – samen met je mede-zusters en -broeders – te luisteren naar het 'ritselen van de Geest' en de gemeente ruimte te geven om te groeien, in het Licht van het Evangelie.

Wilbert van Iperen is classispredikant van classis Veluwe van de Protestantse Kerk in Nederland en hoofdredacteur van Ouderlingenblad. Lees Ouderlingenblad op Theologie.nl.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...