Het ambt laat (als het goed is) duizend bloemen bloeien

God 21 november 2022 Wilbert van Iperen
Wilbert van Iperen

Ouderlingenblad viert dit jaar haar honderdjarig jubileum. Nog altijd wordt het tijdschrift door veel mensen met een taak in de gemeente gelezen. De naam van het blad is al een eeuw oud, maar eerlijk is eerlijk: de vlag dekt niet geheel de lading. Het blad wordt allang niet meer alleen door ouderlingen gelezen. Vandaar ook de ondertitel en de accolades: Ouderlingen{blad} voor pastoraat en gemeenteopbouw.

Allerlei aspecten van het gemeente-zijn passeren de revue, belicht door verschillende schrijvers met diverse achtergronden. Een blad om te informeren en praktisch te gebruiken in je werk in de gemeente. Hoe raakt de verschuiving van de doelgroep van dit tijdschrift – van 'ouderling' naar 'iedereen in de kerk die een taak heeft' – aan de visie op het ambt? Ik doe een poging.

Voorwaar geen kleine zaak!
In 1922 informeert en bemoedigt het blad ouderlingen. Dat is nodig, want als je het bevestigingsformulier leest, dan ‘voelt de broeder allen moed in de schoenen zinken.’ Waar hij voor staat is niet niks:

"Vooreerst heeft hij met den Dienaar des Woords opzicht te hebben over de gemeente, naarstig toe te zien op belijdenis en wandel van alle lidmaten, en degenen die zich onstichtelijk gedragen te vermanen, of bij voortgaande onbekeerlijkheid te behandelen met de kerkelijke tucht. Voorwaar geen kleine zaak!"

Als het 'formele ambt' in de gemeente ertoe leidt dat de gaven van mensen niet tot bloei kunnen komen, dan gaat er iets mis.

Er is in de afgelopen eeuw veel veranderd. Waar begin vorige eeuw het accent lag op tucht en de ouderling en Dienaar des Woords de agenda van het huisbezoek bepaalden, is de mens die bezocht wordt centraal komen te staan. Pastoraat is geen 'spezialfall der Predigt' (geen vorm van verkondiging), maar veel meer een ontmoeting waarin de levens- en geloofsvragen van de mens die je bezoekt centraal staan. Het belangrijkste woord in veel cursussen over pastoraat is 'luisteren'. Niet te snel spreken, maar al luisterend ontdekken waar die ander is en daar passend op reageren.

En waar we in 1922 lezen dat de schroom om het ambt op je te nemen begrijpelijk is, probeer ik aspirant ambtsdragers juist gerust te stellen. “Je hoeft niet alles te weten en overal een antwoord op te hebben als je ouderling of dominee bent.” Maar hoe zit het dan met het aspect van opzicht en tucht? Komt dat alleen om de hoek kijken als iemand in de gemeente het echt te bont heeft gemaakt? Wat is de toegevoegde waarde van het ambt?

Alle leden geroepen en gerechtigd
Wat mij bij de voorbereiding van deze column en De theologie podcast opnieuw verraste is de enorme flexibiliteit die we aantreffen in het Nieuwe Testament. Je kunt proberen daar orde in aan te brengen, maar als je 1 Korintiërs 12 t/m 14 of Romeinen 12 leest, valt als eerste de rijkdom aan gaven op die de Geest aan mensen geeft. Wat royaal! Dat is wat mij betreft de basis van iedere ambtsdiscussie die we voeren: het ambt laat – als het goed is – duizend bloemen bloeien. Als het 'formele ambt' in de gemeente ertoe leidt dat de gaven van mensen niet tot bloei kunnen komen, dan gaat er iets mis.

Ook in de Kerkorde van de Protestantse Kerk is dit uitgangspunt leidend. In artikel IV – waarin de essenties van het gemeente-zijn opgesomd worden – staat:

"De gemeente, daartoe begenadigd door de Geest, is geroepen tot de dienst aan het Woord van God … Alle leden van de gemeente zijn geroepen en gerechtigd hun gaven aan te wenden tot vervulling van de opdracht die Christus aan de gemeente geeft."

Ambtsdragers luisteren niet alleen, zij sturen ook bij, ze wijzen richting en ze maken keuzes. Een verantwoordelijke taak.

De leden van de gemeente zijn het subject van het gemeente-zijn. Hoofd voor hoofd hebben zij een roeping en zijn ze gerechtigd mee te doen. Samen vormen zij het lichaam van Christus. Daarom gaat art. IV ook vooraf aan art. V, waarin over het ambt gesproken wordt.

De ambtsdrager geeft geestelijke leiding
Waarom is het ambt nog nodig als de gemeenteleden samen het subject zijn? Ook daarover heeft Paulus wel wat te zeggen. Met alle waardering voor de rijkdom van gaven waarschuwt hij voor desintegratie. Hij weet hoe wij mensen in elkaar steken. Voordat je het weet gaan we aan de haal met onze gaven en verstikken we de creativiteit van anderen. Daarom onderstreept Paulus: "… als u zo graag gaven van de Geest bezit, streef er dan naar uit te blinken in gaven die de gemeente opbouwen." (1 Korintiërs 14:12)

Ligt hier niet een belangrijke taak voor de ambtsdragers in de gemeente? Geestelijk leiding geven aan allen die hun steentje willen en kunnen bijdragen. Zorgen dat ieder in de gemeente tot zijn recht komt, ook die jongen die wat minder zichtbaar is of dat meisje met ADHD. En tegelijkertijd het totaalplaatje in het oog houden en zorgen dat de essenties van het gemeente-zijn gezekerd zijn.

Ambtsdragers luisteren niet alleen, zij sturen ook bij, ze wijzen richting en ze maken keuzes. Een verantwoordelijke taak, die je samen doet met je mede-ambtsdragers. Als je er zo naar kijkt, kan dit volgens mij ook gevolgen hebben voor de grootte van de kerkenraad. Je hoeft als kerkenraad niet alles zelf te doen.

De kerkenraad is er niet om hekjes te plaatsen. Dan regeert de angst.

Luisteren naar het ritselen van de Geest
Nog even over de taak van opzicht en tucht. Velen hebben het daar in onze tijd een beetje lastig mee hebben. Wie ben ik om iets te vinden van de keuzes of het leven van een ander? Misschien is het ook maar goed dat we onszelf niet zo comfortabel voelen met een woord als tucht. Dat behoedt ons voor een al te snel oordeel. De kerk heeft in de voorbije eeuwen al genoeg mensen buitengesloten en de cancelcultuur in onze samenleving is bikkelhard.

Maar de ongemakkelijkheid mag niet leiden tot onverschilligheid. Soms gebeuren er dingen in de gemeente waarbij je niet weg kunt kijken. Vormen van machtsmisbruik, financiële misstanden, verdraaiing van het evangelie, berusting in het lot van vluchteling. Dan is het aan de ambtsdragers om ‘de gemeente bij het heil te bepalen en bij haar roeping in de wereld te bewaren’ (art. V Kerkorde Protestantse Kerk).

Maar… gebruik opzicht niet om het jezelf als kerkenraad gemakkelijk te maken. De kerkenraad is er niet om hekjes te plaatsen. Dan regeert de angst. Je bent als ambtsdrager geroepen, je hebt zelf de stem van het Evangelie gehoord. Jij hebt 'ja' geantwoord en mag met jouw gave je steentje bijdragen aan het welzijn van de gemeente. Aan jou om – samen met je mede-zusters en -broeders – te luisteren naar het 'ritselen van de Geest' en de gemeente ruimte te geven om te groeien, in het Licht van het Evangelie.

Wilbert van Iperen is classispredikant van classis Veluwe van de Protestantse Kerk in Nederland en hoofdredacteur van Ouderlingenblad. Lees Ouderlingenblad op Theologie.nl.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlDuurzaamheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Meerartikelen

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...