Sommige mensen zeggen dat het met de kerk in Nederland steeds slechter gaat. Volgens mij is dat maar ten dele zo. Maar in ieder geval is er één ding dat vandaag de dag veel beter gaat dan pakweg tweehonderd jaar geleden, en dat is het zingen! Ik werd me daar duidelijker van bewust toen ik op een keer het schrijfboek van ‘meester Haarman’, de schoolmeester van Verwolde (Gld.), in handen kreeg. (Dat geluk viel mij ten deel doordat mijn vrouw Gerdien van ‘meester Haarman’ afstamt; zij was onderwijzeres, zodat bij haar de appel niet ver van de boom is gevallen…)

Teunis Haarman leefde van 1771 tot 1848 op de boerderij ‘Banis’ in Verwolde, die sedertdien… ‘Meester Haarman’ heet (het gebeurt niet vaak dat een boerderij van naam verandert vanwege de belangrijke persoon die er voorheen woonde!). De ‘meiden van Haarman’ (die eigenlijk Nijhof heten) hebben daar tegenwoordig een prachtige paardenfokkerij. Zoals dat in die tijd ging, was meester Haarman niet alleen schoolmeester, maar ook voorzanger in de kerk van Laren (Gld.); bovendien was hij als boerendichter nogal vermaard in de streek. Hij was wel niet zo beroemd als boerendichter Hubert Kornelisz. Poot, maar toch…

Over de kerkzang heeft meester Haarman in zijn schrijfboek het volgende neergepend, dat ik hier in meer eigentijds Nederlands heb overgebracht (zinnen tussen [ ] zijn van mijn hand).

‘Toen ik [= meester Haarman] nog jong was [dus zeg maar vóór ca. 1800] werd er in de kerkelijke gemeente van Laren (Gld.) allerberoerdst gezongen. Er kwamen in die tijd op een zondagochtend ruim zeshonderd mensen in de kerk [zeg maar gerust: zo’n beetje de hele dorpsbevolking die redelijk ter been was!]. Maar onder hen waren er slechts drie die noten konden lezen en enkele van de gemakkelijkste Psalmmelodieën konden zingen. De voorzanger zelf [dat was gewoonlijk de koster en/of schoolmeester van het dorp] wist wel hoe de noten heetten, maar van hun muzikale klanken begreep hij volstrekt niets.