Marjoke Knoop: "Duurzaam leven wordt gezien als hobby van een paar linkse christenen"

Interview
Marjoke Knoop

“Binnen de christelijke wereld is er weinig te vinden over duurzaam leven. Het speelt niet zo en dat vind ik gek”, zegt Marjoke Knoop, in antwoord op de vraag waarom ze heeft meegewerkt aan het boek Groen op hakken. Ze is getrouwd, heeft twee kinderen en werkt ook als grafisch ontwerper. 

Marjoke komt op mij over als een echte gezinsvrouw. Haar twee kinderen vragen tijdens het interview af en toe om haar aandacht. “Mama, wat is onbeleefd?” vraagt de oudste bijvoorbeeld tusendoor, hij komt vervolgens met twee creatieve voorbeelden van wat hij denkt dat het is: een kaarsenhouder of een plank die op een stuk hout is getimmerd. Marjoke spreekt hem liefdevol en geruststellend toe.

“Ik denk dat heel veel christenen gewoon met andere dingen bezig zijn. Evangeliseren vinden mensen vooral belangrijk. Ik kom vaak mensen tegen die zeggen: ‘Uiteindelijk zal God de aarde toch herscheppen dus waarom zou ik mijn best doen om het goed te houden?’ Maar volgens mij heeft God nooit de opdracht ingetrokken om goed voor de aarde te zorgen”, vertelt Marjoke.

"Het heeft mij tien tot vijftien documentaires gekost tot het doordrong: Dit wil ik echt niet meer."

“Duurzaam leven is meer dan zorgen dat de natuur een beetje oké blijft. Het sociale aspect vind ik ook heel belangrijk. Dat de kleren die we aan hebben tegen een eerlijk loon en onder goede omstandigheden gemaakt zijn. Dat kost ons meer geld, maar eigenlijk is fast fashion veel te goedkoop: de boer en de naaister betalen dan de prijs. Overigens heeft het echt wel even geduurd voor we alleen eerlijke kleding kochten."

“Dan hoor je dat de werkomstandigheden bij een bepaalde modeketen niet in de haak is, maar loop je vervolgens door de winkelstraat en zie je een leuk dingetje in de uitverkoop en dan vergeet je dat weer. Het heeft mij 10 tot 15 documentaires gekost voordat het zo diep doordrong: ‘dit wil ik echt niet meer, het is nu gewoon klaar.’ Het is iets dat tijd kost en bewustwording nodig heeft. Als je voor het eerst hoort dat vlees eten niet zo goed voor het milieu is, dan is het nogal een grote stap om het gelijk te laten staan,” zegt de schrijfster nuchter.

“Wij eten nu twee a drie keer vlees per week. Ik zou het prima vinden om over te stappen naar alleen vegetarisch eten maar voor mijn man is dat lastig. Dit is een soort compromis. Het is voor ons een stapsgewijs proces. Overigens kun je in veel gevallen natuurlijk zelf wel vegetarisch eten, zonder dat je partner daar in mee hoeft te gaan. Misschien dat ik over een jaar zeg: ‘dit wil ik echt niet, ik eet geen hap meer’. Er zijn veel mensen die groener leven dan ik. Door het schrijven van het boek ben ik ook weer een stuk wijzer geworden,” is Marjoke bescheiden.

Ik vraag Marjoke waarom het boek specifiek voor vrouwen geschreven is. “Vanuit mijn grafisch werk heb ik veel contact metuitgeverij Sestra, die zich richt op christelijke vrouwen. We zagen allebei dat veel christelijke vrouwen wel duurzamer willen leven, maar niet zo goed weten hoe. Daaruit is dit boek onstaan. Maar het is zeker geschikt voor mannen. Ook mannen doen boodschappen, reizen, shoppen, verbouwen een huis, geven cadeaus en staan onder de douche. Allemaal gebieden waarin je duurzame keuzes kunt maken.

"Binnen de christelijke wereld is er weinig te vinden over duurzaam leven. Het speelt niet zo en dat vind ik gek."

“Duurzaam leven zit ook vooral in het iets meer nadenken over dingen. Een tijd terug was ik met de kinderen naar een museum. Mijn oudste werd ziek en spuugde alles onder. Dus liep ik de Hema in om een nieuw setje kleren te kopen. Normaal gesproken koop ik geen kleren bij de Hema, maar op dat moment denk ik: ‘ja, is een beetje sneu als hij nou in die vieze kleren moet rondlopen’. Aan duurzame keuzes zitten dus ook grenzen. Maar de volgende keer denk ik eraan om een extra setje kleren mee te nemen. Net als dat je naar de winkel gaat en je eigen zakjes meeneemt om aardappels in te doen,' benadrukt de moeder van twee nog maar eens dat duurzaamheid bewustwording en een nieuwe manier van denken betreft.

“Duurzamer leven heeft ook te maken met beter omgaan met de spullen die je al hebt. We leven in zo’n wegwerpcultuur dat de prijs van iets nieuws over het algemeen vrij laag is en je dus in de verleiding komt om minder zuinig met je spullen om te gaan. Je koopt toch zo een nieuwe? Maar de impact van het maken en vervoeren van spullen is enorm. Als je dus beter zorgt voor wat je hebt, hoef je minder snel iets nieuws te kopen. En als je dan toch iets nodig hebt, koop dan als het kan tweedehands. Dubbele winst", zegt de moeder van twee kinderen.

“Duurzaam leven is ouderwets gezegd ‘goed rentmeesterschap’: goed zorgen voor datgene wat jou is toevertrouwd. Ik geloof dat dat heel Bijbels is. Inhoudelijk is het op de Bijbel geïnspireerd en er staan kleine preekjes in. Het raakt me dat christenen hier zo weinig mee bezig zijn. Als je van God houdt, dan hou je toch ook van zijn schepping? Er wordt zelden in kerken over gesproken, al zijn er een heel aantal duurzame christelijke instanties als Micha Nederland en Groene Kerken die zich hier hard voor maken. Maar het wordt vaak nog gezien als een hobby van een paar linkse christenen. Ik hoop dat dit boek veel christenen zal inspireren. Het zou, denk ik, goed zijn als deze boodschap bijvoorbeeld van een podium op Opwekking zou klinken", zegt Marjoke Knoop tot slot.

Bovenstaand artikel kwam in 2019 tot stand en wordt ter inspiratie van lezers af en toe gedeeld op de sociale mediakanalen van Cvandaag.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #2: Echtscheiding in de kerk
Of beluister op:

Meerartikelen

China
Nieuws

Grootschalige politie-inval in Chinese kerk: SDOK roept op tot gebed

Bij een grootschalige politie-inval in een samenkomst van de Early Rain Covenant Church in China zijn gisteren kerkleiders, gemeenteleden en kinderen meegenomen. De meesten zijn inmiddels weer vrijgelaten. SDOK roept christenen op wereldwijd te bidde

Soedan
Nieuws

Soedanese christen mishandeld in kerk van vluchtelingenkamp

Een Soedanese christen is mishandeld terwijl hij zich in een kerk in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan bevond. Dat meldt mensenrechtenorganisatie en waakhond op het gebied van christenvervolging International Christian Concern (ICC). Volgens de or

Vlag Israël
Nieuws

Aantal aanvallen op christenen in Israël blijft stijgen

Christenen in Israël krijgen steeds vaker te maken met intimidatie, vernielingen en geweld. Volgens het Religious Freedom Data Center (RFDC), een Israëlische organisatie die incidenten tegen christenen documenteert, zijn er dit jaar al meer dan 88 aa

The Obama Presidential Center in Chicago, Illinois.
Nieuws

Amerikaanse predikant haalt fel uit naar gloednieuw Obama-centrum: 'Anti-christelijk en atheïstisch'

De Amerikaanse predikant Todd Friel heeft stevige kritiek geuit op het nieuwe Obama Presidential Center in Chicago. Volgens hem straalt het gebouw zelfs een atheïstische en anti-christelijke boodschap uit. Dat schrijft The Christian Post.  Het centru

Hugo de Jonge
Nieuws

Hugo de Jonge nieuwe voorzitter van kerkelijk overlegorgaan CIO

Het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) krijgt een nieuwe voorzitter. Hugo de Jonge neemt per 1 november 2026 het voorzitterschap over van Jaap Smit, die de functie dan bijna tien jaar heeft vervuld. Dat maakte het CIO vorige week bekend.

Dormitiekathedraal
Nieuws

Brand in eeuwenoude kathedraal Kyiv na zware Russische raket- en droneaanvallen

De Dormitiekathedraal in de Oekraïense hoofdstad Kyiv is in de nacht van maandag op dinsdag zwaar beschadigd geraakt door een brand na grootschalige Russische raket- en droneaanvallen. Dat meldt The Christian Post. De kathedraal maakt deel uit van he

Proponent N. L. Dijkdrent
Nieuws

Hervormde gemeente Aalst mag nieuwe predikant verwelkomen: proponent N. L. Dijkdrent

De hervormde gemeente te Aalst beschikt binnenkort over een nieuwe herder en leraar. Proponent N. L. Dijkdrent (foto) aanvaardde het onlangs op hem uitgebrachte beroep. Dijkdrent hoopt in Aalst ds. J. Domburg op te volgen. Laatstgenoemde predikant is

TUA
Nieuws

Derde student toegelaten tot predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken

Het curatorium van de Christelijke Gereformeerde Kerken heeft maandag opnieuw een kandidaat toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 20-jarige M. J. (Thijs) van der Lee.  Secretaris ds. C. J. Droger

Meerartikelen

Themadag Back to the Future
Nieuws

Themadag onderzoekt lessen van de eerste christenen voor de kerk van nu

Hoe kan de kerk vandaag vernieuwen zonder haar wortels te verliezen? Die vraag staat centraal tijdens de themadag Back to the Future op zaterdag 27 juni op Landgoed Zonheuvel in Doorn. Sprekers zijn onder anderen de internationaal bekende orthodoxe t

Jan Keuken
Dagelijks leven

Van Cuba naar Spanje: een predikant tussen afwaswerk en evangelisatie

Onder het genot van een versgebakken, rijkelijk gesuikerde Spaanse churros luisterden we naar het verhaal van predikant Ariel. Onze gezonde voornemens voor deze reis konden we daarmee direct overboord zetten, maar het leverde wel een bijzonder gespre

Joe Weller
Getuigenis

YouTube-ster Joe Weller getuigt: "Jezus is het beste wat mij ooit is overkomen"

De Britse YouTuber Joe Weller heeft zijn miljoenen volgers verrast met een openhartige getuigenis over zijn geloof. In een video op Instagram vertelt de populaire internetpersoonlijkheid dat hij christen is geworden en zijn leven aan Jezus Christus h

Jac de Gooijer
Opinie

Zelfliefde of zelfverloochening? Een boodschap voor evangelischen én reformatorischen

Ik heb in mijn leven veel kerken bezocht. Reformatorische gemeenten waar de ernst als een deken over de banken hing. Evangelische samenkomsten waar de muziek harder stond dan het denken. Pinksterdiensten waarin mensen hun armen omhoogstaken alsof God

TUA
Nieuws

Twee studenten toegelaten tot predikantsopleiding Christelijke Gereformeerde Kerken

Het curatorium van de Theologische Universiteit Apeldoorn (TUA) van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), heeft vrijdag twee studenten toegelaten tot de predikantsopleiding. Dat schrijft het Reformatorisch Dagblad. Het gaat om de 33-jarige A. T

Ds. H. Raveling
Nieuws

Nieuwe predikant voor CGK Winschoten: ds. H. Raveling uit Hilversum

De christelijke gereformeerde kerk te Winschoten (De Rank) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. H. Raveling (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep en zal ds. G. Huisman opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in 2023 naar

Gesprek in de kerk
Nieuws

CHE-docenten pleiten voor meer ruimte voor vrouwelijke theologen

De discussie over de plaats van vrouwen in de kerk krijgt een nieuw hoofdstuk. Twee docenten van de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) reageren kritisch op een recent opiniestuk van de hersteld hervormde dominee T.A. Bakker. 'Bepalen wie mee mogen doe

IDF-soldaten
Nieuws

Libanese christenen laten brief achter voor Israëlische soldaten: ‘Wij houden van jullie’

Israëlische militairen hebben tijdens een operatie in Zuid-Libanon een opmerkelijke brief gevonden van christelijke inwoners die hun dorp hadden verlaten vanwege de gevechten tussen Israël en Hezbollah. In de handgeschreven boodschap bedanken de bewo

Internationals Duitsland en Curaçao bidden na afloop WK-wedstrijd
Nieuws

Bijzondere beelden: voetballers Duitsland en Curaçao bidden gezamenlijk na WK-wedstrijd

Gisteren speelde Curaçao haar eerste WK-wedstrijd ooit. Hoewel de ploeg van bondscoach Dick Advocaat met liefst 7-1 van Duitsland verloor, overheerst er onder spelers en fans vooral trots. Na afloop van de wedstrijd baden verschillende Curaçaose en D

EastLake Community Church
Nieuws

Dode en tientallen gewonden na instorten tent tijdens kerkdienst in Verenigde Staten

Een feestelijke bijeenkomst van een Amerikaanse kerk is vrijdagavond geëindigd in een tragedie. Tijdens een openluchtdienst ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van EastLake Community Church in de staat Virginia kwam één persoon om het leven toen

Ds. M. Karens
Video

GerGem-predikant vertelt over catechisant die ooit aan Kohlbrugge vroeg of hij bekeerd was

"De catechisanten vroegen aan dominee Kohlbrugge: 'Bent u bekeerd?' Je zou denken: 'Waar bemoeien ze zich mee? Of je zou boos worden en zeggen: 'Bekeerd? Natuurlijk is een dominee bekeerd.' Weet je wat hij zei? Hij fronste zijn wenkbrauwen en zei: 'G

Pearl Jozefzoon
Persbericht

Pearl Jozefzoon trekt langs kerken met nieuwe ‘Ameezing Grace’-tour voor Rwanda

Zangeres Pearl Jozefzoon gaat dit najaar het land door met haar nieuwe concerttour Ameezing Grace. Tijdens vier avonden staan samenzang, gospelmuziek en verhalen uit Rwanda centraal. De tour wordt georganiseerd in samenwerking met ontwikkelingsorgani