Marjoke Knoop: "Duurzaam leven wordt gezien als hobby van een paar linkse christenen"

Interview
Marjoke Knoop

“Binnen de christelijke wereld is er weinig te vinden over duurzaam leven. Het speelt niet zo en dat vind ik gek”, zegt Marjoke Knoop, in antwoord op de vraag waarom ze heeft meegewerkt aan het boek Groen op hakken. Ze is getrouwd, heeft twee kinderen en werkt ook als grafisch ontwerper. 

Marjoke komt op mij over als een echte gezinsvrouw. Haar twee kinderen vragen tijdens het interview af en toe om haar aandacht. “Mama, wat is onbeleefd?” vraagt de oudste bijvoorbeeld tusendoor, hij komt vervolgens met twee creatieve voorbeelden van wat hij denkt dat het is: een kaarsenhouder of een plank die op een stuk hout is getimmerd. Marjoke spreekt hem liefdevol en geruststellend toe.

“Ik denk dat heel veel christenen gewoon met andere dingen bezig zijn. Evangeliseren vinden mensen vooral belangrijk. Ik kom vaak mensen tegen die zeggen: ‘Uiteindelijk zal God de aarde toch herscheppen dus waarom zou ik mijn best doen om het goed te houden?’ Maar volgens mij heeft God nooit de opdracht ingetrokken om goed voor de aarde te zorgen”, vertelt Marjoke.

"Het heeft mij tien tot vijftien documentaires gekost tot het doordrong: Dit wil ik echt niet meer."

“Duurzaam leven is meer dan zorgen dat de natuur een beetje oké blijft. Het sociale aspect vind ik ook heel belangrijk. Dat de kleren die we aan hebben tegen een eerlijk loon en onder goede omstandigheden gemaakt zijn. Dat kost ons meer geld, maar eigenlijk is fast fashion veel te goedkoop: de boer en de naaister betalen dan de prijs. Overigens heeft het echt wel even geduurd voor we alleen eerlijke kleding kochten."

“Dan hoor je dat de werkomstandigheden bij een bepaalde modeketen niet in de haak is, maar loop je vervolgens door de winkelstraat en zie je een leuk dingetje in de uitverkoop en dan vergeet je dat weer. Het heeft mij 10 tot 15 documentaires gekost voordat het zo diep doordrong: ‘dit wil ik echt niet meer, het is nu gewoon klaar.’ Het is iets dat tijd kost en bewustwording nodig heeft. Als je voor het eerst hoort dat vlees eten niet zo goed voor het milieu is, dan is het nogal een grote stap om het gelijk te laten staan,” zegt de schrijfster nuchter.

“Wij eten nu twee a drie keer vlees per week. Ik zou het prima vinden om over te stappen naar alleen vegetarisch eten maar voor mijn man is dat lastig. Dit is een soort compromis. Het is voor ons een stapsgewijs proces. Overigens kun je in veel gevallen natuurlijk zelf wel vegetarisch eten, zonder dat je partner daar in mee hoeft te gaan. Misschien dat ik over een jaar zeg: ‘dit wil ik echt niet, ik eet geen hap meer’. Er zijn veel mensen die groener leven dan ik. Door het schrijven van het boek ben ik ook weer een stuk wijzer geworden,” is Marjoke bescheiden.

Ik vraag Marjoke waarom het boek specifiek voor vrouwen geschreven is. “Vanuit mijn grafisch werk heb ik veel contact metuitgeverij Sestra, die zich richt op christelijke vrouwen. We zagen allebei dat veel christelijke vrouwen wel duurzamer willen leven, maar niet zo goed weten hoe. Daaruit is dit boek onstaan. Maar het is zeker geschikt voor mannen. Ook mannen doen boodschappen, reizen, shoppen, verbouwen een huis, geven cadeaus en staan onder de douche. Allemaal gebieden waarin je duurzame keuzes kunt maken.

"Binnen de christelijke wereld is er weinig te vinden over duurzaam leven. Het speelt niet zo en dat vind ik gek."

“Duurzaam leven zit ook vooral in het iets meer nadenken over dingen. Een tijd terug was ik met de kinderen naar een museum. Mijn oudste werd ziek en spuugde alles onder. Dus liep ik de Hema in om een nieuw setje kleren te kopen. Normaal gesproken koop ik geen kleren bij de Hema, maar op dat moment denk ik: ‘ja, is een beetje sneu als hij nou in die vieze kleren moet rondlopen’. Aan duurzame keuzes zitten dus ook grenzen. Maar de volgende keer denk ik eraan om een extra setje kleren mee te nemen. Net als dat je naar de winkel gaat en je eigen zakjes meeneemt om aardappels in te doen,' benadrukt de moeder van twee nog maar eens dat duurzaamheid bewustwording en een nieuwe manier van denken betreft.

“Duurzamer leven heeft ook te maken met beter omgaan met de spullen die je al hebt. We leven in zo’n wegwerpcultuur dat de prijs van iets nieuws over het algemeen vrij laag is en je dus in de verleiding komt om minder zuinig met je spullen om te gaan. Je koopt toch zo een nieuwe? Maar de impact van het maken en vervoeren van spullen is enorm. Als je dus beter zorgt voor wat je hebt, hoef je minder snel iets nieuws te kopen. En als je dan toch iets nodig hebt, koop dan als het kan tweedehands. Dubbele winst", zegt de moeder van twee kinderen.

“Duurzaam leven is ouderwets gezegd ‘goed rentmeesterschap’: goed zorgen voor datgene wat jou is toevertrouwd. Ik geloof dat dat heel Bijbels is. Inhoudelijk is het op de Bijbel geïnspireerd en er staan kleine preekjes in. Het raakt me dat christenen hier zo weinig mee bezig zijn. Als je van God houdt, dan hou je toch ook van zijn schepping? Er wordt zelden in kerken over gesproken, al zijn er een heel aantal duurzame christelijke instanties als Micha Nederland en Groene Kerken die zich hier hard voor maken. Maar het wordt vaak nog gezien als een hobby van een paar linkse christenen. Ik hoop dat dit boek veel christenen zal inspireren. Het zou, denk ik, goed zijn als deze boodschap bijvoorbeeld van een podium op Opwekking zou klinken", zegt Marjoke Knoop tot slot.

Bovenstaand artikel kwam in 2019 tot stand en wordt ter inspiratie van lezers af en toe gedeeld op de sociale mediakanalen van Cvandaag.

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

Politie
Nieuws

Man (27) aangehouden na reeks brandstichtingen bij kerken in Ede

De politie heeft een 27-jarige man uit Ede aangehouden op verdenking van brandstichting bij meerdere kerken. Dat meldt de politie zelf. De arrestatie vond gisteravond plaats, nadat in vijf dagen tijd bij drie Edese kerken brand gesticht was.  De eers

Brandweer
Nieuws

Drie Edese kerken in vijf dagen tijd doelwit van brandstichting

In Ede is binnen vijf dagen tijd bij drie verschillende kerken brand gesticht. Dat meldt het Nederlands Dagblad. De politie onderzoekt of er een verband bestaat tussen de drie branden en roept getuigen op zich te melden. De gemeente Ede heeft kerken

Familie Klaassen
Positief nieuws

Grootvader neemt hele Bijbel op als blijvend geschenk voor kleinkinderen

Een 71-jarige grootvader uit de Amerikaanse staat Washington heeft een bijzonder cadeau gemaakt voor zijn kleinkinderen. Johann Klaassen nam in één jaar tijd de volledige Bijbel op als audiobestand, zodat zijn kleinkinderen altijd zijn stem kunnen ho

Zuid-Soedan
Nieuws

Christelijke bekeerling met de dood bedreigd in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Een Soedanese christen leeft in groot gevaar in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan. Hij ontvangt doodsbedreigingen vanwege zijn recente bekering tot het christelijk geloof. Het gaat om de 31-jarige Mosab Haroon Ahmed. Twee jaar geleden sloeg hij op

Ds. C. W. Rentier
Video

Ds. Cees Rentier: 'Kerken kunnen beter niet meedoen aan organisatie iftar-maaltijden'

Steeds vaker vinden iftar-maaltijden plaats in kerkgebouwen. Soms wordt de ruimte alleen verhuurd, maar vaker draagt een kerk ook haar steentje bij aan de organisatie. Stichting Evangelie & Moslims stelt dat christenen zulke maaltijden niet zelf zoud

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God volgens hem van feestvieren houdt

"God houdt kennelijk van feestvieren en Gods kinderen hebben de Bijbelse opdracht om levensgenieters te zijn", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God' vertelt de spreker en schrijver dat vrolijk zijn, pl

Makers podcast 'Ik zal er zijn'
Persbericht

Ontmoetingsdag in Wezep over leven met een onvervulde kinderwens

Op zaterdagmiddag 14 maart 2026 wordt in de Noorderlichtkerk in Wezep de ‘Ik zal er zijn’-dag georganiseerd. Deze ontmoetingsdag staat in het teken van leven met een onvervulde kinderwens en wil ruimte bieden voor erkenning, geloof, hoop en verbindin

Mannenzang Veen
Persbericht

Mannenzang Veen staat in teken van ‘Hoop en verlossing’

Op D.V. vrijdagavond 6 maart 2026 wordt in Veen voor de vierde keer de Mannenzang Veen gehouden. Het thema van de avond luidt: ‘Hoop en verlossing’. Na een succesvolle derde editie hopen de organisatoren opnieuw veel mannen te verwelkomen om samen Go

Meerartikelen

Verwoest flatgebouw na Russische raketaanval
Nieuws

Christelijke alliantie roept op tot gebed voor door oorlog verscheurd Oekraïne

Vier jaar na het begin van de verwoestende oorlog in Oekraïne roept de European Evangelical Alliance (EEA) christenen in heel Europa op om te blijven bidden. De organisatie deed die oproep eerder deze week via haar website. Inmiddels heeft de oorlog

Bikker Stoffer
Nieuws

Randstadkabinet en het belang van de zondag: Dit waren de bijdrages van CU en SGP

Tijdens het debat over de regeringsverklaring in de Tweede Kamer hebben de SGP en de ChristenUnie hun zorgen geuit en advies gegeven aan het nieuwe kabinet. De partijen benadrukten de noodzaak van een eerlijk beleid, aandacht voor kwetsbare groepen e

Jetten
Nieuws

Chris Stoffer geeft minister-president Rob Jetten Statenbijbel en een Bijbels advies

Het begint bijna een traditie te worden. Nadat SGP-leider Chris Stoffer vorig jaar een Statenbijbel overhandigde aan de destijds nieuwe premier Dick Schoof, gaf hij er woensdag ook één aan Rob Jetten. Die werd deze week beëdigd als minister-president

Leo Smits
Opinie

De Bijbel geeft geen tijdlijn voor de eindtijd

Veel christenen willen weten waar de wereld naartoe gaat en zoeken houvast in schema’s en tijdlijnen over de eindtijd. Maar doen we de Bijbel daarmee wel recht? In dit opiniestuk zet Leo Smits vraagtekens bij futuristische eindtijdvisies die proberen

Chris Stoffer
Nieuws

SGP kritisch op kabinet Jetten: “Te weinig oog voor kwetsbaar leven en gezinnen”

SGP-leider Chris Stoffer is kritisch op het nieuwe kabinet onder leiding van premier Rob Jetten. In aanloop naar het debat over de regeringsverklaring spreekt hij van te drastische bezuinigingen en blinde vlekken in het beleid. “Er is te weinig oog v

Britse agenten in gesprek met omstanders
Nieuws

Lof voor Britse politieagente die straatprediker beschermt na protest van moslims

Een politieagente in Londen krijgt veel waardering nadat zij het onlangs opnam voor een straatprediker. Tijdens een evangelisatieactie in de wijk Whitechapel ontstond een gespannen situatie nadat een groep moslims op het vertrek van de straatprediker

Mexicaans leger
Nieuws

Mexicaanse kerken hopen op verlichting na dood beruchte kartelleider

De dood van een belangrijke Mexicaanse drugsleider raakt ook direct het leven van honderden kerken. Het Mexicaanse leger doodde onlangs Rubén Oseguera, leider van het Jalisco New Generation Cartel (CJNG). Deze criminele organisatie staat bekend om ge

Grote Kerk Alkmaar
Video

Terugkijken: CU Alkmaar wil spoeddebat vanwege geweigerde kerkdienst in Grote Kerk

Vorige maand werd bekend dat de protestantse gemeente Alkmaar de Grote Kerk van Alkmaar niet mag huren voor een kerkdienst. De weigering leidde zowel binnen als buiten Alkmaar tot veel verontwaardiging. Nadat de CU-fractie van Alkmaar hier eerder al

ICE-agenten
Nieuws

Iraanse christen in Amerika vreest uitzetting: ‘Terugkeer kan mijn dood betekenen’

Een christelijke vrouw die als kind uit Iran werd geadopteerd en in Amerika opgroeide, dreigt te worden uitgezet. De vrouw zou namelijk nooit beschikt hebben over een Amerikaans staatsburgerschap. Later kwam er een wet die veel adoptiekinderen automa

Ds. W. J. C. van Blijderveen
Video

HHK-predikant vraagt tijdens preek of zijn glas opnieuw gevuld kan worden

In een recente preek gebruikte ds. W. J. C. van Blijderveen (HHK) een levensecht voorbeeld om zijn boodschap te verduidelijken. De predikant vroeg namelijk aan een jongen uit de kerk of hij zijn lege glas kon vullen. Daarmee wilde hij het verschil la

Lars Gerfen en Mirjam Kerkhof
Interview

Zo beleven Sela-zangers de lijdenstijd: "Als gezin vieren we het avondmaal"

Tientallen keren staan ze voor volle kerken met hun paasconcerten. Hoe leeft de lijdenstijd bij Sela-zangers Lars Gerfen en Mirjam Kerkhof persoonlijk? “Ik vind het bijna oneerbiedig om in de lijdenstijd veertig dagen geen suiker te eten. God vraagt

De Leidsche Hoeven
Opinie

Reformatorische zorginstelling laat cliënten en hun ouders in de steek

Toen de brand uitbrak op de zorgboerderij waar ons kind zijn dagbesteding had, overheerste één gevoel: dankbaarheid dat iedereen veilig was. Gebouwen kun je herbouwen. Spullen kun je vervangen. Dat was op dat moment bijzaak. Daarna nam de zorgorganis