Marjoke Knoop: "Duurzaam leven wordt gezien als hobby van een paar linkse christenen"

Interview
Marjoke Knoop

“Binnen de christelijke wereld is er weinig te vinden over duurzaam leven. Het speelt niet zo en dat vind ik gek”, zegt Marjoke Knoop, in antwoord op de vraag waarom ze heeft meegewerkt aan het boek Groen op hakken. Ze is getrouwd, heeft twee kinderen en werkt ook als grafisch ontwerper. 

Marjoke komt op mij over als een echte gezinsvrouw. Haar twee kinderen vragen tijdens het interview af en toe om haar aandacht. “Mama, wat is onbeleefd?” vraagt de oudste bijvoorbeeld tusendoor, hij komt vervolgens met twee creatieve voorbeelden van wat hij denkt dat het is: een kaarsenhouder of een plank die op een stuk hout is getimmerd. Marjoke spreekt hem liefdevol en geruststellend toe.

“Ik denk dat heel veel christenen gewoon met andere dingen bezig zijn. Evangeliseren vinden mensen vooral belangrijk. Ik kom vaak mensen tegen die zeggen: ‘Uiteindelijk zal God de aarde toch herscheppen dus waarom zou ik mijn best doen om het goed te houden?’ Maar volgens mij heeft God nooit de opdracht ingetrokken om goed voor de aarde te zorgen”, vertelt Marjoke.

"Het heeft mij tien tot vijftien documentaires gekost tot het doordrong: Dit wil ik echt niet meer."

“Duurzaam leven is meer dan zorgen dat de natuur een beetje oké blijft. Het sociale aspect vind ik ook heel belangrijk. Dat de kleren die we aan hebben tegen een eerlijk loon en onder goede omstandigheden gemaakt zijn. Dat kost ons meer geld, maar eigenlijk is fast fashion veel te goedkoop: de boer en de naaister betalen dan de prijs. Overigens heeft het echt wel even geduurd voor we alleen eerlijke kleding kochten."

“Dan hoor je dat de werkomstandigheden bij een bepaalde modeketen niet in de haak is, maar loop je vervolgens door de winkelstraat en zie je een leuk dingetje in de uitverkoop en dan vergeet je dat weer. Het heeft mij 10 tot 15 documentaires gekost voordat het zo diep doordrong: ‘dit wil ik echt niet meer, het is nu gewoon klaar.’ Het is iets dat tijd kost en bewustwording nodig heeft. Als je voor het eerst hoort dat vlees eten niet zo goed voor het milieu is, dan is het nogal een grote stap om het gelijk te laten staan,” zegt de schrijfster nuchter.

“Wij eten nu twee a drie keer vlees per week. Ik zou het prima vinden om over te stappen naar alleen vegetarisch eten maar voor mijn man is dat lastig. Dit is een soort compromis. Het is voor ons een stapsgewijs proces. Overigens kun je in veel gevallen natuurlijk zelf wel vegetarisch eten, zonder dat je partner daar in mee hoeft te gaan. Misschien dat ik over een jaar zeg: ‘dit wil ik echt niet, ik eet geen hap meer’. Er zijn veel mensen die groener leven dan ik. Door het schrijven van het boek ben ik ook weer een stuk wijzer geworden,” is Marjoke bescheiden.

Ik vraag Marjoke waarom het boek specifiek voor vrouwen geschreven is. “Vanuit mijn grafisch werk heb ik veel contact metuitgeverij Sestra, die zich richt op christelijke vrouwen. We zagen allebei dat veel christelijke vrouwen wel duurzamer willen leven, maar niet zo goed weten hoe. Daaruit is dit boek onstaan. Maar het is zeker geschikt voor mannen. Ook mannen doen boodschappen, reizen, shoppen, verbouwen een huis, geven cadeaus en staan onder de douche. Allemaal gebieden waarin je duurzame keuzes kunt maken.

"Binnen de christelijke wereld is er weinig te vinden over duurzaam leven. Het speelt niet zo en dat vind ik gek."

“Duurzaam leven zit ook vooral in het iets meer nadenken over dingen. Een tijd terug was ik met de kinderen naar een museum. Mijn oudste werd ziek en spuugde alles onder. Dus liep ik de Hema in om een nieuw setje kleren te kopen. Normaal gesproken koop ik geen kleren bij de Hema, maar op dat moment denk ik: ‘ja, is een beetje sneu als hij nou in die vieze kleren moet rondlopen’. Aan duurzame keuzes zitten dus ook grenzen. Maar de volgende keer denk ik eraan om een extra setje kleren mee te nemen. Net als dat je naar de winkel gaat en je eigen zakjes meeneemt om aardappels in te doen,' benadrukt de moeder van twee nog maar eens dat duurzaamheid bewustwording en een nieuwe manier van denken betreft.

“Duurzamer leven heeft ook te maken met beter omgaan met de spullen die je al hebt. We leven in zo’n wegwerpcultuur dat de prijs van iets nieuws over het algemeen vrij laag is en je dus in de verleiding komt om minder zuinig met je spullen om te gaan. Je koopt toch zo een nieuwe? Maar de impact van het maken en vervoeren van spullen is enorm. Als je dus beter zorgt voor wat je hebt, hoef je minder snel iets nieuws te kopen. En als je dan toch iets nodig hebt, koop dan als het kan tweedehands. Dubbele winst", zegt de moeder van twee kinderen.

“Duurzaam leven is ouderwets gezegd ‘goed rentmeesterschap’: goed zorgen voor datgene wat jou is toevertrouwd. Ik geloof dat dat heel Bijbels is. Inhoudelijk is het op de Bijbel geïnspireerd en er staan kleine preekjes in. Het raakt me dat christenen hier zo weinig mee bezig zijn. Als je van God houdt, dan hou je toch ook van zijn schepping? Er wordt zelden in kerken over gesproken, al zijn er een heel aantal duurzame christelijke instanties als Micha Nederland en Groene Kerken die zich hier hard voor maken. Maar het wordt vaak nog gezien als een hobby van een paar linkse christenen. Ik hoop dat dit boek veel christenen zal inspireren. Het zou, denk ik, goed zijn als deze boodschap bijvoorbeeld van een podium op Opwekking zou klinken", zegt Marjoke Knoop tot slot.

Bovenstaand artikel kwam in 2019 tot stand en wordt ter inspiratie van lezers af en toe gedeeld op de sociale mediakanalen van Cvandaag.

Praatmee

Beluister onze podcast

#400 Jeffrey & Paulien Vervoorn over preekstress, kunstmatige intelligentie en plagiaat
Of beluister op:

Meerartikelen

Bert-Jan Ruissen
Persbericht

SGP stelt vragen over EU-steun aan Syrië en Palestijnse gebieden

Wie krijgt precies de onlangs beloofde EU-steun voor Syrië, de Palestijnse gebieden en omringende landen? Dat wil Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) van de Europese Commissie weten, samen met 23 collega’s. Op 16 maart maakte de Europese Commis

SGP-er Diederik van Dijk en CU-leider Mirjam Bikker
Nieuws

SGP, ChristenUnie en BBB stellen Kamervragen na nieuwe mediarichtlijn Fiom over abortus

SGP'er Diederik van Dijk heeft Kamervragen gesteld over de nieuwe mediarichtlijn van Fiom. Dat deed hij samen met CU-leider Mirjam Bikker en BBB-Kamerlid Femke Wiersma. Fiom bracht de mediarichtlijn afgelopen week uit en kon toen al op flinke kritiek

March of Life
Persbericht

March of Life keert terug: oproep om op te staan tegen antisemitisme

Op zondag 19 april vindt de tweede editie van de March of Life Nederland plaats. Na de eerste mars in Haarlem vorig jaar, wordt dit keer Zwolle het decor van een stille tocht en bijeenkomst waarin aandacht wordt gevraagd voor het Joodse volk en de st

Week van het Gezin
Persbericht

GezinsPlatform.NL kondigt Week van het Gezin 2026 aan en doet oproep aan politiek

Tijdens de Week van het Gezin (9 t/m 16 mei) pleit GezinsPlatform.NL voor aandacht en erkenning vanuit de landelijke politiek voor de druk op gezinnen en voor samenhangend beleid rondom gezinszaken. Met het thema ‘Voor Elkaar’ benadrukt het initiatie

Ds. F. van den Bosch
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde Sionskerk in Nunspeet: ds. F. van den Bosch 

De hervormde Sionskerk te Nunspeet (PKN) beschikt binnenkort weer over een eigen predikant. Ds. F. van den Bosch (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Veluwse dorpt volgt Van den Bosch de in 2023 naar Staphorst-Rouveen vertrokken ds.

Pakistaanse vrouw
Nieuws

Christelijke vrouw bedreigd in Pakistan: “Bekeer je of je wordt gedood”

In Pakistan is een man gearresteerd die een christelijke vrouw met de dood bedreigde als zij zich niet zou bekeren tot de islam en met hem zou trouwen. Dat gebeurde rond Pasen, toen de vrouw haar familie bezocht, laat Morning Star News weten. De 20-j

Spaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Spaanse christenen bezorgd om wetsvoorstel dat abortus in Grondwet wil opnemen

Spaanse christenen maken zich grote zorgen over een nieuw voorstel van de regering. Dat meldt Evangelical Focus. De regering wil namelijk abortus opnemen in de Spaanse Grondwet. Volgens de bezorgde christenen komt het ongeboren leven hiermee verder o

Ds. K. Hak
Video

Hervormde predikant houdt in preek over gebed spiegel voor: "We zijn soms te lui"

Soms verloopt ons gebed vloeiend en soms komen er nauwelijks woorden uit onze mond. Maar eerlijk gezegd komen we er soms helemaal niet aan toe om te bidden. Drukte kan daaraan ten grondslag liggen, maar misschien ook wel luiheid. Dat laatste stelde d

Meerartikelen

Chosen
Nieuws

World Vision introduceert ‘Chosen’ in kerk: kinderen kiezen hun sponsor

De NGK Doetinchem is de eerste kerk in Nederland die het programma Chosen van World Vision een plek heeft gegeven in een kerkdienst. Bij dit initiatief kiezen niet volwassenen een kind om te sponsoren, maar kiezen kinderen zélf hun sponsor. Tijdens d

Christenen vieren Heilig Vuur
Nieuws

Duizenden orthodoxe christenen vieren Heilig Vuur in Jeruzalem

In Jeruzalem zijn duizenden orthodoxe christenen samengekomen voor de viering van het Heilig Vuur. Deze bijzondere ceremonie vond plaats in de Heilig Grafkerk, de plek waar volgens de traditie Jezus werd gekruisigd en begraven. De viering kwam na een

De Oase
Persbericht

Nieuwe natuurkapel ‘De Oase’ in Bunschoten wil plek van rust en ontmoeting zijn

Op de Eemlandhoeve in Bunschoten is een nieuwe plek geopend voor bezinning en ontmoeting: natuurkapel De Oase. Met een reeks kleinschalige evenementen hopen de initiatiefnemers dat deze bijzondere locatie uitgroeit tot een plek van rust, geloof en ve

The Call - Europe
Persbericht

Internationale gebedsbijeenkomst ‘The Call - Europe’ komt naar Amsterdam

Op zaterdag 18 april 2026 vindt in Amsterdam een internationale christelijke bijeenkomst plaats onder de naam The Call - Europe. Gelovigen, kerkleiders en opkomende leiders uit binnen- en buitenland worden uitgenodigd voor een dag van gebed, eenheid

Nico van Splunter en Hayat Ismail
Dagelijks leven

Hoopgevers: Een klein gebaar betekent al veel!

Kleine daden hebben grote kracht. Op talloze manieren geven mensen handen en voeten aan Gods liefde. Geïnspireerd door het evangelie en naastenliefde zetten zij zich in voor een ander. Dat hoeft niet georganiseerd, maar kan wel. Bijvoorbeeld via het

Dylan Leonora
Interview

Stadse ondernemer kreeg tour door Biblebelt: “Dit veranderde mijn kijk op geloof”

Dylan Leonora is ondernemer in een stadse context. Een onverwachte ontmoeting met een gereformeerde boomkweker in de Betuwe, zette hem aan het denken over geloof, ondernemerschap en rentmeesterschap. Wat begon als een toevallig gesprek, groeide uit t

Jan Pool
Boekfragment

Een Bijbelse realiteit: God neemt het lijden niet weg

In Johannes 16:33 waarschuwt Jezus zijn volgelingen met de woorden: ‘Jullie zullen het zwaar te verduren krijgen in de wereld, maar houd goede moed: ik heb de wereld overwonnen.’ Ons staat dus lijden te wachten. De Bijbel ontkent of verstopt het lijd

Nico van der Voet
Column

Taal als groepskenmerk: waarom de Statenvertaling zoveel losmaakt

Waarom houden sommige christenen zo sterk vast aan de Statenvertaling? In dit artikel verkent auteur Nico van der Voet de spanning tussen traditie en geloof. Aan de hand van ervaringen en sociologische inzichten laat hij zien hoe taal, identiteit en

Fausto Tumolo
Column

De gevaarlijke normalisering van slachtofferschap in de kerk

In veel kerken is een subtiele, maar gevaarlijke cultuur ontstaan: het normaliseren van slachtofferschap. Pijn, trauma en teleurstelling worden soms zo centraal gesteld dat ze een identiteit worden in plaats van een fase van genezing. Wie lijdt, krij

Nigeria
Nieuws

20 Nigeriaanse christenen vermoord door islamitische Fulani-herders

Zeker twintig christenen zijn op donderdagavond 9 april om het leven gekomen bij een aanval op het Nigeriaanse dorp Mbwelle in de deelstaat Plateau. Gewapende mannen, die door de lokale bevolking worden omschreven als "Fulani-terroristen", vielen de

Colombia
Nieuws

Inheemse christenen in Colombia door hun dorp weggepest

Eerder dit jaar werden dertien christelijke gezinnen gedwongen hun inheemse gemeenschap in Nariño, Colombia, te verlaten. De reden? Hun geloof in Jezus. Ze moeten nu hun leven op een nieuwe plek proberen op te bouwen. Een moeilijk jaarDe druk begon a

Zwangere vrouw
Persbericht

Fiom wil dat media het ongeboren leven verzwijgen

Na de ‘inclusieve taalgids’ om woorden als ‘moederdag’ en ‘vaderdag’ te neutraliseren tot ‘jij-dag’, blijkt er nu ook een mediarichtlijn van Fiom in omloop om de abortuspraktijk in Nederland nóg verder te normaliseren. SGP-Kamerlid Diederik van Dijk