Volgens Ingrid Plantinga mist catechisatie vaak haar doel: “Overdracht van de leer past niet bij deze leeftijdsgroep”

Dagelijks leven
overdracht

Sommige dominees en kerkleiders vinden dit dé nachtmerrie van hun werk: catechisatie geven aan een ongemotiveerde groep tieners. Dat catechisatie vaak een hoofdpijndossier, is voor Ingrid Plantinga geen verrassing. “Catechisatie in de klassieke vorm past niet bij de belevingswereld van tieners, het zou beter aansluiten bij jongere kinderen.” Ze is initiatiefnemer van de website Leren in de kerk, waar je handreiking krijgt voor geloofsleren aan verschillende doelgroepen en leeftijden.

Ingrid heeft zelf ook catechisatie gegeven op de traditionele manier zoals dit in veel kerken gebruikelijk is. Maar al snel had ze vraagtekens bij het effect ervan. “Hoe goed ik het ook had met mijn tieners, de leeropbrengst was klein. Je probeert er allemaal kennis in te proppen, die voor hen in die fase van hun leven helemaal niet relevant is. En ik begon me af te vragen waarom we alleen in de tienerleeftijd geloofsleren op een georganiseerde manier aanbieden.”

Ingrid vertelt dat het idee van catechisatie aan de jeugd in een andere tijd ontstaan is. “Toen was het fenomeen puberteit er minder en functioneerde de tienerleeftijd totaal anders in de samenleving. Nu wordt de puberteit steeds verder uitgerekt, zelfs tot in je twintiger jaren. Dat maakt dat tieners van nu een andere doelgroep zijn dan de jeugd van toen.”

Waar zie jij vooral dat catechisatie niet aansluit bij tieners?
“De klassieke vorm wil tieners kennis aanbieden, terwijl deze leeftijd misschien wel de minst efficiënte fase is voor kennisoverdracht. Pubers zijn zo gefocust op identiteitsontwikkeling; Wie ben ik? Waar hoor ik bij? Hoe doe ik er toe en wat geloof ik zelf? Alles rondom die vragen, kun je heel goed met hen behandelen. Maar veel van de kennis die we aanbieden, sluit niet aan bij waar zij mee zitten. Bijvoorbeeld als je hen de betekenis van het avondmaal wilt bijbrengen, terwijl ze daar niet eens aan deelnemen.”

“Ik ging op een gegeven moment geloofskennis zo verpakken, dat ze niet doorhebben dat ze aan het leren zijn, want dat willen ze niet. Maar ik vond dat ik hen daarmee geen recht deed”

“Ik denk dat het huidige systeem van catechisatie een verkeerde visie in de hand werkt: alsof geloofsleren iets is dat je in een bepaalde fase kunt doen en dan kunt afsluiten met een belijdenis. Volgens mij ben je nooit uitgeleerd als gelovige. Daarom denk ik dat we geloofsleren veel meer systematisch en georganiseerd een plek moeten geven in allerlei levensfasen en voor allerlei doelgroepen. Dan kan de druk van de ketel voor de catechese. Dan hoef je in de tienerjaren niet meer alles te leren wat je voor je hele christelijke leven nodig hebt. ”

Op een gegeven moment lukte het jou goed om aan te sluiten bij tieners, hoe ging dat?
“Dat lukte pas toen ik de gedachte dat ze alles in zes jaar moeten leren losliet. Toen kon ik me concentreren op wat zij in deze levensfase nodig hebben. Dat is allereerst relatie. Het is heel belangrijk om een goede band met je tieners te hebben, want dan openen ze zich en merk je snel waar hun interesses en vragen liggen. Het is ook nodig dat ze met elkaar een gemeenschap vormen waarin ze voelen ‘ik hoor erbij’.
Als de relatie goed is hoor je vanzelf waar hun vragen liggen. Vragen over andere kerken bijvoorbeeld, of praktische keuzes rond uitgaan en alcoholgebruik. Het meest essentiële dat je hen kunt meegeven in deze periode van onzekerheid is genade, de bevestiging dat ze geliefd zijn met al hun talenten en tekortkomingen, falen en hoogtepunten.”

Wat voor handvatten bieden jullie hiervoor bij Leren in de kerk?
“Op www.lerenindekerk.nl bieden we online leermaterialen aan voor verschillende leeftijden en doelgroepen in de kerk. Er is materiaal voor tieners dat minder kennis- en meer relatiegericht is: Belong. Je kunt dit zelf op maat maken voor je eigen groep en het is minder schools omdat je niet met een boekje werkt. Je kiest zelf de onderwerpen waar je mee aan de slag gaat zodat je goed kunt aansluiten bij de vragen van jouw tieners.

Het materiaal voor kinderen van 8-12 jaar (Spoorzoeken in de Bijbel) is juist weer meer kennisgericht en sluit aan bij de nieuwsgierige aard van die levensfase door inzicht te bieden in de historische en theologische lijnen van de Bijbel. Een grote tijdlijn van de Bijbel hoort bij dit materiaal.

Ook voor 18-plussers hebben we verdiepend materiaal dat geschikt is voor jongerenkringen. Op die leeftijd willen ze vaak wat dieper in de stof duiken en daar helpt de methode OPEN | Ontdekkend bijbellezen voor jongeren bij.
Daarnaast biedt de website nog een cursus geloofsopvoeding, een cursus voor denkers, openingen voor vergaderingen en artikelen over allerlei thema’s gerelateerd aan geloofsleren. We hopen dit aanbod steeds verder uit te breiden zodat het haalbaar wordt voor kerken om geloofsleren aan te bieden voor alle leeftijden en doelgroepen en niet alleen de tieners!"

Ingrid Plantinga is theologe en werkt bij het Praktijkcentrum als projectleider van de website Leren in de kerk.

Praatmee

Beluister onze podcast

#316 Olga en Eric over een buitenechtelijke relatie en de kracht van vergeving
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. A.C. Uitslag
Video

CGK-predikant legt uit waarom Urk onvoorwaardelijk de kant van Israël kiest

“Op Urk zijn wij Israël-minded. Iedere keer als er een conflict uitbreekt, kiezen we onvoorwaardelijk de kant van Israël. Israël is immers het oude verbondsvolk. Wie God liefheeft, krijgt dat volk ook lief”, aldus ds. A.C. Uitslag. De christelijke ge

verwoeste kerk
Nieuws

Schrikbarende toename christenvervolging in India

“Met politiewagens vol komen ze het dorp in. We worden behandeld als criminelen.” Lokale evangelisten in India slaan alarm. Sinds begin februari leven christenen in deelstaat Chhattisgarh in grote angst. De nieuwe eerste minister, Vishnu Deo Sai, spr

Kerk
Nieuws

Oekraïense priester dood aangetroffen nadat hij door Russische troepen werd vastgehouden

In het Oekraïense dorpje Kalanchak is het stoffelijk overschot aangetroffen van de 59-jarige priester Stephan Podolchak. Dat meldt The Christian Post. De geestelijke is vermoedelijk door het toedoen van het Russische leger om het leven gekomen. Podol

Opperrabbijn
Column

De zegen en de vloek van sociale media

In zijn nieuwste dagboek gaat opperrabbijn Jacobs onder meer in op de zegen en de vloek van sociale media. Daarnaast gaat hij in op het incident in Middelburg waarbij hakenkruizen op een synagoge werden gespoten. De opperrabbijn betwijfelt of het om

Jalil Mashali
Nieuws

Christelijke taxichauffeur krijgt megaboete na plakken bijbelvers op voertuig 

Een christelijke taxichauffeur uit het Duitse Essen is onlangs door lokale autoriteiten op de bon geslingerd. Reden hiervoor is een sticker met een bijbelvers die de man op zijn voertuig plakte. Als de taxichauffeur weigert de sticker te verwijderen,

Mozambique
Nieuws

Islamitisch geweld in Mozambique neemt toe: Ook kerken en christenen doelwit

De situatie in het noorden van Mozambique blijft zorgelijk vanwege jihadistische aanvallen op de bevolking, het leger en op kerken. In tegenstelling tot sussende geluiden over de onrust in de provincie Cabo Delgado, neemt het geweld toe. Dat melden d

Ron van der Spoel
Video

In deze video behandelt Ron van der Spoel de zegenbede uit Numeri 6

Iedere zondag sluiten we onze kerkdienst af met de zegen en vaak is dat die uit Numeri 6: 'De Heere zegent u en behoede u. De Heere doet Zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig. De Heere verheft Zijn aangezicht over u en geve u vrede.' Deze z

ds. W. Pieters
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller: 'Ik geloof dat Jezus voor mij gestorven is, maar telkens slaat de angst toe'

'In Romeinen 6:16 gaat het over de twee soorten slaven. Of de slaaf van zonde tot dood, of van de gehoorzaamheid, tot gerechtigheid. Kan het zijn dat je je allebei die slaven voelt en bent (nee, toch?) Ik geloof dat Jezus ook voor mij gestorven is, m

Meerartikelen

André van Grol
Verdieping

Heviger vervolging leidt tot forse groei aantal christenen

De vervolging van christenen zal dit jaar verder toenemen. Wat zijn de trends en verwachtingen voor 2024? Digitale controle van bijvoorbeeld Chinese christenen is een van de zorgelijkste ontwikkelingen. Als eerste trend noem ik de doorgaande radicali

Ds. D.M. Heikoop over het verlangen naar God
Video

Ds. Heikoop bespreekt herkenbare geloofsvraag van dichter Psalm 42

Waarom is God nu niet nabij? Deze vraag kan heel herkenbaar zijn. Zo ook voor de dichter van Psalm 42. Hij voelt een afstand tot God en mist Gods nabijheid. In deze Psalm verwoord de dichter zijn verlangen om weer dicht bij Hem te zijn. Ds. D.M. Heik

Leo Fijen
Nieuws

KRO-NCRV-gezicht Leo Fijen presenteert zijn laatste Geloofsgesprek

Na ruim 14 jaar en 700 gesprekken voert Leo Fijen aanstaande zondag zijn laatste Geloofsgesprek. Het KRO-NCRV-gezicht presenteerde sinds januari 2010 het bekende zondagochtendprogramma waarin katholieken openhartig over hun geloof spreken. Het zondag

Adieu God?
Nieuws

Nieuw seizoen van ‘Adieu God?’ met Caroline van der Plas en John van den Heuvel

EO-presentator Tijs van den Brink trapt het dertiende seizoen van Adieu God? af met BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas. Een nieuw seizoen met diepe gesprekken over geloof, ongeloof en alles wat daar tussenin zit. Andere gasten die hun verhalen de

Bevindelijke prediking
Recensie

Het boek ‘Bevindelijke prediking’ laat diversiteit aan visies op bevinding zien

De reacties op het boek 'Bevindelijke prediking' worden over het algemeen als ‘vriendelijk vrijblijvend’ getypeerd. Maar mogen bevindelijke preken op de snijtafel worden gelegd van zelfreflectie en wetenschap? Zo ja, dan komen er drie vragen aan de o

Johannes de Vries en Miriam Atya
Video

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power. De Vries is sinds vorig jaar werkzaam voor Stichting Present Nederland, nadat hij jarenlang werkte als hoofd voorlichting namens de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Atya

Arie-Jan Mulder
Column

Waarom eten en drinken we samen tijdens het avondmaal?

Op de televisie wordt verslag gedaan van een staatsbezoek. Buitenlandse diplomaten zijn in ons land te gast, en worden vorstelijk ontvangen. De vriendschap tussen beide landen wordt gevierd met een staatsbanket, een officiële maaltijd met de belangri

Anne van der Bijl
Boekfragment

Vuur de kanonnen van de Heer niet af met het buskruit van de duivel

Ben jij klaar om de confrontatie aan te gaan met de reus die God in jouw leven toelaat? Misschien weet je dat niet zeker totdat je tegenover hem staat. Toch zijn er een aantal dingen die erop wijzen dat je er klaar voor bent.  De echte strijd tegen G

Casey Tait
Interview

Casey Tait verhuisde naar Jeruzalem: "Ik wilde begrijpen waarom Israël belangrijk is voor God"

In Jeruzalem leeft een jonge vrouw met een bijzonder verhaal en roeping. De Amerikaanse Casey Tait verruilde de uitgestrekte vlaktes van North Carolina voor het Midden-Oosten, en heeft haar thuis gevonden in Israël. Een land dat nu verscheurd wordt d

prof. dr. Henk van den Belt
Preekverslag

Prof. dr. Van den Belt over bloedwraak in de Bijbel: “De wortel van de doodslag leeft ook in ons hart”

“De moord van Kaïn op Abel was geen vlaag van verstandsverbijstering. Het heeft een diepe wortel: concurrentiestrijd en het gevoel de mindere te zijn”, maakt prof. dr. Henk van den Belt duidelijk. Naar aanleiding van de moord van Kaïn op Abel in Gene

Leah
Nieuws

Zes jaar na haar ontvoering inspireert dit Nigeriaanse christelijke meisje nog steeds

Zes jaar geleden werd Leah Sharibu, een 14-jarig plattelandsmeisje in Nigeria, ontvoerd van school. Omdat ze haar christelijke geloof niet opgaf, kwam ze nooit vrij. Vriendinnen vertellen hoe Leah’s standvastigheid hen bemoedigd heeft. En hoe ze hope

Wilkin van de Kamp
Video

Volgens Wilkin van de Kamp is Jezus de enige 'foto' die we van God hebben

"Je zou kunnen zeggen dat Jezus de enige foto is die we van God hebben ontvangen", merkt Wilkin van de Kamp op in een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God.' De bekende christelijke auteur en spreker merkt op dat Jezus exact toont hoe