"Veel pestgedrag onder kinderen is onzichtbaar"
“Na schooltijd en in WhatsApp-groepen maken kinderen vaak vervelende opmerkingen naar elkaar. Pestgedrag is dus vaak onzichtbaar.” Namens Chris!, onderdeel van stichting Chris en Voorkom! houdt Erika van der Heijden zich onder andere bezig met pesten. Ze geeft hierover voorlichting op scholen. Ze beantwoordt een aantal vragen.
Hoe komt pesten tot uiting?
“In dit opzicht zien we verschillen tussen meiden en jongens. Meiden pesten elkaar meer door het maken van geniepige opmerkingen en geroddel, zodat klasgenoten zich een buitenbeentje voelen. Het pesten gaat er subtieler aan toe dan onder jongens. Jongens pesten meer fysiek waarbij het soms lastig is om het onderscheid te maken tussen stoeien of pesten. In z’n algemeenheid vindt pesten vaak buiten het zicht van de leerkracht plaats. Dit kan zowel onder schooltijd als buiten schooltijd. Ook wordt er veel gepest via social media.”
Hoe kunnen leerkrachten pestgedrag voorkomen?
“Leerkrachten moeten volledig onderdeel zijn van de groep en duidelijk stelling nemen tegen pesten. ‘Dit accepteren we niet in onze groep. Zo gaan we niet met elkaar om.’ Aan het begin van het schooljaar moet dat voor iedereen duidelijk zijn. Dan weet de klas dat iedereen wordt geaccepteerd om wie hij of zij is. Het is belangrijk dat leerkrachten de norm bepalen in de klas. Ouders: erkenning geven als je kind wordt gepest. ‘Daar gaan we samen iets aan doen.’
Overigens blijkt uit onderzoek dat slechts 53 % van de kinderen aan een leerkracht vertelt als hij of zij wordt gepest. Van de ouders van gepeste kinderen krijgt slechts twee derde dat te horen. Dat kan te maken hebben met het relativeren van pestgedrag of omdat kinderen hun ouders er niet mee willen belasten.”
Welke nieuwe vormen van pesten kom je tegen?
“Dat zijn met name pestvormen die via nieuwe media tot uiting komen. Denk aan cyberpesten en sexting. Onlangs hoorde ik dat een klas een filmpje had gemaakt naar aanleiding van de grappige bijnaam van een jongen. Die bijnaam was in dat filmpje op een ‘grappige’ manier verwerkt. Maar die jongen heeft dat niet als een grap opgevat. De leraar heeft het heel goed opgepakt door dit in de klas bespreekbaar te maken.
Het nadeel van online pesten is dat je niet kunt weten wat een opmerking met de ander doet. Bovendien heeft een verspreide foto of filmpje veel meer impact dan een opmerking in de klas. Een verspreide naaktfoto beperkt zich meestal niet tot het klaslokaal. De hele school – of soms zelfs het hele dorp – wordt erbij betrokken.”
Wat kunnen de gevolgen zijn van pestgedrag?
“Het zelfbeeld van mensen wordt erdoor beschadigd. ‘Ik ben minder dan die ander.’ Ook voelen slachtoffers zich afgewezen en dat kan weer leiden tot eenzaamheid. Ook als het pestgedrag is opgehouden blijven de gevolgen zichtbaar. Twintigers die al jaren niet meer worden gepest kunnen daardoor nog steeds onzeker zijn over eigen prestaties en negatief over zichzelf denken.
Ook de pesters dragen de gevolgen van hun gedrag met zich mee. Zo is er een link tussen pesten en crimineel gedrag op latere leeftijd. Pesters hebben nu eenmaal al jong geleerd om zich populair te maken door middel van asociaal gedrag. Op latere leeftijd kan dat tot uiting komen door bedreigingen of gewelddadigheden op grotere schaal. Pesters zijn gewend om de grenzen op te zoeken.”
Wat kunnen jullie als Chris voor slachtoffers van pesten betekenen?
“We maken gebruik van een chat waar jongeren één op één gesprekken kunnen voeren met coaches. Ook maken we gebruik van Chris connect. Bij Chris Connect maak je eerst een profiel aan (daardoor is je mailadres voor ons niet zichtbaar), en dan kijken we wie jou het beste kan helpen. Als je e-coach gereageerd heeft ontvang je een e-mail met een linkje om de reactie te lezen. Zo proberen we naast jongeren te staan en mee te denken. Het is belangrijk dat kinderen die gepest worden hun verhaal kwijt kunnen en bemoedigende woorden ontvangen. Voor ouders en kerken hebben we de cursus Kinder- en Tienerpastoraat ontwikkeld. Jeugdpastoraat is de zorg voor kinderen en jongeren. Wil je jeugdpastoraat in jouw gemeente of woonplaats verder vormgeven dan kan Chris je hierbij ondersteunen via training, coaching en advies op locatie. De KTP-cursus is hier een voorbeeld van. Daarin komt ook pesten aan de orde.”
Praatmee