Beïnvloedt visie op schepping het ledental van kerken?

God 7 april 2016 Stef Heerema
Het recente rapport ‘God in Nederland’ noopt kerken tot zelfonderzoek. Allerlei deskundigen hebben hun licht op het onderzoek laten schijnen. Echter is een mogelijke relatie met een enquête die het Nederlands Dagblad uitvoerde nog onbelicht (ND; 16 mei 2009). Toen, in het Darwinjaar, zijn alle predikanten van acht kerkgenootschappen bevraagd op hun visie op de schepping. Vierenveertig procent van de predikanten reageerden (twaalfhonderdtachtig). Een kleine minderheid onder hen omarmde de visie dat Genesis 1 een schepping leert in zes dagen van vierentwintig uur. De overigen hadden daar in meer of mindere mate vraagtekens bij. In de tabel is een overzicht gegeven van het aantal leden van de betrokken kerken sindsdien.

De verschillen zijn opmerkelijk aangezien alle zes kerkgenootschappen de drie formulieren van enigheid ondertekenden en alle in dezelfde geseculariseerde samenleving functioneren.

Ongetwijfeld liggen er vele oorzaken onder de afkalving van christelijk Nederland. Dit overzicht dwingt echter na te denken of er mogelijk ook een verband is met de overtuiging van predikanten. Afgezien van het kleinste kerkgenootschap, lijkt het ledental zich te ontwikkelen in verhouding tot het scheppingsgeloof van de predikanten. Het zou oorzakelijk kunnen zijn, aangezien het logisch is dat twijfel over Gods eigenhandig geschreven Woord (“want in zes dagen schiep Ik…”) zich kan vertalen in leegloop. Immers, wie dat niet wil betwijfelen kan besluiten te vertrekken en wie door de gezaaide twijfel tot ongeloof vervalt, vertrekt ook. Bovendien is geloofstwijfel een wankele basis om geloof over te dragen aan nieuwe generaties, wat vergrijzing in de hand werkt. En vergrijzing leidt tot achterblijvende geboortecijfers. 
Is “6x24” als het ware de lakmoesproef waaraan de mate van oprukkende schriftkritiek in een kerkgenootschap kan worden afgelezen? In ieder geval is in 2009 genoteerd: “De historische uitleg van Genesis 1 wordt door de kerken heen echter nog steeds als maatstaf van orthodoxie gezien. Predikanten die een ander inzicht hebben, lopen kans dat gemeenteleden vraagtekens zetten bij hun Bijbelgetrouwheid, laten diverse predikanten weten.”

Opvallende uitkomst van het onderzoek in 2009 was ook dat jongeren vaker in “6x24” geloven dan ouderen. Zelf was ik eens getuige van de woedende reactie van een oudere predikant op een VWO-leerling die de predikant bevroeg of hij wel serieus met de Bijbeltekst omging. Uiteraard werkt zo’n clash vergrijzing van de kerkgenootschappen in de hand. Ieder gezond kerkgenootschap hoort een geboorteoverschot te hebben. De cijfers dus verklaren vanwege een vermeend geboorteoverschot bij alleen de kopgroep lijkt een schromelijke onderschatting van andere en waarschijnlijker oorzaken.
Geloofstwijfel een wankele basis om geloof over te dragen aan nieuwe generaties, wat vergrijzing in de hand werkt

Vanwege het oprukkende evolutionisme is te verwachten dat het aantal predikanten dat nog in “6x24” gelooft verder is afgenomen. Denk aan de groeiende groep christelijke wetenschappers en theologen die publiekelijk de evolutietheorie aanhangen. Bovendien zullen ook de leden van behoudende kerken niet immuun zijn voor media en onderwijs. Inderdaad zijn ook creationisten mondiger geworden, bijvoorbeeld via Logos Instituut, maar ze zijn in de media nog ver in de minderheid. De trend kan zich zo verhevigd doorzetten. Een eerste slecht bericht is van de GKV al ontvangen. Per 2016 kent dit kerkgenootschap nog 119.406 leden (- 1,1%).

De Verenigde Pinkster- en Evangelie gemeenten en de Unie van Baptistengemeenten, waarvan de predikanten in 2009 ook zijn geënquêteerd, zijn niet meegenomen in dit overzicht, vanwege het ontbreken van betrouwbare data over aantallen leden.

Stef Heerema is betrokken bij het Logos Instituut.

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Lydia en Gerard de Groot
Boekfragment

De grootste roof uit de menselijke geschiedenis vond plaats in de hof van Eden

Na zijn hoogverraad tegen God en zijn val uit de hemel kwam satan niet tot inkeer. Integendeel. Gedreven door haat en jaloezie jegens de mens had hij nog maar één doel: heerschappij verkrijgen over de natuurlijke wereld. Dat wilde hij doen door de me

Trump
Opinie

Twijfelende Trump is op geloofsgebied een president van uitersten

De steun voor de Amerikaanse president Donald Trump onder Amerikaanse christenen brokkelt af, zo concludeert Jan van den Bosch in onderstaande opiniebijdrage. Dat heeft onder meer te maken met de openlijke twijfel van de president of hij wel in de he

Politie
Nieuws

Schietpartij bij mormoonse kerk Salt Lake City eist twee levens

Bij een schietincident bij een mormoonse kerk in Salt Lake City, in de Amerikaanse staat Utah, zijn woensdag zeker twee mensen om het leven gekomen. Dat meldt onder meer persbureau Reuters. De schietpartij vond plaats bij een kerk die gebruikt wordt

Ds. R. van Kooten
Video

Volgens ds. Van Kooten denken christenen te weinig vanuit Gods beloften

"Als de beloften weg zijn, dan is de ruggengraat van het geloof weg. Als mijn ruggengraat er nu uitgehaald wordt, dan zou ik als een pudding in elkaar zakken. Zonder de beloften geen geloof", aldus ds. R. van Kooten. Volgens de hersteld hervormde eme

Peter van der Weerd
Video

'Betekent christen zijn een leven vol regels of juist vrijheid?' Bekijk de Upstream-podcast

In de podcast Waarom zou ik in GodsNaam geloven? worden de meest complexe levensvragen vanuit Bijbels perspectief onder de loep genomen. In elke aflevering stelt presentator Guido Roorda enkele prikkelende vragen die bij veel mensen leven, zoals: waa

Pro-life demonstranten bij Amerikaanse abortuskliniek
Nieuws

Pro-life organisaties boos na uitspraken Trump over abortusfinanciering: 'Dit is verraad’

De Amerikaanse president Donald Trump ligt onder vuur bij pro-life organisaties. Aanleiding zijn zijn recente uitspraken over de zogeheten Hyde Amendment. Die wet verbiedt dat belastinggeld gebruikt wordt voor het betalen van een abortus. Trump zei d

Jeugdleidersconferentie
Persbericht

Jeugdleidersconferentie over Gods rust in druk jongerenleven

Kerkpunt organiseert op 30 en 31 januari zijn jaarlijkse Jeugdleidersconferentie. Thema dit jaar is “Relaxed! Gods rust in een leven vol comfort.” Veel jongeren lijken een comfortabel leven te leiden: keuzemogelijkheden, vrije tijd en geld. Tegelijke

China
Nieuws

Grote politiemacht aanwezig bij christelijke kerk in China

De internationale christelijke mensenrechtenorganisatie ChinaAid waarschuwt voor een dreigende escalatie rond een grote kerk in de Chinese stad Wenzhou. Volgens de organisatie hebben Chinese autoriteiten het gebied rond de Yayang Christian Church afg

Meerartikelen

pastor
Nieuws

Moord op predikant schokt Colombia: oproep tot betere bescherming van kerkleiders

Christelijke organisaties luiden de noodklok over de veiligheid van religieuze leiders in Colombia. Aanleiding is de moord op de protestantse predikant José Otoniel Ortega. Hij werd op oudejaarsavond doodgeschoten terwijl hij met zijn familie het nie

Tecleab Habte
Interview

Tecleab liet vijf jaar lang de Bijbel dicht: "Biddend beleed ik mijn zonden"

Na een indrukwekkend bekeringsverhaal, kwam de in Ethiopië geboren Tecleab Habte op een dwaalspoor terecht. Op zijn dieptepunt gaf hij zich opnieuw over aan Jezus. Sindsdien zet hij zich met hart en ziel in voor het evangelie onder zijn landgenoten i

kerk
Nieuws

Bijbelse voornamen populair binnen de PKN

Sara en Lucas zijn de meest populaire kindernamen bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). In 2025 kregen tientallen kinderen deze namen of spellingsvarianten daarvan. Dat meldt de kerk op haar website.  Bij de meisjesnamen staan Sara(h)/Saar bov

Ivy Mayele
Getuigenis

Achter tralies vond ik vrijheid en bouwde God mijn leven op

Mijn leven kwam in een donkere periode terecht toen ik vastzat in een ongezonde en gewelddadige relatie. Ik probeerde sterk te blijven, maar langzaam verloor ik mezelf, mijn stem en mijn waarde. De situatie draaide volledig om toen mijn ex-partner mi

Gavin Ortlund
Boekfragment

Waarom conflicten zelden over het echte probleem gaan

Luisteren staat niet hoog op de waardenlijst van onze cultuur. Voor velen is het misschien zelfs helemaal geen waarde. Toch is luisteren in het boek Spreuken een belangrijk teken van wijsheid. Een dwaas denkt dat hij de juiste weg gaat,wie wijs is, l

Paulien Vervoorn
Column

Christenen uit alle kerken en generaties hebben elkaar nodig

Ik was achttien en zat op de jeugdvereniging van de Gereformeerde Gemeenten. We konden een ‘inleiding’ houden, zo heette dat toen. Ik koos Hosea. Waarom? Geen idee meer. Ik las het hele boek door, plus een paar boeken met uitleg en ook nog wat van Co

Louis Raphaël Sako
Nieuws

ChristenUnie stelt Kamervragen over bedreigingen kardinaal Sako in Irak

De ChristenUnie maakt zich grote zorgen over de veiligheid van kardinaal Louis Raphaël Sako, geestelijk leider van de Chaldeeuwse Kerk in Irak. Kamerlid Don Ceder heeft schriftelijke vragen gesteld aan de minister van Buitenlandse Zaken over de bedre

Tom
Nieuws

Frontrunners organiseert genezingsdiensten in Van der Valk Eindhoven

Aankomend weekend start Frontrunners Ministries met diensten in Eindhoven. ‘Goed Nieuws Eindhoven’, zoals de nieuwe kerk van Tom van de Wal heet, organiseert genezingsdiensten in het Van der Valk Hotel van de stad. Bij een andere locatie werden ze ge

Maduro
Nieuws

Zelfverklaarde profeet bad voorafgaand aan arrestatie voor Maduro

Een bekende Keniaanse zelfverklaarde profeet ligt onder vuur na de val van de Venezolaanse president Nicolás Maduro. De man, David Edward Owuor, bad in november 2025 publiekelijk voor Maduro en voorspelde hem overwinning. Afgelopen weekend werd de pr

Raymond
Video

Van duisternis naar licht: achter de tralies vond Raymond God terug

Een aangrijpende nieuwe documentaire laat zien hoe diep duisternis kan zijn, maar ook hoe krachtig het licht van God daar kan doorbreken. In Licht in Duisternis, een korte YouTube-documentaire vertelt Raymond openhartig over zijn jarenlange strijd me

kerk
Nieuws

Bijbels verscheurd bij brute aanval op kerk in Pakistan

In de vroege ochtend van maandag 5 januari is een kerk in het plaatsje Raiwind, in de Pakistaanse provincie Punjab, het doelwit geworden van een gewelddadige aanval. Rond vier uur ’s nachts drong een man het kerkgebouw binnen en richtte daar grote ve

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden waarschuwt voor eigenwillige godsdienst en benadrukt belang kerkgang

"'Geloven doe ik op eigen manier. Dat betekent dat je me bijvoorbeeld nooit in de kerk zult zien. Ik doe mijn best en probeer een net mens te zijn.' Dat is eigenwillige godsdienst. De broeders van de kerkenraad krijgen het nog wel eens te horen als z