Beïnvloedt visie op schepping het ledental van kerken?

God 7 april 2016 Stef Heerema
Het recente rapport ‘God in Nederland’ noopt kerken tot zelfonderzoek. Allerlei deskundigen hebben hun licht op het onderzoek laten schijnen. Echter is een mogelijke relatie met een enquête die het Nederlands Dagblad uitvoerde nog onbelicht (ND; 16 mei 2009). Toen, in het Darwinjaar, zijn alle predikanten van acht kerkgenootschappen bevraagd op hun visie op de schepping. Vierenveertig procent van de predikanten reageerden (twaalfhonderdtachtig). Een kleine minderheid onder hen omarmde de visie dat Genesis 1 een schepping leert in zes dagen van vierentwintig uur. De overigen hadden daar in meer of mindere mate vraagtekens bij. In de tabel is een overzicht gegeven van het aantal leden van de betrokken kerken sindsdien.

De verschillen zijn opmerkelijk aangezien alle zes kerkgenootschappen de drie formulieren van enigheid ondertekenden en alle in dezelfde geseculariseerde samenleving functioneren.

Ongetwijfeld liggen er vele oorzaken onder de afkalving van christelijk Nederland. Dit overzicht dwingt echter na te denken of er mogelijk ook een verband is met de overtuiging van predikanten. Afgezien van het kleinste kerkgenootschap, lijkt het ledental zich te ontwikkelen in verhouding tot het scheppingsgeloof van de predikanten. Het zou oorzakelijk kunnen zijn, aangezien het logisch is dat twijfel over Gods eigenhandig geschreven Woord (“want in zes dagen schiep Ik…”) zich kan vertalen in leegloop. Immers, wie dat niet wil betwijfelen kan besluiten te vertrekken en wie door de gezaaide twijfel tot ongeloof vervalt, vertrekt ook. Bovendien is geloofstwijfel een wankele basis om geloof over te dragen aan nieuwe generaties, wat vergrijzing in de hand werkt. En vergrijzing leidt tot achterblijvende geboortecijfers. 
Is “6x24” als het ware de lakmoesproef waaraan de mate van oprukkende schriftkritiek in een kerkgenootschap kan worden afgelezen? In ieder geval is in 2009 genoteerd: “De historische uitleg van Genesis 1 wordt door de kerken heen echter nog steeds als maatstaf van orthodoxie gezien. Predikanten die een ander inzicht hebben, lopen kans dat gemeenteleden vraagtekens zetten bij hun Bijbelgetrouwheid, laten diverse predikanten weten.”

Opvallende uitkomst van het onderzoek in 2009 was ook dat jongeren vaker in “6x24” geloven dan ouderen. Zelf was ik eens getuige van de woedende reactie van een oudere predikant op een VWO-leerling die de predikant bevroeg of hij wel serieus met de Bijbeltekst omging. Uiteraard werkt zo’n clash vergrijzing van de kerkgenootschappen in de hand. Ieder gezond kerkgenootschap hoort een geboorteoverschot te hebben. De cijfers dus verklaren vanwege een vermeend geboorteoverschot bij alleen de kopgroep lijkt een schromelijke onderschatting van andere en waarschijnlijker oorzaken.
Geloofstwijfel een wankele basis om geloof over te dragen aan nieuwe generaties, wat vergrijzing in de hand werkt

Vanwege het oprukkende evolutionisme is te verwachten dat het aantal predikanten dat nog in “6x24” gelooft verder is afgenomen. Denk aan de groeiende groep christelijke wetenschappers en theologen die publiekelijk de evolutietheorie aanhangen. Bovendien zullen ook de leden van behoudende kerken niet immuun zijn voor media en onderwijs. Inderdaad zijn ook creationisten mondiger geworden, bijvoorbeeld via Logos Instituut, maar ze zijn in de media nog ver in de minderheid. De trend kan zich zo verhevigd doorzetten. Een eerste slecht bericht is van de GKV al ontvangen. Per 2016 kent dit kerkgenootschap nog 119.406 leden (- 1,1%).

De Verenigde Pinkster- en Evangelie gemeenten en de Unie van Baptistengemeenten, waarvan de predikanten in 2009 ook zijn geënquêteerd, zijn niet meegenomen in dit overzicht, vanwege het ontbreken van betrouwbare data over aantallen leden.

Stef Heerema is betrokken bij het Logos Instituut.

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Spanje vlag
Positief nieuws

Aantal evangelicale kerken in Spanje blijft groeien

Het aantal evangelicale kerken en gebedshuizen in Spanje blijft toenemen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Observatorium voor Religieus Pluralisme. In 2025 telt Spanje 4.763 gemeenten die tot de evangelicale stroming van het protestantisme behor

Palestijnen
Nieuws

Christelijke hulporganisaties in onzekerheid door nieuwe Israëlische regels voor Gaza

Israël staat 37 internationale hulporganisaties voorlopig niet toe om in Gaza te werken, tenzij zij voldoen aan aangescherpte registratie eisen. De nieuwe regels vragen om uitgebreide persoonlijke gegevens van Palestijnse medewerkers. Israël zegt dat

Indonesie
Nieuws

Steun van islamitische organisaties helpt Indonesische kerk kerst te vieren

In Indonesië heeft een kleine evangelische gemeente kerst kunnen vieren, ondanks pogingen van een lokale moslimgroep om de diensten te verbieden. De kerk kreeg daarbij hulp uit onverwachte hoek. De gebeurtenissen speelden zich af in het dorp Sukasirn

Proponent E. Oevermans
Nieuws

Nieuwe dominee voor hervormde gemeente Molenaarsgraaf: proponent E. Oevermans

De hervormde gemeente te Molenaarsgraaf (Zuid-Holland) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Net voor het einde van het afgelopen kalenderjaar werd bekend dat proponent E. Oevermans uit Utrecht het op hem uitgebrachte beroep heeft aangenom

Ds. W. A. Zondag
Video

Ds. Zondag over geven aan de kerk: "God kijkt niet naar de grootte, maar naar het hart"

In een recente preek benadrukte ds. W. A. Zondag, predikant van de gereformeerde gemeente te Dordrecht, dat geven aan de kerk meer omvat dan alleen geld. Naast financiële bijdragen riep hij op om ook gaven als tijd, talenten en inzet in te zetten in

Veertigdagenkalender
Persbericht

Tearfund presenteert Veertigdagenkalender 2026 met thema ‘Trouw’

Tearfund heeft de Veertigdagenkalender voor 2026 gelanceerd. De jubileumeditie, de vijftiende inmiddels, staat in het teken van het thema ‘Trouw’ en nodigt christenen uit tot dagelijkse bezinning in de veertigdagentijd. De overdenkingen zijn geschrev

India
Nieuws

Kersttijd in India overschaduwd door oplaaiend geweld tegen christenen

De kersttijd is in grote delen van India overschaduwd door een golf van geweld tegen christenen. Tijdens Advent en kerst werden bijna vijftig aanvallen op christelijke gemeenschappen geverifieerd, zo meldt de Evangelical Fellowship of India. Het gewe

pakistan
Nieuws

Christelijk meisje van 14 in Pakistan verkracht na conflict met moslimburen

Een 14 jarig christelijk meisje is begin december in de Pakistaanse provincie Punjab ontvoerd en verkracht. Volgens haar familie was de aanval een daad van wraak na een eerder conflict tussen haar broer en islamitische buren. Vrouwen en meisjes die t

Meerartikelen

Soedan
Nieuws

Dodelijke droneaanval treft christenen op weg naar kerstviering in Soedan

Bij een droneaanval van het Soedanese leger zijn op eerste kerstdag minstens elf christenen om het leven gekomen in de deelstaat Zuid-Kordofan. De slachtoffers waren onderweg naar een kerstviering van de Episcopal Church of Sudan in het dorp Julud. Z

Henk Helmantel
Interview

Kunstenaar Henk Helmantel leest dagelijks Gods Woord: "De Bijbel is eigenlijk alles voor mij"

"Een appel die op tafel ligt, zegt net zoveel over God als een geopende Bijbel", zegt Henk Helmantel, bijna nonchalant. Typisch Helmantel. In 2008 was hij Kunstenaar van het Jaar, maar daarvóór werd hij jarenlang verguisd in de kunstwereld. Zijn real

Gerry Velema
Opinie

Als genezing uitblijft: geloven in Gods kracht door zwakheid heen

Wat als genezing uitblijft, ondanks gebed en geloof? In dit persoonlijke en eerlijke verhaal reflecteert Gerry Velema op leven met een beperking in een geloofstraditie die sterk inzet op genezing. Aan de hand van Bijbelse voorbeelden, persoonlijke er

Arthur Alderliesten
Column

Pro-life in mineur en majeur: leren zingen met Maria, ook in 2026

Vanuit pro-life perspectief gaf 2025 aanleiding voor een mineurstemming, schrijft Arthur Alderliesten, directeur van Schreeuw om leven. Zou de moed je niet in de pro-life schoenen zinken? Maria geeft het voorbeeld, als zij de kerstboodschap hoort. Ee

Kaarsen in kerk
Nieuws

Kerst was voor menig christen geen feest van vrede

Voor christenen wereldwijd was het kerstfeest niet alleen feestelijk, maar regelmatig ook gevaarlijk. Dat laat Christian Today zien. Zo werden in Turkije honderd strijders van Islamitische Staat gearresteerd en werden in India meer dan tachtig meldin

Nigeria
Nieuws

Moeten christenen in Nigeria vrezen voor meer geweld? Rapport zegt dat extremisme kan verdubbelen

Hoewel Nigeria al het land is waar de meeste dodelijke slachtoffers onder christenen vallen, kan dit aantal zelfs verdubbelen in 2026, zegt het Annual Persecution Trends Report van Release International. Essentieel wordt de vraag of het extremisme de

Dankbare vrouw
God

Jongvolwassenen in Groot-Brittannië zijn God dankbaarder, laat onderzoek zien

In Groot-Brittannië zijn 18 tot 34-jarigen vaker dankbaar ten opzichte van God, laat het onderzoek Greatful Britain? zien. In het onderzoek dat door onderzoeksbureau Opinium werd uitgevoerd in opdracht van het King's College in Londen, werden 2050 me

Bram Hofland
Podcast

Cvandaag podcast: CGK-predikant wijst op doopverwarring onder jongeren

Predikant Bram Hofland ziet een groeiende noodzaak voor kerken om opnieuw na te denken over de manier waarop zij onderwijs geven over de doop en hoe zij daarin geestelijke eenheid bewaren. In de Cvandaag podcast vertelt hij hoe jonge gelovigen steeds

Ruben Flach
Video

Zondag is voormalig directeur van Opwekking Ruben Flach te gast in Hour of Power

In de eerste Hour of Power uitzending van het nieuwe jaar is voormalig directeur van Opwekking Ruben Flach te gast. Hij vertelt over THE SEND, een beweging die gelovige jongeren in actie zet om hun generatie te bereiken met het goede nieuws. Volgens

Ds. A. D. Fokkema
Video

CGK-predikant: "Wees op het gebied van seksualiteit net zo zuiver en wijs als Maria"

"Maria gaat met seksualiteit om zoals God dat bedoeld heeft: alleen op die veilige en zuivere plek binnen het huwelijk", aldus ds. A. D. Fokkema. De CGK-predikant preekte onlangs over Lukas 1 vers 34. In dat vers reageert Maria op de boodschap van de

Hans Alblas
Podcast

Wat de genezing van de melaatse ons vandaag leert

Deze podcast van het Evangelisch College laat op een indringende manier zien hoe Jezus omgaat met mensen die aan de rand van de samenleving staan. De genezing van de melaatse uit het evangelie van Marcus is geen gewoon wonder. Het raakt aan sociale u

Guinee-Bissau
Interview

Ondernemen met God in Guinee-Bissau

Marianne woont en werkt al 21 jaar in Guinee-Bissau, samen met Gerda Klaver-Natchende. Sinds een jaar is zij met lokale medewerkers een bijenproject gestart. Inmiddels staan er 40 bevolkte bijenkasten in de omliggende bossen en is de eerste honing is