Beïnvloedt visie op schepping het ledental van kerken?

God 7 april 2016 Stef Heerema
Het recente rapport ‘God in Nederland’ noopt kerken tot zelfonderzoek. Allerlei deskundigen hebben hun licht op het onderzoek laten schijnen. Echter is een mogelijke relatie met een enquête die het Nederlands Dagblad uitvoerde nog onbelicht (ND; 16 mei 2009). Toen, in het Darwinjaar, zijn alle predikanten van acht kerkgenootschappen bevraagd op hun visie op de schepping. Vierenveertig procent van de predikanten reageerden (twaalfhonderdtachtig). Een kleine minderheid onder hen omarmde de visie dat Genesis 1 een schepping leert in zes dagen van vierentwintig uur. De overigen hadden daar in meer of mindere mate vraagtekens bij. In de tabel is een overzicht gegeven van het aantal leden van de betrokken kerken sindsdien.

De verschillen zijn opmerkelijk aangezien alle zes kerkgenootschappen de drie formulieren van enigheid ondertekenden en alle in dezelfde geseculariseerde samenleving functioneren.

Ongetwijfeld liggen er vele oorzaken onder de afkalving van christelijk Nederland. Dit overzicht dwingt echter na te denken of er mogelijk ook een verband is met de overtuiging van predikanten. Afgezien van het kleinste kerkgenootschap, lijkt het ledental zich te ontwikkelen in verhouding tot het scheppingsgeloof van de predikanten. Het zou oorzakelijk kunnen zijn, aangezien het logisch is dat twijfel over Gods eigenhandig geschreven Woord (“want in zes dagen schiep Ik…”) zich kan vertalen in leegloop. Immers, wie dat niet wil betwijfelen kan besluiten te vertrekken en wie door de gezaaide twijfel tot ongeloof vervalt, vertrekt ook. Bovendien is geloofstwijfel een wankele basis om geloof over te dragen aan nieuwe generaties, wat vergrijzing in de hand werkt. En vergrijzing leidt tot achterblijvende geboortecijfers. 
Is “6x24” als het ware de lakmoesproef waaraan de mate van oprukkende schriftkritiek in een kerkgenootschap kan worden afgelezen? In ieder geval is in 2009 genoteerd: “De historische uitleg van Genesis 1 wordt door de kerken heen echter nog steeds als maatstaf van orthodoxie gezien. Predikanten die een ander inzicht hebben, lopen kans dat gemeenteleden vraagtekens zetten bij hun Bijbelgetrouwheid, laten diverse predikanten weten.”

Opvallende uitkomst van het onderzoek in 2009 was ook dat jongeren vaker in “6x24” geloven dan ouderen. Zelf was ik eens getuige van de woedende reactie van een oudere predikant op een VWO-leerling die de predikant bevroeg of hij wel serieus met de Bijbeltekst omging. Uiteraard werkt zo’n clash vergrijzing van de kerkgenootschappen in de hand. Ieder gezond kerkgenootschap hoort een geboorteoverschot te hebben. De cijfers dus verklaren vanwege een vermeend geboorteoverschot bij alleen de kopgroep lijkt een schromelijke onderschatting van andere en waarschijnlijker oorzaken.
Geloofstwijfel een wankele basis om geloof over te dragen aan nieuwe generaties, wat vergrijzing in de hand werkt

Vanwege het oprukkende evolutionisme is te verwachten dat het aantal predikanten dat nog in “6x24” gelooft verder is afgenomen. Denk aan de groeiende groep christelijke wetenschappers en theologen die publiekelijk de evolutietheorie aanhangen. Bovendien zullen ook de leden van behoudende kerken niet immuun zijn voor media en onderwijs. Inderdaad zijn ook creationisten mondiger geworden, bijvoorbeeld via Logos Instituut, maar ze zijn in de media nog ver in de minderheid. De trend kan zich zo verhevigd doorzetten. Een eerste slecht bericht is van de GKV al ontvangen. Per 2016 kent dit kerkgenootschap nog 119.406 leden (- 1,1%).

De Verenigde Pinkster- en Evangelie gemeenten en de Unie van Baptistengemeenten, waarvan de predikanten in 2009 ook zijn geënquêteerd, zijn niet meegenomen in dit overzicht, vanwege het ontbreken van betrouwbare data over aantallen leden.

Stef Heerema is betrokken bij het Logos Instituut.

Praatmee

Beluister onze podcast

#394 Jeffrey & Erik Bakker over huiskerken en de Nederlandse kerkcultuur
Of beluister op:

Meerartikelen

Near East Ministry
Nieuws

Tegen polarisatie in: Hemelvaartconferentie voor Joden, Arabieren en Iraniërs

Het thema Israël polariseert en het Midden-Oosten is verscheurd door oorlog. De Near East Ministry gelooft dat alleen Jezus Messias eenheid en vrede kan brengen. Deze eenheid wordt zichtbaar van 13 tot en met 17 mei tijdens hun unieke interculturele

Mirjam Bikker
Nieuws

Kabinet ziet geen reden tot actie na Kamervragen CU over klacht van vrouw na abortus

CU-leider Mirjam Bikker stelde onlangs Kamervragen over de zorgvuldigheid rond abortusuitvoeringen. Aanleiding daarvoor was berichtgeving over een vrouw die in paniekerige toestand bij een abortuskliniek aanklopte en, terwijl ze nog twijfelde, direct

Kerk-onderzoek
Nieuws

Bible Society verdedigt rapport over stille opwekking onder Britse jongeren

De resultaten van het rapport 'Quiet Revival', waarin een toegenomen interesse in het christendom binnen de seculiere samenleving wordt geschetst, worden door de onderzoeksleiders verdedigd. Rhiannon McAleer, directeur Research en Impact bij de Bible

Hugo de Jonge
Interview

Hugo de Jonge over roeping en verantwoordelijkheid: “Geboren worden is een opdracht”

“Mijn vader was dominee. De kerk hoorde bij ons leven.” Met die woorden blikt voormalig vicepremier Hugo de Jonge afgelopen zondag in Hour of Power terug op zijn jeugd. Hij groeit op in een pastorie waar geloof en kerkelijk leven vanzelfsprekend zijn

Dia Moodley
Nieuws

Britse straatpredikant aangehouden na 'beledigende uitspraken' over islam

Een Britse straatpredikant is in Bristol aangehouden nadat omstanders hadden geklaagd over uitspraken die hij tijdens een evangelisatieactie over de islam gedaan zou hebben. De politie hield hem aan op verdenking van 'religieus beledigende intimidati

Ds. L. A. den Butter
Video

CGK-predikant waarschuwt vaders die mogelijk misbruik van hun kinderen maken

Veel christenen kennen God als hun Vader, maar er zijn er ook die door diverse redenen het moeilijk vinden om deze aanspreektitel te gebruiken. Denk maar aan mensen die door hun vader lichamelijk, geestelijk of mentaal misbruikt zijn. Ds. L. A. den B

Marco Rubio
Nieuws

Amerikaanse minister oogst lof na pleidooi voor christelijk geloof in toespraak

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft op de Veiligheidsconferentie in München een krachtig pleidooi gehouden voor het christelijk erfgoed van het Westen. Zijn woorden konden op een langdurig applaus rekenen. Rubio waarschuw

Ramadan
Persbericht

Oproep Evangelie & Moslims: Bid tijdens ramadan voor moslims in Nederland

Moslims hebben als regel om in de islamitische maanmaand ramadan, dit jaar van 18 februari tot en met 19 maart, van zonsopgang tot zonsondergang te vasten. Voor veel moslims heeft de ramadan iets feestelijks: een maand van intensief contact met elkaa

Meerartikelen

Herstelteam Nederland
Nieuws

Herstelteam Nederland maakt doorstart: herstelbediening keert terug

Herstelteam Nederland maakt doorstart: bekende herstelbediening keert terugNa jaren van afwezigheid is Herstelteam Nederland terug. In oktober 2025 is Stichting Herstelteam Nederland officieel opnieuw opgericht. Sinds 5 januari 2026 is ook de website

Pakistan
Nieuws

Blinde christen in Pakistan blijft vastzitten na beschuldiging godslastering

Een rechtbank in Pakistan heeft in februari een verzoek om borgtocht afgewezen voor een blinde christelijke man, Nadeem Masih (49), die beschuldigd wordt van blasfemie. Ondanks tegenstrijdigheden in het politierapport en de getuigenverklaringen in de

Marieke Foppen
Interview

Marieke Foppen over leven na zelfdoding van haar partner: “De dood heeft niet het laatste woord”

Acht jaar geleden kon ze het zich niet voorstellen. Dat er weer gewone dagen zouden komen, gevuld met broodtrommels, tropentijden en de drukte van een gezin. Na de zelfdoding van haar man Keesjan leefde Marieke Foppen door een periode heen waarin wan

Ds. Tim Schakel
Column

De les van Habakuk: roerige tijden vragen om christenen die verbinden

Roerige tijden zijn van alle eeuwen. In de dagen van Habakuk werd Gods volk verscheurd door politieke verdeeldheid, angst en beschuldigingen over en weer. Ook vandaag verketteren christenen elkaar om hun politieke standpunten. Wat vraagt dat van ons?

Johan Vink
Column

Nostalgie helpt christenen niet verder: waar zijn de arbeiders?

We zouden natuurlijk allemaal graag willen dat we als christenen in de meerderheid zijn. Daarom zijn we geneigd met nostalgie terug te kijken naar de tijd dat de kerken vol zaten, dat we politiek wat in de melk te brokkelen hadden en in cultureel opz

Willem Glashouwer
Verdieping

'Zijn bloed kome over ons': een misbruikt Bijbelvers?

Eén van de teksten uit de Bijbel die door de eeuwen heen door de kerk gebruikt wordt om de leer te ondersteunen dat Israël verworpen is en onder de eeuwige vloek en het eeuwige oordeel van God valt, en dat de kerk in de plaats van Israël gekomen is a

Liam
Getuigenis

‘Ik en mijn huis, wij zullen de HEERE dienen’: Liam (8) laat zich dopen

Met een persoonlijk en dankbaar bericht op Facebook deelt Dalal Dijkstra dat haar zoon Liam is gedoopt. Voor haar is het een zichtbaar teken van Gods trouw in hun leven. 'Mijn zoon Liam is een geschenk uit de hemel, een zegen die mij door de Heere Je

Ds. L. van Rikxoort
Nieuws

Hervormde gemeente Puttershoek mag nieuwe dominee verwelkomen: ds. L. van Rikxoort

De hervormde gemeente te Puttershoek beschikt binnenkort weer over een eigen predikant. Ds. L. van Rikxoort (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Zuid-Hollandse dorp volgt Van Rikxoort ds. A. A. van den Berg op. Laatstgenoemde predika

Delft
Nieuws

PKN geeft kerkelijk werker nieuwe positie

De kerkelijk werker (nieuwe stijl) in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) krijgt een civielrechtelijke rechtspositie. Dat heeft de generale synode vrijdag besloten. Ze mogen niet preken binnen de kerk, maar kunnen daarvoor wel toestemming krijgen

David Boogerd
Nieuws

Opiniemaker pleit voor christelijk FVD, EO-presentator waarschuwt

Publicist en jurist Sietske Bergsma 'misbruikt het christendom als instrument in de cultuurstrijd'. Dit stelt David Boogerd, presentator van 'De Ongelooflijke Podcast' (NPO Radio 1/EO). Bergsma, een in rechtse kringen prominent figuur met 80.000 volg

Nigeria
Nieuws

Nieuwe Amerikaanse wet moet christenvervolging in Nigeria tegengaan

De godsdienstvrijheid in Nigeria staat onder druk. De Verenigde Staten willen daar nu harder tegen optreden. Een nieuw wetsvoorstel in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden vraagt om een strengere aanpak van schendingen van religieuze vrijheden in

Paus Franciscus
Nieuws

Ex-adviseur Witte Huis sprak met Epstein over 'ten val brengen' paus Franciscus

Recent vrijgegeven documenten van het Amerikaanse ministerie van Justitie laten zien dat voormalig Witte Huis-adviseur Steve Bannon in 2019 contact had met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. In berichten tussen beiden sprak Bannon over